II SO/Bk 3/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 marca 2022 r. sprawy z wniosku M. S. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi N. w B. w związku z nieprzekazaniem sądowi skargi z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Dyrektora N. w B. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej p o s t a n a w i a: 1. wymierzyć Dyrektorowi N. w B. grzywnę w wysokości 400 (czterysta) złotych, 2. zasądzić od Dyrektora N. w B. na rzecz skarżącego M. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu koszów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] lutego 2022 r. M. S. złożył do tut. sądu wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektorowi N.w B., z uwagi na nieprzekazanie sądowi skargi na bezczynność z dnia [...] czerwca 2021 r. wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postepowania wedle norm przepisanych oraz o udostępnienie akt sprawy w elektronicznym systemie sądu (PASSA). W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że w dniu [...] maja 2021 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie statutu szkoły. W związku z wymijającą odpowiedzią organu z dnia [...] maja 2021 r. i brakiem reakcji na jego wezwanie (e.mail z [...] czerwca 2021 r.) do zrealizowania wniosku z jego treścią, skarżący w dniu [...] czerwca 2021 r. wysłał skargę na bezczynność na adres siedziby szkoły. List ze skargą został doręczony do adresata [...] czerwca 2021 r. Do wniosku dołączono kopię wniosku o udostępnienie informacji publicznej, skan potwierdzenia nadania listu ze skargą, wydruk z trackingu Poczty Polskiej i odpis skargi. W odpowiedzi na wniosek, pismem z dnia [...] marca 2022 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Dyrektor N. w B. wniósł o jego oddalenie wskazując, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zobowiązuje do przekazania informacji w każdej formie wskazanej we wniosku, a jedynie nakazuje wskazać, w jaki sposób istnieje możliwość uzyskania informacji publicznej. Podniósł, że skarżący w przewidzianym w prawie terminie uzyskał informację, iż statut jest udostępniany w siedzibie szkoły w formie papierowego dokumentu, wyłożonego do wglądu dla zainteresowanych osób w sekretariacie szkoły przy ul. [...] w B. Wobec powyższego, zdaniem organu, rzekoma skarga na bezczynność została potraktowana jako przesłana omyłkowo korespondencja do WSA, albowiem nie istniały dalsze podstawy do procedowania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Ponadto podniósł, że w niniejszym przypadku zaistniało modelowe nadużywanie prawa do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Termin ten ulega jednak skróceniu w związku z brzmieniem art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej ( Dz. U. z 2020 r. poz. 2176 ze zm.), który stanowi, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy p.p.s.a., z tym że przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Zgodnie z treścią art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wysokość grzywny wskazanej w art. 154 § 6 p.p.s.a. określa się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Z przywołanych regulacji wynika, że przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia organowi grzywny jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu, w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni bowiem również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (zob. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r. sygn. II GPS 3/09, ONSA/WSA 2010/1/2). Dodać przy tym trzeba, że w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wymierzenie grzywny w trybie art. 55 p.p.s.a. nieistotne są zaprezentowane przez Dyrektora N. w B. argumenty, że skarżący w przewidzianym w prawie terminie uzyskał informację, że statut jest udostępniany w siedzibie szkoły w formie papierowego dokumentu, wyłożonego do wglądu dla zainteresowanych osób w sekretariacie szkoły przy ul. [...] w B. oraz, że rzekoma skarga na bezczynność została potraktowana jako przesłana omyłkowo korespondencja do WSA, albowiem nie istniały dalsze podstawy do procedowania wniosku o udzielenie informacji publicznej. Obowiązek przekazania skargi sądowi istnieje niezależnie od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też uzna, że nie jest organem administracji, albo nie jest dysponentem żądanych informacji, bądź stwierdzi że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Już tylko samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu. To dopiero bowiem sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny wniosku i ustalić, czy skarga mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych, czy żądane informacje były informacją publiczną oraz czy adresat wniosku o udzielenie tych informacji zobowiązany był do rozpoznania wniosku stosownie do przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zatem nawet uzasadnione przekonanie, że skarga nie jest dopuszczalna z uwagi np. na brak właściwości sądu administracyjnego, nie zwalnia podmiotu od obowiązku przekazania tej skargi wraz z odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego. Jedynie sąd jest władny do dokonania oceny skargi tak pod względem formalnym jak i merytorycznym w oparciu o skargę i akta administracyjne, a organ nie może go w tym zastępować, nawet pozostając w uzasadnionym przekonaniu o niedopuszczalności skargi. Swoje zdanie w tej kwestii, skarżony organ ma prawo wypowiedzieć tylko i wyłącznie w odpowiedzi na wniesioną skargę, którą też ma obowiązek przekazać sądowi administracyjnemu (por. postanowienia NSA: z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. I OZ 1415/19, niepubl.; z dnia 22 listopada 2019 r. sygn. I OZ 1145/19, a także postanowienia NSA z dnia 20 września 2011 r. sygn. II OZ 799/11; z dnia 30 czerwca 2010 r. sygn. I OZ 495/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. sygn. I OZ 996/10; z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. I OZ 410/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak wynika z treści rozpoznawanego wniosku o wymierzenie grzywny oraz z akt sprawy, skarżący w dniu [...] czerwca 2021 r. wywiódł skargę na bezczynność organu w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej dnia [...] maja 2021 r. Dokumenty dołączone do wniosku wskazują, że skarga została doręczona Dyrektorowi N. w B. [...] czerwca 2021 r. (k. 8 ). Stosownie do treści art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, pożądaną reakcją Dyrektora było przekazanie tej skargi do sądu, wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z obowiązku tego organ się nie wywiązał. W związku z powyższym wystąpiła przesłanka uzasadniająca wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wymierzenie grzywny w związku z nieprzekazaniem sądowi skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami administracyjnymi, jest przy tym niezależne od przyczyn braku wywiązania się przez organ z ustawowych obowiązków. Ustawodawca do uznania sądu pozostawił ustalenie wysokości wymierzonej grzywny, pod warunkiem, że jej górna granica nie przekroczy wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Wymierzając i miarkując wysokość grzywny sąd wziął pod uwagę, że obowiązek przekazania skargi sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, jest obowiązkiem bezwzględnym. Tym niemniej braku właściwej reakcji Dyrektora N. w B. nie sposób traktować jako celowego zaniechania. Nie oznacza to jednak, że wystarczające będzie odstąpienie od wymierzenia grzywny. Do dnia orzekania w sprawie niniejszego wniosku Dyrektor N. w B., choć złożył odpowiedź na wniosek o wymierzenie grzywny (po terminie 15 dni wyznaczonym w zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału I tut. sądu z dnia 1 marca 2022 r., k.20 ), który wszak zawiera stanowisko co do zasadności skargi, to jednak nie stanowi o wypełnieniu obowiązku dostarczenia skargi wniesionej przez skarżącego wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W takim zaś przypadku sąd uznał, że grzywna w wysokości 400 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia omawianego obowiązku i jednocześnie spełni pozostałe cele, dla których została ustanowiona, dyscyplinując organ na przyszłość. Zauważyć przy tym należy, że jeżeli mimo wymierzenia grzywny, organ nie przekaże sądowi skargi, sąd będzie mógł na żądanie skarżącego rozpoznać sprawę na podstawie nadesłanego odpisu skargi, o ile stan faktyczny i prawny przedstawiony w skardze nie będzie budził uzasadnionych wątpliwości (art. 55 § 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się uiszczony przez wnioskodawcę wpis sądowy w kwocie 100 zł.