II SA/Rz 1619/21
WyrokWSA w Rzeszowie2022-04-05
Skład orzekający: Jerzy Solarski, Maciej Kobak, Maria Mikolik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie odpadów szklanych może zostać wydana bez dokładnego ustalenia, czy odpady te nadal znajdują się na działce w dniu wydania decyzji, zwłaszcza w kontekście prac ziemnych prowadzonych na tej działce po ich pierwotnym porzuceniu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie wyjaśniły w sposób wystarczający, czy odpady szklane nadal znajdują się na działce w dniu wydania decyzji. Nakaz usunięcia odpadów musi odnosić się do aktualnego stanu faktycznego, a nie tylko do historycznego faktu ich porzucenia, zwłaszcza gdy na działce prowadzono prace ziemne, które mogły zmienić jej zagospodarowanie i stan.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu usunięcia odpadów szklanych z działki należącej do Ł. J. i A. J. W. B. został uznany za posiadacza odpadów, które porzucił na tej działce. Organy administracji wydały decyzje nakazujące W. B. usunięcie odpadów. W. B. i Ł. J. zaskarżyli decyzje, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące nieprawidłowego ustalenia miejsca składowania odpadów, braku dowodów na ich obecność w dniu wydania decyzji oraz potencjalnej odpowiedzialności innych podmiotów. Sąd uchylił zaskarżone decyzje z powodu niewystarczającego wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Maciej Kobak AWSA Maria Mikolik /spr./ po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2022 r. sprawy ze skarg W. B. i Ł. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z [...]. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego W. B. kwotę 680 zł /słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Ł. J. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołań A. J., Ł. J. i W. B.:
I. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w części dotyczącej:
1) nakazania W. B., jako posiadaczowi odpadów, usunięcie z części działki o nr ewid. [...] obręb [...] w [...] należącej do Ł. J. i A. J. odpadów szklanych pochodzących z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02;
2) sposobu wykonania ww. obowiązku tj. że odpady zostaną usunięte z działki zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie na gospodarowanie tego typu odpadami;
3) terminu wykonania obowiązku, w terminie 45 dni od dnia w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna;
4) ustalenia obowiązku pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami w terminie 7 dni od upływu terminu o którym mowa w pkt. III –
II. uchylił zaskarżoną decyzję w części, w której organ I instancji wskazał, że powierzchnia z której W. B. ma usunąć odpad, ograniczona jest 3 punktami geolokalizacyjnymi o współrzędnych w układzie WGS [...] pkt: [...]; [...] pkt: [....]; [...] pkt: [...]; [...]; wizualizację lokalizacji ww. punktów określa załącznik do niniejszej decyzji; głębokość do której W. B. jest zobowiązany usunąć odpad ograniczona jest rzędną terenu o wysokości 145,8 m n.p.m. - i umorzył postępowanie w tej części.
Jak wynika z akt sprawy, zawiadomieniem z [...] maja 2020 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] poinformował strony postępowania o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nakazania usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania i magazynowania, tj. z terenu działek o nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w [...].
W dniu 28 maja 2020 r. została przeprowadzona wizja lokalna przedmiotowych działek, na których stwierdzono niewielką ilość zalegających odpadów w postaci drobno rozbitego szkła w ilości trudnej do oszacowania. Widoczne szkła zostały sfotografowane, a zdjęcia dołączono do protokołu. Organ I instancji przeprowadzał również rozprawy administracyjne kolejno w dniach: 24 lipca, 28 sierpnia i 9 października 2020r., w trakcie których doszło do przesłuchania świadków oraz sporządzenia dokumentacji zdjęciowej.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] nakazał W. B. usunięcie odpadów szklanych o kodzie 17 02 02 pochodzących z demontażu stolarki okiennej zdeponowanych na części działki nr [...]. W wyniku odwołań stron postępowania decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], SKO w [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium wskazało, aby wydając ponownie decyzję, organ I instancji wskazał w sentencji zakres nałożonego na stronę obowiązku, ustalił charakter użytkowy przedmiotowej działki, a także odniósł się do zarzutów złożonych od decyzji odwołań.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Prezydent Miasta [...] na podstawie zebranego materiału dowodowego w postaci protokołu oględzin policji z miejsca zdarzenia z dnia 27 marca 2020 r., zeznań świadków i stron postępowania, dowodów w postaci zdjęć fotograficznych i nagrań wideo oraz pism Komendy Miejskiej Policji w [...] stwierdził, że W. B. jest posiadaczem odpadów szklanych w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 779; dalej: ustawa o odpadach; u.o.d.) o kodzie 17 02 02, pochodzących z działalności gospodarczej synowej W. B. – M. J. – B. - prowadzącej działalność gospodarczą. W. B. przyjmując mandat karny za porzucone przez siebie odpady, jednoznacznie przyznał się do tego, że jest posiadaczem przedmiotowych odpadów. W. B. porzucił w/w odpady w bliżej nieokreślonym terminie na działce Ł. i A. J. o nr ewid. [...] obręb [...] w południowej jej części. Organ I instancji na podstawie wskazania miejsca przez Funkcjonariusza Policji oraz świadka M. J. przy pomocy aparatu fotograficznego ustalił dane geolokalizacyjne miejsca porzucenia odpadów przez W. B., a następnie miejsce to zaznaczył na zdjęciach. Prezydent Miasta ustalił miejsce porzucenia odpadów przez W. B. w opisany powyżej sposób, gdyż w żadnym z pism oraz zeznań przedstawicieli Komendy Miejskiej Policji w [...], nie określono dokładnego miejsca porzucenia przedmiotowych odpadów. Ustalenie dokładnego miejsca porzucenia odpadów przez W. B. było konieczne z uwagi na późniejsze koszty zagospodarowania porzuconych odpadów. Na podstawie zeznań M. J. i R. K. oraz przybliżonego miejsca, które wskazał funkcjonariusz Policji ustalono, że odpadów porzuconych na działce o nr ewid. [...] mogło być maksymalnie kilkanaście m². Organ I instancji nie ustalił dokładnej powierzchni na podstawie zebranego materiału dowodowego. Prezydent Miasta w trakcie postępowania nie zebrał materiału dowodowego, który w sposób całkowicie bezsprzeczny znalazł odzwierciedlenie w zeznaniach oraz treści pism Komendy Miejskiej Policji w [...], że odpady zostały porzucone na obu działkach. Brak przeprowadzonego dowodu przez Komendę Miejską Policji w [...] w dniu 27 marca 2020 r. na obecność odpadów szklanych porzuconych przez W. B. w różnych miejscach działek nr [...] i nr [...] obligowało organ I instancji do wyjaśnienia w/w informacji. Podczas prowadzonych przesłuchań świadków oraz stron postępowania w ocenie Prezydenta Miasta brak było bezsprzecznego dowodu, aby przypisać porzucenie odpadów szklanych przez W. B. w różnych miejscach działek nr [...] i nr [...]. Organ I instancji w trakcie postępowania uznał, że brak jest również dowodu na to, że W. B. porzucił odpady między hałdy piachu. Właściciele działek oraz żaden ze świadków nie zgłosił faktu obecności odpadów szklanych na Policji przed dniem interwencji, tj. przed dniem 27 marca 2020 r. Prezydent Miasta stwierdził, że brak jest dokumentacji fotograficznej ukazującej odpady szklane na działce przed dniem 27 marca 2020 r. Z przeprowadzonej w dniu 27 marca 2020 r. interwencji Policji wynika, że W. B. przyznał się do kilkukrotnego porzucenia odpadów w jednym miejscu działki, tj. na działce o nr ewid. [...]. Podczas przesłuchania w dniu 24 lipca 2020 r. funkcjonariusz Policji wskazał inne miejsce obecności odpadów, tj. działkę o nr ewid. [...], to samo miejsce wskazał świadek M. J. Miejsce to zostało udokumentowane na zdjęciach fotograficznych wraz z lokalizacją GPS. Ł. J. podczas przesłuchania wskazał miejsce na mapie ewidencyjnej, w którym W. B. próbował usuwać odpady w dniu 27 maja 2020 r., była to ta sama lokalizacja, którą wskazał funkcjonariusz Policji i świadek M. J. podczas przesłuchania. W. B. podczas przesłuchania nie przyznał się do porzucenia odpadów w wielu miejscach działek nr [...] i nr [...]. Podejmujący interwencję funkcjonariusz Policji również wskazał działkę o nr ewid. [...], jednak miejscem lokalizacji zdaniem Policjanta była północna część działki. Organ wobec w/w dowodów stwierdził, że miejscem porzucenia odpadów było miejsce w południowej części działki nr [...].
Prezydent Miasta [...] na podstawie zebranego materiału dowodowego uznał, że W. B. wyrzucał odpady na działkę o nr ewid. [...] kilkukrotnie. Organ I instancji zanegował zeznania W. B., który twierdził, że porzucił odpady na terenie należącym do Państwa J. tylko jeden raz. Zeznanie W. B. nie zgadzało się z informacjami, które uzyskali podejmujący interwencję funkcjonariusze w dniu 27 marca 2020 r. Wówczas W. B. zeznał, że odpady wywoził na działkę kilkukrotnie. Prezydent uznał również, że W. B. nie usunął odpadów, które zostały ujawnione w dniu interwencji, nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich zeznań o usunięciu odpadów oraz o fakcie informowania o tym właściciela działki – Ł. J. Nagranie dostarczone przez M. J. w ocenie organu jednoznacznie wskazywało, że W. B. bez wiedzy właścicieli działki próbował pod koniec maja 2020 r. usuwać przy pomocy ręcznych narzędzi porzucone przez siebie odpady. Na nagraniach wideo widoczne jest, że odpady znajdują się pod powierzchnią terenu, a nie jak podczas interwencji policji na powierzchni. M. J. oraz Ł. J. zeznali, że nie usuwali tych odpadów, ani nie przysypywali ich piachem. Zdaniem organu I instancji w obecnej chwili w wyniku czynników atmosferycznych przedmiotowe odpady szklane zostały wymieszane razem z nawiezionym przez właściciela działki piachem. W. B. przez cały czas procedowania nie poczuwał się do odpowiedzialności za zagospodarowanie tych odpadów. Próby porozumienia się z właścicielami działki wskazane zarówno w zeznaniach M. J. i Ł. J. oraz P. B. oraz W. B. świadczą, że nie doszło pomiędzy nimi do porozumienia. W zeznaniach W. i P. B. nie wspomniano o chęci usunięcia odpadów porzuconych przez W. B., poinformowali jedynie o kwocie rekompensaty za porzucone odpady. Próba usunięcia odpadów przez W. B. z dnia 27 – 28 maja 2020 r. jest niezgodna z przepisami prawa odpadowego. Organ I instancji uznał, że W. B. nie jest władny przetwarzać odpady przemysłowe pochodzące, jak ustaliła Policja z firmy A. z siedzibą przy ul. [...]. Do zagospodarowania odpadów pochodzących z działalności gospodarczej wymagane jest odpowiednie zezwolenie na przetwarzanie tego rodzaju odpadów. Wobec powyższego W. B. jako osoba fizyczna nie jest prawnie umocowana, aby zagospodarować przedmiotowe odpady. Organ I instancji uznał, że brak jest podstaw, aby właściciel działki na której miał być stawiany budynek garażowy samodzielnie zwiózł materiał w postaci szkieł. Zdaniem organu takie działanie nie miałoby sensu, gdy Ł. J. szykował się do podejmowania działań budowlanych. Organ na podstawie zebranego materiału dowodowego uznał, że obniżony teren działek w stosunku do drogi nie przyczynił się do zwiezienia na przedmiotowe działki odpadów szklanych przez właścicieli, które posłużyłyby do jego wyrównania. Z zeznań świadków W. B. i samego W. B. działka przed interwencją policji, była mocno zanieczyszczona różnego rodzaju odpadami, rzekoma obecność odpadów na przedmiotowych działkach nie uprawniała W. B. do pozbywania się odpadów pochodzących z działalności gospodarczej w tak perfidny dla środowiska i właścicieli działki sposób. W. B. nie miał prawa deponować żadnej ilości odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...], Prezydent Miasta [...]:
- w pkt I nakazał W. B., jako posiadaczowi odpadów, usunięcie z części działki o nr ewid. [...] obręb [...] w [...] należącej do Ł. J. i A. J. odpadów szklanych pochodzących z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02;
- w pkt II wskazał, że powierzchnia z której W. B. ma usunąć odpad, ograniczona jest 3 punktami geolokalizacyjnymi o współrzędnych w układzie WSG [...]: 1 pkt: [...]; [...] 2 pkt: [...]; [...] 3 pkt: [....]; [...]. Wizualizację lokalizacji ww. punktów określa załącznik do niniejszej decyzji. Głębokość do której W. B. jest zobowiązany usunąć odpad ograniczona jest rzędną terenu o wysokości 145,8 m n.p.m.;
- w pkt III ustalił wykonanie obowiązku, o którym mowa w pkt I w ten sposób, iż odpady zostaną usunięte z działki zgodnie z obowiązującym w tym zakresie prawem tj. poprzez zawarcie umowy na usunięcie, transport i zagospodarowanie odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie na gospodarowanie tego typu odpadami;
- w pkt IV ustalił termin wykonania obowiązku, o którym mowa w pkt I : w terminie 45 dni od dnia w którym przedmiotowa decyzja stanie się ostateczna;
- w pkt V ustalił obowiązek pisemnego powiadomienia organu o wykonaniu nałożonego obowiązku oraz potwierdzenia wypełnienia nałożonego obowiązku stosownymi dokumentami w terminie 7 dni od upływu terminu o którym mowa w pkt. III.
Organ I instancji wyjaśnił, że realizując zalecenia SKO, w rozstrzygnięciu decyzji określił w sposób szczegółowy, miejsce, z którego W. B. zobowiązany jest usunąć odpad o kodzie 17 02 02, wskazał obszar na działce o nr ewid. [...] obręb [...] w [...] ograniczony 3 punktami opisanymi za pomocą współrzędnych geolokalizacyjnych. W. B. został zobowiązany usunąć z tej powierzchni odpad do głębokości poziomu terenu zanim został nawieziony i rozplantowany piasek, tj. do rzędnej 145,8 m.n.p.m., przy czym rzędną ustalono na podstawie zasobów danych geodezyjnych, będących w posiadaniu organu I instancji.
Organ I instancji wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalił, że W. B. porzucił odpady na powierzchni zastanego gruntu i nie zakopywał ich poniżej zastanej powierzchni. Według mapy wysokościowej najbliżej przebiegającą izolinią przez miejsce porzucenia odpadów jest izolinia o wartości 145,8 m.n.p.m. Wobec powyższych ustaleń odpady nie mogą znajdować się poniżej wskazanej rzędnej. Wypełniając zalecenia SKO, organ I instancji ponadto ustalił przeznaczenie przedmiotowych działek. Zgodnie z pismem wewnętrznym Wydziału Urbanistyki, Architektury i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] działki o nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w [...], objęte są obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zatwierdzonym uchwałą Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...], zmienionym uchwałą z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] (t.j. Dz.U. Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., poz. [...]) i oznaczone są symbolami 2P, jako tereny zabudowy produkcyjnej oraz 23KDD - tereny dróg publicznych. Zgodnie z zapisami planu w granicach terenu ustalono lokalizację obiektów produkcyjnych, obiektów rzemieślniczych, warsztatów remontowych, składów, magazynów i wiat, urządzeń, obiektów i sieci infrastruktury technicznej. Przeznaczenia uzupełniające mogą stanowić budynki socjalno - biurowe, obiekty garażowe, place postojowe i manewrowe transportu drogowego, parkingi i zieleń izolacyjna. Wobec tego składowanie odpadów, w tym szkła na działce o nr [...] obręb [...], niezwiązane z ich wytwarzaniem w wyniku prowadzenia działalności produkcyjnej, rzemieślniczej lub warsztatu remontowego jest niezgodne z MPZP. Tym samym MPZP wyklucza możliwość gospodarowania odpadami na przedmiotowej działce. Zgodnie z ewidencją gruntów i budynków działki o nr ewid. [...] i [...] o powierzchni odpowiednio 0,0980 ha oraz 0,0635 ha są to tereny niezabudowane o charakterze klasoużytku łąki o IV klasie bonitacyjnej.
Od powyższej decyzji A. J., Ł. J. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata D. D. oraz W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata B. K. złożyli odwołania.
A. J. w odwołaniu zarzuciła naruszenie przez organ I instancji ustawy o odpadach, poprzez bezzasadne badanie ilości porzuconych odpadów, a także wadliwe nieuwzględnianie wytwórcy odpadów. Zdaniem A. J. postępowanie było prowadzone przewlekle i stronniczo, a wydawane decyzje są sprzeczne z prawem.
Ł. J. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata D. D. zarzucił naruszenie art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy o odpadach, poprzez wskazanie miejsca usuwania odpadów ograniczonego współrzędnymi geograficznymi. Ponadto zarzucił naruszenie art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 735; dalej: k.p.a.), poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, w sytuacji, gdy w ocenie odwołującego się odpady szklane zostały rozprowadzone na obu działkach (nr [...] i nr [...]), a tym samym W. B. powinien być zobligowany do ich usunięcia z obu działek.
W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata B. K. zarzucił bezpodstawne wydanie decyzji nakazującej mu usunięcie odpadów w sytuacji, gdy odpady te już usunął, tj. naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach. W odwołaniu wskazuje na obecność na terenie działki nr [...] innych odpadów, które powinni usunąć jej właściciele, a zatem w jego ocenie decyzja powinna być wydana na zasadzie odpowiedzialności solidarnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołań A. J., Ł. J. i W. B., działając na podstawie art. art 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w pkt I uchylił zaskarżoną decyzję w części tj. punkt Il i umorzył postępowanie w tej części, w pkt II w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy, analizując normę prawną zawartą w art. 26 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach wskazał, że dla nałożenia obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich magazynowania konieczne jest ustalenie posiadacza odpadów, przy czym wobec domniemania, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości, ciężar dowodu w zakresie wskazania innego podmiotu, jako posiadacza odpadów znajdujących się na tej nieruchomości spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Wobec jednoznacznego brzmienia zapisów ustawy o odpadach, w przypadku stosowania normy prawnej zawartej w art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy o odpadach, zbędne jest ustalanie wytwórcy odpadów. Zatem zarzuty odwołań odnoszące się do tej kwestii Kolegium uznało za niezasadne.
Organ II instancji wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, że W. B. jest posiadaczem odpadów szklanych o kodzie 17 02 02. Wobec powyższego nałożenie na niego obowiązku usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego na ich składowanie lub magazynowanie jest zasadne, o czym stanowi pkt I zaskarżonej decyzji. W odniesieniu do zarzutów odwołania W. B. dotyczących usunięcia przez niego tych odpadów, a tym samym nieprawidłowego zastosowania tej normy prawnej, organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie.
Organ II instancji wskazał, że zgodnie z przepisami prawa, odpady o kodzie 17 02 02 powinny zostać przekazane uprawnionym podmiotom. Wobec braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt ich przekazania takim podmiotom, po ich usunięciu, SKO uznało, że nie zostało udowodnione, aby W. B. te odpady usunął. Wobec powyższego zasadne jest nałożenie na niego takiego obowiązku, o którym stanowi pkt I zaskarżonej decyzji. Działanie Prezydenta Miasta [...] i wydanie decyzji w tym zakresie, organ odwoławczy uznał za prawidłowe.
Zdaniem Kolegium, prowadzone postępowanie nie wykazało, żeby na działkach nr ewid. [...] i [...] obręb [...] znajdowały się odpady w postaci stolarki okiennej. Podkreślił, że prowadzone postępowanie, a tym samym wydana decyzja dotyczy wyłącznie odpadów szklanych o kodzie 17 02 02, znajdujących się na działkach nr ewid. [...] i [...] obręb [...] w [...]. Inne odpady, w tym wskazywane w odwołaniu W. B., jako rzekomo znajdujące się na tych działkach nie były przedmiotem prowadzonego postępowania oraz wydanej decyzji. Posiadacz odpadów szklanych z demontażu stolarki okiennej, którym jest W. B., zdeponował te odpady na działce nr ew. [...], co znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadków.
W ocenie SKO w [...] nie wykazano, aby odpady szkła były deponowane przez W. B. również na działce nr [...]. Fakt zdeponowania odpadów przez W. B. na działce nr [...] został przez organ I instancji szeroko uzasadniony i udokumentowany. Przepis art. 26 ust. 1, 2 i 6 ustawy o odpadach zobowiązuje do usunięcia wszystkich odpadów danego rodzaju składowanych w miejscu do tego nieprzeznaczonym, jednak obowiązek ich usunięcia zawsze spoczywa wyłącznie na ich posiadaczu. Wobec braku bezspornego dowodu pozwalającego na ustalenie innego niż władający powierzchnią ziemi posiadacza odpadów należy opierać się na domniemaniu wynikającym z brzmienia art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, że tym posiadaczem odpadów jest władający powierzchnią ziemi. Norma ta odnosi się w przypadku sprawy będącej przedmiotem postępowania do działki nr [...], w odniesieniu, do której nie wykazano bezspornie, aby odpady szklane składował lub magazynował na niej W. B. W realiach niniejszej sprawy z zebranych dowodów wynika, że W. B. zdeponował odpady na bliżej nieokreślonej części działki nr [...] i powinien je usunąć. Ze względu na brak dowodów pozwalających na jednoznaczne określenie miejsca złożenia odpadów przez W. B., a nawet istotne sprzeczności w tym zakresie, SKO uchyliło pkt II decyzji Prezydenta Miasta [...] i umorzyło postępowanie w tym zakresie. W konsekwencji tego rozstrzygnięcia, uchyleniu ulega również załącznik do zaskarżonej decyzji. Wątpliwości, co do zasadności ustalenia tego obszaru zgłosili wszyscy odwołujący się, w tym także W. B. Stosownie do brzmienia art. 26 ust. 3b ustawy o odpadach, jeżeli po wydaniu ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, właściwy organ stwierdzi, że za gospodarowanie odpadami odpowiedzialny jest również inny posiadacz odpadów, może wydać decyzję o nałożeniu obowiązku ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 2, przez tego posiadacza odpadów. Odpowiedzialność posiadaczy odpadów za wykonanie decyzji jest solidarna. Dodatkowo należy zauważyć, że właściwy organ może zmienić, bez odszkodowania, sposób wykonania decyzji, o której mowa w ust. 2, w przypadku gdy wykonanie decyzji w sposób w niej wskazany okaże się niemożliwe lub może stwarzać zagrożenia dla życia, zdrowia lub środowiska lub inny sposób wykonania jest bardziej racjonalny ze względu na wymagania ochrony środowiska lub ze względów ekonomicznych przy zachowaniu właściwego poziomu ochrony życia, zdrowia ludzi i środowiska (art. 26 ust. 3c). Zapisy tych norm, wobec braku możliwości jednoznacznego wskazania miejsc zdeponowania odpadów o kodzie 17 02 02 są szczególnie istotne w rozpatrywanej sprawie, w przypadku gdyby okazało się (np. po dokonaniu odkrywek i rozpoczęciu usuwania odpadów), że zasadne jest zastosowanie tych przepisów, Prezydent Miasta [...] może zmienić sposób wykonania decyzji bez odszkodowania. Zgodnie z wymaganiami art. 26 ust. 6 ustawy o odpadach, Prezydent Miasta [...] w zaskarżonej decyzji określił termin usunięcia odpadów (45 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna), rodzaj odpadów (odpady szklane pochodzące z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02) oraz sposób usunięcia odpadów (zawarcie umowy na usuniecie, transport i zagospodarowanie odpadów z przedsiębiorcą posiadającym odpowiednie zezwolenie na gospodarowanie tego typu odpadami).
Ł. J. oraz W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata B. K. wnieśli skargi na w/w decyzję Kolegium z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...].
Ł. J. w skardze zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 26 ust. 3a i art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, poprzez jego niezastosowanie również do innego ustalonego w sprawie wytwórcy i posiadacza odpadów w osobie M. J. – B., co skutkowało nakazaniem usunięcia odpadów jedynie w stosunku do W. B.;
- art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, poprzez wydanie decyzji nakazującej W. B. usunięcie odpadów, pomimo braku precyzyjnego określenia miejsca składowania tych odpadów, co skutkowało nakazaniem usunięcia odpadów jedynie z działki o nr ewid. [...] z pominięciem działki o nr ewid. [...] obręb [...] w [...];
- art. 26 ust. 1, 2, i 6 ustawy o odpadach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. niezasadne przyjęcie, że zbędnym jest ustalanie przez organ wytwórcy odpadów, w sytuacji gdy doszło już do ustalenia innego posiadacza odpadów, podczas gdy wniosku takiego nie można z tych przepisów wyprowadzić;
Ł. J. postawił również zarzuty naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 28 k.p.a., poprzez niewezwanie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika podmiotu, którego obowiązku dotyczyło postępowanie, tj. M. J. – B., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą "A.", co formalnie organ osiągnął poprzez wyłączenie wątku M. J. – B. do odrębnego postępowania, co skutkowało nieobciążeniem jej obowiązkiem usunięcia odpadów z działek należących do skarżącego;
- art. 84 k.p.a., poprzez niezasięgnięcie opinii biegłych z zakresu geologii i geodezji, mimo istnienia w sprawie wątpliwości co do okoliczności, do których wyjaśnienia konieczne było zasięgniecie informacji od podmiotów posiadających wiadomości specjalne;
- art. 15 k.p.a., poprzez zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej przez organ II instancji, czego przejawem jest m.in. to, że organ II instancji w żadnym zakresie nie zweryfikował, że w aktach sprawy nie znajdowały się żadne dowody uzasadniające ograniczenie miejsca składowania odpadów jedynie do działki o nr ewid. [...], np. w postaci dokumentacji geodezyjnej, map zasadniczych, opinii biegłych, co miało istotne znaczenie zwłaszcza z uwagi na fakt, że działki te nie są od siebie oddzielone wyraźnymi granicami i nie posiadają słupków granicznych, organ II instancji nie zweryfikował zasadności wyłączenia sprawy "A." M. J. – B. do odrębnego postępowania mimo, że materiał dowodowy wprost wskazywał na to, iż jest ona posiadaczem odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji; naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez wadliwą i tendencyjną ocenę materiału dowodowego, która doprowadziła do błędnego ustalenia przez organy orzekające w sprawie, że odpady znajdują się jedynie na działce o nr ewid. [...], podczas gdy w aktach sprawy zalega prawomocny mandat karny stwierdzający winę W. B. za składowanie odpadów na działkach o nr ewid. [...] i [...] (W. B. został złapany na "gorącym uczynku" i przyznał się do popełnienia czynu), czego nikt w przedmiotowym postępowaniu nie kwestionował, natomiast organy procesowe dokonywały ustaleń miejsca składowania odpadów jedynie na podstawie osobowych źródeł dowodowych, z pominięciem możliwości zasięgnięcia opinii specjalistów i wykorzystania specjalistycznej dokumentacji geodezyjnej, co biorąc pod uwagę fakt związany z upływem czasu, działaniem czynników atmosferycznych, zmianą ukształtowania terenu (w tym wzrostem roślinności) stanowi bardzo wątpliwy sposób ustalania stanu faktycznego sprawy;
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nieodniesienie się przez organ do zarzutów zgłoszonych przez stronę, np. zwroty użyte w ostatniej decyzji organu I instancji wyraźnie naruszają zasadę bezstronności, nieprawidłowe sformułowania zawarte w decyzjach organu I instancji dotyczące braku możliwości obciążania W. B. obowiązkiem usunięcia odpadów również z działki o nr ewid. [...] z powodu niewspółmiernie dużych kosztów;
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a., poprzez zaniechanie prowadzenia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i prowadzenie postępowania dowodowego w niewłaściwym kierunku, zmierzanie do wyjaśnienia nieistotnych dla sprawy okoliczności, czy przeprowadzanie dowodów w sposób obarczony licznymi błędami logicznymi i formalnymi, ocenianie materiału dowodowego w sposób dowolny, sprzeczny z logiką i zasadami doświadczenia życiowego, przewlekanie postępowania z powołaniem się na konieczność odniesienia się do wpływających do akt sprawy wniosków i pism procesowych stron, przy jednoczesnym pozostawaniu w bezczynności, której przejawem jest brak przeprowadzenia najistotniejszym w sprawie dowodów.
Wobec tak sformułowanych zarzutów, Ł. J. wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie w/w decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W. B. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata B. K. zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpujących ustaleń przez organy obu instancji odnośnie kwestii usunięcia odpadów szklanych porzuconych przez W. B., w tym w szczególności brak istnienia jakiegokolwiek dowodu w sprawie, który potwierdziłby, że porzucone przez W. B. odpady nadal znajdują się na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...];
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak jakichkolwiek ustaleń przez organy obu instancji dotyczących innych odpadów zdeponowanych na działce nr ew. [...] obręb [...] w [...] przez jej właścicieli lub za ich wiedzą i zgodą;
art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób, który nie spełnia wymogów przewidzianych w tym przepisie, w tym w szczególności w zakresie uzasadnienia faktycznego;
art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez wprowadzenie do obrotu prawnego, wskutek uchylenia decyzji Prezydenta Miasta [...] w części, tj. w pkt Il i umorzenie postępowania w tej części oraz utrzymanie decyzji Prezydenta Miasta [...] w pozostałej części, decyzji administracyjnej, która jest niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj.:
art. 2 pkt 19 ustawy o odpadach, poprzez brak jego zastosowania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie, mimo, że organy powinny oprzeć się na domniemaniu, że właściciele działki nr ew. [...] obręb [...] w [...] są posiadaczami odpadów, za wyjątkiem odpadów szklanych widocznych na zdjęciach z dnia 27 marca 2020 r. (usuniętych następnie przez W. B.), a domniemanie to nie zostało przez nich skutecznie obalone;
art. 26 ust. 3a ustawy o odpadach, poprzez brak jego zastosowania w niniejszej sprawie, mimo że decyzja powinna być wydana w stosunku do wszystkich posiadaczy odpadów odpowiedzialnych za gospodarowanie odpadami i to na zasadzie odpowiedzialności solidarnej;
art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, poprzez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie, tj. w sytuacji, w której W. B. usunął porzucone przez siebie odpady na działce nr ew. [...].
Wobec tak sformułowanych zarzutów W. B. wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości, poprzez uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w całości i umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania; o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, a także o wstrzymanie wykonania decyzji.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organ II instancji nie ustalił, czy odpady szklane o kodzie 17 02 02, które zostały porzucone przez W. B. na części działki nr [...] nadal znajdują się na działce, czy zostały z niej usunięte. W przypadku, gdy W. B. usunął pozostawione wcześniej odpady szklane z działki nr [...], ale nie przekazał ich uprawnionemu podmiotowi (co nie było przedmiotem rozpoznania ani analizy w postępowaniu przed organem I instancji), to nakazanie W. B. usunięcia odpadów z części działki nr [...] jest bezprzedmiotowe. Pełnomocnik zaznaczył, że W. B. usunął odpady z działki nr [...] jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie.
Pełnomocnik podkreślił, że właściciele działki nr ew. [...], zasypali miejsca, w których zostało porzucone szkło przez W. B., wyrównując teren. Zdaniem pełnomocnika na zdjęciach wykonanych w dniu 27 marca 2020 r. widać wyraźnie, że szkło zostało porzucone przez W. B. na skarpie powstałej wskutek nadsypywania przedmiotowej działki. Zdjęcia te obrazują wyraźne obniżenie terenu (znacznych rozmiarów dziurę), której nie ma już na nagraniach filmowych M. J., na zdjęciach z wizji lokalnej z dnia 28 maja 2020 r. oraz na zdjęciach wykonanych w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 24 lipca 2020 r. Oznacza to, że właściciele działki zasypali to znaczne obniżenie terenu, wyrównując również tę część swojej działki do poziomu drogi.
Końcowo pełnomocnik wskazał, że w trakcie trwania postępowania nie została wykonana żadna odkrywka, która potwierdziłaby istnienie odpadów szklanych, które miałyby związek z odpadami porzuconymi przez W. B., a zatem, aby uzasadnione było nakazanie zaskarżoną decyzją W. B. usunięcia odpadów szklanych. Podkreślił, że na zdjęciach nr 1, 2 i 3 znajdujących się w załączniku do decyzji nie widać żadnych odpadów, przez co wątpliwe jest, jak organ ustalił, że miejsca pokazane na tych zdjęciach stanowią graniczne punkty powierzchni, na której mają znajdować się jeszcze odpady. Wątpliwe jest w tym względzie także ustalenie głębokości, na której mają być usunięte odpady. Ł. J. i A. J. przywożąc z bliżej nieznanych miejsc, jak również godząc się na przywożenie przez osoby trzecie piasku, mas ziemnych z gruzem oraz gruzu na działki o nr ew. [...] i [...] stali się posiadaczami odpadów, za które przejęli pełną odpowiedzialność prawną, tj. za ich posiadanie. Zdaniem pełnomocnika rozważenia wymagał fakt, że piasek nie jest odpadem o kodzie 19 08 02, masy ziemne z gruzem nie są odpadem o kodzie 17 05 04, gruz betonowy nie jest odpadem o kodzie 17 01 01, gruz ceglany nie jest odpadem o kodzie 17 01 07. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że jedynie W. B. porzucił na przedmiotowej działce nr ew. [...] odpady szklane, ponieważ istnieje duże prawdopodobieństwo, że takie odpady mogły zostać zdeponowane na działce podobnie jak w/w materiały.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Po rozpoznaniu sprawy w wyżej wskazanych granicach Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja wraz z decyzją organu I instancji podlegają uchyleniu z uwagi na brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności, które warunkowały zaistnienie przesłanek umożliwiających wydanie decyzji nakazującej usunięcie odpadów na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.d.
Przepis art. 26 ust. 1 u.o.d. nakłada na posiadacza odpadów obowiązek niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Przez posiadacza odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.d. rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.
Należało podzielić ustalenia organów co do tego, że w niniejszej sprawie zostało obalone domniemanie, że posiadaczem odpadów szklanych, pochodzących z demontażu stolarki okiennej o kodzie 17 02 02 a znajdujących się na nieruchomości A. i Ł. J. jest władający powierzchnią ziemi. Z treści protokołu oględzin z dnia 27 marca 2020r., jakich dokonali funkcjonariusze Policji w związku z podejrzeniem popełnienia wykroczenia, jak również z wyjaśnień Komendy Miejskiej Policji z dnia 10 września 2020r. oraz policyjnej notatki urzędowej z dnia 1 września 2020r. wynika, że W. B. został złapany na gorącym uczynku podczas próby porzucenia odpadów szklanych, pochodzących ze stolarki okiennej na działce, należącej do Państwa J. W. B. przyznał się do kilkukrotnego porzucenia odpadów w postaci szkła w jednym miejscu działki należącej do Państwa J. w okresie do 27 marca 2020r. Za popełnienie ww. wykroczenia W. B. został ukarany w postępowaniu mandatowym. Na etapie postępowania administracyjnego W. B. podtrzymał twierdzenia o porzuceniu odpadów szklanych na działce należącej do Ł. J., w szczególności w trakcie wizji lokalnej z dnia 28 maja 2020r. oraz rozprawy administracyjnej z dnia 9 października 2020 roku, co potwierdzają stosowne protokoły. Jak ustalono na podstawie zeznań świadków (w szczególności M. J., P. B., Ł. J. i W. B.), na działce na ul. [...] oraz na ul. [...], na której mieszka W. B., składowano odpady szklane ze stolarki okiennej, które pochodziły z firmy, prowadzonej przez synową W. B. Jak zeznał W. B., synowa systematycznie zdawała odpady do utylizacji. Następnie W. B. ww. odpady szklane pakował do swojego samochodu, zawoził na działkę Państwa J. i tam porzucał.
Posiadanie jako stan faktyczny, a nie prawny istnieje bez względu na powody, dla których dana osoba stała się posiadaczem. "Animus possidendi" oznacza wolę posiadania tj. że dany podmiot chce zachować się w odniesieniu do danego przedmiotu, w taki sposób, który z perspektywy zewnętrznej zakwalifikowany zostanie jako posiadanie. Istotne jest więc to, czy dana osoba chce dokonać określonych czynności, które z perspektywy obiektywnego obserwatora odebrane zostaną jako przejaw posiadania.
Na gruncie art. 3 ust. 1 pkt 19 u.o.d. przypisanie statusu posiadacza nie można uzależniać od stabilności posiadania pojmowanej według ściśle cywilistycznego podejścia. Posiadanie odpadów wiąże się z zasady z szeregiem uciążliwości i są one traktowane jako przedmioty "niechciane". Stąd naturalnym jest dążenie posiadacza do szybkiego ich pozbycia się. Dlatego posiadaczem staje się również ten podmiot, który znajdujące się na jego nieruchomości porzucone odpady obejmuje w posiadanie po to, aby się ich pozbyć (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 grudnia 2021r., sygn. II SA/Gl 787/21, wszystkie powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu dla przypisania skarżącemu W. B. statusu posiadacza przedmiotowych odpadów kluczowe znaczenie ma dokonane z jego inicjatywy pozbycie się zalegających u niego odpadów i ich przemieszczenie na nieruchomość Państwa J. Działanie to stanowi przejaw posiadania odpadów przez skarżącego. Z tego powodu za prawidłowe Sąd uznał ustalenie organów, że W. B. w okresie, gdy porzucał odpady na działce Państwa J. powinien być uznany za posiadacza tych odpadów.
Za niezasadne Sąd uznał zarzuty zawarte w skardze Ł. J., że nakazem usunięcia odpadów powinien być objęty również wytwórca odpadów w osobie M. J. B., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą A. Ustalenia organu I instancji wskazują, że odpady szklane pochodziły z ww. firmy, jednakże po ich złożeniu na nieruchomościach przy ul. [...] i [...] to W. B. przejmował odpady te w posiadanie, które przejawiało się wolą ich usunięcia z posesji, poprzez ich przemieszczanie i składowanie na działce Państwa J. Należy wskazać, że adresatem obowiązku i nakazu uregulowanego w art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach powinien być aktualny posiadacz odpadów, a nie "najwcześniejszy znany posiadacz odpadów", który na poprzednim etapie gospodarowania odpadami nimi dysponował (por. wyrok NSA z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. II OSK 803/18). Podstawą skierowania nakazu usunięcia odpadów powinien być nie tylko sam fakt bycia ich wytwórcą ale również wykazanie, że wytworzone przez siebie odpady złożył na danej nieruchomości nielegalnie. Nie ulega wątpliwości, że procederem składowania odpadów na nieruchomości Państwa J. nie zajmowała się M. J. B., lecz W. B., któremu trafnie przypisano status posiadacza odpadów w okresie, w którym doszło do ich porzucania na działce Państwa J. Podzielenie ustaleń organów w tym zakresie nie oznacza jednak, że zaskarżoną decyzję wraz z decyzja organu I instancji należało uznać za prawidłową.
Zgodnie z art. 26 ust. 2 u.o.d. decyzję nakazującą usunięcie odpadów organ może wydać w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z art. 26 ust. 1 u.o.d. Zatem nałożenie obowiązku z art. 26 ust. 2 u.o.d. jest dopuszczalne po dokonaniu ustaleń co do faktycznego, rzeczywistego składowania odpadów na wskazanej działce. Ustalenia te powinny być możliwie aktualne na dzień wydania w tym przedmiocie decyzji. Jest to okoliczność kluczowa, bowiem determinuje ona możliwość skutecznego wykonania obowiązku, nałożonego decyzją, wydaną na podstawie art. 26 ust. 2 u.o.d., który podlega w dalszej kolejności egzekucji administracyjnej.
Wydanie rozstrzygnięcia w trybie art. 26 ust. 2 u.o.d., powinno być poprzedzone kompleksowym zebraniem i rozpatrzeniem materiału dowodowego. Podstawą faktyczną zastosowania tego przepisu winno być ustalenie, że na terenie nieprzeznaczonym do składowania odpady te nadal się znajdują (tak wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. II SA/Wr 531/19, tak również wyrok WSA w Krakowie z dnia 8 lutego 2019 r., sygn. II SA/Kr 1493/18).
Zatem nakaz usunięcia odpadów powinien odnosić się do stanu aktualnego na dzień wydania decyzji a nie do stanu historycznego, skoro w razie braku jego dobrowolnego wykonania nakaz ten podlega egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie zarówno uzasadnienie decyzji organu I instancji, jak i tym bardziej zaskarżonej decyzji nie wyjaśnia wątpliwości Sądu powstałych w tym zakresie. Należy zauważyć, że fakt porzucenia odpadów szklanych przez W. B. został bezspornie stwierdzony dnia 27 marca 2020r. Zdjęcia dołączone do protokołu oględzin z miejsca popełnienia wykroczenia z dnia 27 marca 2020r. wraz ze zbieżną dokumentacją zdjęciową przedstawioną przez Ł. J. w dniu 29 maja 2020r. obrazują stan działki w okresie, w którym doszło do porzucania odpadów przez W. B. Jednakże po dniu 27 marca 2020r. na działce Państwa J. doszło do zmian w sposobie zagospodarowania tej nieruchomości i robót, względem stanu istniejącego w dniu 27 marca 2020r. Na zdjęciach stanowiących załącznik do protokołu z wizji lokalnej z dnia 28 maja 2020r., zamiast pryzm szkła ułożonych w konkretnych miejscach widoczne były niewielkie odłamki szklane, rozproszone na dużej powierzchni działki, pokrytej piaskiem i szczątkową roślinnością. Nie ulega wątpliwości, że na zdjęciach tych nie zalegały już stosy szkła w postaci ujawnionej w dniu 27 marca 2020r. Dokumentacja zdjęciowa z dnia 28 maja 2020r. jest w pewien sposób spójna z materiałem dowodowym w postaci nagrań video, na których widać W. B., który podejmuje próbę sprzątania działki Ł. J. z porzuconych szkieł. Jak wyjaśniał Ł. J. w piśmie z dnia 20 lipca 2020r., nagrania te zostały wykonane w dniach 27 i 28 maja 2020r. Na zdjęciach przedstawionych przez Państwa J. w dniu 20 lipca 2020r. widoczne było niewielkie odłamki szklane, rozrzucone na powierzchni działki. Jak ujawniono zaś w trakcie postępowania, na spornej działce procowała koparka, co może wskazywać, że w wyniku robót pozostałości szkła rozstały rozrzucone na całej powierzchni nieruchomości. Z kolei na zdjęciach wykonanych w trakcie rozprawy administracyjnej z dnia 24 lipca 2020r. nie są widoczne, ani stosy szkła ujawnione w dniu 27 marca 2020r., ani też odłamki szklane na piaszczystej powierzchni, uwidocznione na zdjęciach Ł. J. Należy zaś zwrócić uwagę, że to zdjęcia wykonane przez organ w dniu 24 lipca 2020r. posłużyły do wytyczenia (w pkt II decyzji Prezydenta z dnia [...] czerwca 2021r.) obszaru, z którego W. B. został zobowiązany do usunięcia odpadów szklanych. Należy podkreślić, że na zdjęciach stanowiących załącznik do decyzji organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021r. a które zostały wykonane w dniu 24 lipca 2020r. nie są widoczne odpady szklane ujawnione w dniu 27 marca 2020r. Z tego powodu trudno uznać za prawidłowe nakazanie usunięcia odpadów szklanych z obszaru w sposób opisany w pkt II decyzji z dnia [...] czerwca 2021r. w sytuacji, gdy na zdjęciach, które miały wyznaczać punkty graniczne ww. obszaru nie zostały ujawnione odpady szklane nawet w postaci odłamków widocznych na powierzchni gruntu. Taki sposób określenia obowiązku usunięcia odpadów prowadzi w istocie do braku możliwości jego rzeczywistego wykonania, nałożonego zaskarżoną decyzją tym bardziej, że Kolegium uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...] czerwca 2021r. w zakresie dotyczącym pkt II decyzji i umorzyło postępowanie administracyjne w tej części. W ocenie Sądu nie zachodzą podstawy aby można było uznać, że postępowanie w części dotyczącej określenia obszaru, z którego W. B. jest zobowiązany usunąć odpady stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie w zakresie dotyczącym obszaru, z którego należy usunąć odpady jest integralnie powiązane z nałożeniem samego obowiązku usunięcia odpadów i w sposób bezpośredni wpływa na wykonalność decyzji w tym przedmiocie. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyjęło, że W. B. zdeponował odpady na bliżej nieokreślonej części działki nr [...] i stamtąd powinien je usunąć. Powyższe stwierdzenie wskazuje, że organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji w zakresie dotyczącym pkt II nie poczynił ustaleń co do tego, czy odpady znajdują się na dzień wydania zaskarżonej decyzji na działce należącej do Państwa J. Należy natomiast zauważyć, że proces deponowania odpadów trwał do 27 marca 2020r. a zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...] sierpnia 2021r. a więc po upływie ponad roku od tego zdarzenia. W tym czasie zaś Ł. J. wyrażał wolę dokonywania robót na swojej działce. W piśmie z dnia 9 czerwca 2020r. (data wpływu do organu) skarżący Ł. J. zwracał się o udzielenie informacji dotyczącej możliwości wykonana na działkach nr [...] i [...] zaplanowanych prac wskazując, że ma już umówione terminy z wykonawcami. Należy zwrócić szczególną uwagę, że pismem z dnia 24 października 2020r. Ł. J. zwrócił się do organu I instancji z prośbą o wydanie zgody na przywiezienie czystej ziemi na teren działki nr [...] i wysypanie jej w miejscu, w którym znajduje się piach zanieczyszczony szkłem wskazując na przekroczone terminy prac z wykonawcami. Powyższe pismo wskazuje, że po dniu 27 marca 2020r. Ł. J. prowadził prace, polegające na nawiezieniu nowej ziemi i wyrównaniu terenu. Powyższe potwierdza dokumentacja zdjęciowa dołączona do protokołu rozprawy administracyjnej z dnia 9 października 2020r., na której widać, że na teren spornych działek nawieziono w sporej ilości hałdy ziemi. Sposób zagospodarowania działek jest w widoczny sposób odmienny od stanu udokumentowanego zdjęciami z dnia 27 marca 2020r. Porównanie dokumentacji zdjęciowej obrazuje, że w okresie od 27 marca 2020r. do 9 października 2020r. doszło do wykonywania prac związanych z wyrównaniem terenu. Na zdjęciach z dnia 9 października 2020r. nie ujawniono ani pryzm szkła z dnia 27 marca 2020r. ani też widocznych jeszcze na zdjęciach z 20 maja i 20 lipca 2020r. odłamków szkła wymieszanych z piaskiem. Ponadto Ł. J. w piśmie z dnia 24 października 2020r. deklarował wolę kontynuowania robót na działkach, co wskazuje, że sposób zagospodarowania działki uległ znaczącej zmianie względem stanu ujawnionego dnia 27 marca 2020r. Należy więc w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnić, jaki jest obecny aktualny stan zagospodarowania działki nr [...] i czy znajdują się na niej odpady szklane, podrzucane przez W. B. do dnia 27 marca 2020r. Przedstawione powyżej okoliczności, udokumentowane w szczególności dokumentacją zdjęciową budzą w tym zakresie istotne wątpliwości. Brak poczynienia ustaleń co do tego, czy odpady szklane, których dotyczy przedmiotowe postępowania nadal zalegając na działce nr [...] Państwa J. stanowi o niewyjaśnieniu kluczowej dla sprawy okoliczności, a tym samym o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem pamiętać, że odpowiedzialność posiadacza odpadów oparta jest na obiektywnym fakcie zalegania odpadów w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Fakt ten musi istnieć w dniu wydania decyzji a wskazane powyżej okoliczności budzą istotne wątpliwości co do tego, czy tak miało miejsce w niniejszej sprawie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że sam organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że "ze względu na brak dowodów pozwalających na jednoznaczne określenie miejsca złożenia odpadów przez W. B., a nawet istotne sprzeczności w tym zakresie, SKO uchyliło pkt II decyzji Prezydenta Miasta [...] i umorzyło postępowanie w tym zakresie". Powyższe stwierdzenie świadczy o tym, że Kolegium na podstawie zgromadzonych w sprawie dowodów nie było w stanie stwierdzić, czy odpady na porzucone przez W. B. odpady nadal znajdują się na działce Państwa J. Możliwość skierowania do posiadacza odpadów nakazu ich usunięcia w trybie art. 26 ust. 2 u.o.d. istnieje, gdy na danym terenie odpady te są składowane. Niezależnie od tego, że proceder porzucania odpadów przez W. B. należy ocenić jednoznacznie negatywnie należy również wskazać, że obowiązek usunięcia odpadów, nałożony zaskarżoną decyzją musi zostać odpowiedni skonkretyzowany tak aby nie było wątpliwości co do jego wykonalności. W niniejszej sprawie istnieją w tym zakresie istotne wątpliwości mając na względzie prace, jakie po usunięciu odpadów na swojej działce prowadził skarżący Ł. J. Należy również zauważyć, że organ I instancji ustalał miejsce porzucenie odpadów na podstawie źródeł osobowych, tj. przesłuchiwał świadków na okoliczność miejsca, w którym doszło do porzucenia odpadów, co świadczy o tym, że w trakcie prowadzonych przez organ czynności dowodowych na działkach nie znajdowały się już odpady szklane w postaci porzuconej przez W. B. Należy również wskazać, że zeznania świadków w kwestii miejsca porzucenia odpadów były niejednoznaczne. Przesłuchiwany W. B. oraz funkcjonariusz M. M. wskazywali północną część działki, z kolei świadek M. J. oraz funkcjonariusz W. R. – część południową. Powyższe również wskazuje, że odpady szklane, które porzucił W. B. nie zalegały już na powierzchni działki w sposób, który pozwalałby na jednoznaczną identyfikację miejsca ich położenia.
Odnosząc się do zarzutów skargi W. B., że organ powinien był ustalić, jakie inne materiały zostały zdeponowane na przedmiotowej działce, w tym zarówno przez jej właścicieli, jak również osoby trzecie, a następnie, czy nie są one odpadami a następnie zobowiązać solidarnie wszystkich posiadaczy do usunięcia tych odpadów, a nie jedynie W. B. należy wskazać, co następuje. Przedmiotem niniejszego postępowania była odpowiedzialność W. B., jako posiadacza odpadów szklanych. Prowadzone postępowanie musi być tożsame zarówno pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. W związku z tym ewentualna odpowiedzialność właścicieli działek nr [...] i [...] za inne odpady składowane na ich działkach, mogłaby stanowić przedmiot odrębnego postępowania. Inny byłby bowiem przedmiot postępowania w zakresie dotyczącym rodzaju odpadów, objętych obowiązkiem ich usunięcia, jak również przesłanki podmiotowej odpowiedzialności z tytułu władztwa nad terenem, na którym doszło do składowania, czy też magazynowania odpadów.
Z przedstawionych powyżej względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a. Na rzecz skarżącego Ł. J. Sąd zasądził tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę w wysokości 200 zł jako równowartość uiszczonego wpisu sądowego na podstawie art. 200 P.p.s.a. W oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. na rzecz skarżącego W. B. zasądzono tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę w wysokości 680 zł (200 zł – wpis sądowy; 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. poz. 1800 ze zm.).
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a. Strony zawiadomione o złożeniu przez Kolegium wniosku o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło