III SA/Kr 28/22
WyrokWSA w Krakowie2022-04-22
Skład orzekający: Ewa Michna, Tadeusz Kiełkowski, Elżbieta Czarny-Drożdżejko
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca zamieszkania z powodu konfliktu rodzinnego, ale nadal posiada tam rzeczy osobiste, pokój i okazjonalnie nocuje, opuściła to miejsce pobytu stałego w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności?Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet jeśli nastąpiło z powodu konfliktów rodzinnych i w celu poprawy komfortu życiowego, może być uznane za dobrowolne i trwałe, jeśli osoba faktycznie koncentruje swoje centrum życiowe w nowym miejscu. Samo posiadanie rzeczy osobistych, okazjonalne noclegi czy odwiedziny u bliskich nie świadczą o braku opuszczenia lokalu, jeśli nie wiążą się z faktycznym, stałym przebywaniem i koncentracją spraw życiowych w dotychczasowym miejscu zameldowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi J. T. na decyzję Wojewody, która uchyliła decyzję organu I instancji odmawiającą wymeldowania J. T. z lokalu przy ul. N w Krakowie i orzekła o jej wymeldowaniu. J. T. wyprowadziła się z lokalu, twierdząc, że mieszka w innym miejscu, ale utrzymuje kontakt z matką, posiada tam rzeczy osobiste i pokój. Organ odwoławczy uznał, że J. T. opuściła lokal dobrowolnie i trwale, koncentrując swoje życie w innym miejscu. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę dowodów i brak możliwości czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie : WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2021 r. znak [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę
Wojewoda decyzją z dnia 9 listopada 2021 r., znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 510 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. T. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., znak: [...], orzekającej o odmowie wymeldowania z pobytu stałego J. T. z lokalu nr [...] przy ul. N w K – uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta w całości i orzekł o wymeldowaniu J. T. z pobytu stałego z ww. lokalu.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu I instancji wskazano, że na wniosek J. T., współwłaściciela lokalu przy ul. N w K, wszczęto postępowanie w sprawie wymeldowania J. T. z miejsca pobytu stałego pod ww. adresem. We wniosku podano, że J. T. od grudnia 2020 r. mieszka w lokalu przy ul. M w K, którego jest współwłaścicielką. Przeprowadziła się dobrowolnie zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Wnioskodawca wyjaśnił, że nieruchomość przy ul. N stanowi majątek wnioskodawcy i M. T. Do wniosku zostały dołączono m.in. wyrok Sądu Okręgowego, Wydział XI Cywilny – Rodzinny z dnia 14 stycznia 2019 r., sygn. akt [...].
Następnie organ powołał się na pismo J. T. z dnia 27 maja 2021 r., w którym pełnomocnik strony poinformował m.in. o tym, że Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2017 r., znak: [...], orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego A. T. – siostry J. T. (sprawa meldunkowa prowadzona równolegle) z lokalu przy ul. N w K. Wojewoda decyzją z dnia [...] 2017 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. Dalej pełnomocnik oświadczył, że J. T. "regularnie odwiedza swoją matkę M. T., spędzając w mieszkaniu znaczną ilość czasu w przeciągu każdego tygodnia", partycypuje w kosztach utrzymania przedmiotowego lokalu, wspierając matkę w ponoszeniu opłat eksploatacyjnych. W mieszkaniu ma pokój do wyłącznego korzystania, rzeczy osobiste oraz klucze do lokalu. Nie zerwała więzi z mieszkaniem, które jest jej domem rodzinnym. Dalej organ I instancji przytoczył zeznania wnioskodawcy, z których wynikało m.in. to, że aktualnie w lokalu pod ww. adresem mieszka on oraz jego była żona M. T. Wnioskodawca poinformował, że córka J. T. sama podjęła decyzję o wyprowadzeniu się z przedmiotowego mieszkania w styczniu 2021 r. (...) i od końca kwietnia 2021 r. do chwili obecnej nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, nie nocuje w tym mieszkaniu, nie gotuje, nie sprząta. J. T. zeznał, że J. T. mieszka w mieszkaniu przy ul. M w K, które odziedziczyła wraz z siostrą A. po dziadkach. Organ I instancji powołał się też na zeznania J. T., złożone przed Sądem Rejonowym, Wydział Cywilny z 4 lutego 2021 r., sygn. akt [...] (w sprawie z wniosku M. T. przy uczestnictwie J. T. o podział majątku wspólnego), w których ww. oświadczyła, że: "z domu rodzinnego wyprowadziłam się z końcem grudnia 2020/początkiem stycznia 2021 (...) Ja wyprowadziłam się, posiadam w domu rzeczy osobiste, bywam też tam w ciągu tygodnia (...)." Przytoczono również złożone do protokołu oświadczenie J. T., w którym podała: "(...) mieszkam obecnie zarówno w miejscu stałego zameldowania jak i w lokalu przy ul. M w K. Taka sytuacja trwa od grudnia 2020 r. z uwagi na trudną sytuację rodzinną i sprawy zawodowe związane z koniecznością prowadzenia pracy zdalnej, dostępu do Internetu i odpowiednich warunków. W miejscu stałego zameldowania nie mam odpowiednich warunków do pracy zawodowej, chodzi o nieodpowiednie zachowanie ojca, brak ciszy i spokoju (...). W miejscu stałego zameldowania ja wraz z siostrą A. zajmujemy od zawsze pokój, który znajduje się na drugiej kondygnacji mieszkania, obok pokoju zajmowanego przez mamę. Z uwagi na złe relacje z ojcem mało korzystam z kuchni, posiłki; spożywam w swoim pokoju. Czasem robię pranie wspólnie z mamą i sprzątam w swojej części. Czasem nocuję w tym mieszkaniu, średnio kilka razy w miesiącu, poza tym śpię w mieszkaniu przy ul. M w K. Z uwagi na zakaz ojca nie przyjmuję w miejscu stałego zameldowania żadnych gości (...). Obie z siostrą traktujemy to mieszkanie jako dom rodzinny i nie zamierzamy go opuścić".
W konsekwencji powyższego, Prezydent Miasta w decyzji z dnia [...] 2021 r., znak: [...], orzekł o odmowie wymeldowania z pobytu stałego J. T. z ww. lokalu.
Na skutek odwołania J. T. Wojewoda wydał opisaną na wstępie decyzję reformatoryjną. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy szczególne znaczenie przypisał zeznaniom złożonym przez J. T. na rozprawie w Sądzie Rejonowym, Wydział Cywilny z 4 lutego 2021 r., sygn. akt [...], w sprawie o podział majątku rodziców, w których oświadczyła ona: "(...) Z domu rodzinnego wyprowadziłam się z końcem grudnia 2020/początkiem stycznia 2021 (...) Ja wyprowadziłam się, posiadam w domu rzeczy osobiste, bywam też tam w ciągu tygodnia". W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że J. T. aktualnie nie koncentruje swoich spraw życiowych w lokalu przy ul. N. W wyniku trwającego konfliktu pomiędzy J. T. a jej ojcem – J. T., J. T. między końcem grudnia 2020 r. a początkiem stycznia 2021 r. wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, co sama zeznała w sądzie. Zamieszkała w mieszkaniu przy ul. M w K, którego jest współwłaścicielką, gdzie koncentruje swoje życie osobiste. Zdaniem organu odwoławczego J. T. tam mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, wytwarza śmieci, pracuje zdalnie, przyjmuje gości. J. T. w lokalu przy ul. N przebywa jedynie w ramach odwiedzin, następnie wraca do swojego miejsca zamieszkania. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, znalazło potwierdzenie w piśmie z dnia 26 maja 2021 r., w którym pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że J. T. "regularnie odwiedza swoją matkę M. T., spędzając w mieszkaniu znaczną ilość czasu w przeciągu każdego tygodnia". W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podkreślił, że J. T. z lokalu przy ul. N w K nie została usunięta siłą. Sam fakt istnienia konfliktu między J. T. a jej ojcem, nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie przedmiotowego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony poprzez (jak to miało miejsce w niniejszej sprawie) uniknięcie sytuacji konfliktowych. Ponadto organ II instancji zwrócił uwagę na fakt, że J. T. opuszczenie miejsca stałego zameldowania określiła sformułowaniem: "wyprowadziłam się". Zdaniem Wojewody, trudno zatem tu mówić, by sformułowanie to świadczyło o braku dobrowolności opuszczenia lokalu, czy też o zmuszeniu do opuszczenia danego lokalu. Wyprowadzenie było zatem świadomą i przemyślaną decyzją.
Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Wojewoda wskazał, że dla spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu nie zawsze można wymagać zerwania wszelkiego kontaktu z nim, bowiem w lokalu mogą pozostać osoby bliskie (w tym przypadku matka), z którymi osoba opuszczająca go utrzymuje kontakt, bywa u nich, może nawet dysponować kluczami do tego lokalu. Ale utrzymywanie tego rodzaju kontaktów wcale nie musi oznaczać, iż nie doszło do opuszczenia lokalu. Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że zarówno posiadanie kluczy do lokalu, pozostawienie w nim rzeczy osobistych, partycypowanie w kosztach utrzymania lokalu, używanie adresu przedmiotowego lokalu przy korespondencji z innymi podmiotami, posługiwanie się dokumentami, w których widnieje sporny adres – nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym trwałym przebywaniem w miejscu stałego zameldowania. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów.
Kontynuując powyższy wątek, Wojewoda wskazał, iż w przypadku dobrowolnego opuszczenia budynku, a właśnie taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie, organ meldunkowy orzekając o wymeldowaniu nie bada okoliczności i przyczyn, które skłoniły osobę do opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, ustala tylko fakt opuszczenia lokalu jako jedynej przesłanki warunkującej wymeldowanie. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych za miejsce pobytu stałego można uznać lokal, w którym stale realizuje się swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych. O opuszczeniu miejsca pobytu stałego można mówić wówczas, gdy osoba zameldowana wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu, zogniskowała swoje sprawy życiowe pod innym adresem, natomiast nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepisy z zakresu ewidencji ludności mają charakter ewidencyjny i służą jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania.
Zdaniem organu odwoławczego postępowanie administracyjne w tej sprawie wykazało, że J. T. aktualnie nie ogniskuje swoich spraw życiowych w mieszkaniu przy ul. N. Jej centrum życiowe skupia się w mieszkaniu przy ul. M. W ocenie organu odwoławczego, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wskazuje, że pobyt J. T. w lokalu przy ul. N ma jedynie charakter odwiedzin. W konsekwencji zatem niezamieszkiwanie J. T. w przedmiotowym lokalu i skoncentrowanie swego centrum życiowego w innym miejscu pozwoliło organowi odwoławczemu uznać, że opuszczenie lokalu pod adresem: K, ul. N, było dobrowolne i trwałe. Doszło zatem do opuszczenia przez J. T. dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Pismem z dnia 15 grudnia 2021 r. J. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję Wojewody. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności poprzez błędne uznanie, że zachodzą przesłanki do wymeldowania skarżącej z lokalu nr [...] przy ul. N w K, tj. że skarżąca opuściła miejsce pobytu stałego zameldowania trwale i dobrowolnie oraz nie dopełniła obowiązku wymeldowania; 2) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik postępowania, a to: a) art. 7 k.p.a. i art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie przez organ obowiązku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, w wyniku braku rzetelnego rozpatrzenia przez organ całokształtu materiału dowodowego, co skutkowało błędną oceną dowodów i przyznaniem wiarygodności jedynie twierdzeniom J. T., z pominięciem argumentów przedstawionych przez skarżącą, co stanowi przejaw odstąpienia od zasady bezstronności i równego traktowania oraz stanowi działanie niebudzące zaufania uczestników postępowania do organów władzy publicznej; b) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienie od zawiadomienia strony o możliwości zaznajomienia się z aktami sprawy oraz złożenia odpowiedzi na odwołanie od decyzji organu I instancji, a przez to brak czasu wystarczającego do przedstawienia przez skarżącą wszelkich twierdzeń na poparcie swojego stanowiska w stosunku do wniesionego odwołania. Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.
Skarżąca wniosła o uwzględnienie przedmiotowej skargi w całości w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. przez Wojewodę, tj. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie nowej decyzji uwzględniającej wniosek skarżącej zawarty w piśmie J. T. (a także A. T.) z dnia 4 listopada 2021 r. o utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji; ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd powyższego wniosku, wniesiono o uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c). Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej od Wojewody kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkował się również do zarzutów skargi, uznając je za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem.
Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem sądowej kontroli w tej sprawie była decyzja Wojewody z dnia 9 listopada 2021 r. uchylająca decyzję organu I instancji z dnia [...] 2021 r. i orzekająca o wymeldowaniu J. T. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. N w K. Podstawę materialnoprawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (obecnie t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 1191, dalej "u.e.l."), zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jak wynika z treści art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają się zatem dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez pojęcie "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Z wymienionego przepisu wynika zatem, że miejscem pobytu stałego jest lokal, w którym dana osoba zamieszkuje, w którym znajduje się jej centrum życiowe i w którym skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu oraz zaspakajaniu swoich funkcji życiowych. Co istotne, na taką definicję pobytu stałego wielokrotnie wskazywały w swoich wyrokach wojewódzkie sądy administracyjne (zob. np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 355/10, CBOSA).
Warto również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Decyzja administracyjna o wymeldowaniu nie rozstrzyga o tytule prawnym do lokalu, czy też o uprawnieniu do przebywania w nim. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów.
Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Nadto, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, przez opuszczenie lokalu rozumie się fizyczne nieprzebywanie w nim połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu i skoncentrowanie swoich interesów osobistych i majątkowych w nowym miejscu. Opuszczenie lokalu musi być oczywiste i trwałe. Innymi słowy chodzi o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Rozstrzygając wątpliwości co do charakteru pobytu, organ administracji publicznej nie może ograniczyć się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia osoby, której dotyczy wniosek o wymeldowanie. O kwalifikacji pobytu określonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje bowiem nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12, CBOSA).
Z akt administracyjnych wynika, że organy zebrały obszerny i wszechstronny materiał dowodowy, który doprowadził organ odwoławczy do jednoznacznego wniosku, że skarżąca J. T. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego zameldowania, tj. w miejscowości K w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. N. Powyższe zostało ustalone m.in. w oparciu o zeznania J. T., która w dniu 4 lutego 2021 r. na rozprawie przed Sądem Rejonowym zeznała, że wyprowadziła się z mieszkania rodziców przy ul. N (pełniącego jak sama określiła rolę domu rodzinnego). Wskazała także przy tym, że posiada w domu swoje rzeczy osobiste, bywa też tam w ciągu tygodnia (dowód: protokół z rozprawy, k. 54-58 a.a.). W ocenie Sądu wskazanie przez samą skarżącą na fakt wyprowadzenia się z domu rodzinnego potwierdza jego opuszczenie. Wniosek ten nie zaprzecza zawartej w skardze tezie (s. 4 pkt 4 uzasadnienia skargi), że skarżąca nie zerwała ani też nie ma woli zerwania jakichkolwiek związków z lokalem, w którym mieszka jej matka i w którym ma swój pokój i swoje rzeczy. Zdaniem Sądu, słusznie zatem organ odwoławczy uczynił odnośne zeznania J. T. jednym z zasadniczych dowodów przyjętych dla udowodnienia przesłanek z art. 35 i art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności.
Odpowiadając na podniesione w skardze zarzuty, Sąd stwierdza, że zasadniczym dowodem w sprawie są właśnie powołane zeznania skarżącej złożone na rozprawie przed sądem. Pozostałe wyjaśnienia innych osób okazały się mieć mniejsze znaczenie, co – wbrew zarzutom skargi – nie oznacza, że zostały pominięte przez organ odwoławczy. Z przepisu art. 80 k.p.a. wynika, że oceniając wiarygodność i moc dowodów, organ powinien uwzględnić treść wszystkich przeprowadzonych i rozpatrzonych dowodów mających istotne znaczenie w sprawie. Kolejną przesłanką prawidłowości swobodnej oceny dowodów jest, aby organ ocenił nie tylko każdy dowód z osobna, ale wszystkie dowody łącznie. Ocena ta powinna być również oparta na podstawie wiedzy i doświadczenia życiowego. Zdaniem Sądu, Wojewoda prawidłowo za najistotniejsze w przedmiotowej sprawie meldunkowej uczynił właśnie złożone przez skarżącą zeznania w charakterze świadka na rozprawie przed sądem. Dokonana przez organ odwoławczy ocena dowodów nie narusza art. 80 k.p.a.
Skarżąca na rozprawie przed organem w dniu 24 sierpnia 2021 r. oświadczyła, że obecnie mieszka zarówno w miejscu stałego zameldowania, jak i w lokalu przy ul. M w K. Przyznała też, że w mieszkaniu przy ul. N czasem nocuje, tj. kilka razy w miesiącu. Poza tym śpi w mieszkaniu przy ulicy M w K. Z powyższego wynika zatem, że w przeważającym zakresie mieszka w mieszkaniu przy ul. M, którego jest współwłaścicielką. Organ odwoławczy ze zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego wyprowadził prawidłowy wniosek, że to w mieszkaniu przy ul. M skarżąca koncentruje swoje życie osobiste, gdyż tam mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego użytku, wytwarza śmieci, pracuje zdalnie, przyjmuje gości. Powyższe zostało potwierdzone przez matkę skarżącej – M. T., która potwierdziła, że J. T. z uwagi na pandemię i złe relacje z ojcem przeniosła swoją pracę zawodową do mieszkania przy ul. M. Kategoryczne oświadczenie tego świadka, w którym podała, że córka tam nie mieszka i nie wyprowadziła się do tego mieszkania (tj. do mieszkania przy ul. M – przyp. Sądu) należy ocenić jako sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, w tym z ww. zeznaniami samej skarżącej oraz z zawartym w piśmie procesowym z dnia 26 maja 2021 r. (k. 33 a.a.) stwierdzeniem, że A. T., podobnie jak J. T. regularnie odwiedza swoją matkę M. T., spędzając w mieszkaniu przy ul. N znaczną ilość czasu w przeciągu każdego tygodnia. Powyższe stwierdzenie w istocie zaprzecza głównej tezie skargi, jakoby skarżąca w dalszym ciągu koncentrowała swoje sprawy życiowe w domu rodzinnym. Niezasadnym byłoby bowiem z faktu spędzenia w mieszkaniu co najwyżej kilku nocy w miesiącu czy z faktu częstych odwiedzin matki, a także posiadania w lokalu własnego pokoju i rzeczy osobistych – wyciąganie zbyt daleko idącego wniosku, że miejscem stałego pobytu skarżącej jest lokal przy ul. N w K, a nie mieszkanie przy ul. M.
Należy też zgodzić się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, że nie można przez pryzmat konfliktu skarżącej z ojcem negować faktu, że opuszczenie tego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowych – jak to miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Zatem akcentowany przez skarżącą konflikt z ojcem, który skłonił ją – jak twierdzi w skardze – do opuszczenia przedmiotowego mieszkania, nie mógł mieć przesądzającego znaczenia dla uznania, że skarżąca nie opuściła dobrowolnie i trwale miejsca stałego pobytu. Opuszczenie lokalu, nawet jeżeli nastąpiło na skutek konfliktów i nieporozumień rodzinnych, przekształciło się w dobrowolne zamieszkiwanie w nowym miejscu. Słusznie zatem organ odwoławczy podniósł, że nie traci, co do zasady, dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem (por. NSA w wyroku z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 140/07; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 654/12; WSA w Łodzi w wyroku z dnia 8 grudnia 2012 r. sygn. akt III SA/Łd 459/09, CBOSA). Podsumowując, zgodzić się wypada z Wojewodą, który przyjął, że w odniesieniu do przesłanki trwałości opuszczenia lokalu została ona w niniejszej sprawie spełniona. Prawidłowo zatem zostało ustalone, że skarżąca niewątpliwie nie koncentruje swoich interesów życiowych w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. N w K, a miejscem pobytu, które stanowi jej centrum życiowe, jest mieszkanie przy ul. M w K, gdzie zasadniczo mieszka, nocuje, pracuje, przyjmuje gości, co wykazał zebrany w toku postępowania administracyjnego wszechstronny materiał dowodowy. Skoro zatem faktyczne centrum życiowe skarżąca zlokalizowała w innym miejscu – w mieszkaniu przy ul. M – to zerwana została więź z miejscem stałego pobytu, następstwem czego winno być wymeldowanie, skoro skarżąca nie dopełniła tego obowiązku.
Prawidłowo podkreślił Wojewoda, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Obowiązek meldunkowy rozumiany jest obecnie jako czynność wyłącznie techniczna, związana z rejestracją ruchu ludności, a zameldowanie w lokalu ma potwierdzać istniejący stan faktyczny i winno oznaczać zamieszkiwanie w nim z zamiarem stałego lub czasowego przebywania i koncentracją w tym lokalu całokształtu spraw życiowych, osobistych i majątkowych interesów. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II OSK 439/15; z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt II OSK 2672/11; z dnia 22 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 1996/11, CBOSA). Zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organ odwoławczy wyprowadził z niego prawidłowe wnioski. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił, że skarżąca opuściła miejsce zameldowania na pobyt stały w rozumieniu art. 35 u.e.l. i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, co stanowi przesłankę do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy ul. N w K.
Zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonych w niniejszej sprawie akt administracyjnych, wbrew zarzutom skargi, Wojewoda nie naruszył reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. oraz zasady zawartej w art. 8 k.p.a. Organ administracji publicznej zebrał wystarczający materiał dowodowy i rozpatrzył go w sposób pozwalający na ustalenie stanu faktycznego sprawy wystarczającego do jej rozstrzygnięcia. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenił na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 10 k.p.a. wskutek uniemożliwienia skarżącej czynnego udziału w postępowaniu w efekcie niezawiadomienia o zakończeniu postępowania w sprawie, o możliwości wypowiedzenia się co do tego materiału przed wydaniem decyzji. Wskazała, że przedstawiła swoje stanowisko w sprawie w piśmie z dnia 4 listopada 2021 r. w momencie, w którym projekt decyzji już wedle oświadczeń pracowników Urzędu Wojewódzkiego już powstał. Nawet gdyby przyjąć, że organ odwoławczy nie zadośćuczynił wymogom art. 10 § 1 k.p.a., to należy mieć na uwadze, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. W przedmiotowej sprawie nie zostało wykazane, że ewentualne naruszenie przez organ odwoławczy art. 10 § 1 k.p.a. może samo przez się prowadzić do wzruszenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło