I SA/Wa 1536/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Anna Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 22 maja 2021 r., nr 226/O/2021, Wojewoda Mazowiecki (dalej: "Wojewoda, "organ odwoławczy") - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej; u.g.n.") - po rozpatrzeniu odwołania C. S. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] (dalej: "organ I instancji", "Starosta") z 30 marca 2021 r., nr 15/Z/2021, w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości. Decyzja organu odwoławczego została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z 29 lipca 2013 r. C. S., K. M. i W. M. wystąpili o zwrot części nieruchomości położonej w [...] przy skrzyżowaniu ulicy [...] i [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], objętej umową sprzedaży (w trybie wywłaszczenia) z 2 czerwca 1987 r., Rep. A-Nr [...], stanowiącej część obecnej działki ewidencyjnej nr [...]. Z umowy tej wynika, że na własność Skarbu Państwa została nabyta nieruchomość położona w [...], oznaczona jako działka nr [...], przeznaczona pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Wnioskodawcy są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości nr [...], co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 22 lutego 1990 r., sygn. akt I Ns [...] oraz aktu poświadczenia dziedziczenia z 29 lipca 2013 r., Rep. A-Nr [...]. Zawiadomieniem z 20 sierpnia 2013 r. organ I instancji wszczął postępowanie w przedmiotowej sprawie. Decyzją z 8 kwietnia 2014 r., nr GG.6821.Z.2013.2014, Starosta Powiatu [...] zwrócił na rzecz K. M., W. M. i C. S. (po 1/3 części) nieruchomość położoną w [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. 0,1328 ha. Działka nr [...] została wydzielona z działki nr [...]. Wojewoda Mazowiecki decyzją z 6 czerwca 2014 r., nr 358/0/14, uchylił w całości decyzję organu I instancji z 8 kwietnia 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że Starosta nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący przesłanek warunkujących orzeczenie w sprawie zwrotu nieruchomości. Zgromadzony szczątkowy materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że nieruchomość nie została wykorzystana na cel nabycia. Wojewoda zalecił odszukanie wszelkich dokumentów stanowiących podstawę realizacji osiedla mieszkaniowego - III etap osiedla "[...]", tj. planów realizacyjnych, planów zagospodarowania, koncepcji zagospodarowania lub innych dokumentów dotyczących tego osiedla. Ww. decyzja Wojewody Mazowieckiego była przedmiotem kontroli Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 136/15 oddalił skargę C. S. oraz K. M. Sąd podtrzymał stanowisko Wojewody wskazując, że okoliczność, iż nieruchomość będąca przedmiotem wniosku o zwrot jest obecnie porośnięta trawą nie przesądza o jej niezagospodarowaniu na cel wywłaszczenia, jakim było skoncentrowane budownictwo mieszkaniowe. Skoro celem wywłaszczenia było skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, to przy ocenie realizacji osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla, takich jak: budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową i ciągi piesze (chodniki). WSA wskazał również, iż z operatu szacunkowego wynika, że nieruchomość tworzy zurbanizowany obszar osiedla mieszkaniowego oraz kompleksu szkolno - sportowego. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zostało wyjaśnione, czy wnioskowana do zwrotu działka nie została w żaden sposób funkcjonalnie wykorzystana i powiązana z ogólnym celem wywłaszczenia, jakim było skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2924/15, oddalił skargę kasacyjną C. S. wniesioną od ww. wyroku WSA w Warszawie sygn. akt IV SA/Wa 136/15. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji pozyskał dokumentację archiwalną z Archiwum Państwowego w [...], Archiwum Zakładowego Starostwa Powiatowego w [...], Archiwum Zakładowego Miasta [...] dotyczącą przeznaczenia wywłaszczonych gruntów oraz realizacji celu wywłaszczenia. Następnie, na podstawie materiału dowodowego i postępowania wyjaśniającego ustalił że: 1. Szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]'' w [...], zatwierdzony Zarządzeniem Naczelnika Miasta [...] z 15 października 1976 r., nr [...], określa granice terenu przeznaczonego pod realizację osiedla mieszkaniowego "[...]" jak również przeznaczenie tego terenu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną jak również infrastrukturę towarzyszącą, niezbędną do realizacji osiedla. Nieruchomość nr [...] przeznaczona jest pod obiekty użyteczności publicznej oraz tereny zieleni osiedlowej w ramach rezerwy terenowej związanej z planowaną budową obiektów związanych z oświatą (szkoła, przedszkole, żłobek). 2. Nieruchomość położona w [...], oznaczona jako działka nr [...], została nabyta na własność Skarbu Państwa na podstawie ww. umowy notarialnej z 2 czerwca 1987 r., Rep. A - Nr [...]. W umowie tej powołano decyzję Urzędu Miasta i Gminy w [...] z 15 maja 1987 r., nr [...], wydaną na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości orzekającą o ustaleniu odszkodowania na rzecz H. i M. M. za działkę nr [...] o pow. 1,0194 ha w wysokości 2.085.436 zł, zwiększeniu odszkodowania o 20%, tj. o kwotę 417.087zł oraz o zmniejszeniu wysokości odszkodowania o wartość otrzymanej działki nr [...] o pow. 390 m2. Z przedmiotowej decyzji wynika, że nadanie działki zamiennej nr [...] na rzecz H. i M. M. w zabudowie bliźniaczej nastąpi odrębną decyzją po wykupie gruntów. Ponadto w decyzji tej wskazano, że działka nr [...] zgodnie z decyzją nr 1 Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w [...] z 19 stycznia 1987 r. zatwierdzającą projekt podziału, przeznaczona jest pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne - III etap osiedla "[...]". 3. Urząd Miasta i Gminy w [...] decyzją nr [...] z 18 stycznia 1990 r. oddał na własność M. M. i spadkobiercom jej męża działkę budowlaną nr [...] o powierzchni 390 m2, położoną na osiedlu "[...]" w zabudowie bliźniaczej przy ul. [...] w [...], przeznaczoną pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne. Wartość działki została ustalona i uregulowana decyzją Urzędu Miasta i Gminy w [...] nr [...] z 15 maja 1987 r. w sprawie ustalenia odszkodowania za nabywaną działkę nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. 4. W wyniku podziałów działka nr [...] została włączona do działek nr [...]; następnie na podstawie podziału zatwierdzonego decyzją Burmistrza [...] z 5 czerwca 2002 r., nr [...], została wydzielona działka nr [...] o pow. 0,4133 ha. 5. Działka nr [...] stanowi własność Gminy [...], co potwierdzają zapisy księgi wieczystej nr [...]. 6. Nieruchomość nr [...] położona była w terenie przeznaczonym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w ogólnym planie zagospodarowania przestrzennego Miasta [...] zatwierdzonego uchwalą WRN w [...] nr [...] z 25 kwietnia 1978 r.- symbol planu Dl MN oraz w uchwale nr [...] Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z 17 kwietnia 1986 r. w sprawie ustalenia granic gruntów, na których będzie realizowane skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w mieście [...] (osiedle pn. [...] etap). 7. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w [...] powołaną wyżej decyzją nr 1 z 19 stycznia 1987 r. zatwierdził projekt podziału gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w [...[ "Osiedle [...]" – [...] etap przedstawiony na mapie sytuacyjnej z projektem podziału na działki budowlane, sporządzonej przez Okręgowe Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne w Warszawie, Pracownia w Wyszkowie Rob. Nr 5-5547 z 2 października 1986 r. Projekt podziału został opracowany zgodnie z Uchwałą nr XI/60/86 Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z 17 kwietnia 1986 r. w sprawie ustalenia granic gruntów, na których będzie realizowane skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w mieście [...] (osiedle "[...]" III etap). 8. Z mapy sytuacyjnej terenu do wywłaszczenia pod III etap oś. [...], sporządzonej 25 marca 1986 r., wynika, że działka nr [...] znajdowała się na terenie przeznaczonym pod skoncentrowane budownictwo mieszkaniowe. 9. Na podstawie operatu technicznego z wykonania projektu podziału pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne - osiedla "[...]" - III etap, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 marca 1987 r. ustalono, że wywłaszczona działka nr [...] została wraz z innymi działkami scalona w działkę nr [...] o powierzchni 8,8872 ha, z której następnie nadano nr [...]. 10. Z załączonego do ww. operatu rejestru powierzchni (nowy stan) wynika, iż działka nr [...] o powierzchni 8,8872 ha została przeznaczona pod place i ulice. Z kolei z rejestru nowego stanu terenu budownictwa jednorodzinnego osiedle "[...]" – [...] etap wynika, iż działka nr [...] o powierzchni 8,8872 ha została w całości przeznaczona pod budowę obiektów użyteczności publicznej. 11. Z mapy sytuacyjnej terenu do wywłaszczenia pod osiedle "[...]" - II etap wynika, że wydzielone zostały działki pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne w tzw. blokach, w których zaprojektowano kwadratowe działki budowlane z systemem dróg osiedlowych. Z mapy tej wynika, że wywłaszczona nieruchomość miała być scalona wraz z innymi działkami do działki nr [...], która jeszcze przed wywłaszczeniem była przeznaczona pod tereny użyteczności publicznej a nie pod działki pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Na tym obszarze zrealizowany został budynek szkoły podstawowej, budynek basenu, jak również budynek apteki. 12. Urząd Miasta i Gminy w [...] decyzją z 21 grudnia 1989 r., nr GPiB 8330-1/124/89, zatwierdził plan realizacyjny osiedla domów jednorodzinnych dla [...]Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] przy ul. [...] zgodnie z ogólnym planem zagospodarowania przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonym Uchwałą WRN w Ostrołęce nr XIl/42/78 z 25 kwietnia 1978 r. Z załącznika graficznego wynikało zaprojektowanie fragmentu osiedla dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" (realizowanego w ramach osiedla "[...]") poprzez wybudowanie 10 budynków bliźniaczych, 18 budynków szeregowych oraz 2 budynków handlowo – usługowych; na przedmiotowej mapie naniesione zostały projektowane budynki szkoły i hali sportowej. 13. Naczelnik Miasta i Gminy w [...] decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji z 25 kwietnia 1986 r., nr UAN.PU.8330/4/86, ustalił lokalizację szkoły podstawowej nr 5 o 33 pomieszczeniach lekcyjnych wraz z halą gimnastyczną i urządzeniami sportowymi na osiedlu [...] w [...](w ramach realizacji osiedla "[...]") oznaczonej na załączniku graficznym i obejmujący działkę nr [...]. 14. Urząd Miasta i Gminy w [...] decyzją z 17 listopada 1988 r., nr UAN.8330-1/79/88 zatwierdził plan realizacyjny zagospodarowania terenu szkoły podstawowej na osiedlu "[...]" w [...], zgodnie z Ogólnym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Miasta [...], zatwierdzonym uchwałą WRN w Ostrołęce nr Xll/42/78 z 25 kwietnia 1978 r. 15. Zgodnie z wytycznymi urbanistycznymi budynek szkoły zlokalizowano w północnej części działki, wejście główne do szkoły zaprojektowano od ulicy [...], natomiast dojście do hali sportowej, przyległych terenów sportowych oraz parking - od strony wschodniej. Budynek szkoły powstał na dawnej działce nr [...]. 16. W 1989 r. na osiedlu "[...]" rozpoczęto budowę szkoły podstawowej. W dniu 27 kwietnia 1994 r. nastąpiło oficjalne otwarcie Szkoły Podstawowej nr 5. 17. Urząd Miasta i Gminy w [...] decyzją z 24 sierpnia 1990 r, nr GPiB.8330-1/84/90 zatwierdził plan zagospodarowania działki o powierzchni 1000 m2, położonej na skrzyżowaniu ul. [...] i ul. [...] pod budowę apteki (obecna działka nr [...]). 18. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z 10 września 1996 r., nr UA-7351/295/96, udzielił pozwolenia na budowę krytej pływalni, stacji trafo oraz linii kablowej niskiego i średniego napięcia. Z opisu technicznego projektu budowlanego wynika, że zaprojektowany został budynek hali basenu, piętrowy budynek "E" oraz maszynownia wentylacyjna wraz z instalacją nawiewno - wywiewną. 19. Z planu uzbrojenia działki "[...]" wynika, iż na części obecnej działki nr [...] zaprojektowana została wyrzutnia wentylacyjna z projektowanego basenu. 20. Z uzyskanej dokumentacji dotyczącej budowy krytej pływalni przy Szkole Podstawowej nr 5 w [...], tj. dziennika budowy wynika, że prace budowlane związane z tą inwestycją zostały rozpoczęte 10 września 1996 r. (wykopy pod budynek pływalni) i zakończone 17 września 1998 r. (zgłoszenie do odbioru budynku pływalni). 21. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] decyzją z 2 października 1998 r., nr UA-7351a/214/98, udzielił Zarządowi Gminy [...] pozwolenia na użytkowanie budynku krytej pływalni przy Szkole Podstawowej nr 5. 22. Kolejną inwestycją realizowaną na tym terenie była rozbudowa Szkoły Podstawowej nr 5, o czym świadczy decyzja Starosty Powiatu [...] z 29 grudnia 2000 r., nr AB-7351/238/00, o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na rozbudowę szkoły podstawowej polegającego na: budowie segmentu dydaktycznego "F" segmentu sportowego "H" Hala Sportowa, adaptacji segmentu "D" na zespół pomieszczeń szatni, biegów komunikacyjnych i sieci wraz z przyłączami. W oparciu o analizę zebranego materiału dowodowego Starosta, powołaną na wstępie decyzją z 30 marca 2021 r., odmówił zwrotu nieruchomości w obrębie [...], gmina [...], oznaczonej jako część działki ewidencyjnej nr [...] o pow. 0,4113 ha. Starosta podniósł, że działka nr [...], wchodzi w skład nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1,0194 ha z obrębu [...], która została nabyta przez Skarb Państwa od właścicieli nieruchomości – H. i M. małż. M., na podstawie - ww. umowy notarialnej z 2 czerwca 1987 r., Rep. A-Nr [...], z przeznaczeniem pod "skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania terenu". Nabycie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99). Stwierdził, że na podstawie projektów podziału gruntów oraz planów realizacyjnych przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w [...] osiedle "[...]" - III etap można ustalić, że wywłaszczona nieruchomość nr [...], stanowiąca część działki nr [...], była przeznaczona pod budowę obiektów użyteczności publicznej i zieleń osiedlową. Zatem, nie można uznać, że część obecnej działki nr [...] stała się zbędna na cel określony w umowie notarialnej z 2 czerwca 1987 r. tylko dlatego, że nie została zabudowana budynkami mieszkalnymi. Organ I instancji wyjaśnił, że teren obecnej działki nr [...] pozostaje w ścisłej zależności z istniejącym terenem szkoły i basenu oraz stanowi dla mieszkańców osiedla teren do aktywnego wypoczynku. Gmina [...] organizuje na tej działce cykliczne imprezy plenerowe, które cieszą się dużym zainteresowaniem nie tylko mieszkańców osiedla, ale również całej gminy. Burmistrz [...] w piśmie z 3 lutego 2021 r., znak: PGN.6872.5.2021, poinformował, że Gmina [...] nie planuje zbyć nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (nie była wszczynana procedura w tej sprawie). Z materiału dokumentacyjnego nie można wywnioskować, że nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Stanowi to podstawę do stwierdzenia, że nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 136 ust. 3 i art. 137 u.g.n. Odwołanie od ww. decyzji wniosła C. S. podnosząc, że sporna działka została wywłaszczona z przeznaczeniem pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, jednakże do dnia dzisiejszego na nieruchomości nic nie wybudowano. Działka stanowi część większej nieruchomości, która pozostaje niezagospodarowanym, niezabudowanym nieużytkiem porośniętym trawą, drzewami i krzakami, a oddzielonym od budynków mieszkalnych drogami gminnymi, tj. ulicą [...] i ulicą [...]. Powyższe, w jej ocenie, stanowi podstawę do stwierdzenia, że zachodzą podstawy do zwrotu przedmiotowej nieruchomości, tym bardziej, że w stosunku do tej działki Urząd Miasta [...] wszczął procedurę sprzedaży. Wojewoda, ww. decyzją z 22 maja 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty z 30 marca 2021 r. Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy rozdziału 6 działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed dniem 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed dniem 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku Trybunał przeprowadził wykładnię art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. i wywiódł, że konsekwencją powyższej wykładni art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w obecnym brzmieniu jest uznanie, że skoro w chwili złożenia przez byłych właścicieli wniosku o zwrot nieruchomości cel został już na niej zrealizowany, wówczas nie ma podstaw do jej zwrotu, nawet jeśli realizacja celu nastąpiła zdecydowanie później niż przed upływem 10 lat od dnia wywłaszczenia. W przypadku pomyślnej realizacji celu wywłaszczenia przed dniem złożenia wniosku nie jest możliwy zwrot nieruchomości niezależnie od terminu, kiedy ta realizacja nastąpiła. Skoro nieruchomość wywłaszczona przed dniem 27 maja 1990 r. została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a zanim to się stało byli właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości, to prawo byłego właściciela lub jego spadkobierców do żądania zwrotu wygasło z chwilą skutecznej realizacji inwestycji. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Wojewoda wskazał, że wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej został złożony w dniu 29 lipca 2013 r., zaś realizacja celu wywłaszczenia nastąpiła przed dniem 22 września 2004 r., co szczegółowo zostało opisane przez organ I instancji. Następnie stwierdził, że punktem wyjścia do oceny realizacji celu wywłaszczenia powinno być ustalenie, jakie konkretnie zagospodarowanie dla danego terenu zostało przewidziane czy to w decyzji o wywłaszczeniu, czy to - jak w niniejszej sprawie -w umowie zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest to, czy realizacja na wywłaszczonej nieruchomości terenu zielonego, mieści się pod pojęciem celu wywłaszczenia, jakim jest budowa skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego osiedla "[...]"- [...] etap. Jak wynika z umowy notarialnej z 2 czerwca 1987 r. wywłaszczona nieruchomość nr [...] "została przeznaczona pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne, zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania terenu". W umowie, powołano decyzję Urzędu Miasta i Gminy w [...] z 15 maja 1987 r., nr [...] w której znalazło się stwierdzenie, że przedmiotowa działka przeznaczona jest pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne – [...] etap osiedla "[...]". Z ustaleń w sprawie wynika, że zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w [...], zatwierdzonym Zarządzeniem Naczelnika Miasta [...] z dnia 15 października 1976 r., nr 12/79, wywłaszczona nieruchomość zlokalizowana jest w terenie, na którym nie zaplanowano zabudowy budynkami mieszkalnymi. Przeznaczona została jako tereny użyteczności publicznej i zieleni osiedlowej. Jak wynika z przywołanych archiwalnych dokumentów dotyczących realizacji tego osiedla, realizacja osiedla mieszkaniowego ulegała modyfikacja w zakresie sposobu zagospodarowania. Jednak jak wykazano, przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była przeznaczona pod budowę budynków mieszkalnych skoncentrowanego budownictwa jednorodzinnego - jak podnosi C. S. Organ odwoławczy podkreślił, że na podstawie podziałów gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w [...] osiedle "[...]" – [...] etap oraz planów realizacyjnych można ustalić, że dawna działka nr [...] scalona w działkę nr [...] była przeznaczona pod budowę obiektów użyteczności publicznej oraz zieleń osiedlową. Zatem budowa Szkoły Podstawowej nr 5 w [...] i jej dalsza rozbudowa, jak również budowa basenu z systemem zewnętrznej wentylacji stanowią dowód na to, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Ponadto na pozostałej części dawnej działki nr [...] zrealizowano parking do obsługi basenu, teren apteki oraz stację trafo. Teren dawnej działki nr [...] był konsekwentnie zabudowywany w oparciu o obowiązujące plany realizacyjne. Zatem nie można przyjąć, że część obecnej działki nr [...], stanowiącej teren zielony i rezerwę trenową wymienionych obiektów użyteczności publicznej, stała się zbędna na cel określony w umowie notarialnej z dnia 2 czerwca 1987 r. Wojewoda podniósł, że wywłaszczenie na cel budowy osiedla mieszkaniowego stanowi specyficzną sytuację. Tak określony cel wywłaszczenia może mieścić w sobie wiele funkcji, jakie takie osiedle powinno spełniać. Dlatego też nawet pewne modyfikacje w ramach tak określonego celu wywłaszczenia nie zmieniają jego istoty. Podkreślił, że zieleń osiedlowa stanowi infrastrukturę związaną z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym, niezbędną do prawidłowego funkcjonowania jego i jego mieszkańców. Zaznaczył, że celu wywłaszczenia nieruchomości, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego nie niweczy także realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków szkoły, przedszkola, żłobka, jak również obiektów związanych z rekreacją i wypoczynkiem (basen, boisko sportowe) oraz handlem i usługami a także urządzeń towarzyszących takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem również jego infrastrukturę techniczną i urządzenia służące mieszkańcom. Organ odwoławczy stwierdził także, że istotne znaczenie ma przyjęty w orzecznictwie pogląd, że dokonując oceny realizacji celu wywłaszczenia nie można przy tym odnosić się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu, którego dotyczy żądanie zwrotu, ale należy potraktować go jako część zorganizowanego zespołu obiektów składających się na inwestycję. Takie stanowisko prezentowane jest zwłaszcza w odniesieniu do osiedli mieszkaniowych, gdzie uznaje się, że są one pewnym, swego rodzaju, mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się szczególnymi zasadami, uwzględniającymi potrzeby jego mieszkańców. Dlatego też, w przypadku realizacji dużej inwestycji, na poszczególnych jej etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla. W konsekwencji, Wojewoda (za organem I instancji ) skonstatował, że na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów - należy uznać, że cel wywłaszczenia – "pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne osiedla "[...] III etap", został zrealizowany. Inwestycja ta składała się zarówno z budynków mieszkalnych, jak i całej infrastruktury osiedla, takich jak obiekty użyteczności publicznej (szkoła, przedszkole, żłobek, basen, boisko sportowe, apteka) ciągi piesze, zieleń osiedlowa, instalacje podziemne oraz naziemne. Wszystko to stanowiło część tego osiedla mieszkaniowego, służąc jego mieszkańcom. Z ustaleń w sprawie wynika, że przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod obiekty użyteczności publicznej, jednak nie była przewidziana do zabudowy budynkami mieszkalnymi. Działka nr [...] jest funkcjonalnie związana z terenem szkoły i basenu oraz stanowi dla mieszkańców osiedla teren do aktywnego wypoczynku. Gmina [...] organizuje na tej działce cykliczne imprezy plenerowe, dla mieszkańców osiedla, ale również całej gminy. Wojewoda wskazał również, że w przedmiotowej sprawie Burmistrz [...] w piśmie z dnia 3 lutego 2021 r. poinformował, że Gmina [...] nie planuje zbyć nieruchomości położonej w [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] (nie była wszczynana procedura w tej sprawie). Wojewoda sprecyzował także, że przedmiotem wniosku była część nieruchomości oznaczonej nr [...], a nie jak wskazano w odwołaniu nieruchomość oznaczona jako działka nr [...]. Wydzielenie działki nr [...] nastąpiło w postępowaniu o zwrot nieruchomości. Decyzja Starosty Powiatu [...] z 8 kwietnia 2014 r. w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej nr [...] została uchylona przez Wojewodę Mazowieckiego w całości zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zatem, przedmiot wniosku został prawidłowo ustalony i określony w zaskarżonej decyzji Starosty Powiatu [...] z dnia 30 marca 2021 r., nr 15/Z/2021 odmawiającej zwrotu nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako część działki nr [...] o pow. 0,4133 ha. Skargę na ww. decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. S. (dalej: "skarżąca"), zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj.: art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i nie orzeczenie o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości, która stała się zbędna na cel wywłaszczenia; 2) przepisów prawa procesowego, tj.: a) art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji wyciągnięcie błędnych wniosków, że nieruchomość, której zwrotu domaga się Skarżąca, została przeznaczona w całości na cel wywłaszczenia, błędne wywiedzenie przez Organ II instancji, że na spornej nieruchomości zrealizowano tereny zielone podczas gdy powyższa okoliczność nie wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; z materiału tego wynika okoliczność wręcz przeciwna, tj. że sporna nieruchomość nigdy nie była zagospodarowana, b) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niepodjęcie przez Wojewodę, jak również przez Organ I instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz w szczególności słuszny interes skarżącej, c) art. 138 § 2b k.p.a, poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji Organu I instancji i nie orzeczenie o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości zgodnie z wnioskiem Skarżącej, d) względnie naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji Organu I instancji i nieprzekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca potwierdziła argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, podkreślając, że celem wywłaszczenia było skoncentrowane budownictwo jednorodzinne a nie np. zieleń miejsca. Z dokumentów wynika jednoznacznie, że po pierwsze sporna nieruchomość stanowi część większej nieruchomości, która pozostaje niezagospodarowanym, niezabudowanym nieużytkiem porośniętym trawą, drzewami i krzakami, a oddzielonym od budynków mieszkalnych drogami gminnymi, tj. ulicą [...] i ulicą [...]. Inne budynki mieszkalne leżące po tej samej stronie ulicy [...] są oddalone od spornej działki o ok. 150 - 200 m i nie są w żaden sposób funkcjonalnie powiązane z tą nieruchomością. Podniosła, że celem wywłaszczenia nie była np. zieleń miejska. W jej ocenie bez znaczenia jest pod jakie budownictwo nieruchomość była przeznaczona, skoro do dnia dzisiejszego nigdy jej nie zabudowano (zarówno budynkami mieszkalnymi jak i innymi, np. użyteczności publicznej). Znajdujące się w aktach mapy wskazują również jednoznacznie, że sporna nieruchomość nie jest i nigdy nie była wykorzystywana na potrzeby infrastruktury związanej z osiedlem mieszkaniowym, dojścia do budynków, parkingi i inne. Nieruchomość ta nie jest ogrodzona. Ponadto, gdyby sporna nieruchomość stanowiła część funkcjonalnie powiązaną z wybudowanym osiedlem mieszkaniowym lub znajdującą się nieopodal szkołą, to Burmistrz [...] nie przeznaczyłby jej do sprzedaży. Tymczasem, Burmistrz [...] przeznaczył ją do dzierżawy, a następnie do sprzedaży w 2013 r. Ponadto, zdaniem skarżącej nie zostało wyjaśnione kiedy (w jakiej dacie) zmianie uległo przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości. Wedle wiedzy skarżącej działka nr [...] została przeznaczona pod usługi oświaty i sportu dopiero w planie zagospodarowania przestrzennego miasta [...] uchwalonego Uchwałą XIX/18/2000 Rady Miejskiej w [...] z dnia 20 kwietnia 2000 r. Tym czasem, w uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazuje, że sporna działka miała pierwotnie zostać przeznaczona pod place i ulice, a następnie pod budowę obiektów użyteczności publicznej. Zdaniem skarżącej nie wiadomo jednak, kiedy przeznaczenie to uległo zmianie, a w szczególności, czy zmiana ta nastąpiła przed upływem terminu zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w związku z jej niewykorzystaniem na cel przeznaczenia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie podniósł, że na podstawie aktu zgonu przesłanego przy piśmie z 30 czerwca 2021 r. ustalono, że w dniu 5 marca 2019 r. zmarł jeden z wnioskodawców postępowania w sprawie zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości nr [...], tj. K. M. Sąd ustalił, że z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 10 września 2019 r., sygn. akt I Ns 221/19 wynika, że spadek po K. M. na podstawie testamentu otwartego i ogłoszonego 9 lipca 2019 r. nabyła siostra C. S. –strona postępowania administracyjnego. Pismem procesowym z 30 lipca 2021 r. skarżąca wniosła uzupełnienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2020 r., poz. 329, dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57 a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, skarga nie jest zasadna. Sąd kontroluje decyzję Wojewody Mazowieckiego z 22 maja 2021 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z 30 marca 2021 r w przedmiocie odmowy zwrotu części działki nr [...], położonej w [...] przy skrzyżowaniu ulicy [...] i [...]. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że w wyroku z 1 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2924/15, który dotyczył przedmiotowego postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny (oddalając skargę kasacyjną C. S.) podkreślił, że "przeznaczenie nieruchomości pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne to nie tylko inicjatywy związane z budową domów mieszkalnych, ale też chociażby realizacja powiązanej z nimi infrastruktury, do której zalicza się tereny zieleni osiedlowej, placów sportowych czy parkingów, przy założeniu, że są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania tak zorganizowanej przestrzeni. W związku z czym, organ powinien podjąć działania zmierzające do odszukania i ustalenia treści aktów szczegółowo określających lokalizację przyjętego w akcie notarialnym celu nabycia. Dopiero skonfrontowanie planów ze zrealizowaną koncepcją pozwoli na dokonanie oceny, czy wywłaszczona działka była funkcjonalnie wykorzystana z tą częścią nieruchomości, która zajęta była stricte pod budownictwo. Ponadto istotne dla rozstrzygnięcia tej sprawy będzie wyjaśnienie okoliczności zamiarów wyzbycia się przez Burmistrza [...] tej nieruchomości oferując ją do sprzedaży." Dalej należy wskazać, że w sprawie mają zastosowanie przepisy uregulowane w rozdziale 6 Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, które określają zasady zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W myśl art. 136 ust 3 zd. pierwsze tej ustawy poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej nieruchomości albo części wywłaszczonej nieruchomości lub udziału w tej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Zgodnie zaś z art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczaniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczaniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie zaś do ust. 2 art. 137 jeżeli w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Zasadnicze znaczenie dla interpretacji ww. przepisów, jak też ich stosowania w sprawach dotyczących wywłaszczeń nieruchomości zrealizowanych na podstawie obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami regulacji prawnych, które to nieruchomości zostały następnie skomunalizowane ma przywoływany przez Wojewodę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia z 13 marca 2014 r. P 38/11. Jak wyjaśnił Trybunał, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Jeśli zaś w dniu złożenia wniosku o zwrot cel wywłaszczenia jeszcze nie został zrealizowany, byli właściciele tych nieruchomości oraz ich spadkobiercy zachowują ustawowe uprawnienie do żądania zwrotu, które im przysługiwało przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 2003 r. Tym samym, dla oceny zbędności nieruchomości istotne znaczenie ma stan realizacji celu jaki uzasadniał wywłaszczenie (przejęcie) nieruchomości na dzień złożenia wniosku o jej zwrot. Jak zaś ustaliły organy ów cel w dacie zgłoszenia wniosku o zwrot przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany. Z oceną tą (wbrew skarżącej) należy się zgodzić. I tak okolicznością bezsporną w sprawie jest to, że w dniu 2 czerwca 1987 r. została zawarta w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży na podstawie której Skarb Państwa nabył od M. i C. M. nieruchomość położoną w [...] oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 1,01194 ha, w skład której wchodzi m.in. część działki, której zwrotu domaga się skarżąca. W treści aktu notarialnego zaznaczono, że umowa zostaje zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W umowie zaznaczono również, iż stanowiąca przedmiot sprzedaży nieruchomość zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania terenu położona jest na terenie przeznaczonym pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne. Z umowy wynika także, że decyzją Urzędu Miasta i Gminy w [...] z 15 maja 1987 r., nr GGG-8220/15/86/87, orzeczono o ustaleniu odszkodowania na rzecz H. i M. M. za działkę nr [...] o pow. 1,0194 ha w wysokości 2.085.436 zł, zwiększeniu odszkodowania o 20%, tj. o kwotę 417.087zł oraz o zmniejszeniu wysokości odszkodowania o wartość otrzymanej działki nr [...] o pow. 390 m2. Z akt sprawy wynika, że szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w [...] został zatwierdzony Zarządzeniem Naczelnika Miasta [...] z 15 października 1976 r., nr 12/79. Plan ten określił granice terenu przeznaczonego pod realizację ww. osiedla jak również określał przeznaczenie terenu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną (budynki atrialne, bliźniacze, szeregowe, wolnostojące) a także infrastrukturę towarzyszącą. W granicach lokalizacji przewidziano podstawowe urządzenia usługowe (m.in. zespół kulturalno-oświatowy z przedszkolem, przedszkole, żłobek, przychodnię rejonową, aptekę) oraz urządzenia techniczne (m.in. węzły cieplne, stacje transformatorowe). Ponadto, przewidziano w granicach lokalizacji inwestycji, m.in.: ulice, drogi wewnętrzne, zieleń, tereny wypoczynku z terenami sportowymi. Według tego planu nieruchomość nr [...] przeznaczona została pod obiekty użyteczności publicznej oraz tereny zieleni osiedlowej w ramach rezerwy terenowej związanej z planowaną budową obiektów związanych z oświatą (szkoła, przedszkole, żłobek). Na terenie działki nr [...] nie zaplanowano zabudowy budynkami mieszkalnymi. Z materiału dokumentacyjnego wynika, także, że projekt podziału gruntów przeznaczonych pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w [...] "[...]" – [...] etap został zatwierdzony decyzją Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miasta i Gminy w [...], nr 1, z 19 stycznia 1987 r. Projekt podziału został opracowany zgodnie z Uchwałą Rady Narodowej Miasta i Gminy w [...] z 17 kwietnia 1986 r., nr XI/60/86, w sprawie ustalenia granic gruntów, na których będzie realizowane skoncentrowane budownictwo jednorodzinne w mieście [...] (osiedle "[...]" [...] etap). Jak zostało ustalone w postępowaniu, w wyniku podziałów działka nr [...] została włączona do działek nr [...]; a następnie na podstawie podziału zatwierdzonego decyzją Burmistrza [...] z 5 czerwca 2002 r. wydzielono działkę nr [...] o pow. 0,4133 ha, której zwrotu części domaga się skarżąca. Z materiału dokumentacyjnego wynika, że działka nr [...] jest funkcjonalnie związana z terenem szkoły i basenu oraz stanowi dla mieszkańców osiedla teren do aktywnego wypoczynku. Świadczy o tym zgromadzony materiał archiwalny a także oświadczenia Gminy. Lokalizacja inwestycji w postaci szkoły podstawowej nr 5, o 33 pomieszczeniach lekcyjnych wraz z halą gimnastyczną i urządzeniami sportowymi na osiedlu [...]" w [...] (w ramach realizacji osiedla "[...]"), obejmowała działkę nr [...] oraz została ustalona na podstawie decyzji z 25 kwietnia 1986 r., nr UAN.PU.8330/4/86. Budynek szkoły powstał na obecnej działce nr [...]. Budowa krytej pływalni przy Szkole Podstawowej nr 5 została rozpoczęta 10 września 1996 r. i zakończona 17 września 1998 r., kiedy to zgłoszono do odbioru budynek pływalni. Co istotne, z uzbrojenia działki "[...]" wynika, że na części obecnej działki nr [...] zaprojektowana została wyrzutnia wentylacyjna z basenu. Na pozostałej części działki, której zwrotu domaga się skarżąca znajduje się teren zieleni, na którym Gmina [...] organizuje cykliczne imprezy plenerowe, dla mieszkańców osiedla, jak i gminy. Biorąc pod uwagę powyższe, podkreślić należy, że teren dawnej działki nr [...] był konsekwentnie zabudowywany w oparciu o obowiązujące plany realizacyjne. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, że część obecnej działki nr [...], stanowiącej według pierwotnego planu zagospodarowania teren zielony i rezerwę trenową wymienionych obiektów użyteczności publicznej, stała się zbędna na cel określony w umowie notarialnej z dnia 2 czerwca 1987 r. Sąd zauważa, że jest rzeczą oczywistą, że w przypadku planowania takiej inwestycji jak budowa osiedla mieszkaniowego inwestycja ta nie ograniczała się tylko do budowy budynków mieszkalnych, ale obejmowała również całą infrastrukturę tego osiedla w postaci : budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących jak również takie obiekty jak: szkoły, przedszkola, żłobki, ośrodki zdrowia, ciągi komunikacyjne, parkingi, tereny sportowe, rekreacyjne, tereny zieleni osiedlowej, ale również sieci wodociągowe, kanalizacyjne, ciepłownicze itp. Te szczegółowe ustalenia następowały w planie realizacyjnym. Zarówno na etapie realizacji inwestycji możliwa była zmiana planu realizacyjnego, jak również możliwości takiej zmiany nie można było wykluczyć w przyszłości, gdy potrzeby mieszkańców będą ją uzasadniać. Tak między innymi w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 sierpnia 2015r. sygn. akt I OSK 1044/14, z dnia 27 listopada 2014r. sygn. akt I OSK 846/13. Tym samym, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Mając to na uwadze Sąd stwierdził, że nie doszło do naruszenia prawa materialnego, bowiem organy prawidłowo uznały, że nie zostały spełnione przesłanki do zwrotu nieruchomości. W ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Ustalenia poczynione przez organ znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia, które zdaniem Sądu w całości odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.).