II SA/Po 170/22
WyrokWSA w Poznaniu2022-05-10
Skład orzekający: Tomasz Świstak, Jan Szuma, Arkadiusz Skomra
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne powinno być przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli osoba uprawniona złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, mimo że decyzja uchylająca zasiłek dla opiekuna została wydana później?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Osoba uprawniona, która wybrała świadczenie pielęgnacyjne i złożyła oświadczenie o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna, powinna otrzymać świadczenie pielęgnacyjne od daty złożenia wniosku, nawet jeśli decyzja uchylająca zasiłek dla opiekuna została wydana później. Organ administracji publicznej powinien podjąć działania umożliwiające realizację prawa wyboru świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jednocześnie oświadczając rezygnację z zasiłku dla opiekuna. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na niepełnosprawność powstałą po 25. roku życia oraz fakt pobierania zasiłku dla opiekuna. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na niekonstytucyjność przepisu różnicującego prawo do świadczenia ze względu na datę powstania niepełnosprawności. Po ponownym rozpatrzeniu organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, a SKO uchyliło tę decyzję i przyznało świadczenie od daty uchylenia decyzji o zasiłku dla opiekuna. Skarżąca zakwestionowała datę początkową przyznania świadczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do dnia [...] października 2021 r., oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 maja 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jan Szuma Asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 maja 2022 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję w części, w jakiej odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do dnia [...] października 2021 r., II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dnia [...] sierpnia 2021 r., do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek M. K. (dalej "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem – B. K..
Wniosek został złożony przez profesjonalnego pełnomocnika. We wniosku wskazano, że w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wnioskodawca wnosi o uchylenie decyzji w sprawie przyznania wnioskodawczyni zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej.
Do wniosku dołączono decyzję z [...] czerwca 2014 r. w sprawie przyznania wnioskodawczyni zasiłku dla opiekuna zmienioną następnie decyzją z [...] listopada 2018 r. w zakresie wysokości świadczenia. Dołączono także orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności B. K. z [...] września 2015 r. wystawione przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. oraz oświadczenie o rezygnacji z przysługującego świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna w razie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przeprowadził [...] sierpnia 2021 r. wywiad środowiskowy. Do wywiadu środowiskowego dołączono datowane na [...] sierpnia 2021 r. kolejne oświadczenie M. K., iż z dniem przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rezygnuje z prawa do zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją nr [...]
Decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy K. K. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w wnioskowanego w związku z opieką sprawowaną nad B. K..
Jako podstawę odmowy przyznania świadczenia organ wskazał okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po 25. roku życia oraz okoliczność, iż M. K. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna
W wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z [...] października 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "SKO w P.", "Kolegium" lub "organem II instancji) uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zasadniczą przesłanką rozstrzygnięcia organu odwoławczego była niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zmianami, zwanej dalej "u.ś.r.") stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13.
Kolegium wskazało nadto, że fakt pobierania zasiłku dla opiekunów jest przesłanką negatywną wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., jednakże przepis ten nie może być interpretowany w oderwaniu od art. 27 ust. 5 tej samej ustawy , zgodnie z którym w przypadku zbiegu do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku opiekuńczego przysługuje jedno z tych świadczeń, wybrane przez osobę uprawnioną, co tez wnioskodawczyni uczyniła w oświadczeniu z [...] sierpnia 2021 r.
W związku z powyższym Kolegium zaleciło, by organ I instancji ponownie rozpoznając sprawę podjął działania celem wyeliminowania z obrotu prawnego rozstrzygnięcia przyznającego M. K. zasiłek dla opiekuna oraz przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z wnioskiem.
W dniu [...] października 2021 r. organ I instancji przeprowadził ponowny wywiad środowiskowy, zaś w dniu [...] listopada 2021 r. M. K. złożyła w do Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. kolejne oświadczenie o rezygnacji z przyznanego jej prawa do zasiłku dla opiekuna od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Decyzją z [...] listopada 2020 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy K. K. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. uchylił z dniem [...] listopada 2020 r. decyzję Wójta Gminy K. z [...] czerwca 2014 r. przyznającą M. K. zasiłek dla opiekuna oraz decyzję tego samego organu z [...] listopada 2018 r.
Decyzją z [...] listopada 2021 r., nr [...] Wójt Gminy K. odmówił wnioskodawczyni przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego z tytułu opieki nad ojcem – B. K.. Organ I instancji ponownie powołał się na art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia.
W terminowo wniesionym odwołaniu pełnomocnik wnioskodawcy zakwestionował decyzję organu I instancji w całości. Podniesiono zarzut naruszenia art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenia art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Uzasadnienie odwołania było tożsame ze znaczną częścią uzasadnienia odwołania wniesionego po raz pierwszy, gdy odmówiono wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego.
SKO w L. decyzją z [...] stycznia 2022 r., nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję (pkt 1. rozstrzygnięcia decyzji) oraz ustaliło dla M. K. świadczenie pielęgnacyjne na okres [...].11.2021 - bezterminowo (pkt 2. rozstrzygnięcia decyzji).
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskowane świadczenie jest świadczeniem opiekuńczym mającym na celu zrekompensowanie osobie ubiegającej się o nie utratę dochodów w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kolegium podkreśliło, że organ I instancji nie mógł zastosować niekonstytucyjnego przepisu prawa - art. 17 ust. 1b u.ś.r.
W uzasadnieniu decyzji SKO w L. wskazało, że w związku z uchyleniem decyzją z [...] listopada 2021 r. decyzji z [...] czerwca 2014 r. przyznającej wnioskodawczyni świadczenie w postaci zasiłku dla opiekuna zdezaktualizowała się negatywna przesłanka odmowy przyznania stronie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego statuowana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.
Skargę na powyższą decyzję SKO w L. w terminie prawem przewidzianym wywiodła do tut. Sądu reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika M. K..
Strona skarżąca zakwestionowała decyzję organu II instancji w części, w jakiej nie przyznano wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia [...] sierpnia 2021 r. do [...] października 2021 r.
Autor skargi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. b, oraz art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca już w dniu złożenia do organu i instancji wniosku inicjującego postępowanie dokonała wyboru świadczenia korzystniejszego i tym samym nie powinna być pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia tegoż wniosku..
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w trybie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a."). Powołany przepis stanowi: "Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy." Skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a Kolegium nie zażądało przeprowadzenia rozprawy.
Przedmiotem sprawy jest decyzja reformatoryjna Kolegium uchylająca decyzję Wójta Gminy K. w całości oraz rozstrzygająca sprawę co do istoty przez przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2021 r. - bezterminowo.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań sąd pragnie wskazać, iż z zestawienia treści pozytywnego rozstrzygnięcia zawartego w części wstępnej zaskarżonej decyzji z jej uzasadnieniem wyprowadzić należy wniosek, iż Kolegium odmówiło M. K. przyznania przedmiotowego świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed [...] listopada 2021 r. Kolegium uchyliło bowiem w całości zaskarżoną decyzję organu i instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego objętego wnioskiem złożonym [...] sierpnia 2021 r., a jednocześnie przyznało świadczenie pielęgnacyjne od dnia [...] listopada 2021 r., jedynie w uzasadnieniu wskazują, iż z tą datą odpadła uprzednio istniejąca przeszkoda w przyznaniu tegoż świadczenia.
Łączne odczytanie zarówno rozstrzygnięcia, jak i uzasadnienia stanowiącej integralną całość decyzji administracyjnej wydanej przez organ II instancji prowadzi zatem do stwierdzenia, iż orzeczono nią nie tylko o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia [...] listopada 2021 r., ale także o odmowie przyznania tego świadczenia za okres od dania złożenia wniosku do [...] października 2021 r.
Z uwagi na to, ze decyzja SKO w L. została zaskarżona jedynie w części dotyczącej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za wskazany wyżej okres, a Sąd aprobuje orzeczenia oznaczone jako pkt 1. i 2. rozstrzygnięcia decyzji, dalsza analiza będzie się koncentrować jedynie na przedmiocie zaskarżenia, to jest odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres pomiędzy miesiącem złożenia wniosku, a dniem [...] października 2021 r.
Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego został złożony w dniu [...] sierpnia 2021 r. w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. pismem datowanym na [...] sierpnia 2021 r.
Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Zdaniem skarżącej świadczenie pielęgnacyjne powinno być jej przyznane od dnia [...] sierpnia 2021 r., gdyż właśnie w tym miesiącu wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Organ II instancji stoi jednak na stanowisku, że przyznanie tego świadczenia od dnia [...] sierpnia 2021 r. nie było możliwe, ponieważ dopiero z początkiem listopada 2020 r. uchylono decyzję z 2014 r. zmienioną następnie decyzją z 2018 r., w której przyznano Skarżącej zasiłek dla opiekunów. Stanowisko to jest, zdaniem Sądu, błędne i należało przyznać rację skarżącej.
Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów, Sąd stwierdza, że są one uzasadnione. Zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r. oraz częścią wspólną tego przepisu: "W przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia [...] kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami". Ustawodawca, mając na względzie ratio legis powołanej regulacji, dąży do tego, aby osoba uprawniona mogła skorzystać z tego świadczenia, które jest dla niej korzystniejsze. Wykładnia zarówno językowa jak i funkcjonalna tego przepisu, co zasadnie podnosi strona skarżąca, prowadzi do wniosku, że osoba uprawniona pobierająca jedno ze świadczeń może zdecydować, które z nich będzie pobierać. Efekty wykładni przedstawione na podstawie tego przepisu znajdują uzasadnienie aksjologiczne w materii konstytucyjnej, szczególnie zawartej w art. 2 Konstytucji RP wyrażającej przede wszystkim zasadę demokratycznego państwa prawnego, ale przede wszystkim (na gruncie niniejszej sprawy) zasady sprawiedliwości społecznej. Nie może być uznane za sprawiedliwe rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, w którym pozbawia się stronę postępowania świadczenia korzystniejszego dla niej wobec możliwości dokonania wyboru, który daje sam ustawodawca w art. 27 ust. 5 u.ś.r.
W niniejszej sprawie skarżąca wyraźnie sprecyzowała w szeregu kolejnych pism, z których pierwsze datowane na [...] sierpnia 2021 r., złożyła wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, że w razie przyznania wnioskowanego świadczenia, rezygnuje z zasiłku dla opiekuna przyznanego decyzją z 2014 r. Ponadto skarżąca złożyła jeszcze dwukrotnie odrębne oświadczenia, że wyraża zgodę na uchylenie decyzji z 2014 r. Zatem należy uznać, że skarżąca dopełniła ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 5 u.ś.r.
Wyrażenie woli w przedmiocie wyboru świadczenia korzystniejszego dla osoby sprawującej opiekę uprawnia zaś go do uzyskania tego świadczenia począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Pomimo wątpliwości proceduralnych podnoszonych w orzecznictwie należy podkreślić, że w tego rodzaju sprawach strona nie ma wpływu na dalsze procedowanie przyznawania świadczenia, a w związku z tym nie powinna ponosić z tego tytułu negatywnych konsekwencji. Powyższa konstatacja, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego: "Fakt uzyskiwania przez stronę zasiłku dla opiekuna nie może być przeszkodą do przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do tej samej osoby podopiecznej. W sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawnień do obydwu tych świadczeń znajduje bowiem zastosowanie przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. Taka wykładnia uwzględnia aspekty celowościowe i wartości chronione konstytucyjnie, a także funkcję tych świadczeń rodzinnych, które związane są z opieką nad osobami niezdolnymi do samodzielnej egzystencji. Przyjęcie stanowiska według którego w przypadku, gdy osoba uprawniona otrzymuje jedno ze świadczeń, ustalenie prawa do innego świadczenia opiekuńczego nie jest możliwe, prowadziłoby do sytuacji, w której możliwość dokonania wyboru korzystniejszego świadczenia - w przypadku zbiegu uprawnień do świadczeń - byłaby praktycznie niemożliwa do realizacji, a zatem uprawnienie to miałoby charakter czysto iluzoryczny" (wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3/19, dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). W innym orzeczeniu, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że po stronie organu leży podjęcie działań, by osoba uprawniona do dwóch różnych świadczeń (zbieg uprawnień) nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z tych świadczeń (wyrok NSA z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 483/21, dostępny w CBOSA).
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że sprzeczna z zasadą racjonalności prawodawcy, byłaby akceptacja takiej wykładni przepisów, która prowadziłby do sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę nad osobą niepełnosprawną, a wnioskująca o przyznanie drugiego ze świadczeń, musiałaby najpierw zrzec się świadczenia uprzednio przyznanego, by następnie oczekiwać w niepewności na wydanie decyzji przyznającej świadczenie korzystniejsze, bez pewności jego uzyskania pozostając bez środków (zob. także wyrok WSA w Poznaniu z dnia: 20 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Po 173/20, 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Po 887/20, dostępne w CBOSA). Należy jednak podkreślić, że ten scenariusz spełnił się w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] Burmistrz uchylił decyzję z 2014 r. z dniem [...] listopada 2020 r., a następnie decyzją zakwestionowaną w odwołaniu odmówił wnioskowanego świadczenia. Takie rozstrzygnięcie niweczy jakiekolwiek zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, gdyż pozbawia całkowicie Skarżącego środków przeznaczanych na opiekę nad osobą niepełnosprawną, ale także utrzymanie własne. Jak wskazuje się zaś w orzecznictwie trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymywania świadczenia korzystniejszego (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, zob. także wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18, dostępne w CBOSA).
W związku z tym, oświadczenie o rezygnacji ze świadczenia mniej korzystnego musi polegać jedynie na precyzyjnym wyartykułowaniu swojej woli. Realizacja przepisów u.ś.r. nie może stać na przeszkodzie w zakresie uzyskania świadczenia korzystniejszego od daty złożenia wniosku (zob. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 200/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 568/19, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 575/19, dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie, Skarżący dopełnił obowiązku z art. 27 ust. 5 u.ś.r.
Sąd podziela także pogląd, iż nie zachodzi konieczność uprzedniej rezygnacji przez skarżącą z przyznanego już świadczenia, tj. jeszcze przed rozstrzygnięciem co do drugiego świadczenia objętego zbiegiem, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Kierować bowiem należy się zasadami zawartymi w przepisach art. 7-9 k.p.a. Nakładają one na organ administracji publicznej obowiązek wyjaśnienia w pierwszej kolejności, czy strona spełnia pozostałe przesłanki do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie poinformować stronę, że wyłączną przeszkodą do jego przyznania pozostaje jedynie pobieranie specjalnego zasiłku opiekuńczego i dokonanie wyboru jednego z nich. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie, powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (patrz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 671/19, dostępny w CBOSA). Uzyskiwanie jednego ze świadczeń nie może stać na przeszkodzie uzyskaniu świadczenia korzystniejszego. Ustawodawca zobowiązuje osobę sprawującą opiekę nad osobą niepełnosprawną do wyboru świadczenia, a zatem organy administracji publicznej zobowiązane są do poszukiwania rozwiązań proceduralnych umożliwiających zastosowanie normy z art. 27 ust. 5 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 733/19, dostępny w CBOSA).
Podsumowując, Sąd stwierdza, że zarzuty podniesione w skardze są uzasadnione. Kolegium uznając, że wnioskowane świadczenie należy przyznać z dniem [...] listopada 2021 r. uczyniło wybór skarżącej dokonywany na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. wyborem pozornym, a w związku z tym, zakwestionowało przyjęte przez ustawodawcę rozwiązania sytuacji zbiegu praw do świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych opierające na zasadzie przyznania stronie prawa wyboru korzystniejszego w jej ocenie świadczenia, co w świetle wykładni celowościowej nie może być uznane za rozstrzygnięcie odpowiadające prawu.
Podkreślić w tym miejscu należy, iż w sytuacji procesowej zaistniałej w niniejszej sprawie, gdzie odrębną decyzją ostateczną uchylono z dniem [...] listopada 2021 r. decyzję z [...] czerwca 2014 r. przyznającą zasiłek dla opiekuna oraz zmieniająca ja decyzje z [...] listopada 2018 r., rolą organów (w tym Kolegium) orzekających kontrolowanej sprawie, było rozstrzygnięcie w przedmiocie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, bez straty dla skarżącej i z uwzględnieniem przepisu art. 24 ust. 2 u.ś.r.
Skutek prawny decyzji ostatecznej Wojta Gminy K. z [...] listopada 2021 r. jest przy tym tylko i wyłącznie taki, iż zniosła ona przeszkodę dla orzekania w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast w żadnym razie nie przesądzała ona o dacie od której świadczenie to winno być przyznane.
Regulację zawartą w art. 27 ust. 5 u.ś.r. wykładać bowiem należy w ten sposób, iż wyklucza ona równoległe pobieranie wskazanych w niej świadczeń, a nie jak uczynił to organ II instancji, iż stanowi ona przeszkodę w przyznaniu świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną, za okres pomiędzy złożeniem wniosku o przyznanie wybranego świadczenia, a ewentualnym wyeliminowanie z obrotu prawnego wcześniejszej decyzji przyznającej z tego samego tytułu inne, mniej korzystne dla strony świadczenie.
Dla uniknięcia zbiegu wypłacanych świadczeń w sytuacji zbiegu uprawnień przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. w kontrolowanej sprawie zastosować będzie należało w ten sposób, iż uzasadniał on będzie na etapie wypłaty przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego, zaliczenie na poczet tegoż świadczenia pobranego uprzednio za ten sam okres zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej i co za tym idzie uzupełniające wypłacenie jedynie różnicy pomiędzy wysokością świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego od miesiąca złożenia kompletnego wniosku, a wysokością świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna osoby niepełnosprawnej, faktycznie w tym okresie wypłacanego.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zasadności zarzutów podniesionych w skardze, gdyż decyzja organu II instancji w zaskarżonym zakresie nie odpowiada prawu, bowiem wydana została z naruszeniem art. 24 ust. 2 u.ś.r. poprzez jego niezastosowanie oraz z naruszeniem art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie.
W związku z tym Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił decyzję w zaskarżonym zakresie (pkt I. sentencji wyroku).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł, co stanowi równowartość opłaty za czynności adwokata (pkt II. sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium będzie się kierować wiążącą oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi przez Sąd w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło