III FSK 3178/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej z wniosku Prezesa Fundacji "P." z siedzibą w B. w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego WSA (del.) Alicji Polańskiej w sprawie skargi kasacyjnej Fundacji "P." z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 października 2020 r. sygn. akt I SA/Bk 412/20 w sprawie ze skargi Fundacji "P." z siedzibą w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2020 r. nr 405.424/D-6/25/19 w przedmiocie podatku od nieruchomości za okres od października do grudnia 2010 r. oraz za 2011 r. postanawia: oddalić wniosek o wyłączenie sędziego. Wyrokiem z 9 października 2020 r. o sygn. I SA/Bk 412/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA") oddalił skargę Fundacji "P." z siedzibą w B. (dalej: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z 19 lutego 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za miesiące od października do grudnia 2010 r. oraz za 2011 r oraz żadnego zwrotu pobranych odsetek od zaległości podatkowych dotyczących uchylonych decyzji. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Skarżąca, która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; dalej jako "p.p.s.a."), Skarżąca zarzuciła wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 151 w zw. art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przez niezasadne oddalenie skargi w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uwzględnienia, gdyż organ dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, tj.: - art. 122 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: "o.p."), przez: • zaniechanie działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a mianowicie niepoczynienia ustaleń dotyczących daty wpływu akt sprawy wraz z prawomocnymi wyrokami WSA z dnia 13.04.2016 r. sygn. akt: I SA/Bk 317/16 oraz sygn. akt: I SA/Bk 194/16 do organu podatkowego II instancji - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku i obliczenia od tejże daty 3-miesięcznego terminu do wydania nowych decyzji podatkowych za 10-12/2010 rok i 2011 rok przez organ podatkowy I instancji - Wójta Gminy N., co miało istotne znaczenie dla ocenienia, czy Fundacji należy zwrócić nadpłatę na podstawie art. 77 § 4 o.p.; • pominięcie okoliczności i niewyjaśnienie, że część wpłaty dokonanej przez Fundację tj. w wysokości 15.500 zł została zaliczona przez Wójta Gminy N.tytułem odsetek za zaległość podatkową za 10-12/2010 rok i 2011 rok, z podatku wpłaconego przez skarżącą, a jedynie skupienie się na tym, że Fundacja wpłaciła podatek za 10-12/2010 rok oraz 2011 rok, • przyjęcie przez organ podatkowy II instancji i WSA za organem podatkowym I instancji, że sprawa dotyczy "stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za miesiące od października do grudnia 2010 r. oraz za 2011 r. oraz żądanego zwrotu pobranych odsetek od zaległości podatkowych dotyczących uchylonych decyzji", podczas, gdy dotyczy "zwrotu nadpłaty", albowiem wyraźnie wynika, to z wniosku złożonego przez Skarżącą. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego, polegające na: • błędnej wykładni art. 72 § 1 pkt 1 i § 2 pkt 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 o.p. poprzez przyjęcie, iż w przedmiotowej sprawie nie powstała nadpłata: podatku za 10-12/2010 rok, podatku za 2011 rok, wpłaty 15.500 zł zaliczonej przez organ podatkowy tytułem odsetek za zaległość podatkową za okres 10-12/2010 r. i 2011 r., • błędnej wykładni art. 77 § 1 pkt 1 i pkt 3 w zw. z art. 77 § 4 o.p. poprzez przyjcie, ich w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zwrotu skarżącej nadpłaty tytułem: podatku za 10-12/2010 rok, podatku za 2011 rok, wpłaty 15.500 zł zaliczonej przez organ podatkowy tytułem odsetek za zaległość podatkową za okres 10-12/2010 r. i 2011 r., • błędnej wykładni art. 78 § 3 o.p. poprzez przyjęcie, iż brak jest podstaw do ustalenia oprocentowania nadpłaty, albowiem niezasadne jest dokonanie zwrotu Skarżącej nadpłaty tytułem: podatku za 10-12/2010 rok, podatku za 2011 rok, wpłaty 15.500 zł zaliczonej przez organ podatkowy tytułem odsetek za zaległość podatkową za okres 10-12/2010 r. i 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Podczas rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 12 maja 2022 r. Prezes Zarządu Fundacji [...] złożył wniosek o wyłączenie Sędzi Alicji Polańskiej, która była sędzią sprawozdawcą w sprawie: II FSK 3232/17, w którym sędzia Polańska poczyniła inne zagadnienia, niż w wyroku z dnia 15 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2975/13. Wniosek o wyłączenie dotyczy trzech spraw posiedzenia jawnego: III FSK 559/21, III FSK 560/21 i III FSK 3178/21, wniosek nie dotyczy natomiast spraw wyznaczonych na posiedzenie niejawne: III FSK 5083/21, III FSK 5084/21 i III FSK 5103/21. Prezes Zarządu podał, że sprawy M.G. dotyczyły tych samych nieruchomości, które procedowane były w dniu 12 maja 2022 r. przed NSA na posiedzeniu jawnym, tj. III FSK 559/21, III FSK 560/21 i III FSK 3178/21. Przewodniczący stwierdził, że Sędzia Alicja Polańska była w składzie sprawy II FSK 947/17, natomiast była sprawozdawcą w sprawach II FSK 946/17 i II FSK 3232/17, sprawy ze skargi kasacyjnej M.G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 p.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 p.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r. Nr 11, poz. 134). Z treści wniosku wynika, że podstawy do wyłączenia wskazanego sędziego od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Za okoliczność określoną w cytowanym przepisie strona uznaje fakt, że sędzia, której dotyczy wniosek, orzekała w sprawach, które dotyczyły tych samych nieruchomości co te, które są przedmiotem orzekania w niniejszej sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywane przez Skarżącą okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 p.p.s.a. przesłanek wyłączenia sędziego od orzekania w tej sprawie. Przesłanki wyłączenia sędziego nie może stanowić nawet okoliczność, że brała ona udział w rozpoznawaniu innych spraw Skarżącej wyrażając przy tym określone poglądy prawne (za postanowieniem NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 262/18). Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych - które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji - zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tychże działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonała oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co - w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2015 r. o sygn. akt II GZ 339/10). Okoliczność orzekania wnioskowanego do wyłączenia sędziego w innych sprawach strony byłaby przesłanką jego wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (to jest w sprawach, w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator), art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 p.p.s.a. (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędzia ten brał udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanego do wyłączenia sędziego zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności w sprawie sędziego wskazanego we wniosku o wyłączenie (art. 19 p.p.s.a.). Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek Skarżącej o wyłączenie sędziego jest bezzasadny, co musiało skutkować oddaleniem tegoż wniosku na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. Paweł Dąbek Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski