III SA/Kr 844/21
WyrokWSA w Krakowie2022-05-30
Skład orzekający: Jakub Makuch, Katarzyna Marasek-Zybura, Marta Kisielowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze pobrane przez jednego z rodziców w okresie opieki naprzemiennej, które zostało częściowo przekazane drugiemu rodzicowi, stanowi nienależnie pobrane świadczenie i podlega zwrotowi?Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze nie jest nienależnie pobrane, jeśli zostało wykorzystane zgodnie z celem ustawy, tj. na pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, nawet gdy formalnie przysługuje tylko jednemu z rodziców, a drugi rodzic nie złożył wniosku o świadczenie. Obowiązek zwrotu świadczenia dotyczy tylko sytuacji, gdy świadczenie zostało pobrane w złej wierze lub na podstawie fałszywych danych. W przypadku opieki naprzemiennej i przekazywania świadczenia drugiemu rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę, nie można uznać świadczenia za nienależne.Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci w wysokości 500 zł miesięcznie na każde dziecko. Po rozwodzie i ustanowieniu opieki naprzemiennej, świadczenie zostało zmniejszone do 250 zł na dziecko dla skarżącej. Skarżąca przekazywała połowę otrzymanego świadczenia ojcu dzieci, który również sprawował opiekę. Organ uznał, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenie i nakazał zwrot kwoty wraz z odsetkami. Skarżąca zaskarżyła decyzję, wskazując, że świadczenie zostało wykorzystane zgodnie z celem ustawy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu pierwszej instancji, umorzył postępowanie administracyjne i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 900 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: S WSA Jakub Makuch Sędziowie: S WSA Katarzyna Marasek-Zybura ASR WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2022 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2021 r., sygn. akt [...] w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. umarza postępowanie administracyjne, III. zasądza na rzecz skarżącej A. S. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 900 zł (słownie: dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2021 r., na mocy której: świadczenia wychowawcze pobrane przez A. S. (dalej: "skarżąca") w okresie od lutego 2020 r. do września 2020 r. w kwotach po 250 zł miesięcznie na dziecko A. S. uznano za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, w łącznej wysokości 2000 zł (punkt I), świadczenia wychowawcze pobrane przez skarżącą na dziecko S. S. w okresie od lutego 2020 r. do września 2020 r. w kwotach po 250 zł miesięcznie uznano za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w łącznej wysokości 2000 zł (punkt 2), ustalono obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na kwotę 4158,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 756, dalej: "k.p.a."), art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 2 a, art. 13a, art. 20, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6, ust. 3, ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej: "u.p.p.w.d.").
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 27 września 2019 r. skarżąca została poinformowana przez Burmistrza o przyznaniu świadczenia wychowawczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2020 r. na dzieci: A. S. oraz S. S. w wysokości 500 zł miesięcznie na każde z dzieci.
Wyrokiem z dnia 13 lutego 2020 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny orzekł rozwód skarżącej z P. S. bez orzekania o winie (punkt I), powierzył władzę rodzicielską nad A. S. i A. S. obojgu rodzicom i ustanowił pieczę naprzemienną nad małoletnimi dziećmi stron (punkt II), zobowiązał oboje rodziców do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dzieci w taki sposób, że każdy z rodziców będzie ponosił koszty utrzymania i wychowania dzieci w czasie pobytu każdego z nich w czasie sprawowania pieczy nad małoletnimi dziećmi (punkt III).
Pismem z dnia 24 listopada 2020 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia prawomocnego wyroku rozwodowego oraz ustalającego miejsce pobytu dzieci w ciągu pięciu dni od dnia wezwania.
Decyzją z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta zmienił wysokość świadczenia wychowawczego przyznanego na dzieci: A. S. w okresie od 1 lutego 2020 r. do 31 października 2020 r. na kwotę 250 zł miesięcznie oraz w okresie od 1 listopada 2020 r. do 25 listopada 2020 r. na kwotę 208,40 zł miesięcznie (punkt 1) oraz S. S. w okresie od 1 lutego 2020 r. do 31 maja 2021 r. na kwotę 250 zł miesięcznie. Organ wskazał, że podstawą zmiany jest art. 5 ust. 2 u.p.p.w.d., dzieci pozostają bowiem pod naprzemienną opieką rodziców, a zatem kwota świadczenia wychowawczego powinna być ustalona po 250 zł dla każdego z rodziców.
W dniu 27 stycznia 2021 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia i zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego wypłaconego skarżącej w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. na dzieci A. S. oraz S. S.
W dniu 15 lutego 2021 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że pobierała w okresie od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. świadczenie wychowawcze na dzieci A. S. i S. S., ale połowę pobieranej kwoty przekazywała byłemu mężowi z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb dzieci.
Decyzją z dnia [...] 2021 r. Prezydent Miasta określił jako nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od 1 lutego 2020 r. do 30 września 2020 r. na dziecko A. S. w wysokości 2079,21 zł – należności głównej wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wydania decyzji w wysokości 79, 21 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia spłaty należności oraz na dziecko S. S. w łącznej wysokości 2079,21 zł – należności głównej wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia wydania decyzji w wysokości 79,21 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia spłaty należności.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie zobowiązana do jego zwrotu, a zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uznaje się świadczenie wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia. Organ wskazał, że jest związany wyrokiem Sądu Okręgowego o opiece naprzemiennej i nie może uznać wyjaśnień skarżącej dotyczących pobierania świadczenia, ponieważ nie była uprawniona do jego pobierania.
W dniu 2 marca 2021 r. ojciec dzieci – P. S. oświadczył, że skarżąca przekazywała mu połowę otrzymywanych świadczeń wychowawczych, zgodnie z ustaleniami dokonanymi po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego.
W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:
- rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności i nieuwzględnienie faktu, że cel ustawy oraz wprowadzonego nią świadczenia został zrealizowany wobec faktu, że odwołująca się przekazała byłemu mężowi połowę wypłaconego świadczenia, jak również niedokonanie przez organ pierwszej instancji żadnych ustaleń w zakresie tego, który z rodziców faktycznie zajmował się opieką i utrzymaniem małoletnich dzieci;
- rażące naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. poprzez dowolne przyjęcie, że świadczenie w kwocie i za okres wskazany w zaskarżonej decyzji zostało przez skarżącą nienależnie pobrane w sytuacji, gdy nie działała ona umyślnie, a jej działanie polegające na pobieraniu pełnej kwoty i przekazywanie połowy tej kwoty byłemu mężowi nie było nacechowane złą wolą i zamiarem wzbogacenia się.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie.
Decyzją z dnia 20 kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że skarżąca była uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego, jednakże w okresie zasiłkowym został wydany wyrok Sądu Okręgowego, zgodnie z którym ustanowiona została naprzemienna opieka nad dziećmi. Wyrok ten jest wiążący dla organów administracji publicznej. Decyzją z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta zmienił decyzję w zakresie wysokości świadczeń przysługujących skarżącej, a skarżąca nie zaskarżyła decyzji o zmianie, wskutek czego stała się ona ostateczna i prawomocna. W ocenie Kolegium nie budzi wątpliwości pobranie świadczenia w kwocie powyżej 250 zł miesięcznie, mimo braku prawa do takiego świadczenia. Brak było również podstaw do przekazywania ojcu małoletnich połowy świadczenia, ponieważ nie wystąpił on z wnioskiem o jego przyznanie, a zatem nie był uprawniony do jego pobierania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:
- art. 6 i 7 k.p.a. w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. poprzez niewzięcie pod rozwagę celu ustawy, jakim jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dzieci w związku ze zmarginalizowaniem faktu, że środki jakie pobrała skarżąca w spornym okresie zostały wydatkowane na realizację tego celu;
- art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. poprzez dowolne przyjęcie, że świadczenie w kwocie i za okres wskazany w zaskarżonej decyzji zostało przez odwołującą pobrane nienależnie w kwocie i za okres wskazany w decyzji, w sytuacji gdy nie działała ona umyślnie, a jej działanie polegające na pobieraniu pełnej kwoty świadczenia i przekazywanie połowy tej sumy byłemu mężowi było nacechowane złą wolą i zamiarem wzbogacenia się.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi odwoławczemu oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm prawem przepisanych. Skarżąca wniosła ponadto o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie bezsporną okolicznością był fakt przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na dzieci A. S. i S. S., o którym skarżąca została poinformowana pismem z dnia 27 września 2019 r., w wysokości 500 zł miesięcznie na każde z dzieci. Bezspornym jest również, że w dniu 13 lutego 2020 r. został wydany wyrok Sądu Okręgowego orzekający o opiece naprzemiennej nad dziećmi, sprawowanej przez skarżącą i ojca dzieci P. S. Decyzją z dnia [...] 2020 r. Prezydent Miasta zmienił wysokość świadczenia przyznanego decyzją z dnia [...] 2019 r., skarżąca nie wykorzystała przysługujących jej środków zaskarżenia i decyzja stała się ostateczna oraz prawomocna. Bezsporną okolicznością jest również fakt, że skarżąca przekazywała połowę świadczenia wychowawczego uzyskiwanego na dzieci ich ojcu – P. S. z przeznaczeniem na wykorzystanie ich na częściowe pokrycie kosztów wychowania dzieci. W czasie wypłacania skarżącej świadczenia w okresie od lutego do października 2020 r. w obrocie prawnym istniała decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia wychowawczego, która została uchylona przez organ po dokonaniu wypłaty świadczeń. W ocenie Sądu bezsporną jest również okoliczność, że opieką nad dziećmi zajmują się rodzice naprzemiennie, wynika to z treści prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego i znajduje potwierdzenie w stanowisku skarżącej.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.).
Jak stanowi art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d. świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 w wysokości 500 zł na dziecko. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
Zgodnie z orzecznictwem, podział świadczenia wychowawczego jest wyjątkiem od zasady przyznania tego świadczenia wyłącznie matce lub wyłącznie ojcu, z którym dziecko wspólnie zamieszkuje. Taki podział świadczenia uzależniony jest, jak wynika z treści art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., od istnienia orzeczenia sądowego ustanawiającego opiekę naprzemienną (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 17 marca 2022 r. III SA/Kr 1758/21, CBOSA). Podkreślić jednak należy, że przepis art. 5 ust. 2 a u.p.p.w.d. dotyczy sytuacji, w której dochodzi do zbiegu świadczenia, czyli jego pobierania przez oboje rodziców sprawujących opiekę naprzemienną nad dzieckiem. Wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice sprawujący opiekę naprzemienną nad dziećmi i występują z wnioskiem o przyznanie świadczenia, ustawodawca dopuszcza dokonanie podziału świadczenia między rodziców. Natomiast, w sytuacji gdy brak jest orzeczenia sądu ustanawiającego opiekę naprzemienną, a oboje rodzice występują o przyznanie świadczenia wychowawczego, obowiązkiem organu jest ustalenie, u którego z rodziców dziecko rzeczywiście przebywa, a także który z rodziców utrzymuje dziecko i przyznanie świadczenia temu z rodziców, który spełnia określone w ustawie przesłanki. W ocenie Sądu przepis art. 5 ust. 2 a u.p.p.w.d. powinien być odczytywany z uwzględnieniem metod wykładni systemowej oraz miejsca przepisu w powołanej jednostce redakcyjnej, jak i całej ustawie. Należy wskazać, że ustawodawca jednoznacznie określił wysokość świadczenia wychowawczego przysługującego na jedno dziecko na kwotę 500 zł miesięcznie. Kwota może ulec podziałowi wyłącznie wówczas, gdy rodzicie legitymują się orzeczeniem o opiece naprzemiennej oraz złożą wniosek o przyznanie świadczenia. Dokonując zatem oceny, czy w przypadku skarżącej doszło do nienależnego pobrania świadczenia wychowawczego organy powinny uwzględnić, że w niniejszej sprawie nie doszło do łącznego ich pobierania przez oboje rodziców, ponieważ ojciec dzieci nie składał wniosku o ich przyznanie. Co więcej, połowa świadczenia była przekazywana ojcu dzieci przez skarżącą i przeznaczana na utrzymanie dzieci, a zatem świadczenie zostało wykorzystane zgodnie z celem określonym w ustawie.
Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze zobowiązana jest do jego zwrotu. Zgodnie z art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się m. in. świadczenia wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do ich pobierania. Wskazać należy, że obok tej przesłanki ustawa za nienależnie pobrane świadczenia uznaje m. in. uzyskane na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie oraz wypłacone innej osobie niż ta, której zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu dokonując wykładni stanowiącego podstawę zaskarżonych decyzji art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. trzeba uwzględnić również pozostałe przesłanki, o których mowa w przepisie. Zwrócić należy również uwagę, że zgodnie z art. 25 ust. 2a u.p.p.w.d. za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze nie uznaje się świadczenia przyznanego rodzicowi, opiekunowi prawnemu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, który zmarł, pobranego przez rodzica, opiekuna prawnego dziecka albo opiekuna faktycznego dziecka, którym zostało ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na podstawie art. 18 ust. 2b.
Mając na względzie powyższe, należy wskazać, że ustawodawca wśród przesłanek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych wymienia sytuacje, w których uzyskanie świadczenia oparte było na fałszywych zeznaniach, dokumentach lub innym przypadku świadomego wprowadzenia w błąd organu, a także sytuacje w których świadczenie zostało wypłacone osobie nieuprawnionej. Równocześnie, ustawa wprost wskazuje, że w sytuacji, gdy świadczenie wychowawcze w sytuacji śmierci rodzica, któremu zostało przyznane, zostanie pobrane przez drugiego rodzica, który faktycznie opiekuje się dzieckiem, nie można uznać go za świadczenie nienależne (mimo że formalnie brak było decyzji upoważniającej tego rodzica do odbioru świadczenia). Całokształt regulacji wskazuje, że kluczowe dla ustawodawcy jest to, aby świadczenie służyło celowi, dla którego zostało ustanowione, czyli pokryciu części wydatków związanych z wychowaniem dzieci przez osoby, które faktycznie się dziećmi opiekują.
W ocenie Sądu interpretacja powołanej przez organy przesłanki zapisanej w art. 26 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. powinna być dokonana z uwzględnieniem celu ustawy, którym jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka. W ocenie Sądu sytuacja faktyczna, która wystąpiła w niniejszej sprawie powoduje, że brak było podstaw do uznania, iż świadczenie pobrane przez skarżącą w okresie od lutego do września 2020 r. zostało pobrane nienależnie. Wynika to z faktu, że czasie, gdy skarżąca otrzymywała sporne świadczenie w obrocie prawnym funkcjonowała decyzja o przyznaniu skarżącej świadczenia w wysokości 500 zł, skarżąca przekazywała połowę świadczenia ojcu dzieci, który w tym czasie również sprawował opiekę nad dziećmi, a cała kwota była następnie przekazywana na pokrycie kosztów wychowania dzieci.
Sąd podziela i uznaje na gruncie sprawy za własny pogląd orzecznictwa sądowoadministracyjnego, zgodnie z którym, organy nie mogą zatracić celu regulacji, jakim jest udzielenie przez Państwo pomocy rodzicom (opiekunom) w wychowaniu dzieci w formie częściowego pokrycia wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (świadczenie wychowawcze). Świadczenie wychowawcze kierowane jest do rodzin mających na utrzymaniu dzieci, a jego celem jest przede wszystkim częściowe pokrycie wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowywaniem dzieci. Wykształcenie i przygotowanie do życia dzieci wiąże się z dużym obciążeniem finansowym dla osób, u których pozostają one na utrzymaniu, w szczególności w rodzinach wieloosobowych. W związku z powyższym, rodziny często napotykają bariery ekonomiczne związane z wielkością dochodu. Nacisk ustawodawcy położony jest więc na powiązanie pomocy z pokryciem wydatków związanych z zaspokojeniem potrzeb życiowych i wychowaniem dzieci. Ustawowe wskazanie celu świadczenia jest wyraźną deklaracją intencji prawodawcy i wskazówką interpretacyjną co do całości ustawy (por. wyrok NSA z dnia 19 października 2021 r., sygn. akt I OSK 540/21, CBOSA).
Skoro zatem z niekwestionowanych okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wynika, że skarżąca oraz ojciec dzieci przeznaczyli uzyskaną kwotę świadczenia na pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dzieci, organy I i II instancji powinny uwzględnić tę okoliczność przy ocenie spełnienia przesłanek z art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d.
Nie są pozbawione racji twierdzenia organu II instancji, że żaden obowiązujący przepis prawa wprost nie pozwala na uwzględnienie okoliczności samodzielnego przekazywania pomiędzy małżonkami świadczenia wychowawczego. Jednakże skoro ustawa posługuje się sformułowaniem "świadczenia nienależnie pobranego", należy uwzględnić, że jest to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy (por. Blicharz Jolanta (red.), Glumińska-Pawlic Jadwiga (red.), Zacharko Lidia (red.), Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II). Tymczasem, w przypadku skarżącej trudno jest mówić o przyjęciu nienależnego świadczenia, w sytuacji gdy świadczenie to zostało przekazane ojcu dzieci, który w przypadku zbiegu świadczeń byłby uprawniony do pobierania połowy kwoty świadczenia określonego w art. 5 u.p.p.w.d., a następnie wykorzystane zgodnie z celem ustawy.
Podkreślić należy, że chociaż w świetle przepisów u.p.p.w.d. świadczenie przysługuje matce, ojcu, opiekunowi, to w istocie służy ono dziecku, w rezultacie zasadnie przyjmuje się w orzecznictwie kto w istocie pobrał świadczenie i czy osoba ta sprawowała w danym okresie opiekę nad dzieckiem, któremu miało ono służyć, ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (por.m.in. wyrok WSA w Olsztynie z 23 września 2021 r., sygn. II SA/Ol 648/21; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 listopada 2021 r., sygn. II SA/Go 770/21; wyrok WSA w Kielcach z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Ke 836/21, CBOSA).
W ocenie Sądu organy I i II instancji dokonując oceny, czy skarżąca pobrała nienależnie świadczenia wychowawcze pominęły zupełnie okoliczność, że ojciec dzieci nie występował, ani nie otrzymywał świadczenia wychowawczego w spornym okresie. Tym samym, nie doszło do pobrania świadczeń w wysokości przekraczającej ustawowo określoną kwotę 500 zł na dziecko. W rezultacie, gdyby przyjąć za prawidłowe stanowisko organu I i II instancji nakazujące skarżącej zwrot nienależnie pobranego świadczenia, doszłoby do pozbawienia dzieci skarżącej połowy kwoty, które zgodnie z ustawą Państwo powinno przekazywać na ich wychowanie.
W ocenie Sądu, mając na względzie powyższą analizę, należy stwierdzić, że brak było podstaw do przyjęcia, że skarżąca nienależnie pobrała świadczenia wychowawcze w okresie od lutego do września 2020 r.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. Ze względu na bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego orzekł jak w punkcie drugim wyroku na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło