III OSK 5231/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 694/20 w sprawie ze skargi K.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego oddala skargę kasacyjną. ` Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 694/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.B. (skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych do stanu pierwotnego. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący i w skardze kasacyjnej zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 234 ust. 1 i 3 ustawy Prawo wodne, poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sposób oczywiście błędny ustala, że nie dochodzi do zmiany natężenia odpływu wód opadowych z działki nr [...] na grunt skarżącego w związku z wybudowaniem na tej działce budynku przechowalni, podczas gdy taka sytuacja ma miejsce; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 3 pkt 3 i 68 k.p.a., poprzez oddalenie skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji, przy błędnym uznaniu przez Sąd Administracyjny, że dokonane przez organ I instancji z rażącym naruszeniem art. 67 ust. 2 pkt 3 i 68 k.p.a. a także art. 138 § 1 k.p.a., bez powiadomienia o nich skarżącego oględziny nieruchomości, mogły być uznane za wiarogodny dowód mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. W oparciu o przytoczone zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazał, iż do zalewania jego nieruchomości dochodzi, mimo, że same rury spustowe z dachu budynku sąsiadów nie są skierowane na jego nieruchomość. W jego ocenie samo odprowadzenie wody z dużego dachu budynku przechowalni rynnami i rurami spustowymi powoduje, że natężenie wody opadowej spływającej z sąsiedniej nieruchomości się zmienia. Wskazał, że o ile przed wybudowaniem budynku woda opadowa z zabudowanego terenu miała możliwość wsiąknięcia w grunt, o tyle obecnie spływa na nieruchomość skarżącego tworząc zastoiska. Zwrócił uwagę, iż Sąd Administracyjny nie wyklucza zalewania nieruchomości skarżącego (k. 7 uzasadnienia "ewentualne zalewanie") i jednocześnie nie widzi podstaw do zastosowania przez organy administracji art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem skarżącego kasacyjnie świadczy to o błędnym niezastosowaniu przepisu prawa materialnego. Dalej podniósł, że Sąd Administracyjny uznał, tak jak i organ odwoławczy orzekający w sprawie, że z przedstawionej przez skarżącego dokumentacji zdjęciowej, przedstawiającej stan działki skarżącego po deszczach, nie wynika, by na działce tworzyły się zastoiska wody. W ocenie autora skargi kasacyjnej jest to oczywiście sprzeczne z tym co wynika ze zdjęć, gdyż widać na nich wodę która gromadzi się na jego działce na wysokości przechowalni sąsiadów, co jest niewątpliwie spowodowane spływem nadmiaru tej wody z działki. W innych miejscach działki skarżącego takich zastoisk po deszczach nie było wcześniej i nie ma obecnie. Wskazał, iż zdjęcia te nie były robione po deszczach nawalnych lecz po zwykłych opadach. Ponadto zauważył, iż organ odwoławczy powoływał się w skarżonej decyzji na oględziny organu I instancji przeprowadzone w dniu [...] i [...] czerwca 2020 r. Sąd odnosił się też do "wizji lokalnej" w dniu [...] czerwca 2020 r. Tymczasem jedyne oględziny przy ponownym rozpoznaniu sprawy były przeprowadzone w dniu [...] lutego 2020 r. a w dniu [...] marca została wydana decyzja przez Wójta Gminy, zatem organ I instancji nie mógł przeprowadzać oględzin prawie trzy miesiące po wydaniu przez siebie decyzji. Takie czynności mógł zlecić do wykonania organ odwoławczy gdyby uzupełniał materiał dowodowy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. Podniósł, że z oględzin winien być sporządzony protokół, który powinien być podpisany przez strony lub wskazywać na przyczynę braku podpisu, skoro zaś takiego protokołu nie sporządzono, to zdaniem skarżącego zachowanie to pozwala na uznanie dowodu z oględzin za niemożliwy do wzięcia pod uwagę przy dokonywaniu ustaleń faktycznych przy orzekaniu w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2020 r., poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a." Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego (wadliwie oznaczonego przez autora skargi kasacyjnej jako zarzut naruszenia przepisów postępowania) poprzez zaakceptowanie ustaleń organu I instancji, że nie dochodzi do zmiany natężenia odpływu wód opadowych z działki nr [...] na grunt skarżącego w związku z wybudowaniem na tej działce budynku przechowalni, wskazać należy, że za pomocą tego zarzutu autor skargi kasacyjnej nie kwestionuje wykładni powołanych przepisów, lecz zmierza do podważenia ustaleń stanu faktycznego. Skarżący kasacyjnie nie tylko nie wykazał, na czym polega błędne rozumienie przepisu przez Sąd I instancji, ani też jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, lecz w ogóle nie odnosił się do kwestii ich interpretacji. W istocie skarżący kasacyjnie zarzuca błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy wyraźnie wskazując, że błędnie przyjęto, iż nie dochodzi do zalewania działki skarżącego, podczas kiedy w jego ocenie wybudowanie budynku przechowalni zmieniło stosunki wodne na gruncie powodując powstawanie zastoisk na jego działce. Strona skarżąca kasacyjnie nie odnosząc się do treści powyższych przepisów i ich rozumienia przez Sąd I instancji, a podnosząc nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego, kwestionuje w istocie sposób zastosowania tych przepisów w świetle ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy, które są w jej ocenie nieprawidłowe. Podkreślić trzeba, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). W skardze kasacyjniej nie postawiono zarzutu naruszenia przepisów postępowania, których celem byłoby zakwestionowanie prawidłowości ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy administracji. Z tych przyczyn zarzut dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego nie mógł okazać się uzasadniony. Nietrafny okazał się również drugi z zarzutów skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 3 pkt 3 i 68 k.p.a., którego skarżący upatruje w błędnym uznaniu przez Sąd, że dokonanie oględzin nieruchomości bez powiadomienia o nich skarżącego nie mogło być uznane za wiarogodny dowód mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie. Jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, organ I instancji celem zweryfikowania jego twierdzeń odnośnie do zmiany stanu wody na gruncie na działce nr [...] na skutek zrealizowania inwestycji właściciel działki, która to zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie organ I instancji trzykrotnie dokonał oględzin przedmiotowej nieruchomości. Jedne z oględzin zostały wykonane po intensywnych opadach deszczu, o co wnosił skarżący w odwołaniu. Organ I instancji ustalił, że działki charakteryzuje lekki spadek w kierunku działki skarżącego, a także że odwodnienie budynku przechowalni owoców poprowadzone jest długimi rynnami o spływie skierowanym w stronę działki inwestorów. Nie stwierdził on zmiany kierunku spływu ani odprowadzenia wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z dokonanej [...] czerwca 2020 r. wizji lokalnej wynikało natomiast, że po opadach w rowach przydrożnych znajduje się woda, jednak na działce skarżącego nie występują żadne ślady, które mogłyby sugerować spływ nadmiaru wody z działki sąsiedniej. Na działce skarżącego brak było kałuż, zastoisk wody, nie było problemu ze swobodnym przejściem, po terenie działki. Organ ustalił, iż rury spustowe rynien były skierowane do środka działki inwestorów, tak jak w dniu dokonania wizji lokalnej - [...] lutego 2020 r. Przy ich wylocie rur widoczne były ślady stagnacji wody, a od strony zachodniej przechowalni występowała niewielka kałuża. Okoliczności te zdaniem organu dowodziły, że zebrana z dachu woda została odprowadzona na teren działki inwestorów i nie ma miejsca spływ tej wody na działkę sąsiednią. W konsekwencji za uzasadnione należało przyjąć stanowisko, że ewentualne zalewanie obszaru działki skarżącego ([...]) wodami opadowymi nie ma związku z wybudowanym na działce [...] budynkiem przechowalni, a zatem nie stanowi szkodliwej dla gruntów sąsiednich zmiany stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Sąd zauważył również, że z oględzin nieruchomości winien być sporządzony protokół, nie zaś notatka służbowa (art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a.), jednak w jego ocenie naruszenie to nie miało jednak wpływu na wynik sprawy, bowiem dokonana [...] czerwca 2020 r. wizja lokalna nieruchomości nie była jedyną. Stanowiła ona dodatkowe potwierdzenie ustaleń poczynionych w trakcie oględzin dokonanych zarówno [...] lipca 2019 r., jak i [...] lutego 2020 r. Z oględzin tych zostały sporządzone protokoły odpowiadające zasadom wynikającym z art. 67 i 68 k.p.a. Za trafne należało również uznać spostrzeżenie Sądu, iż zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Nie ulega wątpliwości, że takim dowodem była również notatka z [...] czerwca 2020 r., której treść jedynie potwierdziła ustalenia dokonane w trakcie oględzin zarówno z [...] lipca 2019 r., jak i z [...] lutego 2020 r. Wskazać należy, że wyznaczając termin oględzin, które zostały zakończone protokołem ([...] lutego 2020 r.) organ zawiadomił strony postępowania o miejscu i terminie przeprowadzenia tego dowodu. Strony, które były obecne na oględzinach miału możliwość wniesienia swoich oświadczeń do protokołu, z którego to uprawnienia skorzystały. W tych okolicznościach rację miał Sąd I instancji, iż zgodnie z treścią art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a. z oględzin nieruchomości winien być sporządzony protokół, nie zaś notatka służbowa, natomiast uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia z uwagi na prawidłowe przeprowadzenie przez organ oględzin [...] lutego 2020 r. W konsekwencji niezasadny okazał się omawiany zarzut skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, bowiem strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu skargi kasacyjnej nie zażądała, stosownie do treści art. 182 § 2 p.p.s.a., jej przeprowadzenia.