III FSK 5061/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wr 525/20 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie łączne zobowiązanie pieniężne za 2016 r. oddala skargę kasacyjną. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 9 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 525/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę J. D. (dalej: "Skarżący", "Strona") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 24 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1.2. Decyzją z dnia 30 grudnia 2019 r. Wójt Gminy K. [...] z dnia 30 grudnia 2019 r. ustalił Stronie łączne zobowiązania pieniężnego za 2016 r. Powyższą decyzję przesłano za pośrednictwem poczty na adres skarżącego. Przedmiotowa decyzja była dwukrotnie awizowana i pozostawiona w Urzędzie Pocztowym. Z akt sprawy wynika, że adresat nie podjął powyższej przesyłki, wobec czego została ona zwrócona do organu pierwszej instancji i pozostawiona w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, w myśl art. 150 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "o.p."). Pismem z dnia 8 lipca 2020 r. skarżący od powyższej decyzji wniósł odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2020 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia całości zarzucając naruszenie art.162 § 1 o.p. Sąd pierwszej instancji uznał za istotę sporu przesłanki braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, co skutkowało doręczeniem w trybie zastępczym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie dopatrzył się naruszenia przepisów ordynacji podatkowej i uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na względzie, skargę oddalono. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Na powyższy wyrok skarżący wniósł skargę kasacyjną, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 162 § 1. o.p. w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. 3.2. Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów" (art. 182 § 3 p.p.s.a.). Z uwagi na to, że w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia, Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym. 3.3. Zgodnie z art. 162 § 1. o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści powołanego przepisu należy więc wyprowadzić wniosek, że aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności powinny być spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu, b) złożenie wniosku o przywrócenie terminu, c) uprawdopodobnienie braku winy przy braku dokonania czynności w terminie, d) dokonanie czynności przewidzianej przywracanym terminem. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu została zastrzeżona dla sytuacji wyjątkowych, w których przekroczenie terminu do dokonania określonej czynności było następstwem nadzwyczajnych, nietypowych i niemożliwych do przewidzenia zdarzeń, zaś stronie nie można przypisać chociażby lekkiego niedbalstwa czy braku dbałości o swoje interesy. Uniknięcie negatywnych konsekwencji przekroczenia terminu jest zatem możliwe w razie pojawienia się przeszkód, których nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie dało się usunąć. W orzecznictwie jako przykłady tego rodzaju przeszkód wymienia się m. in. klęski żywiołowe, problemy komunikacyjne czy nagłą chorobę nie pozwalającą na wyręczenie się inną osobą (zob. wyroki NSA z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I FSK 475/17; z 18 maja 2017 r., sygn. akt I FSK 1813/15). 3.4. W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, jak słusznie stwierdził organ odwoławczy, że spełniły się trzy z czterech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Doszło do uchybienia terminu, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz dopełnił czynności dla której określony był termin. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że decyzja nie została mu doręczona i nigdy nie pozostawiono mu pisemnego zawiadomienia pocztowego o nadejściu przesyłki. Nakaz, na jego prośbę, doręczono mu 2 lipca 2020 r. Do skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący załączył odpowiedź operatora pocztowego na pisemną reklamację, w której Poczta Polska S.A. przyznała, że nie udało jej się ustalić dlaczego w skrzynce pocztowej adresata nie zostało pozostawione awizo. 3.5. Istotnym elementem przedmiotowej sprawy jest zatem odpowiedź, czy adresat został faktycznie w sposób właściwy i niebudzący wątpliwości zawiadomiony o miejscu pozostawienia i czasie, przez jaki będzie mógł odebrać przesyłkę. Dane te powinny wynikać przede wszystkim ze wspomnianego formularza zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Prawidłowo wypełniony formularz powinien odnotowywać i odzwierciedlać wszystkie okoliczności wymienione w art. 150 § 2 o.p., zaistniałe w stanie faktycznym. W rozpatrywanej sprawie, wskazano zarówno miejsce, w którym pozostawiono przesyłkę, jak i kiedy zostały dokonane pierwsze i powtórne zawiadomienia o nadejściu przesyłki oraz informację o przyczynie zwrotu przesyłki do nadawcy ze wskazaniem daty zwrotu. Wszystkie te dane wynikają jednoznacznie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu podatkowego została przesłana za pośrednictwem operatora pocztowego na adres zamieszkania podatnika. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej decyzję Wójta Gminy K. [...] z dnia 30 grudnia 2019 r. roku doręczyciel zaznaczył, że nie było możliwe jej doręczenie w sposób wskazany w punkcie 1 druku potwierdzenia, w którym to punkcie 1 znajdują się pola, służące zakreśleniu sposobu dokonanego doręczenia: adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy, zarządcy domu, prokurentowi albo osobie uprawnionej do odbioru. Odpowiadają one sposobom doręczenia unormowanym w art. 148 i art. 149 o.p. W konsekwencji, zakreślenie przez doręczyciela punktu 2 na tymże poświadczeniu jest równoznaczne z jego oświadczeniem, że nie było możliwości doręczenia przesyłki adresatowi, ani też dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy, zarządcy domu czy innej osobie uprawnionej do odbioru. Przedmiotowe zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera także informację o miejscu pozostawienia przesyłki, nadto zostało w nim poświadczone, że zawiadomienie o jej pozostawieniu w urzędzie pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce adresata. Na potwierdzeniu doręczyciel poświadczył także daty pierwszego (w dniu 14 stycznia 2019 r.) i drugiego (w dniu 22 stycznia 2019 r.) awizowania przesyłki, oświadczył także, że wobec niepodjęcia przesyłki przez adresata – w dniu 29 stycznia 2019 r. zwrócono ją nadawcy z adnotacją "ZWROT Nie podjęto w terminie" i pozostawiono w aktach sprawy. Decyzję organu uznano za skutecznie doręczoną. Z powyższych ustaleń wynika, że decyzja organu pierwszej instancji skutecznie została doręczona w trybie zastępczym. Gołosłowne twierdzenia podatnika o nieotrzymaniu dokumentu awizo nie mogą natomiast podważyć prawidłowości dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 244 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.), jakim jest prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru. Potwierdza ono fakt i datę doręczenia pism. W tym zakresie dokument urzędowy korzysta z domniemania zgodności z prawdą (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 kwietnia 1998 r. III CZ 51/98). Domniemanie zgodności z prawdą może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego, należy mieć na względzie, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające. Z całą pewnością obalenie domniemania nie może nastąpić jedynie w oparciu o oświadczenie strony o braku awizo. 3.6. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie ma żadnych podstaw do kwestionowania rzetelności czynności wykonywanych przez pracownika poczty, zamieszczającego na przesyłce adnotacje o podwójnym jej awizowaniu w stosownych datach. Ponadto samo twierdzenie strony o braku awiza w skrzynce pocztowej, nie jest wystarczające do obalenia domniemania wynikającego z art. 150 o.p. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 150 o.p. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (zob. postanowienia NSA z 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11; z 14 marca 2012 r., sygn. akt II FSK 180/12). Poza odpowiedzią operatora pocztowego na reklamację, która nie potwierdza zarzutów skarżącego oraz zwięzłą argumentacją w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, strona nie uprawdopodobniła braku własnej winy przy braku dokonania czynności w terminie. W konsekwencji nie wypełniły się cztery przesłanki prowadzące do skutecznego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak zostało to wcześniej wspomniane, wszystkie te przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie. W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, nie doszło do uprawdopodobnienia braku winy skarżącego, a co za tym idzie, niemożliwe było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji należy uznać zarzut naruszenia art. 162 § 1. o.p. za bezzasadny. 3.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Alicja Polańska Paweł Borszowski Anna Dalkowska