III SA/Kr 39/22

WyrokWSA w Krakowie2022-06-23

Skład orzekający: Janusz Kasprzyczycki, Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Katarzyna Marasek-Zybura

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarżąca spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, biorąc pod uwagę zakres sprawowanej opieki nad niepełnosprawną matką oraz fakt niepodejmowania zatrudnienia?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki nad matką ani przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Ustalony zakres opieki (3-4 godziny dziennie) nie wymusza rezygnacji z zatrudnienia, a bezpośredni związek przyczynowy między opieką a niepodejmowaniem pracy nie został wykazany. Dodatkowo, sąd wskazał na możliwość partycypacji innych zobowiązanych do alimentacji członków rodziny w kosztach opieki.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki (3-4 godziny dziennie) nie jest na tyle znaczący, aby uzasadniał rezygnację z zatrudnienia, i że brak jest bezpośredniego związku przyczynowego między opieką a niepodejmowaniem pracy. Dodatkowo, organ I instancji powołał się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który został uznany za niekonstytucyjny. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2021 r. znak [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia 19 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta G z dnia 11 maja 2021 r. nr 862/2021 o odmowie przyznania M. C. (dalej: skarżąca) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 138 § 1 pkt 1 i § 2a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.) oraz art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm., dalej: u.ś.r.). Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką A. P. Matka skarżącej na podstawie orzeczenia z dnia 17 czerwca 2015 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, przyznanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 października 2000 r. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego organ I instancji ustalił, że skarżąca od 2008 r. nie pracuje zawodowo. Matka skarżącej jest po amputacji lewej nogi, przeszła udar, leczy się na cukrzycę, nadciśnienie i miażdżycę. Przy chodzeniu używa protezy nogi. Z uwagi na zły stan zdrowia wymaga pomocy drugiej osoby w codziennych czynnościach. Z ustaleń organu wynika, że opieka córki zajmuje jej ok. 3 godzin dziennie, a w zależności od potrzeb jest świadczona w nocy. Zakres świadczonej pomocy obejmuje pomoc przy ubieraniu się, czynnościach higienicznych, kąpieli. Skarżąca przygotowuje posiłki, dozuje leki, mierzy ciśnienie, jeździ z matką na wizyty lekarskie. Ponadto sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy. W oparciu o powyższe ustalenia organ I instancji uznał, że zakres sprawowanej opieki nie wymaga rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie. Wskazane czynności są bowiem czynnościami dnia codziennego, które nie wymagają całodobowej dyspozycyjności opiekuna. Ponadto ze złożonego przez skarżącą oświadczenia nie wynika, aby rezygnacja z zatrudnienia była spowodowana koniecznością sprawowania opieki nad matką, gdyż fakt sprawowania opieki skarżąca określa od 2012 r. W związku z powyższym organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia), a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Wskazany czas opieki (3-4 godziny dziennie) oraz zakres czynności wykonywanych przez skarżącą względem matki nie ma charakteru tego rodzaju, aby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej. W dalszej kolejności organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie jest spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r. bowiem niepełnosprawność matki skarżącej datuje się od 3 października 2000 r., a zatem powstała, kiedy matka skarżącej była w wieku 43 lat. Przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r uzależnia natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności, tj. niepełnosprawność osoby wymagającej opieki musi powstać nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Organ zaznaczył przy tym, że jest mu znana treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, który uznał, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od momentu powstania niepełnosprawności jest niezgodny z Konstytucją. Do chwili obecnej wskazany przepis nie został jednak uchylony ani zmieniony przez ustawodawcę, a zatem nie nastąpiła zmiana stanu prawnego w tym zakresie. W ocenie organu oznacza to, że jest on zobowiązany jest do stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych w dotychczasowym brzmieniu. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Burmistrz Miasta G decyzją z dnia 11 maja 2021 r. nr 862/2021 odmówił ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W odwołaniu wniesionym od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Podniosła, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. K 38/13 uznał powołany przepis za sprzeczny z Konstytucją, a to przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 19 października 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium stwierdziło, że pomimo, iż decyzja Burmistrza Miasta G jest nieprawidłowa w zakresie, w jakim nie uwzględnia skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. K 38/13, to z uwagi na występowanie po stronie skarżącej negatywnej przesłanki warunkującej odmowę przyznania świadczenia, brak jest podstaw do uchylenia decyzji. Kolegium wyjaśniło, że w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r., w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten jest wyrokiem zakresowym, nie wywołuje on utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu, lecz powoduje konieczność takiej jego wykładni, której wynik nie będzie sprzeczny ze stanowiskiem wyrażonym przez Trybunał. Konsekwencją wydanego wyroku jest przyjęcie, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako przesłanki umożliwiającej przyznanie świadczenia, należy pominąć. W związku z powyższym Kolegium stwierdziło, że stanowisko organu I instancji, co do treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest nieprawidłowe. W dalszej kolejności Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż skarżąca od 2008 r. nie pracuje zawodowo, opiekuje się matką, która ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Matka skarżącej jest po amputacji lewej nogi (używa protezy), udarze, leczy się na cukrzycę, nadciśnienie, miażdżycę. Z uwagi na zły stan zdrowia wymaga opieki drugiej osoby. Skarżąca pomaga matce w czynnościach higienicznych, ubieraniu się, chodzi z nią na spacery, robi zakupy, gotuje, sprząta, dozuje leki, jeździ na wizyty lekarskie. Świadczona pomoc zajmuje jej od 3 do 4 godzin dziennie. W ocenie Kolegium ustalony zakres opieki nie daje podstaw do uznania, aby sprawowana przez skarżącą opieka nie pozwalała jej na podjęcie zatrudnienia, choćby w ograniczonym zakresie. Matka skarżącej, która niewątpliwie jest osobą schorowaną, nie jest w podeszłym wieku (64 lata), porusza się przy pomocy protezy. Niezbędna pomoc córki, obejmuje pomoc w czynnościach związanych z higieną osobistą. Pozostałe czynności, które wykonuje córka, nie odbiegają od zwykłych czynności związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo uznał, iż wskazany zakres oraz rozmiar czasowy opieki (3-4 godziny dziennie) sprawowanej przez skarżącą, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu. W przypadku skarżącej nie występuje także związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją (niepodejmowaniem) zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Mając na uwadze powyższe ustalenia Kolegium stwierdziło, że pomimo błędnego uzasadnienia decyzji organu I instancji, co do kryterium wieku powstania niepełnosprawności, decyzja organu I instancji zasługuje na utrzymanie w mocy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 19 października 2021 r., skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą wymagającą stałej lub długotrwałej opieki. Skarżąca podniosła, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Zdaniem skarżącej nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka), świadczona przez skarżącą matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga nie jest uzasadniona. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organy obu instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r., z treści którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359, dalej: k.r.o.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na wstępie Sąd wskazuje, iż podziela pogląd organu II instancji, że nie ma znaczenia data powstania niepełnosprawności dla świadczenia pielęgnacyjnego otrzymywanego przez opiekunów osób dorosłych. Przywołany w decyzji organu I instancji art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie mógł być stosowany w związku z uznaniem go za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Stosując właściwą wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r., należy przyjąć, iż w stosunku do opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W konsekwencji niedopuszczalne jest oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, co znalazło potwierdzenie w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego, którą Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela (por. wyroki NSA z dnia 29 kwietnia 2019 r., I OSK 300/19, z dnia 26 kwietnia 2019 r., I OSK 8/19, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze wskazanych przepisów wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wymienionym w nim osobom, jeżeli spełnią one łącznie wskazane w nich przesłanki pozytywne, i jednocześnie nie zaistnieją przesłanki negatywne. W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżąca nie spełnia warunku sprawowania stałej opieki, oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie budzi wątpliwości Sądu fakt, że organ prawidłowo ustalił, że z materiału tego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej wymagała stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby, wykluczającej podjęcie przez opiekuna jakiegokolwiek zatrudnienia. Jak wynika z akt sprawy, matka skarżącej posiada orzeczenie z dnia 17 czerwca 2015 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w G została zaliczona do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, przyznanym na stałe. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 października 2000 r. Matka, jak wynika ze zgromadzonej dokumentacji, jest leczona na cukrzycę, nadciśnienie i miażdżycę. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że nie podejmuje ona stałego zatrudnienia. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że opieka sprawowana przez skarżącą zajmuje jej ok. 3-4 godzin dziennie, a w zależności od potrzeb jest świadczona w nocy. Zakres świadczonej pomocy obejmuje pomoc przy ubieraniu się, czynnościach higienicznych, kąpieli. Skarżąca przygotowuje posiłki, dozuje leki, mierzy ciśnienie, jeździ z matką na wizyty lekarskie. Ponadto sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy. W ocenie Sądu, z materiału dowodowego zgormadzonego w sprawie nie wynika, aby matka skarżącej był osobą leżącą, niemogącą się poruszać czy też wymagającą szczególnej pielęgnacji, porusza się bowiem samodzielnie z użyciem protezy. Zdaniem Sądu zakres opieki, nie wymusza na skarżącej rezygnacji z podjęcia zatrudnienia. Podkreślić należy, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika, aby matka skarżącej nie była w stanie funkcjonować bez stałej obecności skarżącej. Czynności związane z opieką nad matką skarżącej, zajmują jej ok. 3-4 godzin dziennie, a w zależności od potrzeb opieka jest świadczona w nocy, i ograniczają się do pomocy matce przy ubieraniu się, czynnościach higienicznych, kąpieli. Skarżąca przygotowuje posiłki, dozuje leki, mierzy ciśnienie, jeździ z matką na wizyty lekarskie. Ponadto sprząta, pierze, prasuje, robi zakupy. Nie są to czynności oznaczające stałą lub długotrwałą opieką innej osoby w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. Sąd wskazuje, że systemowo, świadczenia pielęgnacyjne, zgodnie z art. 17 ust. 1 zdanie ostatnie u.ś.r., przysługują tylko tym osobom, które "nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji". System świadczeń rodzinnych został tak pomyślany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad matką a niepodejmowaniem przez nią pracy, nie istnieje związek przyczynowy. Ponadto, stosownie do stanowiska wyrażonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie np. w wyroku z dnia 26 kwietnia 2021 roku, sygn. III SA/Kr 1065/20, z dnia 28 stycznia 2022 r. sygn. III SA/Kr 1386/21 i III SA/Kr 1418/21, z dnia 25 lutego 2022 r. sygn. III SA/Kr 1480/21, z dnia 29 marca 2022 r., sygn. III SA/Kr 1601/21, z dnia 30 maja 2022 r., sygn. III SA/Kr 128/22, czy z dnia 3 czerwca 2022 r. sygn. III SA/Kr 372/22 (opubl. w CBOSA), w których Sąd wskazał, że jeżeli osoba wymagająca opieki ma oprócz osoby skarżącej jeszcze inne dzieci, z których część zamieszkuje w nieznacznej odległości od tej osoby, to realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, mogą one wspomóc osobę skarżącą w opiece nad wymagającym opieki. Natomiast dzieci zamieszkujące w dalszej odległości, również realizując obowiązek alimentacyjny, w zakresie je obciążającym, powinny wspomóc tę osobę w inny sposób tj. finansując pomoc w opiece nad nią. Zgodnie bowiem z art. 128 k.r.o., obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 129 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, krewnych w tym samym stopniu, w tym wypadku dzieci, obowiązek alimentacyjny obciąża, co należy podkreślić, w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Natomiast zgodnie z art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Z kolei stosownie do § 2 tego przepisu, wykonanie obowiązku alimentacyjnego wobec osoby niepełnosprawnej, może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie uprawnionego; w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych, polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania uprawnionego. Zgodnie zaś z art. 140 § 1 k.r.o., osoba, która dostarcza drugiemu środków utrzymania, będąc zobowiązana z tego powodu, że uzyskanie na czas świadczeń alimentacyjnych od osoby zobowiązanej w tej samej kolejności, byłoby dla uprawnionego niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami, może żądać zwrotu od osoby, która powinna była te świadczenia spełnić. Okoliczności te mają znaczenie dla oceny czy zachodzi bezpośredni związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskującego o świadczenie pielęgnacyjne, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. W niniejszej sprawie skarżąca ma braci, i o ile wykazała, że brat G. P. opiekuje się niepełnosprawnym synem, pobierając z tego tytułu świadczenie pielęgnacyjne, to nie zostało wykazane aby brat R. P. nie był w stanie realizować swojego obowiązku alimentacyjnego wobec matki poprzez sprawowanie osobistej opieki lub finansowanie pomocy w opiece nad matką, ani też, aby skarżąca nie była w stanie uzyskać od brata zwrotu przypadającej na niego części świadczeń alimentacyjnych, w sytuacji gdyby istotnie spełniła je wobec matki w części obciążającej brata, stosownie do treści art. 140 § 1 k.r.o. Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na szczegółowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Zaskarżona decyzja zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które, w ocenie Sądu, w całości odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło