II SA/Lu 776/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M.B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Pismem z dnia [...] lutego 2017r. P. M. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. o wykonanie profesjonalnej ekspertyzy budowlanej dotyczącej cyrkulacji powietrza zewnętrznego, niezbędnego do odprowadzania spalin z kuchni gazowej w jego mieszkaniu nr [...], znajdującym się w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. [...] w L.. Obecnie powietrze doprowadzane jest jednym kanałem wentylacyjnym znajdującym się w łazience. Znajduje się tu także kanał odprowadzania spalin po piecyku gazowym, jest on jednak obecnie zamurowany, przykryty płytą gipsowo – kartonową i płytkami ceramicznymi. W kuchni nie ma kanału wentylacyjnego od dnia wybudowania budynku. Wnioskodawca zwrócił uwagę, że mieszkańcy lokali położonych wyżej montują w przewodach wentylacyjnych wentylatory, wymuszając w ten sposób przepływ powietrza w dół budynku. W efekcie spaliny zamiast wydobywać się z budynku częściowo wędrują do lokali poniżej. Dla poprawy tej sytuacji wnioskodawca zaproponował udrożnienie kanału odprowadzającego spaliny przez przebicie do niego otworu. Podał, że obecnie korzysta z bojlera elektrycznego i nie jest zainteresowany doprowadzeniem do mieszkania instalacji ciepłej wody, która ma prowadzić właśnie przez kanały spalinowe. Dla niego sprawą nadrzędną jest doprowadzenie do mieszkania odpowiedniej ilości zewnętrznego powietrza dobrej jakości niezbędnego do przebiegu procesu całkowitego spalania węgla z paliwa gazowego i do oddychania. W mniemaniu wnioskodawcy przy obecnym sposobie wentylacji mieszkania istnieje realne zagrożenie dla życia i zdrowa przebywających w nim osób. Podczas kontroli przeprowadzonej w mieszkaniu w dniu [...] marca 2017 r. przez pracowników Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. ustalono, iż znajduje się ono na parterze pięciokondygnacyjnego budynku mieszkalnego. Powierzchnia lokalu wynosi 18,40 m2. W jego skład wchodzą: łazienka z WC, przedpokój z aneksem kuchennym i pokój. Lokal ten posiada okna drewniane zespolone, nie wymieniane od czasu zamieszkania tj. od ok. 1986 r. Stwierdzono, że w łazience znajduje się przewód wentylacyjny, w którym zamontowany jest niesprawny wentylator mechaniczny pełniący rolę kratki wentylacyjnej. Podczas kontroli wykonano pomiary przepływu powietrza anemometrem i stwierdzono, iż przy zamkniętych oknach i uchylonych drzwiach do łazienki anemometr wykazywał przepływ 0,43 m/s, a przy zamkniętych oknach i zamkniętych drzwiach do łazienki 0,37 m/s. W przedpokoju z aneksem kuchennym zamontowana jest kuchenka gazowa czteropalnikowa z piekarnikiem gazowym. W ścianie działowej pomiędzy przedpokojem wraz z aneksem kuchennym, a łazienką zamontowana jest kratka wentylacyjna o wymiarach: 14 cm x 14 cm. Ustalono także, iż pomieszczenie przedpokoju z aneksem kuchennym nie posiada wentylacji. W dniu [...] maja 2017 r. zarządca nieruchomości dostarczył do PINB kopię protokołu z okresowej kontroli przewodów kominiarskich wraz z załącznikiem z dnia [...] czerwca 2016 r., inwentaryzację przewodów kominowych z dnia [...] maja 2017 r. oraz rzut parteru przedmiotowego lokalu mieszkalnego. W protokole kominiarskim z dnia [...] czerwca 2016 r. stwierdzono, że objęte kontrolą przewody kominowe oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom Prawa budowlanego. Ponieważ organ powziął wątpliwości co do rzetelności przeprowadzenia kontroli przewodów kominowych, na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r. nałożył na [...] Spółdzielnia w L. obowiązek przedłożenia w terminie do [...] sierpnia 2017 r. ekspertyzy technicznej sprawności kanałów wentylacyjnych i spalinowych w przedmiotowym lokalu, ze wskazaniem niezbędnych do wykonania robót budowlanych, celem doprowadzenia stwierdzonych nieprawidłowości do stanu zgodnego z prawem przy uwzględnieniu sposobu użytkowania lokalu. Po otrzymaniu ekspertyzy organ decyzją z dnia [...] września 2017r. nakazał Spółdzielni wykonanie w przedmiotowym lokalu, w terminie do dnia [...] lipca 2018 r., robót budowlanych polegających na wykuciu zamurowanego wcześniej otworu kanału spalinowego i podłączenia go kanałem lub rurą z PE, PCV lub stali kwasoodpornej z kratką wentylacyjną 14 x 14 cm, zlokalizowaną w ścianie między łazienką, a aneksem kuchennym, zdemontowaniu wentylatora osiowego w otworze wentylacji wywiewnej w łazience i zamontowaniu w jego miejsce kratki wentylacyjnej z możliwością regulacji przepływu i całkowitego zamknięcia wlotu powietrza oraz zamontowaniu w futrynach okiennych i drzwiowych 3 nawiewników szczelinowych z możliwością ich ręcznego zamykania. Po uchyleniu powyższej decyzji przez Inspektor Nadzoru Budowlanego w lokalu ponownie przeprowadzono oględziny potwierdzające dotychczasowe ustalenia. Na podstawie podjętych czynności kontrolnych oraz na podstawie dostarczonej przez [...] Spółdzielnię [...] w L. e "inwentaryzacji mieszkania nr [...] odzwierciedlającej usytuowanie ścianek działowych wg projektu pierwotnego" organ stwierdził, że układ ścianek lokalu jest zgodny ze stanem projektowanym za wyjątkiem ścianki działowej w przedpokoju (wnęka na szafę), z której właściciel zrezygnował. Jeszcze raz dokonano pomiarów przepływu powietrza anemometrem KIMO i stwierdzono, że przy zamkniętych drzwiach do łazienki anemometr wykazywał przepływ 0,57 m/s. Natomiast przy drzwiach łazienkowych otwartych przepływ anemometr wykazywał przepływ 0,49 m/s. Pomiarów przepływu powietrza dokonano przy zamkniętych oknach. Podczas kontroli ciąg powietrza był prawidłowy. Ponownie stwierdzono, że pomieszczenie przedpokoju z aneksem kuchennym, w którym zamontowana jest kuchenka gazowa z piekarnikiem gazowym nie posiada wentylacji. W ocenie organu I instancji taki stan rzeczy powoduje zagrożenie dla osób przebywających w tym mieszkaniu. Ponieważ budynek został wybudowany w 1966r. organ uznał, ze w sprawie będą miały przepisy rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. z 1961 r. Nr 38 poz. 196) będące aktem wykonawczym do ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7 poz. 46, z póżn. zm.), a w szczególności § 48 ust. 1 i § 49 ust. 2 rozporządzenia. W myśl powołanych przepisów pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego oraz klatki schodowe, piwnice, strychy, magazyny i składy powinny być wykonywane w sposób umożliwiający odpowiednią do potrzeb użytkowych wymianę powietrza przez zastosowanie wentylacji naturalnej lub sztucznej albo łącznie jednej i drugiej (§ 48 ust. 1 ) oraz w pomieszczeniach kuchennych mieszkań obowiązuje wykonanie przewodów wyciągowych wentylacyjnych, wyprowadzonych ponad dach ( §49 ust. 2). W tej sytuacji organ po raz kolejny powołał się na "Ekspertyzę dotyczącą sprawności przewodów wentylacyjnych i spalinowych w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w L.", opracowanej przez rzeczoznawcę budowlanego posiadającego odpowiednie uprawnienia i na podstawie art. 66 ust.1 pkt.1, 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane nakazał L. Spółdzielni [...] wykonanie w przedmiotowym lokalu terminie do dnia [...] lipca 2018 r. robót budowlanych polegających na wykuciu zamurowanego wcześniej otworu kanału spalinowego i wentylacyjnego w łazience, zdemontowaniu wentylatora osiowego w otworze wentylacji wywiewnej w łazience i zamontowaniu w jego miejsce kratki wentylacyjnej z możliwością regulacji przepływu i całkowitego zamknięcia wlotu powietrza oraz wykonaniu montażu rury z PE, PCV lub stali kwasoodpornej łączącej przewód wentylacyjny z kratka wentylacyjną 14 x 14 cm zlokalizowaną w ścianie między łazienką, a aneksem kuchennym. W uzasadnieniu decyzji podano, że według treści treść księgi wieczystej NR [...] właścicielem działki na której znajduje się budynek wielorodzinny z przedmiotowym lokalem jest L. Spółdzielnia [...]. Z wpisów dokonanych w tej księdze wieczystej wynika również, że na części lokali w tym budynku została ustanowiona odrębna własność, a zatem L. Spółdzielnia [...] jest nie tylko współwłaścicielem kominów wentylacyjnych, ale również w myśl art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 845) posiada tzw. zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018 r. poz. 716). Stąd też nałożenie na nią opisanych obowiązków było uzasadnione. Po rozpoznaniu odwołania P. M. Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzję organu I instancji uchylił w części dotyczącej określenia terminu w jakim roboty miały zostać wykonane i wyznaczył nowy termin do dnia [...] października 2018r., w pozostałej części decyzję utrzymał w mocy. Organ wskazał, że nałożenie na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązków, o jakich stanowi art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego jest konsekwencją niezastosowania się do ciążących na nich obowiązków, mających na celu utrzymanie obiektu we właściwym stanie technicznym i estetycznym wynikających z art. 61 ust.1 Prawa budowlanego. Zakres tych obowiązków wskazuje art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, według którego obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7 tego artykułu. Organ zwrócił uwagę, że nałożone obowiązki mogą obejmować usunięcie nieprawidłowości dotyczących samego obiektu, gdyż przepis art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów. Nie wyklucza to jednak nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu lub lokalach. Organ zaznaczył, że decyzja podejmowana przez organ na tej podstawie ma charakter decyzji związanej. Jeśli zaistnieje chociażby jedna z przesłanek wymienionych w ust. 1 tego artykułu tj istnieje możliwości wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska (pkt 1) albo użytkowania obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku (pkt 2) albo nieodpowiedniego stanu technicznego (pkt 3) czy też faktu oszpecenia wyglądem otoczenia (pkt 4), organ nadzoru budowlanego ma obowiązek wydać decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Również organ odwoławczy uzasadniając zastosowanie wspomnianego przepisu powołał się na przeprowadzone przez pracowników PINB miasta L. w dniach [...] marca 2017 r. i [...] lutego 2018 r. kontrole oraz sporządzoną w sprawie ekspertyzę sprawności przewodów wentylacyjnych i spalinowych w lokalu mieszkalnym nr [...]. Uznał jej wiarygodność i stwierdził, że prawidłowość zapisów w ekspertyzie technicznej, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane może zakwestionować tylko inna ekspertyza sporządzona przez osobę do tego upoważnioną. Natomiast pisemne stwierdzenie strony (nie posiadającej stosownych uprawnień budowlanych) w kwestii prawidłowości przedłożonej ekspertyzy, nie może stanowić podstaw do jej zakwestionowania. Podobnie jak i organ I instancji stwierdził, że należy brać pod uwagę przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie realizacji przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, stad też zastosowanie mają przepisy § 48 ust. 1 i § 49 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, obowiązującego do dnia 31 sierpnia 1966 r. Zgodnie z § 48 ust. 1 ww. rozporządzenia: "Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego oraz klatki schodowe, piwnice, strychy, magazyny i składy powinny być wykonywane w sposób umożliwiający odpowiednią do potrzeb użytkowych wymianę powietrza przez zastosowanie wentylacji naturalnej lub sztucznej albo łącznie jednej i drugiej". Natomiast § 49 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, iż: "W pomieszczeniach kuchennych mieszkań obowiązuje wykonanie przewodów wyciągowych wentylacyjnych, wyprowadzonych ponad dach ". Ponadto brak wentylacji w pomieszczeniu, w którym zamontowana jest kuchenka gazowa narusza także przepisy § 48 ust. 1 i § 49 ust. 8 zarządzenia Nr 130 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dziennik Budownictwa Nr 10 poz. 44 z późn. zm.), wydanego z upoważnienia rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 1966 r. Nr 26 poz. 157, obowiązującego od 1 września 1966 r.). W myśl bowiem § 48 ust. 1 ww. zarządzenia: "Pomieszczenia przeznaczone na pobyt ludzi lub dla inwentarza żywego oraz klatki schodowe, piwnice, strychy, magazyny i składy powinny być wykonywane w sposób umożliwiający odpowiednią do potrzeb użytkowych wymianę powietrza przez zastosowanie wentylacji naturalnej lub sztucznej albo łącznie jednej i drugie". Natomiast zgodnie z § 49 ust. 8 ww. zarządzenia: " W pomieszczeniach kuchennych kąpielowych (łazienkach, natryskach) i w ustępach obowiązuje wykonanie przewodów wentylacji wyciągowej naturalnej". Trafnie zdaniem organu odwoławczego obowiązki nałożono na Spółdzielnię [...]. Powołując się na wyrok NSA z 7 września 2016 r. ( ll OSK 466/15) organ dowodził, że adresatem nakazu wykonania obowiązków wynikających z art. 66 w zw. z art. 61 Prawa budowlanego, jeżeli dotyczą one części wspólnych nieruchomości, co do zasady pozostaje wspólnota mieszkaniowa lub spółdzielnia mieszkaniowa, w zależności od tego kto jest właścicielem obiektu budowlanego albo kto sprawuje nad nim zarząd. Jak wynika z uchwały 7 sędziów NSA z dnia 19 października 2015 r. o sygn. akt II OPS 2/15 spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą własność spółdzielni na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Przepis ww. art. 27 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i la, które stosuje się odpowiednio. Organ zaznaczył, że przepis art. 66 Prawa budowlanego nie wyklucza nakazania wykonania określonych czynności również w lokalu położonym w obiekcie budowlanym, w sytuacji, gdy niewłaściwy stan techniczny lokalu oddziałuje na cały obiekt budowlany, a nakazane czynności mają na celu utrzymanie w należytym stanie całego obiektu. Sprawne działanie instalacji wentylacyjnych wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego obiektu budowlanego. W orzecznictwie sądowo-administracyjnym jednoznacznie przyjmuje się, że kominy i kanały wentylacyjne (przewody instalacji wentylacji grawitacyjnej) należą do części wspólnych budynku i żaden właściciel wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina, czy kanału kominowego (wentylacyjnego) przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczeniu prawnym (zob. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2017 r. o sygn akt II OSK 1626/15, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 października 2016 r. o sygn. akt II SA/Sz 566/16, wyrok WSA w Krakowie z dnia 29 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II SA/Kr 151/11). Uzasadniając zmianę terminu wykonania robót organ wskazał, że powinien być ustalony stosownie do okoliczności sprawy. Musi być realny i odpowiednio długi, aby wykonanie przez stronę nałożonego obowiązku było możliwe, stąd też za zasadne uznał jego wydłużenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. M. zarzucił decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego naruszenie § 80 ust. 1 pkt 2, ust. 2, § 93 ust. 2 pkt 2, § 141 pkt 2 i 3, § 143 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 150 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 152 ust 3, § 154 ust. 9, § 155 ust. 3 i 4"§ 174 ust. 7 pkt 1, 2 i 4, § 266 ust. 1, ust. 2. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 z późn. zm.) oraz Polskiej Normy PN -83/B-03430 Wentylacja w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej i jej nowelizacji z dnia 8 lutego 2000r. PN-83/B-03430/Az 3: 2000. Zdaniem skarżącego nie sprawdzono drożności przewodu spalinowego nr [...] , który może być zamurowany na wysokości 4 piętra i drożności przewodu wentylacyjnego nr [...], który może być zamurowany na wysokości III piętra. Zarzucił ponadto odrzucenie wskazanego w ekspertyzie rozwiązania polegającego na umieszczeniu 3 nawiewników w futrynach okiennych i drzwiowych lub nawiewnika w ścianie zewnętrznej pokoju pod nadprożem. Zamontowanie kratki wentylacyjnej uznał za niewystarczające. Wskazał na konieczność wyprowadzenia kanału wentylacyjnego ponad dach budynku i zaopatrzenie go w kratkę wentylacyjną. Jego brak narusza przepisy wskazane w zaskarżonej decyzji. Według skarżącego jedynym logicznym rozwiązaniem wentylacji mieszkania jest zastosowanie mechanicznej wentylacji nawiewno – wyciągowej. Należy doprowadzić powietrze przez przebicie ściany zewnętrznej w pokoju nad nadprożem na balkon i zamontowanie nawiewnika powietrza zewnętrznego o średnicy 10 cm oraz przebicie ściany żelbetowej w kuchni wychodzącej na korytarz w celu wykonania kanału wentylacyjnego o średnicy 12,5 cm z rury ze stali kwasoodpornej o tej samej średnicy. Przekonywał, że kanał wentylacyjny należy przeprowadzić przez korytarz pod sufitem na zewnątrz budynku, przebić się przez północną ścianę zewnętrzną, a potem wzdłuż niej należy pionowo w górę wyprowadzić kanał wentylacyjny ze stali kwasoodpornej o średnicy 12,5cm ponad dach budynku. Aby dobrze przymocować kanał do ściany należy usunąć część ocieplenia budynku, a następnie ocieplić i zabezpieczyć płaszczem zewnętrznym z materiałów niepalnych. W ocenie skarżącego w dolnej części drzwi wewnętrznych do kuchni i łazienki należy ponadto wykonać otwory wywiewne o przekroju 200cm˛, zabezpieczone kratką z plastiku. Natomiast w celu usunięcia zużytego powietrza z kuchni należy zamontować wentylator wyciągowy w kanale wentylacyjnym łazienki nr [...]. Będzie to zgodne z § 150 ust.1 i ust.2 wspomnianego rozporządzenia z 12 kwietnia 2002r. Odpowiadając na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego potrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Bezsporne jest, że postępowanie toczyło się z wniosku skarżącego, który wskazywał na nieprawidłowości w działaniu wentylacji w swoim lokalu mieszkalnym. Dla potrzeby wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy na wniosek Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego została sporządzona ekspertyza techniczna dotycząca sprawności przewodów wentylacyjnych i spalinowych w przedmiotowym lokalu mieszkalnym. We wnioskach i zaleceniach odnośnie wentylacji grawitacyjnej autor opracowania wskazał na konieczność wykucia zamurowanego wcześniej otworu kanału spalinowego i połączeniem go kanałem lub rurą z PE, PCV lub ze stali kwasoodpornej z kratką wentylacyjną 14x 14 cm zlokalizowana w ścianie między łazienką, a aneksem kuchennym. Podano, że analiza pomiarów ciągów w sąsiedniej mieszkaniach oraz kanału wentylacyjnego w łazience pozwala założyć ciąg kominowy grawitacyjny o prędkości przepływu powietrza na poziomie min. 1,0m/s co odpowiada przepływowi ok. 70mł/h. Za wskazane uznano zdemontowanie wentylatora osiowego w otworze wentylacyjnym wywiewnej w łazience i zamontowanie na jego miejsce kratki wentylacyjnej z możliwością regulacji przepływu i całkowitego zamknięcia wlotu powietrza. Zdaniem autora rozwiązanie usprawni system wentylacji i umożliwi zamknięcie wypływu powietrza oraz ewentualnej "cofki". W zakresie układu nawiewnego rzeczoznawca budowlany zaznaczył, że wywiew powietrza jest w pełni sprawny i umożliwiający ustalanie komfortu cieplnego i tlenowego pod warunkiem dostarczenia do mieszkania odpowiedniej do wywiewu powietrza świeżego. Z ekspertyzy wynika, że rozważano ze skarżącym różne warianty rozmieszczenia nawiewników świeżego powietrza, które działałyby bez konieczności otwierania okna lub drzwi i zapewniłyby przynajmniej minimalny komfort tlenowy. Rzeczoznawca za niemożliwe uznał rozwiązanie polegające na zamontowaniu okrągłego nawiewnika o średnicy 10 cm nad oknem, z uwagi na nadproże biegnące wzdłuż całego pokoju i zalecił zamontowanie w futrynach okiennych i drzwiowych 3 nawiewników szczelinowych z możliwością ich ręcznego zamykania. Z ekspertyzy wynika także, że przed jej opracowaniem udrożniono kanał spalinowy, po przebiciu warstwy zaprawy cementowej i usunięciu gruzu, do którego wcześniej podłączony był gazowy podgrzewacz wody. Stan ten potwierdzono w opiniach mistrza kominiarskiego z [...] czerwca 2017r. i [...] lipca 2017r., stwierdzających prawidłowy ciąg i drożność w mieszkaniu skarżącego przewodu spalinowego i przewodu wentylacyjnego w łazience. Powyższą ocenę mistrz kominiarski potwierdził w opinii z [...] grudnia 2017r. Bez wątpienia rozstrzygając sprawę uwzględniono wnioski płynące z przedłożonej ekspertyzy. Nie ma żadnych powodów, dla których przedmiotową ekspertyzę można byłoby uznać za nierzetelną, czy zawierającą błędne wnioski, tym bardziej, że jej konkluzje częściowo pokrywały się z uwagami zgłoszonymi przez samego skarżącego, który w piśmie inicjującym postępowanie oraz podczas zapoznania się z materiałem dowodowym [...] marca 2017r. i [...] marca 2018r. postulował konieczność przebicia wlotu do przewodu spalinowego położonego w łazience, który jak wynika z powołanej ekspertyzy sam zamurował, oraz wskazywał na konieczność wykonania kanału spalinowego w łazience łączącego przewód kominowy po piecyku gazowym z aneksem kuchennym zabezpieczonego kratką wentylacyjną z możliwością zamknięcia kanału. Zwracał także uwagę na montowanie wentylatorów w kanałach wentylacyjnych. Na potrzebę usunięcia wentylatora z kanału wentylacyjnego w łazience wskazywał również mistrz kominiarski w zaleceniach nr [...] z dnia [...] marca 2017r. i [...] z [...] czerwca 2017r. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 października 2018r. ( II OSK 1925/17 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) dokumenty sporządzone w trybie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, tj. ocena techniczna lub ekspertyza podlegają ocenie organu na takich samych zasadach, jak opinia biegłego, o której mowa w art. 84 § 1 k.p.a., z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. Pomimo że postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane ma charakter dowodowy i jest to regulacja szczególna w stosunku do przepisu kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego dowodu z opinii biegłego (art. 84 k.p.a.) (zob. Z. Kostka, Prawo budowlane. Komentarz pod red. A. Glinieckiego, Warszawa 2016, str. 920, 923), to nie zmienia to faktu, iż obie instytucje zakładają konieczność odwołania się do wiedzy osób posiadających umiejętność fachowej oceny określonych zjawisk, w szczególności zjawisk technicznych dotyczących obiektów budowlanych. Z tego względu pomimo, że autorowi oceny lub ekspertyzy nie przysługuje status biegłego w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to okoliczność, że osoba ta legitymuje się wysokim poziomem kwalifikacji zawodowych (posiadaniem wymaganych ustawą uprawnień) nakazuje przyjąć, że przedstawiane przez tę osobę opracowanie powinno być traktowane na równi z opinią biegłego, a więc środkiem, który posiada szczególnego rodzaju moc dowodową. Nie powinno budzić wątpliwości, że przedkładana ocena techniczna, jak każdy dowód z opinii biegłego, podlega ocenie z uwzględnieniem całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie. Organ nadzoru budowlanego może ją przyjąć i uznać za trafną, ale może również ją odrzucić, podzielając w tym zakresie stanowisko jednej ze stron. Dla skuteczności formułowanego przez stronę zarzutu niezbędne jest jednak podważenie prawidłowości dokonanych przez biegłego ustaleń w sposób wykraczający ponad czysto polemiczne zgłoszenie zastrzeżeń opierających się na subiektywnym postrzeganiu spornej materii (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2017 r., sygn. akt II OSK 149/16). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że co prawda w procedurze administracyjnej regułą jest, że to na organie spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia, jednakże również na stronie ciąży obowiązek współdziałania z organem i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Jeśli organ administracji publicznej ustali, że dana okoliczność nie zachodziła, a przy tym nie można mu postawić z tego tytułu zarzutu, to strona powinna podjąć starania mające na celu wykazanie prawdziwości jej twierdzeń. Przepis art. 7 k.p.a. nie stanowi źródła obowiązku badania wszystkich okoliczności, które w jakikolwiek sposób potencjalnie oddziałują na wynik postępowania. Skarżący w żaden sposób nie podważył wniosków ekspertyzy. Nie wykazał, dlaczego uważa, że sposób wykonania nawiewu może nie spełniać wymagań minimalnych określonych w Polskich Normach i dlaczego, w jego ocenie, wykonanie otworu nawiewnego zakończonego kratką, wbrew wnioskom wypływającym z ekspertyzy, jest nieprawidłowe. Nie przedstawił jakiejkolwiek innej opinii, która poddawałaby w wątpliwość rozwiązania wskazane przez sporządzającego ekspertyzę, a następnie przyjęte przez organ w decyzji, z której wynikałaby konieczność wykonania wentylacji w sposób wskazany w skardze. Nie podał też przyczyn dla których uważa, że nawiew wykonany za pomocą nawiewnika ściennego jest niezgodny z normą PN-83/B-03430 AZ3. Zwrócić należy uwagę, że według ekspertyzy przepływ powietrza w kanale łazienkowym wynosi ok. 60 mł/h, co oznacza poziom większy, niż wynikający z powyższej normy, która wydajność wentylacji grawitacyjnej określa na 50mł/h. Co więcej, wskazano, że analiza pomiarów ciągów w sąsiednich mieszkaniach oraz kanału wentylacji w łazience pozwala założyć ciąg kominowy grawitacyjny o prędkości przepływu powietrza na poziomie ok. 70mł/h. Argumentacja przedstawiona w skardze stanowi jedynie niczym nie uzasadnioną polemikę z przedstawioną na zlecenie organu oceną techniczną. Powyższej oceny nie zmienia odstąpienie od nałożenia na spółdzielnię obowiązku zamontowanie w futrynach okiennych i drzwiowych 3 nawiewników szczelinowych, o których wspomniano w ekspertyzie, co według skarżącego miałoby stanowić naruszenie § 155 ust. 3 i 4 rozporządzenia z 2002r. Zgodnie z pkt. 3 w przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno - wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych. Urządzenia nawiewne, o których mowa w ust. 3, powinny być stosowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskiej Normie dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej ( pkt. 4 ). Jak już wspomniano, do organu należy ostateczne określenie nakładanych obowiązków, skarżący zaś nie wykazał, aby w tym zakresie dokonana przez organ ocena była wadliwa. Warto wskazać, że podczas oględzin mieszkania jakie miały miejsce w dniu [...] lutego 2018r. stwierdzono, że stolarka okienna jest nieszczelna, wyczuwalny jest przedmuch powietrza. Przy formułowaniu zaleceń dotyczących zapewnienia prawidłowej wentylacji nie wspomniano o konieczności montażu nawiewników, sam zaś skarżący, podpisując protokół, nie zgłosił w tej mierze żadnych zastrzeżeń. Z kolei w odwołaniu z dnia [...] października 2017r. proponowane w ekspertyzie nawiewniki w futrynach okiennych i drzwiowych uznał za niepotrzebne. Jak podał podczas zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu [...] marca 2017r. funkcje nawiewników okiennych pełni rozszczelnienie okna i drzwi balkonowych, które nie mają uszczelek. Wątpliwości nie budzi nałożenie obowiązków na Spółdzielnię [...]. Zgodnie z przepisami Rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane, obowiązki w nim wymienione ciążą na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego. Stąd też w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, że adresatem obowiązków określonych na podstawie art. 66 Prawa budowlanego może być wyłącznie właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Uważa się bowiem, ze wspomniany przepis nie tworzy dla właściciela lub jego zarządcy nowych obowiązków, tylko precyzuje ustawowe obowiązki i umożliwia egzekwowanie ich wykonalności. Zgodnie uznaje się również, że art. 66 Prawa budowlanego odnosi się do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach. W świetle przepisów prawa budowlanego, wyodrębniony hipotecznie lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym, nie jest bowiem obiektem budowlanym i dlatego na podstawie wspomnianego przepisu organ nie może nałożyć obowiązków w nim wymienionych na właściciela tego lokalu (wyrok NSA z 30 listopada 2009 r., II OSK 1849/08 opubl. w CBOSA ). W orzecznictwie nie wyklucza się jednak zastosowania tego przepisu i nałożenie obowiązku wykonania określonych robót budowlanych w lokalu w sytuacji, gdyby jego zły stan techniczny oddziaływał na cały obiekt (wyroki NSA z 28 lutego 2007 r., II OSK 1036/06 i 5 lutego 2009 r., II OSK 985/08 opubl. w CBOSA). Oczywistym jest, że sprawne działanie instalacji wentylacyjnej wpływa na prawidłowe funkcjonowanie całego obiektu budowlanego. Kominy i przewody instalacji wentylacji grawitacyjnej należą do części wspólnych budynku i żaden z właścicieli wyodrębnionego lokalu mieszkalnego nie ma indywidualnego tytułu prawnego do komina czy kanału kominowego. Sam fakt korzystania z takiego komina czy kanału kominowego przez właściciela wyodrębnionego lokalu nie przesądza o przynależności do tego lokalu w znaczenie prawnym ( wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018r. II OSK 1403/16, wyrok WSA w Warszawie z 9 maja 2005 r., VII SA/Wa 752/04; wyrok WSA we Wrocławiu z 30 września 2009 r., II SA/Wr 8/09; wyrok WSA w Krakowie z 29 kwietnia 2011 r., II SA/Kr 151/11 wszystkie opubl. w CBOSA). Dlatego też w myśl utrwalonego orzecznictwa nie jest wykluczone nałożenia na podstawie art. 66 prawa budowlanego obowiązku wykonania określonych robót, również w lokalu lub lokalach, znajdujących się w budynku wielorodzinnym. Trzeba także zaznaczyć, że w decyzji wydawanej na podstawie art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego organ administracji nie bada przyczyn, z powodu których obiekt może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi jak również nie bada kto ponosi odpowiedzialność za taki stan rzeczy. Stwierdzając występujący stan zagrożenia organ nadzoru budowlanego jest obowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości i decyzję taką kieruje do właściciela bądź zarządcy budynku ( wyroki NSA z 26 września 2008 r., II OSK 1102/07 i 3 października 2006 r., II OSK 1163/05 opubl. w CBOSA). W świetle sporządzonej w sprawie ekspertyzy bezpodstawne są zarzuty naruszenia przez organy przepisów § 80 ust. 1 pkt 2, ust. 2, § 93 ust. 2 pkt 2, § 141 pkt 2 i 3, § 143 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 150 ust. 1, ust. 2, ust. 3, § 152 ust 3, § 154 ust. 9, § 155 ust. 3 i 4"§ 174 ust. 7 pkt 1, 2 i 4, § 266 ust. 1, ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie ( Dz. U z 2015r. poz. 1422 ze zmianami ). Skarżący zresztą nie precyzuje na czym owo naruszenie miałoby polegać. Trzeba natomiast zauważyć, że § 80 rozporządzenia został skreślony rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 14 listopada 2017r. zmieniającym wspomniane rozporządzenie z dniem 1 stycznia 2018r. Z kolei § 93 dotyczy oświetlenia kuchni, co w ogóle nie było przedmiotem postępowania. § 141 ust. 2 zabrania stosowania zbiorczych przewodów wentylacji grawitacyjnej ust. 3) indywidualnych wentylatorów wyciągowych w pomieszczeniach, w których znajdują się wloty do przewodów spalinowych. Z protokołów przeglądów instalacji spalinowej i wentylacyjnej jasno wynika, że w budynku funkcjonują przewody indywidualne w każdym mieszkaniu. Natomiast już w zaleceniu z dnia [...] czerwca 2017r. mistrz kominiarski zalecił zdemontowanie w mieszkaniu skarżącego wentylatora mechanicznego w łazience. Pismem z dnia [...] czerwca 2017r. Spółdzielnia wezwała skarżącego do usunięcie wentylatora wskazując na zakaz stosowania indywidualnych wentylatorów wyciągowych w pomieszczeniach w których znajdują się wloty do pomieszczeń spalinowych, w skazując właśnie na § 141 i § 150 pkt. 9 rozporządzenia. Skarżący potwierdził otrzymanie tego pisma, nie wiadomo jednak, czy ten nakaz wykonał. Niezasadny jest także zrzut naruszenia § 143 dotyczącego stosowania nasad kominowych zabezpieczające przed odwróceniem ciągu. Z ust. 1 wynika, że należy je stosować na przewodach dymowych i spalinowych w budynkach usytuowanych w II i III strefie obciążenia wiatrem, określonych Polskimi Normami, należy również stosować na innych obszarach, jeżeli wymagają tego położenie budynków i lokalne warunki topograficzne ( pkt.2 ). Skarżący nawet nie wyjaśnił, czy takie warunki w sprawie miały miejsce. Nie wiadomo, na czym miałoby polegać natomiast naruszenie ust. 3 który stanowi, że wymagania ust. 1 i 2 nie dotyczą palenisk i komór spalania z mechanicznym pobudzaniem odpływu spalin. Zupełnie niezrozumiały jest zarzut naruszenia § 150 regulującego kwestie wentylowania pomieszczeń. Przepis ten dotyczy ogólnych zasad zapewnienia kierunku przepływu powietrza, co przecież w toku postępowania nie było kwestionowane i nie widomo, jaki miałby być wpływ zapisów tego przepisu na rozstrzygnięcie. Równie niezrozumiały jest zarzut naruszenia § 152 ust. 3 rozporządzenia. Normuje on kwestie lokalizacji czerpni i wyrzutni powietrza, co nie było nawet przedmiotem postępowania. Z kolei § 154 ust. 9. Stanowi, że instalacje wentylacji mechanicznej i klimatyzacji powinny być wyposażone w przepustnice zlokalizowane w miejscach umożliwiających regulację instalacji, a także odcięcie dopływu powietrza zewnętrznego i wypływu powietrza wewnętrznego. Wymaganie to nie dotyczy instalacji mechanicznej wywiewnej, przewidzianej do okresowej pracy jako wentylacja grawitacyjna. Tego właśnie dotyczy przecież nakaz opisany w pkt. 2 decyzji organu I instancji. Nie wiadomo na czym miałoby polegać naruszenie § 174 ust. 7 pkt. 1,2 i 4 rozporządzenia. Przepis ten reguluje wymagania dla przewodów i kanałów spalinowe odprowadzające spaliny od urządzeń gazowych, z wyłączeniem kotłów. Według pkt. 1 przekroje poprzeczne przewodu, a także kanału spalinowego powinny być stałe na całej długości; długość pionowych przewodów spalinowych powinna być nie mniejsza niż 0,22 m, a przewodów poziomych ułożonych ze spadkiem co najmniej 5% w kierunku urządzenia -nie większa niż 2 m ( pkt. 2 ) ; wyloty kanałów spalinowych, jeżeli wynika to z warunków pracy urządzeń, powinny być zaopatrzone w wywietrzniki dobrane do ilości spalin, długości odcinków pionowych, położenia w określonej strefie wiatrowej i warunków lokalnych ( pkt. 4 ). Również ten zarzut nie został w żaden sposób sprecyzowany. Uszczegółowienia nie ma także zarzut naruszenia § 266 ust. 1 i 2 dotyczący przewodów spalinowych. Według ust. 1 przewody spalinowe i dymowe powinny być wykonane z wyrobów niepalnych. Ust. 2 stanowi zaś, że przewody lub obudowa przewodów spalinowych i dymowych powinny spełniać wymagania określone w Polskiej Normie dotyczącej badań ogniowych małych kominów. Skarżący nie podał żadnych okoliczności które wskazywałyby na związek tego przepisu z nałożonymi na niego obowiązkami. Z tych powodów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 §1 wspomnianej ustawy w związku z § 21 ust. 1 pkt.1 lit.c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U z 2016r. poz. 1715 ). Jest to kwota [...]zł, podwyższona zgodnie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.