II SA/Po 773/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 lutego 2023 r. wniosku J. L. i H. M. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi J. L. i H. M. na decyzję[...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 września 2022 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi; II. odrzucić skargę; III. zwrócić stronie skarżącej kwotę 500 zł (słownie: pięćset złotych) tytułem uiszczonego wpisu stałego od skargi. /-/ W. Batorowicz J. L. oraz H. M. (zwane dalej łącznie "Skarżącymi") reprezentowane przez pełnomocnika – r. pr. M. D. – złożyły skargę na opisaną w rubrum niniejszego postanowienia decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "WWINB"). Skarga została złożona w piśmie z dnia 3 października 2022 r. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie. Organ odwoławczy w pełni podtrzymał swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W związku z dostrzeżonymi brakami formalnymi skargi, Przewodnicząca Wydziału II tut. Sądu wezwała pełnomocnika Skarżących do uzupełnienia braków formalnych poprzez nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego oraz nadesłanie numeru PESEL. Wezwanie zawierało pouczenie, ze nieusunięcie braków formalnych w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia będzie skutkować odrzuceniem skargi. Wezwanie do usunięcia braków formalnych wraz z odpisem odpowiedzi na skargę zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżących w dniu 3 listopada 2022 r., tj. w czwartek (k. [...] akt sądowych). Do dnia 10 listopada 2022 r. nie wpłynęło żadne pismo strony skarżącej w przedmiocie braków formalnych. Pismem z dnia 15 listopada 2022 r. (złożonym osobiście w Biurze Podawczym tut. Sądu) pełnomocnik Skarżących wniósł o przywrócenie terminie do "udzielenia odpowiedzi na zobowiązanie zwarte w wezwaniu z dnia 31 października 2022 roku" z uwagi na błąd sekretariatu wysyłającego w dniu 7 listopada 2022 r. odpowiedź na wezwanie Sądu. Pełnomocnik podniósł, że pismo z odpowiedzią na wezwanie Sądu zostało zwrócone do kancelarii w dniu 15 listopada 2022 r., ponieważ koperta odpowiedzią została opatrzona błędnym adresem Sądu. Pełnomocnik stwierdził, że osoba pracująca w sekretariacie dopiero rozpoczęła pracę w jej kancelarii i wysłała pismo na błędny adres, pomimo treści pisma wskazującego wprost na adres właściwego organu, tj. tut. Sądu. Było to, według pełnomocnika, wynikiem błędu pracownika sekretariatu, a nie strony skarżącej. Pełnomocnik dodał jeszcze, że brak przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych będzie rodzić skutek w postaci odrzucenia skargi, co wywoła negatywne dla jego mandantek konsekwencje. Do wniosku dołączono oświadczenie pracownika sekretariatu kancelarii, trzy sztuki odpisu wniosku oraz pismo z dnia 7 listopada 2022 r. Pełnomocnik A. M. (zwanej dalej "uczestniczką postępowania") – adw. Ł. J. – po zapoznaniu się z aktami sprawy, odpowiedział na wniosek Skarżących o przywrócenie terminie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W piśmie z dnia 5 grudnia 2022 r. pełnomocnik uczestniczki postępowania wniósł o oddalenie wniosku, a tym samym odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Pełnomocnik uczestniczki postępowania podniósł, że problemy z funkcjonowaniem sekretariatu, czy konkretnych pracowników kancelarii pełnomocnika Skarżących nie mogą świadczyć o tym, że Skarżące bez własnej winy nie uczyniły zadość wezwaniu Sądu. Skarżące decydując się na korzystanie z usług profesjonalnego pełnomocnika muszą liczyć się z tym, że wszelkie zaniedbania z jego strony obciążają je ze wszystkimi tego konsekwencjami. Z daleko posuniętej ostrożności pełnomocnik uczestniczki postępowania podniósł, w razie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych, że zaskarżona decyzja WWINB odpowiada prawu prezentując własną argumentację na poparcie tego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienie braków formalnych skargi nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym samym skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zmianami, zwanej dalej "p.p.s.a.") jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu. Przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Powyższe oznacza, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu może wywołać zamierzony skutek prawny. Innymi słowy, niespełnienie choćby jednej przesłanki przywrócenia terminu jest jednoznaczne z odmową jego przywrócenia. Warte podkreślenia jest to, że Skarżące spełniły wymóg nadesłania wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny. W dniu, w którym spostrzeżono błędne zaadresowanie korespondencji do Sądu, sporządzono wniosek i złożono go w Biurze Podawczym tut. Sądu. Skarżące uzupełniły także braki formalne, a więc wskazały nr PESEL oraz dołączyły brakujący odpis skargi wraz z załącznikami. Skarżące nie uprawdopodobniły jednak braku swojej winy w zakresie terminowości dokonania czynności procesowej, jaką jest uzupełnienie braków formalnych skargi. Mimo spełnienia pozostałych przesłanek przywrócenia terminu nie ma to żadnego wpływu na ostateczny wynik sprawy. Korespondencja sądowa została doręczona Skarżącemu w dniu 3 listopada 2022 r. Fakt ten został odnotowany na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Pełnomocnik Skarżących odebrał korespondencję i, jak twierdzi, zastosował się do wezwania Sądu. Z jego relacji wynika, że w dniu 7 listopada 2022 r. została nadana odpowiedź na wezwanie, jednakże z uwagi na błędne zaadresowanie korespondencji przez pracownicę sekretariatu kancelarii, korespondencja nie dotarła do Sądu na czas. Na tę okoliczność przedłożono oświadczenie pracownicy (k. [...] akt sądowych), które miało poświadczyć prawdę, a także kopertę, w której odpowiedź na wezwanie Sądu miała zostać nadana. Z koperty wynika, że rzeczywiście wskazano nieprawidłowy adres Sądu, a także fakt nadania przesyłki w dniu 7 listopada 2022 r. Sąd zaznacza, że do wniosku o przywrócenie terminu nie dołączono, wbrew deklaracji pełnomocnika Skarżących, pisma z dnia 7 listopada 2022 r. Nie ma nigdzie pisma, z którego wynikałoby, że pełnomocnik Skarżących zastosował się do wezwania Sądu. To jednak nie ma żadnego znaczenia dla sprawy. Nawet gdyby pełnomocnik dołączył to pismo, pogląd Sądu o konieczności odmowy przywrócenia terminu pozostawałby niezmieniony. Trzeba zauważyć, że pełnomocnik profesjonalny zastępuje swoich mandantów ze wszystkimi tego konsekwencjami. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika sprowadza konsekwencje jego działań, a także osób działających w jego imieniu na osobę udzielającą pełnomocnictwo. Oznacza to, że uchybienia ze strony pełnomocnika obciążają Skarżące tak, jakby same dokonały tego uchybienia (zob. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Po 1004/21, dostępne na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwana dalej "CBOSA"). Zdaniem Sądu, pełnomocnik Skarżących dopuścił się uchybienia, które skutkowało nienadesłaniem korespondencji na czas, a przez tą niedbałość przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nie może mieć miejsca. Dość wskazać, że profesjonalny pełnomocnik ponosi pełną odpowiedzialność za organizację pracy swojej kancelarii. Odpowiada także za swoich pracowników. "Zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w stosunku do osób trzecich obciążają osobę prawną (pracodawcę) zatrudniającą tegoż pracownika." (wyrok NSA z dnia 9 marca 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 1288/99, podobnie postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt I GZ 205/14, dostępny w CBOSA, zob. także B. Dauter, Komentarz do art. 58 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. B. Dautera, A. Kabata i M. Niezgódki-Medek, Warszawa 2020, s. 353-354). Sąd w pełni akceptuje stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który stwierdził, że: "Ustanowiony pełnomocnik odpowiada za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu." (postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14, dostępne w CBOSA). Nie ma zatem żadnego znaczenia to, że pracownica pełnomocnika Skarżących dopiero rozpoczęła pracę. Pełnomocnik, jako jej przełożony, powinien zadbać o właściwą organizację pracy w kancelarii, aby dochować terminowości wysyłania korespondencji sądowej. Wobec dopiero rozpoczętej pracy, pełnomocnik powinien właśnie szczególnie zwracać na to uwagę, aby początkujący, niedoświadczony pracownik miał świadomość konsekwencji, jakie mogą wiązać się z nieprawidłowym obrotem korespondencji sądowej. Pełnomocnik powinien zwrócić uwagę pracownika, że korespondencję należy wysyłać terminowo, a także w sposób właściwie zaadresowany. Mając na względzie zacytowane stanowiska, które reprezentują jednolitą linię orzeczniczą, należy wyciągnąć wniosek, że pełnomocnik ponosi winę za nieterminowe uzupełnienie braków formalnych skargi. Wina ta obciąża ze wszystkimi konsekwencjami również Skarżące. Powyższe dowodzi temu, że Skarżące nie uprawdopodobniły braku winy w zakresie uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Pamiętając, że tylko kumulatywne spełnienie przesłanek z art. 87 p.p.s.a. może skutkować przywróceniem terminu do dokonania czynności, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił Skarżącym przywrócenia terminu do uzupełnienia braków skargi (pkt I sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Z kolei w myśl § 3 powołanego przepisu: "Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym." Zgodnie z art. 46 § 1 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać: 1) oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; 2) oznaczenie rodzaju pisma; 3) osnowę wniosku lub oświadczenia; 4) podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika; 5) wymienienie załączników. Ponadto stosownie do art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., w przypadku gdy pismo strony jest pierwszym pismem w sprawie, powinno zawierać m.in. numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. Poza tym, w myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. należy przedłożyć odpis każdego pisma procesowego, w tym także skargi (zob. w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a.), aby można było przedłożyć je pozostałym stronom postępowania sądowoadministracyjnego. Wymienione elementy pisma (w tym numer PESEL Skarżących oraz brak opisu skargi) stanowią wymogi formalne skargi w postępowaniu sądowym, których brak podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Siedmiodniowy termin do usunięcia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie z dniem 10 listopada 2022 r., ponieważ doręczenie wezwania nastąpiło w dniu 3 listopada 2022 r. i ten moment otworzył wspomniany właśnie termin. Fakt ten potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru, z którego wynika, że pełnomocnik Skarżących odebrał wezwanie 3 listopada 2022 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru zostało opatrzone podpisem pracownika kancelarii, a więc osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, co wynika z treści tegoż potwierdzenia. Należy mieć na względzie jednocześnie to, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który potwierdza okoliczności w nim wysłowione (zob. postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 627/17, dostępne w CBOSA). Sąd nie może kwestionować tego, co zostało zapisane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Do dnia 10 listopada 2022 r., który był ostatnim dniem terminu uzupełnienia braków formalnych, nie wpłynęło pismo pełnomocnika Skarżących, w którym przedstawiłyby swój nr PESEL oraz nadesłałby brakujący odpis skargi. "Niedołączenie przez stronę skarżącą wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. (...) Złożenie przez stronę skarżącą wymaganych odpisów skargi po upływie wyznaczonego terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., ale przed odrzuceniem skargi, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Stanowisko to należy odnosić również do braków formalnych zażalenia (art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.)." [wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt III OZ 423/22, dostępny w CBOSA). Uzupełnienie braków skargi po terminie jest równoznaczne z ich nieuzupełnieniem, a to oznacza, że skarga mimo skutecznego wezwania do ich usunięcia, nadal je posiada i nie może otrzymać prawidłowego biegu (postanowienie WSA w Opolu z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Op 62/22, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 135/14, dostępne w CBOSA). Z uwagi na imperatywny charakter przepisu art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., a także fakt, że ziściła się wskazana przesłanka, Sąd nie może podjąć innego rozstrzygnięcia, gdyż jest związany powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania o zaistnieniu okoliczności uzasadniającej odrzucenie skargi. W związku z tym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w związku z art. 58 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę (pkt II sentencji postanowienia). Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Postanowienie w tym przedmiocie może zostać wydane na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 232 § 2 p.p.s.a. Wobec odrzucenia skargi, od której uiszczono wpis, należało go zwrócić Skarżącym. O tym zaś orzeczono na postawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 232 § 2 p.p.s.a. (pkt III sentencji postanowienia). /-/ W. Batorowicz