I SA/Wr 228/19
WyrokWSA we Wrocławiu2019-07-18
Skład orzekający: Kamila Paszowska-Wojnar, Annetta Makowska-Hrycyk, Katarzyna Radom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, będące w posiadaniu przedsiębiorcy, mogą korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, jeśli nie są utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dla zastosowania zwolnienia od podatku od nieruchomości dla zabytkowych budynków w posiadaniu przedsiębiorcy, konieczne jest spełnienie dwóch warunków: wpis do rejestru zabytków oraz utrzymanie i konserwacja zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. W przypadku braku należytej konserwacji, potwierdzonego opinią konserwatora zabytków, zwolnienie nie przysługuje, a budynki podlegają opodatkowaniu jako związane z działalnością gospodarczą.Stan faktyczny
Skarżąca spółka kwestionowała decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta określającą zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2017 rok. Spółka jest właścicielem zabytkowych budynków kompleksu szybu I, które według niej powinny być zwolnione z podatku. Organy podatkowe odmówiły zwolnienia, powołując się na negatywną opinię konserwatora zabytków, który stwierdził brak należytego utrzymania i konserwacji obiektów zgodnie z przepisami.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kamila Paszowska-Wojnar (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant Referent Paweł Poźniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2019 r. sprawy ze skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę w całości.
Przedmiotem skargi A (dalej: skarżąca, spółka) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy) z dnia [...], nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta W (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...], nr [...] w sprawie określenia w/w podatnikowi zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2017 rok w wysokości [...] zł.
Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka jest właścicielem szeregu gruntów, budowli i budynków, w tym m.in. budynków (z racji posiadania ich przez przedsiębiorcę, uznawanych za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) o powierzchni użytkowej 779 m2 - obiektów kompleksu szybu I. przy ul. [...] na działce nr [...], które stanowią: budynek hali wentylatorów i łaźni górniczej, budynek nadszybia i wieży nadszybowej, budynek wodociągowej wieży ciśnień. Wymienione budynki są wpisane indywidualnie do rejestru zabytków.
Organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca spółka nie utrzymuje i nie konserwuje wymienionych budynków zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i w związku z tym budynki te nie mogą być zwolnione od podatku od nieruchomości, które to zwolnienie przewiduje art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) dla budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków oraz utrzymywanych i konserwowanych zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
Z tych względów organ pierwszej instancji wskazaną na wstępie decyzją ustalił skarżącej spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości obejmując także ww. obiekty, przy zastosowaniu stawki podatkowej właściwej dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W odwołaniu strona zarzuciła, że pomimo ograniczonych środków finansowych na konserwację ww. budynków realizuje wszystkie zapisy wynikające wprost z art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2187). Odnośnie hali wentylatorów i budynku łaźni szybowej podatnik nie otrzymał nawet zaleceń w żadnym zakresie, co wprost świadczy o prawidłowym zabezpieczeniu i konserwacji i wynika z art. 4 ustawy o ochronie zabytków.
Organ drugiej instancji zaskarżoną w sprawie decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że organ pierwszej instancji w celu ustalenia, czy skarżąca spółka spełniła przesłankę zwolnienia podatkowego z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., tj. czy utrzymuje i konserwuje przedmiotowe budynki zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, prawidłowo zwrócił się o opinię do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. Delegatury w W. o przedstawienie fachowej opinii dotyczącej działań spółki. Organ właściwy dla ochrony zabytków w szeregu pism działania skarżącej ocenił zaś negatywnie.
Wskazał organ odwoławczy, że [...] decyzją [...] konserwatora zabytków wydał skarżącej pozwolenie na prowadzenie prac remontowo-zabezpieczających w obrębie konstrukcji nośnej wieży nadszybowej. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta W. wydał pozwolenie na wykonanie tych robót.
Podczas kontroli w dniu 15 stycznia 2014 r. skierowanej przez Wojewódzki Urzędu Ochrony Zabytków stwierdzono szereg nieprawidłowości, uwzględniając jednocześnie powyższe zezwolenia i fakt niewykonania stosownych prac; w przypadku wieży nadszybowej stwierdzono "zły stan elementów metalowych, widoczne ślady silnej korozji, widoczne fragmentaryczne ubytki budynku". Odnośnie budynku nadszybia organ odnotował "pokrycie dachu w złym stanie, widoczne ubytki w pokryciu, brak skutecznego odprowadzania wód opadowych, ściany zawilgocone". Stwierdzono też "pokrycie dachowe budynku maszynowni w złym stanie technicznym".
Organ konserwatorski wydał zalecenia pokontrolne z terminem wykonania do 31 grudnia 2014 r.
W piśmie z dnia [...] nr [...] organ ochrony zabytków stwierdził, że budynki znajdujące się przy ulicy [...] wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, tj. nadszybie i wieża szybowa, budynek hali wentylatorów i łaźni górniczej, wieża ciśnień i budynek maszynowni, nie były w 2016 r. utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ponadto organ konserwatorski poinformował, że dnia 31 marca 2016 roku odbyła się rekontrola nieruchomości - hali maszyny wyciągowej oraz budynku nadszybia i wieży nadszybowej, w wyniku której stwierdzono, że nałożone na właściciela obiektów zalecenia pokontrolne nie zostały zrealizowane w całości, wobec czego organ konserwatorski wskazał ostateczny termin wykonania prac: 30 października 2016 roku. Dnia 26 kwietnia 2016 roku, na wniosek właściciela zespołu szybu I., wydano pozwolenie (Decyzja nr [...]) dotyczące remontu pokrycia dachowego wraz z pracami towarzyszącymi w budynku maszyny wyciągowej. Pismem z dnia 28 czerwca 2016 roku właściciel poinformował organ konserwatorski o rozpoczęciu prac objętych powyższym pozwoleniem. Zgodnie z warunkami wydanego pozwolenia inwestor winien zawiadomić urząd o terminie zakończenia prac oraz wskazać termin odbioru prac z udziałem przedstawiciela urzędu. Wobec powyższego w ocenie organu ochrony zabytków nie można uznać, że w/w obiekty były utrzymywane i konserwowane w 2016 roku zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
W piśmie z dnia [...] organ ochrony zabytków stwierdził, że nieruchomości należące do zespołu szybu I., tj.: nadszybie i wieża nadszybowa; budynek wentylatorów i łaźni górniczej, wieża ciśnień nie były w roku 2017 utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Organ ochrony zabytków wyjaśnił, że pismem z dnia 28 czerwca 2016 r. właściciel obiektów poinformował organ konserwatorski o rozpoczęciu prac remontowych w obrębie połaci dachowych budynku maszynowni (na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...]) należącej do ww. zespołu. Do dnia 24 października 2017 r. nie wpłynęła informacja o zakończeniu tych prac. W roku 2017 organ konserwatorski nie wydawał wobec skarżącej spółki żadnych pozwoleń konserwatorskich. Dnia [...] urząd przeprowadził kontrolę budynku - wodociągowej wieży ciśnień, w wyniku której wydał zalecenia pokontrolne (uzupełnienie obróbek blacharskich wraz z montażem rynien i rur spustowych - w terminie do dnia [...]; odtworzenie stolarki drzwiowej zewnętrznej - w terminie do dnia [...]; uzupełnienie ubytków w ceglanym wątku muru wraz z uzupełnieniem spoiny oraz wykonaniem hydrofobizacji - w terminie do dnia [...].
W piśmie z [...] organ ochrony zabytków stwierdził, że nieruchomości należące do zespołu szybu I., tj.: nadszybie i wieża nadszybowa; budynek wentylatorów i łaźni górniczej, wieża ciśnień nie były w roku 2017 utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Organ konserwatorski ponownie podniósł, że pismem z dnia [...] właściciel poinformował organ konserwatorski o rozpoczęciu prac remontowych w obrębie połaci dachowych budynku maszynowni (na podstawie decyzja nr [...] z dnia [...]) należącej do ww. zespołu. Do dnia dzisiejszego (tj. [...]) nie wpłynęła informacja o zakończeniu tych prac. Można więc przypuszczać, że prace w obrębie połaci dachowych przedmiotowej nieruchomości trwają. W roku 2017 organ konserwatorki nie wydawał wobec skarżącej spółki żadnych pozwoleń konserwatorskich. Ponownie wskazał organ konserwatorski, że dnia [...] urząd przeprowadził kontrolę budynku - wodociągowej wieży ciśnień, w wyniku której wydał zalecenia pokontrolne (uzupełnienie obróbek blacharskich wraz z montażem rynien i rur spustowych - w terminie do dnia [...]; odtworzenie stolarki drzwiowej zewnętrznej - w terminie do dnia [...]; uzupełnienie ubytków w ceglanym wątku muru wraz z uzupełnieniem spoiny oraz wykonaniem hydrofobizacji - w terminie do dnia [...]). Do dnia dzisiejszego (tj. [...]) właściciel obiektu nie wystąpił do urzędu o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na przeprowadzenie prac wskazanych do wykonania w ww. zaleceniach pokontrolnych dotyczących budynku wieży ciśnień.
Natomiast pismem z dnia [...] organ ochrony zabytków poinformował organ podatkowy pierwszej instancji, że inny budynek w zespole szybu I. (kwestia zwolnienia od opodatkowania tego obiektu nie stanowi przedmiotu sporu w sprawie), tj. budynek maszynowni - był w 2017 r. utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
Zdaniem organu odwoławczego, w świetle treści powyższych pism Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w W. należy uznać, że będące własnością strony trzy budynki tj. nadszybie i wieża szybowa, budynek hali wentylatorów i łaźni górniczej, wieża ciśnień należące do zespołu szybu I. - opodatkowane w zaskarżonej decyzji - nie były w 2017 r. utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w konsekwencji nie mogły korzystać ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust.1 pkt 6 u.p.o.l.
Podniósł organ odwoławczy, że skarżąca spółka w żaden sposób nie podważyła twierdzeń organu nadzoru konserwatorskiego, nie przedłożyła żadnych dokumentów na okoliczność właściwego utrzymania i konserwowania posiadanych przez siebie zabytkowych nieruchomości, biorąc pod uwagę w szczególności, że pisma organu konserwatorskiego mają charakter dokumentów urzędowych. Zwrócił też uwagę organ, iż właściwe utrzymanie i konserwowanie zabytkowych obiektów, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., nie może sprowadzać się do jakichkolwiek zabiegów zachowawczych podejmowanych przez właściciela stosownie do jego woli lub możliwości finansowych, lecz muszą to być działania zgodne z ustawowymi wymogami oraz podjęte w całej rozciągłości, nie zaś fragmentarycznie.
Zauważył też organ, że od chwili nabycia nieruchomości skarżąca spółka otrzymała jedynie 2 pozwolenia konserwatorskie (z dnia [...] i [...]), a oba dotyczyły tylko obiektu wieży nadszybowej i budynku nadszybia (przy czym nawet w tych przypadkach dochodziło do zaniedbań terminów i obowiązków), nie obejmowały natomiast pozostałych budynków zabytkowego kompleksu. Od chwili nabycia nieruchomości spółka podjęła czynności w kontakcie z konserwatorem zabytków tylko wobec jednego z czterech obiektów zabytkowych. Trudno więc uznać, że pozostałe trzy budynki opodatkowane w zaskarżonej decyzji, w stosunku do których żadnych kroków nie podjęto, miałyby być utrzymywane i konserwowane zgodnie z przepisami o ochronie zabytków.
W ustawowym terminie strona wniosła do tut. Sądu skargę na decyzję organu w części dotyczącej opodatkowania budynków o powierzchni [...] m2 za 2017 r., w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez organ oceny materiału dowodowego wbrew ustawowym regułom, w szczególności poprzez przyjęcie lakonicznych pism Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we W. Delegatury w W. bez ich weryfikacji za wystarczający dowód na nieprzestrzeganie i niestosowanie przez skarżącą przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, stanowiącymi jej własność, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji.
Skarżąca podniosła w skardze, że w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego bezzasadnie do tego postępowania dołączono dokumenty dotyczące postępowań z poprzednich lat, co "zaciemniało" obraz sytuacji dotyczącej roku 2017.
Nadto skarżąca w treści skargi wskazała, że Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w W. Delegatura w W. nie wydawał skarżącej konkretnych zaleceń dotyczących konserwacji obiektów, których dotyczy decyzja podatkowa, a pisma tego urzędu adresowane do strony bądź były bardzo ogólnikowe, bądź nie uwzględniały rzeczywistej sytuacji, stanu technicznego tych obiektów w zakresie potrzeby i sposobu ich konserwacji i nie były przez organ pierwszej instancji w żaden sposób weryfikowane, a przyjmowane jako dowód, pomimo braku bądź wcześniejszych zaleceń, bądź z uwagi na ich ogólnikowość. Samorządowe Kolegium Odwoławcze też przeszło nad tym do porządku, przyjmując, że pisma wspomnianego urzędu maja walor dowodu nie wymagającego żadnej weryfikacji.
W odpowiedzi organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest bezzasadna.
Przedmiotem sporu w sprawie jest spełnienie przez skarżącą spółkę warunków z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. pozwalających na zwolnienie od opodatkowania podatkiem od nieruchomości należących do spółki budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej o powierzchni użytkowej [...] m2 - obiektów kompleksu szybu I przy ul. [...] na działce nr [...], które stanowią: budynek hali wentylatorów i łaźni górniczej, budynek nadszybia i wieży nadszybowej, budynek wodociągowej wieży ciśnień.
Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l – w brzmieniu obowiązującym w badanym okresie, a więc w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. - przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą (...).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości grunty i budynki wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, pod warunkiem ich utrzymania i konserwacji, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, z wyjątkiem części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Stwierdzić zatem należy, że z powołanego wyżej przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wprost wynika, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę gruntu, budynku lub budowli skutkuje tym, że grunt, budynek lub budowla uznawane są za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. użył bowiem jednoznacznego określenia: "będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą".
W sprawie nie jest obecnie pomiędzy stronami sporne, iż w przypadku braku możliwości zastosowania wobec strony zwolnienia podatkowego z racji zabytkowego charakteru nieruchomości, dla opodatkowania przedmiotowych obiektów należy zastosować stawkę opodatkowania przewidywaną dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Skarżąca spółka jest przedsiębiorcą i z mocy art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. dla celów podatkowych obiekty muszą być uznane za związane z działalnością gospodarczą niezależnie od okoliczności, czy skarżąca w badanym okresie faktycznie prowadziła działalność korzystając z obiektów.
Nie jest też pomiędzy stronami sporna powierzchnia przedmiotowych obiektów przyjęta do opodatkowania (powierzchnia użytkowa przedmiotowych budynków wynika z wyciągu z operatu szacunkowego z dnia [...]), ani też sposób opodatkowania innych nieruchomości należących do skarżącej spółki.
W sprawie skarżąca stoi na stanowisku, że przysługuje jej zwolnienie podatkowe z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., albowiem przedmiotowe obiekty są wpisane indywidualnie do rejestru zabytków, a strona w badanym roku podatkowym utrzymywała je i konserwowała zgodnie z przepisami o ochronie zabytków. Z kolei organ, powołując się na opinię właściwego konserwatora zabytków, podnosi, że spółka nie podjęła wobec obiektów działań, które można by uznać za zgodne z przepisami o ochronie zabytków i z tego powodu obiekty te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
W sporze należy przyznać rację organowi.
Z treści art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l wynika, iż zastosowanie zwolnienia z tego przepisu wymaga spełnienia dwóch warunków. Po pierwsze, przedmiot opodatkowania musi być wpisany indywidualnie do rejestru zabytków, a po drugie – musi być utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków.
Ustawa o ochronie zabytków stosunkowo ogólnie określa, na czym ma polegać opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela.
Zgodnie z art. 5 ustawy o ochronie zabytków opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega, w szczególności, na zapewnieniu warunków:
1) naukowego badania i dokumentowania zabytku;
2) prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku;
3) zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie;
4) korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości;
5 ) popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczeniu dla historii i kultury.
W orzeczeniach sądów administracyjnych, których przedmiotem była wykładnia prawna z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. wielokrotnie wyjaśniano, że ustawodawca podatkowy preferuje nie tyle ogólną dbałość o stan nieruchomości uskutecznianą stosownie do możliwości finansowych i własnego wyobrażenia właściciela (posiadacza) zabytku, lecz takie zachowanie, którego wymagają przepisy ustawy o ochronie zabytków. To z kolei determinuje wyrażane w orzecznictwie stanowisko, że weryfikacji przestrzegania tych przepisów (utrzymania i konserwacji zabytku zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków) dokonuje wojewódzki konserwator zabytków lub działający z jego upoważnienia pracownicy wojewódzkiego urzędu ochrony zabytków (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 24 sierpnia 2006 r., sygn. akt I SA/Po 1203/05, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Op 272/08, a także dotyczący skarżącej spółki wyrok tut. Sądu z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 580/18 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA). Zapatrywanie to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z 24 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 343/09 oraz wyroku z dnia 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 145/17 – publ. w CBOSA. W wyrokach tych NSA potwierdził, że skoro organy podatkowe nie dysponują wiedzą pozwalającą ocenić stan zabytku i sposób jego konserwacji, to prawidłowe jest wystąpienie organu podatkowego do wojewódzkiego konserwatora zabytków o udzielnie informacji, względnie przedstawienie przez zainteresowanego podatnika odpowiedniego zaświadczenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
W sprawie, organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo wystąpił do konserwatora zabytków o opinię, czy skarżąca spółka w badanym roku podatkowym w odpowiedni sposób utrzymywała należące do niej zabytkowe obiekty. Konserwator jednoznacznie wypowiedział się w tej kwestii w pismach z dnia [...] i z dnia [...] twierdząc, że skarżąca nie opiekowała się w 2017 r. zabytkami w sposób odpowiedni. Zgodzić się należy ze skarżącą, że pisma te są stosunkowo lakoniczne. Przedmiotem sporu w sprawie jest kwestia sposobu utrzymania 3 obiektów: 1) budynku hali wentylatorów i łaźni; 2) nadszybia i wieży nadszybowej; 3) wodociągowej wierzy ciśnień. Natomiast pisma i dokumenty koncentrują się na wieży szybu oraz wieży ciśnień. W ocenie Sądu, stanowią one jednak wystarczającą podstawę do odmowy zwolnienia przedmiotowych obiektów od opodatkowania.
W dokumentach tych wskazuje się, że w odniesieniu do wieży szybu wydano skarżącej spółce zalecenia już w 2014 r., a zalecenia te do 2018 r. nie zostały wykonanie. Już 6 decyzją nr [...] konserwatora zabytków wydał skarżącej pozwolenie na prowadzenie prac remontowo-zabezpieczających w obrębie konstrukcji nośnej wieży nadszybowej. Podczas kontroli w dniu [...] stwierdzono szereg nieprawidłowości, uwzględniając jednocześnie powyższe zezwolenia i fakt niewykonania stosownych prac; w przypadku wieży nadszybowej stwierdzono "zły stan elementów metalowych, widoczne ślady silnej korozji, widoczne fragmentaryczne ubytki budynku". Odnośnie budynku nadszybia organ odnotował "pokrycie dachu w złym stanie, widoczne ubytki w pokryciu, brak skutecznego odprowadzania wód opadowych, ściany zawilgocone", stwierdzono też "pokrycie dachowe budynku maszynowni w złym stanie technicznym". Organ konserwatorski wydał zalecenia pokontrolne z terminem wykonania do [...].
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, aby skarżąca spółka zakończyła i zgłosiła prace dotyczące szybu wieżowego; konserwator zabytków w piśmie z 2018 r. zaprzecza, iż obiekt ten był należycie konserwowany; w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji oraz skardze do tut. Sądu skarżąca nie przytacza żadnych faktów podważających opinię konserwatora – nie wskazuje konkretnie jakie działania konserwatorskie przeprowadziła w wieży szybu, nie powołuje żadnych dowodów i nie wskazuje, z jakich powodów nie zgłosiła zakończenia prac organowi konserwatorskiemu, nakazanych jej jeszcze w 2014 r. Skarżąca ograniczyła się w zasadzie jedynie do zarzutu, że organ podatkowy nie zweryfikował twierdzeń konserwatora. Jak jednak wcześniej wskazano, to powołana do tego instytucja, posiadająca fachową wiedzę, powinna wypowiedzieć się w przedmiocie prawidłowego zabezpieczenia i utrzymania obiektów zabytkowych. W sprawie, żadne okoliczności nie wskazują, iż powołany do tego organ ocenił działania skarżącej spółki błędnie czy też zignorował czynności przez spółkę podjęte. Proste twierdzenia spółki, iż należące do niej obiekty był utrzymywane w sposób odpowiedni dla zabytków, nie mogą same w sobie podważyć opinii konserwatora zabytków i aktywować po stronie organu podatkowego obowiązku dalszego prowadzenia postępowania dowodowego w kierunku obalenia tez konserwatora zabytków, np. poprzez przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. W ocenie Sądu, wobec istnienia w sprawie dokumentów sporządzonych przez organy państwowe stwierdzające pewne okoliczności i zawierające uzasadnienie, które nie jest sprzeczne z innymi wiarygodnymi dokumentami, ciężar przeciwdowodu musi obciążać stronę. W takich okolicznościach to strona jest zobowiązana do powołania dowodów i uzasadnionego żądania ich przeprowadzenia. Uzasadnieniem takiego żądania mogłaby być np. lista przeprowadzonych prac ze wskazaniem, że zwykle tego typu zabiegi są stosowane właśnie wobec nieruchomości zabytkowych. Niczego takiego jednak strona w sprawie nie twierdzi i nie powołuje; nie podnosi też, że zgłosiła tego typu prace konserwatorowi.
W tych okolicznościach skarżąca nie może skutecznie twierdzić, że budynek wieży szybu utrzymywała zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i domagać się zwolnienia podatkowego w odniesieniu do jej powierzchni na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.
W odniesieniu do wieży ciśnień z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (pismo z dnia [...] organu ochrony zabytków) wynika, że dnia [...] urząd właściwy do spraw ochrony zabytków przeprowadził kontrolę budynku - wodociągowej wieży ciśnień, w wyniku której wydał zalecenia pokontrolne (uzupełnienie obróbek blacharskich wraz z montażem rynien i rur spustowych - w terminie do dnia [...]; odtworzenie stolarki drzwiowej zewnętrznej - w terminie do dnia [...]; uzupełnienie ubytków w ceglanym wątku muru wraz z uzupełnieniem spoiny oraz wykonaniem hydrofobizacji - w terminie do dnia [...].
Z akt sprawy nie wynika aby skarżąca przeprowadziła i zakończyła, czy choćby podjęła zalecane prace dotyczące wieży ciśnień. Przeciwnie, z pisma z dnia [...] wystosowanego przez urząd organu konserwatorskiego do organu podatkowego pierwszej instancji wynika, że do dnia [...] właściciel obiektu nie wystąpił do urzędu o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na przeprowadzenie prac wskazanych do wykonania w ww. zaleceniach pokontrolnych dotyczących m.in. budynku wieży ciśnień. Ani w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, ani też w skardze do tut. Sądu skarżąca nie podaje katalogu prac, które rzekomo wykonała i nie podnosi, że zgłosiła ich podjęcie i zakończenie konserwatorowi zabytków. Aktualne pozostają także w tym przypadku poczynione wcześniej uwagi dotyczące możliwości udowodnienia przez stronę tezy przeciwnej.
Zatem skarżąca nie może twierdzić, że budynek wieży ciśnień w badanym roku podatkowym utrzymywała zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i domagać się zwolnienia podatkowego w odniesieniu do jej powierzchni na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.
W odniesieniu do budynku hali wentylatorów i łaźni górniczej, pisma urzędu ochrony zabytków nie podają szczegółów i sprowadzają się do zaprzeczenia, iż skarżąca spółka podejmowała wobec tego obiekt działania adekwatne do ich zabytkowego charakteru. Chybiony jest tu zarzut skarżącej spółki, że odnośnie hali wentylatorów i budynku łaźni podatnik nie otrzymał zaleceń, z czego wynikać ma, zdaniem strony, iż obiekt ten był utrzymywany zgodnie z przepisami ustawy o ochronie zabytków.
Sąd wskazuje, że właściciel pod groźbą odpowiedzialności za wykroczenie ma obowiązek zabezpieczyć zabytek w należyty sposób przed uszkodzeniem i zniszczeniem (art. 101 § 1 i § 2 ustawy o ochronie zabytków), a także podjąć czynności w sytuacji, w której zabytkowi niekoniecznie bezpośrednio grozi zniszczenie, lecz znajduje się "w nieodpowiednim stanie zachowania" (art. 40 ust. 1 ustawy). Zalecenia pokontrolne nie są konieczne, jeśli obiekt znajduje się "w odpowiednim stanie zachowania", co jednocześnie nie oznacza, że właściciel realizuje postanowienia art. 5 ustawy o ochronie zabytków (z którymi z kolei może się wiązać przyznanie zwolnienia podatkowego z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.). Podjęcie czynności z art. 5 wskazanej ustawy w przypadku niezagrożenia zniszczeniem obiektu, zależy od woli i możliwości właściciela. Przepis ten, choć ogólny, wskazuje na działania, które umożliwiłyby nie tylko na zachowanie obiektu w stanie niepogorszonym, ale także na umożliwienie wykorzystania go w pewnym zakresie dla dobra ogólnego. W każdym przypadku należy oczywiście indywidualnie ocenić, czy obiekt może zostać przystosowany do pewnych celów użytkowych, wyłącznie do zwiedzania, czy też możliwe jest tylko jego zachowanie w stanie niepogorszonym. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca podjęła prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane przy budynku hali wentylatorów i łaźni górniczej, które mogłyby odpowiadać działaniom z art. 5 ustawy o ochronie zabytków. Konserwator zabytków zaprzecza, że spółka takie działania podjęła, a sama skarżąca w postępowaniu sądowym nie przytacza i nie wskazuje na dowody przeciwne.
Zauważyć też można, iż w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącej spółki z dnia [...] (k. 24 akt administracyjnych) skierowane do organu podatkowego pierwszej instancji, w którym strona wskazuje, iż: "Spółka samodzielnie dokonuje sprawdzania stanu technicznego obiektu. Obiekty są kontrolowane przez właściciela oraz zaproszonych ekspertów. W roku 2017 inspekcji pod względem zachowania obiektu w należytym stanie historycznym dokonali Pan profesor S.J. oraz Pani doktor E.P. Obie opinie są pozytywne i z uznaniem potwierdzają zakres i jakość wykonanych prac. W ramach czynności mających na celu utrzymanie obiektu w należytym stanie w 2017 roku spółka zakończyła remont dachu budynku maszyny wyciągowej w ramach, odkopała w celu osuszenia część budynku wentylatorów, hali łaźni oraz wieży ciśnień".
Pomimo wezwań organu podatkowego pierwszej instancji z dnia [...] (k. 25 akt administracyjnych) oraz z dnia [...] (k. 31 akt administracyjnych)
do przedłożenia kopii książek obiektów prowadzonych dla obiektów położonych w W. przy [...] (organ podkreśla, że wzywał o dokonanie tej czynności już w wezwaniu z dnia [...]); złożenia wyjaśnień, czy z kontroli stanu technicznego dokonywanych przez spółkę, o których mowa w wyjaśnieniach strony z dnia [...], zostały sporządzone dokumenty, protokoły oraz ewentualne przedłożenie tych dokumentów; złożenia kopii opinii z "inspekcji pod względem zachowania obiektu w należytym stanie historycznym", o jakich mowa w wyjaśnieniach strony z dnia [...] - skarżąca tych dokumentów i wyjaśnień nie przedłożyła.
Nadto Sąd wskazuje, że brak wiedzy właściwego konserwatora zabytków odnośnie czynności dokonywanych przy zabytku wyklucza w sprawie możliwość uznania, że obiekt był utrzymywany zgodnie z ustawą o ochronie zabytków. Ta bowiem wymaga uzyskania pozwolenia konserwatora m.in. na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni oraz na wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku (art. 36 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy). Jak zaś zauważa organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, od chwili nabycia nieruchomości spółka otrzymała jedynie dwa pozwolenia konserwatorskie, tj. decyzję z dnia [...] (dot. pozwolenie na prowadzenie prac remontowo - zabezpieczających w obrębie konstrukcji nośnej wieży nadszybowej) oraz decyzję z dnia [...], dotyczącą remontu pokrycia dachowego wraz z pracami towarzyszącymi w budynku maszyny wyciągowej.
W tych okolicznościach skarżąca nie może twierdzić, że w badanym roku podatkowym 3 obiekty: 1) budynek hali wentylatorów i łaźni; 2) nadszybia i wieży nadszybowej; 3) wodociągowej wierzy ciśnień - utrzymywała zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i domagać się zwolnienia podatkowego w odniesieniu do ich powierzchni na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l.
Z tych też powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) oddalił skargę w całości.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło