II GZ 229/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 kwietnia 2023 r. sygn. akt III SA/Po 155/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2023 r. nr 3001-IOA.4246.13.2022.MCz w przedmiocie kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gry postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 kwietnia 2023 r., sygn. akt III SA/Po 155/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił K.W. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 17 stycznia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej dla posiadacza zależnego lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gry. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie wykazał, aby wykonanie zaskarżonej decyzji powodowało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu, mimo sporządzenia przez zawodowego pełnomocnika, nie został uzasadniony. Samo stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego środków do życia i utrzymania oraz doprowadzi do całkowitego zaprzestania jakiejkolwiek działalności bez znajomości faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego zostało uznane za niewystarczające do uwzględnienia wniosku. Zdaniem WSA, dla oceny, czy konieczność zapłaty kwoty wynikającej z decyzji może wyrządzić stronie znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne było odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej skarżącego. Bez porównania tych dwóch wartości, to jest wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje strona, nie było możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że zwrot wspomnianej kwoty doprowadzi do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Poznaniu. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259; dalej "p.p.s.a.") poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnioną odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji, pomimo faktu, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z wyrządzeniem skarżącemu znacznej szkody oraz wywrze skutki trudne do odwrócenia z uwagi na pozbawienie skarżącego dostępu do znacznej części środków finansowych i potencjalne uniemożliwienie prowadzenia dalszej działalności gospodarczej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa i doktryny, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a wystąpieniem zagrożenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i powołane w nim orzecznictwo). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi odnosić się zatem do konkretnych okoliczności świadczących o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienia NSA z: 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Strona powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie jest wystarczające złożenie samego wniosku z przytoczeniem w jego uzasadnieniu w sposób niepełny okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia (np. postanowienie NSA z 17 kwietnia 2020 r., sygn. akt II FZ 102/20). Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Przyjęcie za wiarygodne ogólnikowych twierdzeń stron oznaczałoby w praktyce, że każda osoba fizyczna lub prawna mogłaby skutecznie starać się o wstrzymanie zaskarżonego aktu bez względu na faktyczne okoliczności sprawy (np. postanowienia NSA z: 23 marca 2020 r., sygn. akt II FZ 131/20; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 882/19). Jak wynika z powyższego, ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od oceny okoliczności poszczególnych przypadków; ocena ta wymaga dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji wnioskodawcy, dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (np. postanowienia NSA z: 15 września 2020 r., sygn. akt II GZ 249/20, 10 lutego 2022 r., sygn. akt II GZ 8/22). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie skarżącego z uwzględnieniem powyższych przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu pierwszej instancji było prawidłowe. Należy bowiem podzielić stanowisko WSA, że skarżący powołał się na bardzo ogólnikowe okoliczności, takie jak konieczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej czy utrata źródła utrzymania skarżącego na skutek wykonania decyzji. Nie przedstawił jednak żadnych dokumentów, które pozwalałyby Sądowi pierwszej instancji na ocenienie sytuacji finansowej skarżącego i stwierdzenie, czy wykonanie zaskarżonej decyzji będzie mogło mieć na nią taki wpływ, że ziszczą się przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, wniosek o konieczności udzielenia ochrony tymczasowej skarżącemu nie wynika z zasad logicznego rozumowania. Wykonanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej oddziałuje bowiem na konkretną osobę w jej konkretnej sytuacji finansowej i nie można automatycznie przyjąć, że uiszczenie kary w określonej wysokości zawsze będzie miało taki sam skutek dla każdego skarżącego. Dlatego właśnie tak istotne jest uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym powinien być zawarty wywód wykazujący ziszczenie się przesłanek zastosowania tej instytucji i poparcie ich stosownymi dokumentami określającymi sytuację majątkową strony. Skoro zaś skarżący takich dokumentów nie przedstawił, co było bezsporne, to Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że nie było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.