III SA/Wr 813/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Anetta Chołuj (sprawozdawca), Katarzyna Borońska, , po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 5 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr SKO/41/RD-12/2022 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi Ł. W. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej: SKO) z dnia 10 sierpnia 2022 r. nr SKO/41/RD-12/2022 – wydane na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm. – dalej k.p.a.) - odmawiające przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Jak wynika z akt sprawy wnioskiem z 15 lutego 2022 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z dnia 13 kwietnia 2018 roku nr 23/SM/2018, na mocy której został solidarnie zobowiązany wraz z P. K. do uiszczenia kosztów usunięcia, przechowywania i wyceny wartości pojazdu marki O. o nr rejestracyjnym [...]. W złożonym wniosku wskazał, że decyzję tę wysłano na adres skarżącego w miejscowości S. [...], [...]-[...] L., podczas gdy od co najmniej czterech lat nie mieszka pod tym adresem. W tym stanie rzeczy skarżący nie miał świadomości, że wydano decyzję, na mocy której nałożono na niego określony obowiązek. Wszystko to sprawia, że skarżącemu nie doręczono skutecznie ww. decyzji, jednak z ostrożności składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Na wezwanie organu, skarżący w przesłanym piśmie z dnia 30 czerwca 2022 r. podał, że zamieszkiwał w miejscowości S. [...] od początku 2016 r. do dnia 1 czerwca 2016 r., po czym wyprowadził się z tego miejsca i zamieszkał w lokalu swojego kolegi, w miejscowości K. [...], [...]-[...] S. Podał, że w dniu 14 grudnia 2017 r. uległ wypadkowi samochodowemu, po którym zamieszkał pod adresem: "ul. [...]", [...]-[...] L., a następnie, od marca 2020 r. w P. [...]. W piśmie tym skarżący wskazał także, że o ww. decyzji z dnia 13 kwietnia 2018 r., dowiedział się na początku lutego 2022 r., z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego w Lubaniu, informującego o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i zajęciu rachunku bankowego. SKO zaskarżonym postanowieniem odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia odwołania wskazało, że z przepisu art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z treści złożonego w sprawie wniosku wynika, iż prośba skarżącego oparta została na doręczeniu tego orzeczenia pod niewłaściwym adresem, w którym skarżący miał już w tym czasie nie zamieszkiwać. Zdaniem organu, przywołane we wniosku informacje nie pozostają w korelacji z faktami, wywiedzionymi z materiałów sprawy, zakończonej przez Prezydenta Miasta Jeleniej Góry decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. Organ wskazał, że przy doręczeniu skarżącemu, w miesiącach kwietniu i maju 2018 roku, powyższej decyzji administracyjnej dokonujący ją pracownik Urzędu Pocztowego w Jeleniej Górze nie uczynił, na zwrotnym poświadczeniu jej odbioru, adnotacji, świadczącej o tym, iż adresat przesyłki, nie zamieszkuje i wyprowadził się z tego miejsca. Wprawdzie, z uczynionych na tym potwierdzeniu wpisów, nie wynika zarazem, że przesyłka ta została wymienionemu doręczona osobiście, względnie, że przekazano ją dorosłemu domownikowi lub dozorcy domu, z zobowiązaniem do jej przekazania adresatowi, jednakże nie stanowi ona zarazem dowodu na poparcie tezy wnioskującego, o uprzednim wyprowadzeniu się z tego miejsca. Analogiczny wniosek organ wyprowadził z doręczenia skarżącemu, w miesiącach grudniu 2016 r., styczniu i grudniu 2017 r. oraz styczniu 2018 r., uprzednich pism Komendanta Miejskiego Policji w Jeleniej Górze oraz Prezydenta Miasta Jeleniej Góry, w których wezwano go do odbioru usuniętego z drogi publicznej pojazdu, a następnie zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie naliczenia kosztów jego usunięcia oraz zebraniu w tym postępowaniu kompletnego materiału dowodowego. W ocenie organu również i w tych przypadkach, z adnotacji, dokonanych na zwrotnych poświadczeniach odbioru tych pism, nie wynika, że w okresach tych skarżący nie zamieszkiwał już w tej miejscowości. W dalszej kolejności organ zauważył, iż również treść zasadniczego dowodu, a mianowicie umowy sprzedaży pojazdu marki O., zawartej w dniu 26 października 2015 r., zaprzecza prawdziwości informacji, podanej w złożonym wniosku. Wynika z niej, iż już w podanej uprzednio dacie skarżący zamieszkiwał w tej miejscowości, podczas gdy w złożonym oświadczeniu wymieniony podał, że zamieszkał w nim w styczniu roku następnego. Wnioskujący nie zaprzeczył przy tym, iż nabył pojazd, z którego usunięciem związane są naliczone decyzyjnie koszty, gdyż przy złożeniu odwołania od wydanej w dniu 13 kwietnia 2018 r. decyzji przedstawił dokument, z którego wynika, że po jego nabyciu, a przed dniem jego usunięcia z drogi publicznej, został on przez niego zbyty na rzecz oznaczonej tamże osoby fizycznej. W ocenie Kolegium, powyższe okoliczności przemawiają za odmową uznania za wiarygodne informacji, podanych przez skarżącego w złożonym w sprawie wniosku oraz uzupełniającym go oświadczeniu. Organ zauważył, iż na poparcie podanych tamże informacji, a mianowicie faktu opuszczenia, w czerwcu, bądź lipcu 2016 r., miejsca zamieszkania, wnioskujący nie przedstawił żadnych dowodów. Okoliczności tych nie sposób jest także wywieść z dostępnych danych ewidencyjnych, gdyż jak wynika z pisemnej odpowiedzi Urzędu Miejskiego w Leśnej, skarżący nie figurował w rejestrze mieszkańców tej Gminy. W skardze skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucił naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. przez uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienie odwołania od decyzji nastąpiło bez jego winy podczas gdy skarżący od 1 czerwca 2016 r. nie zamieszkiwał w S. [...], o czym świadczą oświadczenia osób załączonych do skargi, karta informacyjna leczenia szpitalnego z dnia 19 grudnia 2017 r. na której widnieje inny adres, faktura z 22 grudnia 2017 r. oraz umowa sprzedaży z 20 stycznia 2020 r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wszystkie przedstawione przez niego dowody świadczą o tym, że w dacie wydania decyzji mieszkał w L. Tymczasem organ w zaskarżonym postanowieniu powołuje się na zwrotne potwierdzenie odbioru które nie świadczy o tym, że skarżący zamieszkiwał pod adresem wskazanym w decyzji. Zdaniem strony często adnotacje na zwrotnych potwierdzeniach odbioru dokonywane przez Pocztę Polską nie są zgodne z rzeczywistością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 58 § 1 k.p.a. zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przepis art. 58 § 2 k.p.a. stanowi, że prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla których określony był termin. Stosownie do przepisu art. 59 § 1 k.p.a. o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia od odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. Z przepisu art. 59 § 2 k.p.a. wynika natomiast, że o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Jak wynika z przywołanych przepisów prawnych organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W doktrynie prawnej i orzecznictwie sądowym akcentuje się, że przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy". Brak winy strony zachodzi wtedy, gdy "strona nie mogła usunąć przeszkody w terminowym dopełnieniu czynności, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (por. komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, autorstwa Małgorzaty Jaśkowskiej oraz Andrzeja Wróbla, Wydawnictwo Zakamycze 2000, str. 368-369). Skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jak również w skardze podnosi, że decyzję tę wysłano na adres skarżącego pod którym nie mieszkał. W tym stanie rzeczy skarżący nie miał świadomości, że wydano decyzję, na mocy której nałożono na niego określony obowiązek. Wszystko to sprawia, że skarżącemu nie doręczono skutecznie ww. decyzji. W tym kontekście jako kluczową dla rozstrzygnięcia należy ocenić podnoszoną przez skarżącego kwestię doręczenia mu decyzji z dnia 13 kwietnia 2018 r. Tylko bowiem prawidłowo doręczona stronom postępowania decyzja może wywoływać skutki prawne. Aby zaś uznać, że doręczenie zostało dokonane prawidłowo, muszą zostać spełnione przesłanki określone w przepisach normujących określoną formę doręczeń. W przeciwnym razie brak jest podstaw do łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia pisma stronie (zob. wyrok NSA z 17 marca 2009 r., II OSK 1297/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak zatem skutecznego doręczenia decyzji w postępowaniu prowadzonym z udziałem jednej strony nie pozwala przyjąć, że decyzja taka w ogóle weszła do obrotu prawnego. Konsekwencją powyższego, na co zgodnie zwraca się uwagę w orzecznictwie, jest nierozpoczęcie biegu terminu zaskarżenia takiej decyzji, a konsekwentnie – nie jest też możliwe powoływanie się na prawomocność takiej decyzji w związku z niewniesieniem przez stronę środków zaskarżenia. Procedurę doręczeń decyzji administracyjnych regulują przepisy Rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z zawartymi tam przepisami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu, zasadą było iż w przypadku osoby fizycznej, doręczenie następuje do rąk adresata, w jego mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 k.p.a.). Ponadto, jak wynika z § 2 i 3 art. 42, pisma mogą być doręczanie również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej, a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W razie nieobecności adresata doręczenia można dokonać za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 zdanie 1 k.p.a.). W razie niemożności dokonania doręczenia w powyższy sposób, przepis art. 44 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przewiduje możliwość zastosowania tzw. prawnej fikcji doręczenia. W przypadku doręczenia przez pocztę, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w powyższym siedmiodniowym terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, na jaki pozostawiono pismo w placówce pocztowej, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby przyjąć, iż przesyłka została skutecznie doręczona w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. mogło zatem wywrzeć skutek prawny jedynie, jeśli nastąpiło na właściwy adres, tj. adres będący faktycznie miejscem zamieszkania strony, ewentualnie innym adresem wskazanym przez stronę w postępowaniu jako właściwy do doręczeń. Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 41 § 1 i 2 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu, a w razie zaniedbania tego obowiązku, doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny doręczenia. O skutku tym organ winien pouczyć stronę przy pierwszej czynności procesowej, który to obowiązek wywodzi się z art. 9 k.p.a. Brak pouczenia w tym zakresie stanowi naruszenie art. 9 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, powodujące jednocześnie nieskuteczność prawną doręczenia pod dotychczasowym adresem mimo zaniechania przez stronę powiadomienia o jego zmianie (wyrok: NSA z 2.12.2015 r., II OSK 830/14, LEX nr 2000030, WSA z 8.12.2010 r., II SA/Sz 806/10, LEX nr 754954). Przepis art. 41 k.p.a. zwalniał zatem organ z obowiązku badania, czy znany mu adres strony pozostaje aktualny – jednak tylko na etapie toczącego się postępowania i pod warunkiem, że strona została w tym postępowaniu prawidłowo pouczona o skutkach wypływających z niedopełnienia obowiązku w nim normowanego (zob. wyrok WSA w Warszawie z 9 lutego .2006 r., VI SA/Wa 1756/05, LEX nr 193350; wyrok NSA z 23 września 2005 r., I OSK 43/05, LEX nr 194724; wyrok NSA w Warszawie z 14 września 2001 r., V SA 545/01, LEX nr 121800; wyrok NSA w Warszawie z 13 kwietnia 2000 r., V SA 2362/99, LEX nr 49871). W wyroku z 12 września 2006 r., I OSK 1369/05 (LEX nr 321137). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił: "Adres do doręczeń pism w postępowaniu administracyjnym nie jest związany z miejscem zamieszkania. Strona w podaniu obowiązana jest wskazać adres do doręczeń oraz informować o każdej zmianie adresu ( art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Wszczynając postępowanie z urzędu organ administracji publicznej obowiązany jest ustalić adres do doręczeń oraz pouczyć stronę o obowiązku poinformowania o zmianie adresu i o konsekwencjach prawnych określonych w art. 40 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego". Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że akta administracyjne przesłane Sądowi wraz ze skargą nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżącemu została doręczona decyzja w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu, a tym samym – że weszła ona do obrotu prawnego i wywiera skutki, które należy uznać za istotne z punktu widzenia art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1260 ze zm.). Wśród materiałów przekazanych Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu przez Prezydenta Miasta Jeleniej Góry brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego, że skarżący został skutecznie powiadomiony o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia kosztów usunięcia i przechowywania pojazdu oraz o obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu, na który ma być kierowana korespondencja. Zawiadomienie z 15 listopada 2017 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego zostało skierowane do skarżącego na adres: Smolnik 27 i doręczone w trybie art. 44 k.p.a., podobnie jak zawiadomienie z 21 grudnia 2017 r. o zebranych dokumentach i materiałach przed wydaniem decyzji, żadne z nich przy tym nie zawierało pouczenia, o którym mowa w art. 41 k.p.a. Jak tymczasem podnosi skarżący, w tym czasie nie zamieszkiwał on już pod powyższym adresem i nie był również pod nim zameldowany - co potwierdza pisemna odpowiedź Urzędu Miejskiego w Leśnej, że skarżący nie figurował w rejestrze mieszkańców tej Gminy oraz dołączona do skargi kserokopia karty informacyjnej Szpitalnego Oddziału R. w J., z której wynika, że od 14 do 19 grudnia 2017 r. skarżący przebywał w szpitalu i mieszkał pod innym adresem niż ten pod który kierowano pisma w postępowaniu w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu. Brak jest normatywnego uzasadnienia do przypisywania wówczas skarżącemu generalnego obowiązku informowania wszelkich organów przed którymi nie toczy się w konkretnej sprawie postępowanie, o zmianie danych adresowych, o ile obowiązek taki nie wynikał wprost z przepisów szczególnych. W rozpoznawanej sprawie organy nie powołują się zresztą na zaniedbanie przez skarżącego takiego obowiązku, wynikającego z konkretnego przepisu, a zatem w sytuacji nieodbierania przez skarżącego żadnych przesyłek pod dotychczasowym adresem znanym organowi, organ nie miał również podstaw do przyjęcia, że jest to adres właściwy do doręczeń. W tej sytuacji organ już na etapie wszczęcia postępowania w sprawie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu powinien był podjąć czynności zmierzające do ustalenia czy strona ma (i ewentualnie jakie) aktualne miejsce pobytu. Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 34 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. Akta administracyjne nie wskazują, by tego rodzaju działania zostały przez organ podjęte, wobec czego, w świetle poczynionych wyżej rozważań, Sąd nie mógł więc na podstawie przedstawionej mu dokumentacji przyjąć, że doszło w 2018 r. do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji z 13 kwietnia 2018 r. w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu. Jeśli decyzja ta nie została mu skutecznie doręczona w 2018 r. (a brak również dowodów w aktach sprawy, że doszło do tego do dnia wydania postanowienia będącego obecnie przedmiotem skargi do Sądu), nie mogła też stać się ostateczna ani prawomocna, bowiem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia od niej środków zaskarżenia - przez co nie mogła też wywołać skutków prawnych. To zaś w konsekwencji uniemożliwia akceptację stanowiska organu w niniejszej sprawie, że skarżący w trakcie trwania postępowania w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu mieszkał po adresem pod którym organ kierował do skarżącego wszystkie pisma. Rozstrzygając ponownie wniosek skarżącego organ powinien uwzględnić uwagi poczynione w niniejszym wyroku i ustalić na podstawie niebudzącego wątpliwości materiału dowodowego, gdzie w czasie prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zapłaty kosztów powstałych w następstwie usunięcia z drogi publicznej pojazdu skarżący mieszkał i czy możliwe było skuteczne doręczenie mu decyzji z 13 kwietnia 2018 r., a następnie w oparciu o te ustalenia dokonać ponownej oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm. dalej p.p.s.a.) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Sąd w pkt II sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania w kwocie 597 zł w tym 100 zł pobranego wpisu od skargi, 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.