III SAB/Gl 176/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w C. do załatwienia wniosku R. S. w terminie [...] dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku; 2) stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) dalej idącą skargę oddala. R. S. - dalej skarżący - wnioskiem z dnia 17 maja 2021 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w C. – dalej Organ - o udzielenie informacji publicznej w postaci wyroków i ich uzasadnień wydanych w 2020 r. w sprawach zarejestrowanych w repertorium [...] symbol [...]. Pismem z dnia 2 czerwca 2021 r., Organ powiadomił skarżącego o wysokości opłaty pobieranej z tytułu poniesionych przez zobowiązanego kosztów dodatkowych na mocy art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 6.09.2001r. "o dostępie do informacji publicznej" (Dz.U.2019.1429 j.t), dalej "udip" oraz o przyczynach nieudostępnienia informacji publicznej bez zbędnej zwłoki (art. 13 ust. 2 ). Organ wskazał, że nie dysponuje gotową informacją publiczną w żądanej formie i treści, a ponadto wskazał na konieczność wydruku żądanych dokumentów oraz przetworzenia w drodze anonimizacji. Zaznaczył, że wykonanie tych czynności wygeneruje koszty osobowe, obejmujące dodatkową pracę dwóch pracowników wydziału cywilnego, których wysokość określono na [...] zł oraz, że obowiązkiem skarżącego będzie ich uregulowanie gdy chce uzyskać żądana informację. W tym samym piśmie, organ uzasadnił fakt nieudostępnienia informacji publicznej w terminie wskazanym w art. 13 ust. 1 udip z powodu konieczności dokonania wskazanych czynności technicznych związanych z przetworzeniem informacji i jednocześnie wskazał, że informacja zostanie udzielona w terminie nie dłuższym niż miesiąc od uiszczenia opłaty. Organ podniósł również, że brak uiszczenia opłaty w terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. W związku z tym, że skarżący opłaty nie uiścił, pismem z dnia 8 lipca 2021 r. Organ wezwał skarżącego do wskazania czy podtrzymuje wniosek i poniesie koszty związane z jej udzieleniem czy też cofa wniosek. Wskazano również, że brak odpowiedzi na pismo w terminie 14 dni spowoduje udzielenie żądanej informacji publicznej na koszt skarżącego. Pismem z dnia 30 lipca 2021 r. wobec braku odpowiedzi na pismo z dnia 8 lipca 2021 r. i braku uiszczenia opłaty organ ponownie wyznaczył skarżącemu 7-dniowy termin dla wskazania czy podtrzymuje wniosek. Pismem z dnia 11 sierpnia 2021 r. skarżący podtrzymał wniosek. W dalszej korespondencji pismem z dnia 20 sierpnia 2021 r. organ poinformował skarżącego, że przygotowanie żądanej informacji wymaga przetworzenia poprzez anonimizację 544 stron, co wiązać się będzie z opłatą w kwocie [...] zł. Ponadto, w związku z tym, że żądana informacja wymaga przetworzenia organ wezwał skarżącego, powołując się na art. 3 ust. 1 pkt 1 udip do wskazania, że tak przetworzona informacja – jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Przesyłając wezwanie Organ wyznaczył skarżącemu 14-dniowy termin do udzielenia odpowiedzi wskazując, że nie odniesienie się do wezwania spowoduje umorzenie postępowania. Pismem z dnia 17 sierpnia 2021 r. skarżący złożył skargę do WSA w Gliwicach na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w C. w zakresie nie udzielenia odpowiedzi na pismo z dnia 17 maja 2021r. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie opisując przebieg postępowania w sprawie. Zaznaczył, iż organ zastosował procedurę przewidzianą udip i procedura ta, na moment sporządzania odpowiedzi nie została zakończona. W sprawie wniosek dotyczył informacji przetworzonej, stąd uzasadnione stało się żądanie przedstawienia przez skarżącego uzasadnienia z punktu widzenia istotności udzielanej informacji dla interesu publicznego. Uzasadnienie takie skarżący mógł przedstawić sam, składając wniosek, jednak tego nie uczynił. Organ zaznaczył, iż już w stanowisku z dnia 2 czerwca 2021 r. wskazywał na konieczność przetworzenia informacji, a dalsze zachowanie skarżącego budziło zrozumiałe wątpliwości, co do tego czy gotowy jest ponieść koszty przygotowania oczekiwanej informacji publicznej. W ocenie organu, takiej woli po stronie, skarżącego, nie było i nie ma nadal. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która według art. 1 § 2 tej ustawy sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a cytowanego art. 3 § 2 tej ustawy. Z bezczynnością organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, a mających na celu usunięcie przeszkody do wydania decyzji (vide: T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydawnictwo prawnicze LexisNexis, W. 2005). W postępowaniu przed sądem wszczętym na podstawie skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przedmiotem kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji publicznej, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i w przewidzianym przez prawo terminie. (Wyrok WSA w Gliwicach z 21.05.2021 r., II SAB/Gl 34/21, LEX nr 3190147). Sąd wskazał, że dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. Wobec powyższego skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd uznał za dopuszczalną. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy należy zaznaczyć – na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 10.01.2007r. - że o bezczynności organu możemy mówić wyłącznie wtedy, kiedy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Oznacza to, iż w grę wchodzi tak przedmiotowy, jak i podmiotowy zakres ustawy o dostępie do informacji publicznej a organ pozostaje w zwłoce (wyrok NSA z 10.01.2007 r. , I OSK 50/06, LEX nr 291197) Niezbędnym jest zatem ustalenie, czy organ, do którego skierowany został wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest zobowiązany do poddania się rygorom ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej – udip i czy żądana od organu informacja mieści się w ustalonym ustawowo katalogu informacji publicznej. W orzecznictwie podkreśla się, że orzeczenia sądowe wraz z uzasadnieniami, jako wydane w sprawie przez sąd powszechny, w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego, są danymi publicznymi i podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach określonych w u.d.i.p. (tak NSA w wyroku z dnia 16 stycznia 2018 r., I OSK 784/16, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo wyjaśnić należy, że przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nakłada obowiązek udostępnienia informacji publicznej na organ władzy publicznej, będący w posiadaniu takie informacji. Bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej takiej czynności nie podejmuje. Innymi słowy, z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ milczy wobec wniosku strony o udzielenie takiej informacji. (wyrok WSA w Olsztynie z 17.04.2008 r. II SAB/Ol 10/08 LEX nr 506435, wyrok WSA w Warszawie z 18.11.2004 r., II SAB/Wa 166/04, LEX nr 164699) Zgodnie z art. 13 ust. 1 udip udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Natomiast – jak stanowi ust. 2 art. 13 udip - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Jak podkreśla NSA niepodjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej we wskazanym w art. 13 u.d.i.p. terminie stosownych czynności tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza, że pozostaje on w bezczynności. (wyrok NSA z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, LEX nr 236545). Przekonanie skarżącego o pozostawaniu organu w bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku z 17 maja 2021 r. znajduje uzasadnione podstawy. Organ nie zareagował w terminie zakreślonym normą art. 13 ust. 1 oraz art. 13 ust. 2 udip. Nie udostępnił bowiem informacji żądanych. Nie wydał także decyzji o odmowie jej udzielenia w terminie najdłuższym jaki jest przewidziany przepisami udip, czyli terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro bowiem wniosek wpłynął do organu w dniu 21.05.2021r., co wynika z daty prezentaty na tym wniosku obowiązkiem organu było podjęcie stosownych działań, czynności by wniosek ten rozpoznać i załatwić go. Jak już nadmieniono podjęcie przez podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej we wskazanym w art. 13 udip. terminie stosownych czynności tj. nieudostępnienie informacji, ani niewydanie decyzji o odmowie jej udzielenia oznacza, że pozostaje on w bezczynności. (wyrok NSA W-wa z 24.05.2006 r., I OSK 601/05, LEX nr 236545). Oceny tej nie zmienia w żaden sposób okoliczność, iż po dacie wniesienia skargi zostało sporządzone pismo Organu z dnia 20 sierpnia 2021 r. wzywające stronę do wykazania zaistnienia szczególnie istotnego interesu publicznego w uzyskaniu żądanej informacji przetworzonej. Rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. Stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, obliguje Sąd do oceny czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), a także stwarza możliwość orzeczenia organowi grzywny lub przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. (wyrok WSA w Warszawie z 28.05.2020 r., II SAB/Wa 80/20, LEX nr 3072123). Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., oceniając stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, uznać należy, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy. (por. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894) Oznacza to, że orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności winno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się usprawiedliwić w żaden sposób. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności zawartych w ustawie przepisów o terminach załatwienia sprawy, jednak naruszenie to musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21.06.2012 r., I OSK 675/12, LEX nr 1218894; wyrok WSA w Łodzi z 17.10.2014 r., II SAB/Łd 124/14, LEX nr 1534558). Z takim rażącym zaniechaniem działania po stronie organu pozbawionym racjonalnego uzasadnienia nie mamy zdaniem Sadu do czynienia w sprawie. W ocenie Sądu, zważywszy na szereg czynności wyżej opisanych podejmowanych przez organ od dnia złożenia wniosku do dnia wniesienia skargi, bezczynność ta nie miała charakteru rażącego. W tym stanie sprawy orzeczono jak w sentencji.