VI SA/Wa 1759/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez K. B. jest decyzja Ministra Infrastruktury z 17 czerwca 2019 r. nr "(...)"wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm. dalej: "K.p.a.") oraz art. 5 ust. 1 i ust. 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 z późn. zm., dalej: "u.o.a.") utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. z "(...)" marca 2019 r. ustalającą opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. W ww. decyzji I instancji nr "(...)", wydanej na podstawie art. 7 ust. 6 u.o.a. i § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 10 września 2013 r. w sprawie wykonywania obowiązków związanych z opłatami abonamentowymi (Dz. U. poz. 1140) oraz art. 104 w zw. z art. 1 pkt 2 K.p.a., Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A., ustalił Stronie opłatę za używanie siedmiu niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 4.767,00 zł. W zaskarżonej decyzji Minister Infrastruktury wskazał, że "(...)" sierpnia 2018 r., przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu użytkowym zajmowanym przez K.B.(dalej: "Strona", "Skarżąca") na potrzeby prowadzonej działalności pod firmą "(...)", z głównym miejscem wykonywania działalności pod adresem: "(...)", ul. "(...)","(...)""(...)". Kontrola została przeprowadzona w obecności A.O. – ojca Strony. W wyniku kontroli ujawniono w lokalu, zgodnie z oświadczeniem A. O., osiem odbiorników telewizyjnych. Do odbiorników doprowadzona jest antena zewnętrzna. Stwierdzony okres używania odbiorników w tym lokalu wynosi "sześć tygodni" i został ustalony na podstawie ustnego oświadczenia A. O.. W protokole dokonano wpisu: "Poinformowano o przepisach RTV. Telewizory znajdują się w pokojach na wynajem." Protokół został podpisany bez zastrzeżeń przez osoby kontrolujące oraz A. O.. Do protokołu załączono: listę czynności, notatkę do listy I oświadczenie, które to dokumenty zostały podpisane przez A. O., oraz komunikat RODO. Rozpatrując odwołanie Strony od decyzji I instancji Minister Infrastruktury, biorąc pod uwagę dokonane w trakcie kontroli ustalenia odnotowane w protokole kontroli uznał, że nie budzi wątpliwości okoliczność używania przez Stronę w dniu kontroli wskazanych w protokole niezarejestrowanych odbiorników. Organ wskazał, że A. O. miał możliwość złożenia zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli, czy też okoliczności w nim wskazanych, tj. w zakresie używania przez Stronę odbiorników telewizyjnych, a także okresu ich używania. Mógł także oświadczyć, że nie posiada wiedzy w przedmiocie objętym kontrolą. W związku z tym, zdaniem organu II instancji, A. O. uczestnicząc"(...)"sierpnia 2018 r. w kontroli dysponował wiedzą niezbędną dla ustalenia okoliczności faktycznych, stanowiących podstawę dla organu I instancji do wydania decyzji administracyjnej. Analiza treści protokołu z kontroli nie wskazuje na okoliczność, jakoby A. O. nie rozumiał znaczenia składanych oświadczeń w zakresie zdolności odbiorników do natychmiastowego odbioru programu oraz okresu używania odbiorników w kontrolowanym lokalu. Minister podkreślił, że żaden przepis ustawy o opłatach abonamentowych nie wymaga, aby w kontroli uczestniczył organ uprawniony do reprezentowania podmiotu kontrolowanego, ani też by dla ważności protokołu niezbędne było jego podpisanie przez osoby wchodzące w skład tego organu, zgodnie z zasadami reprezentacji podmiotu kontrolowanego. Organ zwrócił uwagę, że w toku kontroli osoby biorące w niej udział nie składają oświadczeń woli wymagających dla swej skuteczności działania organów uprawnionych do ich reprezentacji, lecz oświadczenia wiedzy dotyczące przedmiotu kontroli. Minister dodał również, że organ I instancji nie ma obowiązku przeprowadzania oględzin odbiorników co do których ustalono, iż nie są zarejestrowane. Wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Zarówno jeden, jak i drugi sposób ustalenia jest dopuszczalny, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole z kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez osobę uczestniczącą w kontroli. Minister Infrastruktury uznał za niewiarygodne złożone na potrzeby niniejszego postępowania, oświadczenie A. O. z 19 grudnia 2018 r., iż nie posiada dostatecznej wiedzy, "czy telewizory są podłączone i funkcjonują". Wskazał, że z posiadanych dokumentów wynika, że A. O. zamieszkuje stale pod adresem prowadzonej działalności. Ponadto, z zapisów zawartych w CEIDG wynika, że pod powyższym adresem to właśnie A. O. prowadził działalność gospodarczą polegającą na wynajmie kwater (Wynajem pokoi gościnnych i jadłodajnia A. O.). Powyższa działalność była prowadzona przez A. O. w okresie od 1 czerwca 1988 r. do 24 czerwca 2015 r., zaś od 25 czerwca 2015 r. wynajem pokoi został przekazany córce - Stronie. Mając powyższe okoliczności na uwadze, Minister uznał, że trudno przyjąć, aby A. O. w istocie podawał nieprawdziwe dane podczas przeprowadzanej kontroli, tym bardziej, iż we własnym piśmie z 19 grudnia 2018 r., Strona potwierdziła fakt posiadania ujawnionych odbiorników wskazując, że "8 telewizorów nie zgłosiłam do rejestracji, gdyż pod względem technicznym nadawały się do utylizacji". Odnosząc się do zarzutu, iż będące na terenie pensjonatu odbiorniki były własnością A. O., organ wskazał, iż posiadanie w rozumieniu ustawy o opłatach abonamentowych zostało określone jako stan faktyczny rozpatrywany w oderwaniu od prawa własności. Dla nałożenia stosownych obowiązków określonych w art. 7 ust. 6 tej ustawy wystarczające jest wskazanie, iż odbiornik będący w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu znajduje się w lokalu użytkowanym przez przedsiębiorcę. W świetle przepisów w/w ustawy organ nie miał obowiązku ustalać, czyją własność stanowi ujawniony podczas kontroli budynek, a także odbiornik oraz na jakiej podstawie znajduje się on we władaniu Strony. Strona niewątpliwie w miejscu kontroli prowadzi działalność gospodarczą i odpowiada za sprawy organizacyjne związane z miejscem prowadzenia działalności. Na niej zatem spoczywa obowiązek zarejestrowania wszystkich używanych w zajmowanym lokalu odbiorników. Wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie są ryzykiem podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą w kontrolowanym obiekcie. W przedmiotowej sprawie Strona przedstawiła żadnych dowodów obalających ustalenia kontroli. Minister wyjaśnił, że organ I instancji poczynił we własnym zakresie stosowne czynności i ustalił, że pod spornym adresem zarejestrowany jest jeden odbiornik telewizyjny. Powyższe oznacza, że na terenie obiektu pozostawało w dniu kontroli 7 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. Minister Infrastruktury dodał, że z ogólnodostępnych informacji umieszczonych na portalach internetowych niewątpliwie wynika, że pokoje znajdujące się w pensjonacie "(...)"" wyposażone są, jak również były wyposażone w dniu kontroli w odbiorniki telewizyjne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 lipca 2019 r. Skarżąca, zaskarżając decyzję Ministra Infrastruktury z "(...)" czerwca 2019 r. w całości wniósł o jej uchylenie oraz decyzji I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji Skarżąca, zarzuciła naruszenie: 1) art. 2 ust. 2 u.o.a., polegające na jego błędnym zastosowaniu w niniejszej sprawie, 2) art. 77 § 1 oraz art 79 § 1 K.p.a., poprzez wadliwe przeprowadzone postępowanie dowodowe i nie zawiadomieniu Strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów ze świadka i oględzin. W uzasadnieniu skargi, Skarżąca wskazała, że organ w ramach postępowania dowodowego przeprowadził oględziny nie informując o tym Strony. Oględziny ograniczył przy tym do obejrzenia obiektu, w którym Strona prowadzi działalność gospodarczą bez wchodzenia do poszczególnych pomieszczeń. Drugim dowodem przeprowadzonym przez organ I instancji był dowód ze świadka — ojca Strony, starszego, schorowanego człowieka, który ze względu na stan zdrowia zrezygnował z prowadzenia działalności gospodarczej przekazując pensjonat córce. Tym samym organ I instancji wiedzę swoją leżącą u podstaw zaskarżonych decyzji posiada wyłącznie z relacji osoby trzeciej. W świetle takich ustaleń powoływanie się przez organ II instancji na możliwość złożenia przez świadka "zastrzeżeń co do sposobu przeprowadzenia kontroli" jest całkowicie, zdaniem Skarżącej, bezzasadny i niezrozumiały. Strona nie została poinformowana o kontroli (oględzinach), nie uczestniczyła w niej, nie podpisywała protokołu kontroli i w konsekwencji nie mogła złożyć zastrzeżeń co do postępowania dowodowego na etapie jego przeprowadzenia. Tymczasem art. 79 § 1 K.pa., nakłada na organ I instancji obowiązek poinformowania Strony o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu. Niezależnie od tego, jak wskazała Skarżąca, organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W niniejszej sprawie organ nie dokonał nawet weryfikacji czy Strona jest w posiadaniu odbiorników TV, nie mówiąc nawet o sprawdzeniu ich sprawności. Możliwość skorzystania z domniemania wynikającego z art. 2 ust. 2 u.o.a., poprzedzona musi być przeprowadzeniem postępowania dowodowego na wskazane wyżej okoliczności. Cytowany przepis nie stwarza domniemania posiadania przez każdego odbiornika TV, a jedynie w wypadku stwierdzenia posiadania sprawnego urządzenia powstaje domniemanie o korzystaniu z niego. Skarżąca podkreśliła, że okoliczność posiadania sprawnych odbiorników była przez Stronę konsekwentnie negowana. W dobie Internetu i powszechnego używania smartfonów korzystanie ze starych telewizorów jest całkowicie bezzasadne i bezcelowe, tym bardziej, że wiąże się to z koniecznością ponoszenia opłat abonamentowych. Z tego też względu wszystkie stare odbiorniki TV zostały usunięte przez Stronę. W tym stanie rzeczy, zdaniem Skarżącej, nie ma żadnych przesłanek do obciążania Jej opłatami abonamentowymi. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rozpoznając sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja I instancji nie naruszają przepisów prawa w sposób uzasadniający ich uchylenie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Co do zasady, jak wynika z art. 2 ust. 4 u.o.a., opłatę abonamentową uiszcza się za każdy odbiornik radiofoniczny i telewizyjny. Odstępstwa od tej zasady zawiera ust. 5 tego artykułu, określając krąg podmiotów, które niezależnie od liczby używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zobowiązane są do uiszczania tylko jednej z opłat abonamentowych. Art. 5 ust 1 omawianej ustaw stanowi, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika (art. 5 ust. 3 u.o.a.). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 7 ust. 6 u.o.a., kierownik jednostki operatora publicznego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 u.o.a., przeprowadzający kontrolę, wydaje decyzję, w której nakazuje rejestrację odbiornika oraz ustala opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3. W świetle powyższych przepisów nie ulega wątpliwości, że za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe i do celów pobierania tych opłat, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu. Podstawą przeprowadzenia kontroli wykonania tych obowiązków są przepisy ustawy o opłatach abonamentowych (art. 7 ust. 1 i ust. 6 u.o.a.). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrok z 19 maja 2016 r., sygn. akt II GSK 2925/14: "(...) wykonanie tych obowiązków podlega kontroli. Oczywiście nie jest to kontrola przedsiębiorstwa prowadzona w trybie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, tylko kontrola posiadania niezarejestrowanych odbiorników prowadzona w trybie ustawy o opłatach abonamentowych, zatem nie ma obowiązku ani potrzeby informowania o zamiarze jej przeprowadzenia. Informowanie o przyszłej kontroli, w istocie rzeczy udaremniałoby osiągnięcie jej celu". W świetle powyższego niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art 79 § 1 K.p.a., poprzez niezawiadomienie Strony o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodów ze świadka i oględzin. Organ I instancji nie miał obowiązku informowania Skarżącej o planowanej kontroli, a dokonując ustaleń co do posiadanych przez Skarżącą odbiorników telewizyjnych, używania ich w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, ich sprawności oraz okresu ich używania, mógł oprzeć się na oświadczeniu osoby, co do której nie miał wątpliwości, iż posiada na ten temat wiarygodne informacje. Taką osobą niewątpliwie jest ojciec Skarżącej, który przed Skarżącą prowadził przedmiotową działalność gospodarczą w okresie od 1 czerwca 1988 r. do 24 czerwca 2015 r., a następnie przekazał ją Skarżącej. Skarżąca nie wykazała w toku postępowania administracyjnego, że problemy zdrowotne ojca Skarżącej są tego rodzaju, iż nie można przyjąć za wiarygodne złożonego przez Niego oświadczenia w trakcie kontroli. W tym stanie rzeczy organy obu instancji, podejmując rozstrzygniecie mogły oprzeć się na ustaleniach utrwalonych w protokole kontroli podpisanym bez zastrzeżeń przez ojca Skarżącej. Należy wskazać, że protokół kontroli zalicza się do kategorii dowodów wymienionych w art. 75 § 1 K.p.a., który traktuje jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W protokole kontroli utrwala się przebieg i wyniki kontroli, ma on zatem także szczególną moc dowodową stwierdzonych w nim faktów, obrazuje bowiem stan faktyczny, który później może być trudny do odtworzenia i jako taki stanowi podstawowy dowód w sprawie. Dowód z protokołu może zostać skutecznie zakwestionowany poprzez przedstawienie innych wiarygodnych dowodów. W niniejszej sprawie jednak, Skarżąca, kwestionując oświadczenie wiedzy złożone do protokołu przez Jej ojca nie przedstawiła takich dowodów. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia w obu instancjach stanowiło ustalenie, dokonane na podstawie oświadczenia ojca Skarżącej, że w pensjonacie zajmowanym przez Skarżącą na potrzeby prowadzonej sezonowej działalności gospodarczej znajduje się osiem odbiorników telewizyjnych, do których doprowadzona jest antena zewnętrzna, a okres ich używania wynosi sześć tygodni. W toku postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że jeden odbiornik telewizyjny był zarejestrowany. Z oświadczenia ojca Skarżącej wynika również, że przyczyną braku możliwości uruchomienia odbiorników telewizyjnych jest "wynajem kwater". Organy obu instancji, na podstawie oświadczenia ojca Skarżącej, miały prawo przyjąć wynikające z art. 2 ust. 2 u.o.a., domniemanie, że znajdujące się w pensjonacie odbiorniki telewizyjne są używane przez Skarżącą, A. O. nie zakwestionował bowiem aby odbiorniki te znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Organ obu instancji słusznie uznały, że w przypadku, w którym oględziny odbiorników telewizyjnych są niemożliwe w związku z zajmowaniem kwater, w których znajdują się te odbiorniki przez najemców, ustalenie, czy odbiorniki znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu może dokonać się w drodze oświadczenia osoby uczestniczącej w kontroli. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie NSA wskazuje się, że skoro w dacie kontroli w pokojach zajmowanych przez gości znajdowały się odbiorniki telewizyjne, to nie można uznać za dowolne ustalenia organów, że odbiorniki te znajdowały się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Z zasad logicznego rozumowania, popartych doświadczeniem życiowym wynika, że jeżeli w wyposażeniu pokoju hotelowego, w tym przypadku pensjonatu, znajduje się odbiornik telewizyjny lub radiowy, to nie w celach dekoracyjnych, lecz po to by mógł być używany przez jego gościa (por. wyroki NSA z 14 grudnia 2017 r. sygn. akt II GSK 729/16, z 16 stycznia 2019 r. sygn. akt II GSK 5004/16 i z 17 maja 2019 r. sygn. akt II GSK 1716/17). Z tych względów za niezasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art. 2 ust. 2 u.o.a., polegającego na jego niewłaściwym zastosowaniu w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, zdaniem Sądu, w stanie faktycznym ustalonym w sprawie organ miał w pełni uzasadnione podstawy do tego, aby nałożyć na Skarżącą opłatę za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych. W ocenie Sądu, organy obu instancji zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Niezasadny jest zatem, podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 77 § 1 K.p.a. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję oraz decyzję I instancji Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji rozstrzygające w niniejszej sprawie, nie naruszyły przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie stwierdził również w sprawie naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), orzekł jak w sentencji wyroku.