I OZ 559/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 września 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 745/23 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 24 maja 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 13 września 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił K. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie z jej skargi na decyzję Wojewody Łódzkiego z 24 maja 2023 r. w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z 28 czerwca 2023 r. (nadanym 25 lipca 2023 r.) K. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na ww. decyzję Wojewody Łódzkiego z 24 maja 2023 r. Jednocześnie pismem z 25 lipca 2023 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W motywach wniosku wyjaśniła, że w 28 czerwca 2023 r., z zachowaniem 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, nadała skargę w urzędzie pocztowym (list polecony, priorytetowy, za potwierdzeniem odbioru). Następnie 17 lipca 2023 r. otrzymała sms od Poczty Polskiej, że przesyłka nie została doręczona. Z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Wojewódzkiego w Łodzi przeprowadzonej 18 lipca 2023 r. powzięła informację, że przesyłka nie została dostarczona z uwagi na zmianę adresu Wydziału Gospodarki Nieruchomości Łódzkiego Urzędu Wojewódzkiego w grudniu 2022 r. na ul. Traugutta 25. Skarżąca adresując kopertę omyłkowo wpisała natomiast dawny adres Wydziału tj. ul. Tuwima 28. W dalszej kolejności podała, że 24 lipca 2023 r. otrzymała awizo dotyczące zwrotu niedoręczonej korespondencji, które podjęła 25 lipca 2023 r. i w tym samym dniu ponownie nadała skargę na właściwy adres. W związku z powyższym Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi, określonemu w art. 53 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona do sądu decyzja została doręczona skarżącej w 1 czerwca 2023 r., a zatem trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi upływał 3 lipca 2023 r. (1 lipca 2023 r. przypadał w sobotę), natomiast skarga została nadana na właściwy adres organu dopiero 25 lipca 2023 r. Dokonując następnie merytorycznej oceny zasadności złożonego wniosku, Sąd I instancji uznał, iż strona nie uprawdopodobniła okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak wskazywał bowiem Sąd, w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że błędne oznaczenie adresu poprzez wskazanie całkowicie innej ulicy i numeru budynku lub lokalu nie może zostać uznane za błąd pisarski. Taką sytuację należy rozpatrywać w kontekście niezachowania należytej staranności i niedbalstwa w prowadzeniu własnych spraw, co wyłącza możliwość przywrócenia terminu. Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że zaskarżona decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie wniesienia skargi, zaś adres organu, na który należało nadać skargę, został wskazany w stopce na pierwszej stronie zaskarżonej decyzji ("Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi 90-926 Łódź, ul. Piotrkowska 104"). Z niewyjaśnionych natomiast przez skarżącą przyczyn przesyłka została zaadresowana na inny adres, co spowodowało zwrot korespondencji do nadawcy. Obowiązkiem strony należycie dbającej o swoje interesy jest zaś uważne prześledzenie treści całej decyzji, nie wyłączając informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jego części. Natomiast nadawca korespondencji obowiązany jest do wskazania pełnego, prawidłowego adresu i adresata przesyłki. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła K. J., domagając się jego zmiany lub uchylenia. W uzasadnieniu zażalenia podnosiła, że pomyłka w nazwie ulicy odpowiedniego wydziału w odpowiednim urzędzie (który jeszcze kilka miesięcy wcześniej był właściwym adresem organu) nie powinna być tak daleko idąca w skutkach dla strony. Wskazywała ponadto, że twierdzenia Sądu I instancji o braku dochowania należytej staranności nie są zasadne, bowiem chcąc właśnie tej staranności dochować, przekazała przesyłkę wprost do właściwego wydziału. Również z tego względu w tym samym dniu, w którym przesyłka została zwrócona, ponownie przesłała skargę pod właściwy adres wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zwracała również uwagę, że do dnia sporządzenia zażalenia w wyszukiwarce internetowej po wpisaniu nazwy "Łódzki Urząd Wojewódzki, Wydział Gospodarki Nieruchomościami" ukazuje się adres ul. Tuwima 28, stad oczywistym jest domniemanie, iż jest to właściwy adres instytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z treścią art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.) Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z akt sprawy wynika, że doręczona skarżącej decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia 24 maja 2023 r., zawierała jasne w swojej treści i jednoznaczne pouczenie o sposobie i trybie zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. W stopce na pierwszej stronie decyzji znajdował się zaś pełny adres organu tj. "Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi 90-926 Łódź, ul. Piotrkowska 104". Podkreślić jednocześnie trzeba, że adres ten nie uległ zmianie w okresie wskazywanym przez skarżącą, i jest taki, jaki wskazano w zaskarżonej decyzji. To zatem adres wskazany przez organ w zaskarżonej decyzji winien być dla skarżącej wiążący, nie zaś zaczerpnięty z wyszukiwarki internetowej adres Wydziału tego organu, który – jak się okazało – był również adresem niewłaściwym. Mając powyższe na uwadze uznać należy, że błędne zaadresowanie koperty ze skargą, poprzez mylne oznaczenie adresu organu (co skutkowało zwróceniem przesyłki do skarżącej i niezłożeniem skargi w terminie) nie może świadczyć o wyłączeniu winy skarżącej w niewywiązaniu się z obowiązku zachowania terminu do wniesienia skargi. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji wskazał, że pouczenie jest integralną częścią decyzji (art. 107 § 3 zd. 2 k.p.a.), zaś na stronie należycie dbającej o swoje interesy spoczywa obowiązek uważnego prześledzenia treści całej decyzji, w tym informacji skierowanych do strony umieszczonych w końcowej jej części. Podkreślić w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie już podnosił, iż wskazanie przez skarżącego na kopercie listu zawierającego skargę w całości błędnego adresu organu odwoławczego nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi, zwłaszcza gdy skarżący był prawidłowo pouczony o właściwym adresie tego organu i stanowi przejaw niedbalstwa, a ponadto nie może być uznane za przeszkodę nie do przezwyciężenia we wniesieniu skargi w terminie (zob. np. postanowienia NSA z dnia: 18 września 2013 r., sygn. akt II OZ 755/13; 20 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 229/14; 12 września 2018 r., sygn. akt I OZ 789/18). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.