II SA/Łd 170/24

Dnia 11 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Adamczewski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Asesor WSA Tomasz Porczyński po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. i R. K. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 15 grudnia 2023 roku nr 233/2023 znak: WOP.7722.16.2023.KD w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia ekspertyzy technicznej oddala skargę. MR II SA/Łd 170/24 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 grudnia 2023 roku (Nr 233/2023), wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo budowlane], po rozpatrzeniu zażalenia A. W. i M. P., utrzymano w mocy w części merytorycznej, a uchylono w części dotyczącej terminu postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z 12 stycznia 2023 roku (Nr 27/2023) zobowiązujące właścicieli pompy ciepła – A. W. i M. P. do przedłożenia, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę ekspertyzy technicznej z dokonaniem pomiarów hałasu generowanego przez pompę ciepła AMS10-8 oraz określono nowy termin wykonania obowiązku do 30 kwietnia 2024 roku. Z akt sprawy wynika, że 9 kwietnia 2018 roku R. K. i A. K. złożyli w organie I instancji wniosek o "spowodowanie w trybie nakazowym usunięcia umieszczonego na elewacji budynku, od strony naszej nieruchomości, wentylatora pompy ciepła będącego źródłem uciążliwego hałasu". Jak wskazano w piśmie: sprawa dotyczy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działkach oznaczonych nr ewidencyjnym gruntów [...], obręb [...], położonego w Ł. przy ulicy [...]. Następnie w uzupełnieniu dodatkowo wskazali, że zamontowany na elewacji budynku sąsiada (na działce numer ewidencyjny [...]) moduł zewnętrzny AMS 10 pompy ciepła firmy N. został zainstalowany niezgodnie z zasadami wiedzy technicznej, którą stanowi Instrukcja instalatora AMS 10 producenta tego urządzenia. W Rozdziale 11 Dane techniczne na stroku 42 producent urządzenia firmy N. instruuje: moduł AMS 10 zwykle umieszcza się przy ścianie budynku, co powoduje bezpośrednie rozchodzenie się dźwięku i co należy mieć na uwadze. W związku z tym zawsze należy starać się znaleźć lokalizację na uboczu, w obszarze najmniej uciążliwym dla sąsiadów. Na podstawie treści księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, XVI Wydział Ksiąg Wieczystych, KW nr [...], organ I instancji ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości położonej na działce oznaczonej nr ewidencyjnym gruntów [...], są: A. W. i M. P. . Następnie organ I instancji przeprowadził oględziny 23 maja 2018 roku na nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy [...] w obecności właściciela – M. P. i kierownika budowy – K. S. . W toku oględzin ustalono, że pompa ciepła wykonana została zgodnie z projektem. Podczas oględzin nie zauważono ponadnormatywnego hałasu. Na ścianie wschodniej stwierdzono zamontowanie wymiennika ciepła zrealizowanej pompy ciepła. Po włączeniu urządzenia nie stwierdzono ponadnormatywnego hałasu. Pismem z 6 czerwca 2018 roku organ szczebla powiatowego zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie: "prawidłowej lokalizacji instalacji pompy ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10 usytuowanej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym w Ł. przy ul. [...]. Następnie sprawa była wielokrotnie przedmiotem rozpoznania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi, aż wreszcie w ponownie prowadzonym postępowaniu organ szczebla powiatowego 8 listopada 2022 roku przeprowadził czynności kontrolne na nieruchomości pod adresem [...]. Zgodnie z protokołem z tych czynności: "budynek został ukończony i oddany do użytkowania. Budynek na nieruchomości [...] - nie został oddany do użytkowania. Pozostało wykonanie i wykończenie budynku, garażu. Stan surowy zamknięty z dodatkami. Wykonano elewację, brak możliwości wejścia do budynku. W trakcie oględzin Państwo P. oświadczyli, że korzystają z systemu grzewczego typu pompa ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10. System działa prawidłowo, bez uwag. Są wykonywane coroczne przeglądy gwarancyjne. W załączeniu zdjęcia karty gwarancyjnej i rejestracji przeglądów. W trakcie kontroli system pracował tylko z włączonym trybem ciepłej wody użytkowej. Państwo P. wyrażają gotowość na jak najszybsze wykonania badań pomiarowych przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w celu jak najszybszego załatwienia sprawy". PINB w Łodzi zwrócił się do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej o dokonanie pomiarów hałasu emitowanego przez sporną pompę ciepła. W piśmie z 21 listopada 2022 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi poinformował organ I instancji, że "hałasu występującego w budynku A. W. i M. P., będących jednocześnie właścicielami pompy ciepła, nie można w żaden sposób odnieść do hałasu występującego w budynku mieszkalnym Skarżących się na hałas pompy ciepła (różna odległość pomieszczeń mieszkalnych od źródła dźwięku, rodzaj pomieszczeń, wyposażenie itp.). Dlatego też wskazał, że jeżeli hałas jest dokuczliwy to zasadnym byłoby wykonanie pomiarów hałasu emitowanego do środowiska na granicy posesji w zabudowie przez odpowiednie Laboratorium." Wreszcie 12 stycznia 2023 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydał postanowienie, którym na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane zobowiązał A. W. oraz M. P. do przedłożenia, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę, ekspertyzy technicznej określającej prawidłowość oraz zgodność z zasadami sztuki budowlanej wykonanych robót budowlanych polegających na montażu pompy ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10-8 na elewacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlok. na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] z dokonaniem pomiarów hałasu generowanego przez ww. urządzenie w zróżnicowanych warunkach pogodowych i temperaturowych, wewnątrz i na zewnątrz budynku, położonego na ww. nieruchomości, w szczególności na granicach z nieruchomościami sąsiednimi, wraz z dokumentacją określającą jednoznacznych sposób usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, w terminie do 31 marca 2023 roku. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli, z zachowaniem ustawowego terminu, A. W. oraz M. P. zaskarżając je w całości. Zarzucili mu naruszenie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nałożeniu na A. W. i M. P. obowiązków wynikających z treści tego postanowienia w sytuacji niespełnienia przesłanek do jego zastosowania. Organ I instancji nie sprecyzował zakresu wykonania pomiarów hałasu, w szczególności dotyczy to kwestii pomiaru na drugiej granicy działki, w sytuacji gdy pompa ciepła umieszczona jest na elewacji graniczącej z nieruchomością przy ul. [...]. Z treści postanowienia tym samym wynika, że takie pomiary należy wykonać na wszystkich granicach, czyli również na granicy z nieruchomością działki [...]. Brak jednak celu w wykonaniu takiego pomiaru, skoro pompa ciepła nie oddziałuje na ten obszar. Również termin na wykonanie pomiarów jest zbyt krótki, w sytuacji kiedy mają być wykonane w zróżnicowanych warunkach atmosferycznych. Wiąże się to z dodatkowymi i znacznymi kosztami. Przedmiotowa pompa ciepła spełnia wszystkie standardy i normy wymagane przez obowiązujące regulacje. Co istotne, pompa ciepła była już trzykrotnie sprawdzana przez inspektorów zatrudnionych w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w Łodzi i nie stwierdzono żadnych nieprawidłowości. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru w Łodzi z 12 stycznia 2023 roku w części dotyczącej terminu i określił nowy termin wykonania obowiązku na 30 kwietnia 2024 roku, zaś utrzymał w mocy zakwestionowane postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi w części merytorycznej. W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że przedmiotem głównego postępowania, jest kwestia montażu pompy ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10 na elewacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na terenie nieruchomości w Ł. przy ul. [...], którego właścicielem są A. W. i Pan M. P.. Ponadto organ przypomniał, że w toku wcześniej prowadzonego postępowania odwoławczego w przedmiotowej sprawie, organ stopnia odwoławczego przesądził, że nie ulega wątpliwości, iż tak dokonana zmiana miała wyłącznie charakter nieistotnego odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego. Tym samym samo umieszczenie pompy ciepła na elewacji budynku i tak nie stanowiłoby przesłanki przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania i wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy - Prawo budowlane. Organ wskazywał powyższą konkluzję w dwóch własnych decyzjach kasatoryjnych: z marca 11 marca 2019 roku oraz z 9 grudnia 2019 roku. Jednak powołując się na uchwałę NSA, akt II OPS 1/16, zgodnie z którym "do robót budowlanych i obiektów budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę i nie są objęte obowiązkiem zgłoszenia mogą być stosowane przepisy art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (...), a także art. 51 ust. 7 tej ustawy, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 2 lub pkt 4 in fine" organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji co do zasady posiada możność prowadzenia postępowania w związku z naruszeniem przepisów ustawy - Prawo budowlane przez zamontowanie spornej pompy ciepła w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Skoro przedmiotem postępowania, jest kwestia montażu przedmiotowej pompy ciepła to organ nadzoru uznał, że kwestia ta jak najbardziej dotyczy rodzaju działań dopuszczalnych przez przepis art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, tj. jakości wyrobów budowlanych, jakości wykonanych robót budowlanych bądź stanu technicznego wykonanych robót budowlanych. Organ odwoławczy dostrzegł, że organ stopnia powiatowego postanowił skorzystać z takiej ścieżki działania, w sytuacji gdy nie był władny uzyskać pomiarów od takich podmiotów jak Powiatowa Stacja Epidemiologiczno-Sanitarna w Łodzi ze względu na nieoddanie do użytku budynku mieszkalnego, na który ma oddziaływać sporne urządzenie, a także inspekcji ochrony środowiska, ze względu na niewykonywanie pomiarów hałasu emitowanego przez osoby fizyczne, jak też pomiarów wewnątrz budynków przez nią. Organ wyjaśnił również, że pracownicy organu nadzoru budowlanego nie posiadają specjalistycznych narzędzi do dokonania takich pomiarów, zarówno ze względu na brak odpowiedniego sprzętu do pomiaru hałasu, jaki normowany czas pracy, który uniemożliwia wykonywanie czynności pomiarowych w godzinach np. nocnych, a czego wymagają istniejąca regulacje prawne (inne dopuszczalne normy hałasu dzień/noc). Dlatego też w niniejszej sprawie organ uznał, że zaistniała przesłanka, o której stanowi art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane umożliwiająca nałożenie, na podstawie ww. przepisu, przez organ nadzoru budowlanego przedmiotowej ekspertyzy technicznej. W ocenie organu odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie jest niezbędne w toczącym się postępowaniu. Jedynie bowiem uzyskanie wyników kompleksowych pomiarów hałasu generowanego przez pompę ciepła, będzie warunkowało dalsze kroki organów nadzoru budowlanego w tej sprawie. Bezspornie występujące w niniejszej sprawie istotnych wątpliwości, których organ sam nie będzie w stanie usunąć (tzw. wątpliwości kwalifikowane) wymagają dla wiedzy specjalnej, która nie dysponują pracownicy organu nadzoru budowlanego, ale także nie mogą wiedzy tej pozyskać od innych organów administracji publicznej w ramach pomocy prawnej. Dlatego też za zasadne należy uznać wydanie postanowienia w trybie art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane nakładającego obowiązek przedłożenia, sporządzonej przez odpowiednio uprawnioną osobę, kompleksowej ekspertyzy technicznej określającej prawidłowość oraz zgodność z zasadami sztuki budowlanej. Wykonanych robót budowlanych polegających na montażu pompy ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10-8 na elewacji budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na nieruchomości w Ł. przy ul. [...] z dokonaniem pomiarów hałasu generowanego przez ww. urządzenie w zróżnicowanych warunkach pogodowych i temperaturowych, wewnątrz i na zewnątrz budynku, położonego na ww. nieruchomości, w szczególności na granicach z nieruchomościami sąsiednimi. Tylko bowiem taka kompleksowa dokumentacja pozwoli rozstrzygnąć czy generowany hałas z urządzenia pompy ciepła przekracza wymagane prawem normy oraz regulacje, czy też nie. Dopiero po uzyskaniu takiej wiedzy, organ I instancji będzie mógł podjąć dalsze kroki w sprawie tj. wdrożyć odpowiednie działania w ramach postępowania naprawczego bądź też umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. W ocenie organu stopnia wojewódzkiego nie ma podstaw do kwestionowania legalności i prawidłowości rozstrzygnięcia, jednak wymaga ono modyfikacji w postaci prolongowania terminu wykonania obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. i R. K. zarzucili organowi naruszenie art. 40, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 12, art. 35, art. 36 § 1 i art. 80 k.p.a. Wskazali, że składają skargę w związku z niedoręczeniem im przez PINB w Łodzi w/w postanowienia i ciągłym naruszaniem przepisów k.p.a. i ustawy - Prawo budowlane w toku trwającego ponad 5 lat postępowania z pomijaniem skarżących jako strony postępowania, nierozpatrzeniem przekazanych przez nich dowodów w sprawie, podejmowaniem przez organy działań pozornych doprowadzając postępowanie do przewlekłości. Skarżący podkreślili, że organy nadzoru budowlanego dysponują już ekspertyzą dotyczącą emisji hałasu pompy ciepła AMS10-8 zamontowanej na wschodniej ścianie sąsiedniego budynku i nigdy jej nie rozpatrzyły. Pismem z 15 maja 2019 roku skarżący przesłali do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dokumenty, tj. ekspertyzę opracowaną przez firmę S. zajmującą się pomiarami hałasu i analizą akustyczną, posiadającą certyfikat akredytacji wydany przez Polskie Centrum Akredytacji, która w oparciu o dane z pomiarów hałasu emitowanego przez pompę ciepła dokonane przez producenta pompy ciepła AMS 10-8 firmę N. zawarte w instrukcji instalacji i obsługi pompy ciepła AMS 10-8 wykazała niedopuszczalne przekroczenie normy hałasu dla pory nocnej na granicy nieruchomości o wartości 42,6 dB już w temperaturze +7 st. C. Podkreślić należy, że w temperaturze dodatniej +7 st. C pompa ciepła AMS10-8 pracuje jedynie z ok. 1/3 mocy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w ogóle nie rozpatrzył przekazanego przez skarżących materiału dowodowego. W ocenie skarżących w aktach sprawy znajdują się materiały potwierdzające, że sporna pompa ciepła zlokalizowana została w sposób niezgodny z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz niezgodny z wytycznymi producenta pompy ciepła, który w związku z hałasem emitowanym przez pompę ciepła zaleca, iż "należy dopilnować, aby lokalizacja nie była uciążliwa dla sąsiadów", "zawsze należy starać się znaleźć lokalizację na uboczu, w obszarze najmniej uciążliwym dla sąsiedztwa" zawartymi w instrukcji instalatora AMS 10. Zdaniem skarżących doszło naruszenia przepisów o ochronie środowiska poprzez przekroczenie normy hałasu na granicy działek potwierdzone wykonaną ekspertyzą opartą na danych z pomiaru hałasu dokonanych przez producenta pompy ciepła AMS10-8 sporządzoną przez firmę S. posiadającą certyfikat akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji przekazaną do PINB w Łodzi. Zgodnie wykonaną ekspertyzą przekroczenie wynosi 42,6 db. Skarżący podnieśli, że zerowa jest wartość dowodowa ewentualnej ekspertyzy dostarczonej przez inwestorów będących jednocześnie właścicielami przedmiotowej pompy ciepła mającymi bezpośredni wpływ na ustawienia pompy ciepła i na wyniki uzyskanych pomiarów hałasu, co dyskwalifikuje wykonaną ekspertyzę i czyni ją bezwartościową. Nieistotny dla przedmiotowej sprawy jest pomiar hałasu wewnątrz budynku inwestorów, na co Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego uwagę zwrócił Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi w piśmie z 21 listopada 2022 roku cyt.: "hałasu występującego w budynku pani A. W. i pana M. P. będących jednocześnie właścicielami pompy ciepła, nie można w żaden sposób odnieść do hałasu występującego w budynku mieszkalnym skarżących się." Zdaniem skarżących nieistotny dla przedmiotowej sprawy jest również pomiar hałasu na granicy z nieruchomością ul. [...], ze względu na brak jakichkolwiek urządzeń emitujących hałas od strony tej nieruchomości. Ponadto organy nadzoru budowlanego nie udowodniły, że nie mogą rozpatrzyć przedmiotowej sprawy w oparciu o już zgromadzony materiał dowodowy. Skarżący zakwestionowali także stanowisko organu, że pompa ciepła wykonana jest zgodnie z projektem. W wyniku zapoznania się z dokumentami stwierdzili, że urządzenie pompa ciepła w realizowanym budynku mieszkalnym jednorodzinnym na dz. [...] jest wykonana niezgodnie z projektem budowlanym. W zatwierdzonym projekcie budowlanym, informacje o zaprojektowaniu pompy ciepła są zamieszczone jedynie w części projektu zatytułowanej: "Projekt budowlany zamienny wewnętrznych instalacji wod.-kan. i centralnego ogrzewania." W opisie technicznym tego projektu znajduje się następujący zapis dotyczący pompy ciepła cyt.: 4.2.1. Kotłownia. Budynek ogrzewany będzie pompą ciepła z dolnym źródłem jako zewnętrzne powietrze o mocy 8 kW. Pompa będzie umieszczona w pomieszczeniu pralni (na piętrze). W części rysunkowej w/w projektu, na rzucie piętra, w pomieszczeniu nr 4. Pralnia, pompę ciepła narysowano w formie kwadratu umieszczonego w narożniku ścian wewnętrznych z opisem "pompa ciepła". Z rysunku jednoznacznie wynika, że urządzenie pompa ciepła mieści się w obrysie wewnętrznych ścian pomieszczenia pralni, czyli wewnątrz budynku. Skarżący wskazali, że organy nadzoru budowlanego nie posiadają uprawnień do przeprowadzania pomiarów hałasu w środowisku, nie dysponują urządzeniami do pomiaru hałasu, nie są władne ich dokonywać na co wielokrotnie sam organ zwracał uwagę, a zatem nie był władny by stwierdzić w protokole z oględzin z 23 maja 2018 roku, że "po włączeniu urządzenia nie stwierdzono ponadnormatywnego hałasu." Organ stwierdził na korzyść inwestorów brak ponadnormatywnego hałasu nie będąc władnym do dokonania pomiarów hałasu i przekraczając swoje uprawnienia. Skarżący nie zgodzili się, że umieszczenie pompy na ścianie zewnętrznej to nieistotne odstępstwo. Znajdująca się w aktach sprawy ekspertyza opracowana przez firmę S. na podstawie danych z pomiarów hałasu dokonanych przez producenta pompy ciepła N. 10-8, która dotąd nie została przez organy nadzoru budowlanego rozpatrzona wskazuje na niedozwolone naruszenie przepisów ustawy - Prawo ochrony środowiska i dowodzi, że dokonana przez właścicieli zmiana lokalizacji pompy ciepła polegająca na umieszczeniu pompy ciepła AMS 10-8 na zewnątrz budynku stanowi istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego. Skarżący podkreślili, że inwestorzy od strony nieruchomości skarżących na wschodniej ścianie budynku zlokalizowali następujące urządzenia emitujące hałas -pompa ciepła AMS 10-8 o mocy 8 kW, czerpnia powietrza rekuperatora, wyrzutnia powietrza rekuperatora i do już stwierdzonej przekroczonej powierzchni zabudowy w trakcie trwania postępowania dobudowali dodatkowe pomieszczenie z odkurzaczem centralnym. Organy nadzoru budowlanego winny z urzędu uwzględnić wszystkie w/w źródła hałasu. Dodatkowo skarżący zaakcentowali, że inwestorzy przedmiotową pompą ciepła przekroczyli o kilkadziesiąt procent powierzchnię zabudowy. Decyzją nr 13/19 z 11 stycznia 2019 roku Wojewoda Łódzki stwierdził naruszenie wskaźnika wielkości powierzchni zabudowy przez inwestorów o 38,08 m² przy dopuszczalnej powierzchni zabudowy 126,63 m², budynek p. P. ma powierzchnię 164,57 m², wskaźnik powierzchni zabudowy wynosi zatem 0,1170, przy wskaźniku określonym w warunkach zabudowy jako "nie więcej niż 0,09" . W rezultacie skarżący stwierdzili, że organ winien był nakazać całkowity demontaż pompy ciepła wraz z jej instalacjami celem doprowadzenia budynku do zgodności z projektem budowlanym. Do skargi załączono ekspertyzę z emisji hałasu do środowiska sporządzoną w kwietniu 2019 roku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2023 r., poz. 1634) [dalej: ustawa p.p.s.a.], który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Rozważania w niniejszej sprawie należy rozpocząć od zaakcentowania, że podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane (tj.: Dz.U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) [dalej: ustawa - Prawo budowlane]. Stosownie do przywołanej normy organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Osoby wymienione w ust. 1, a więc te, do których powinien być skierowany nakaz na podstawie powołanego przepisu, to uczestnicy procesu budowlanego (czyli inwestor, inspektor nadzoru inwestorskiego, projektant, kierownik budowy lub kierownik robót) oraz właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Postanowienie wydawane w trybie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowalne ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego postępowania bądź jest elementem wyjaśniania przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Nałożenie takiego obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej czy ekspertyzy w formie postanowienia nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowalne determinuje krąg podmiotów, których może ono dotyczyć, a wynika to wprost z treści cyt. przepisu. Co istotne, oprócz adresata tego postanowienia (w niniejszej sprawie właściciele obiektu) żaden inny podmiot nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w zaskarżeniu tego postanowienia. To adresat postanowienia ponosi koszty tej oceny technicznej i tylko on ma interes faktyczny i prawny w kwestionowaniu zasadności nałożenia na niego tego obowiązku. Podobny pogląd prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z 4 kwietnia 2024 r., II OSK 188/23; z 17 kwietnia 2023 r., II OSK 1174/20; z 7 kwietnia 2017 r., II OSK 2043/15; z 23 czerwca 2017 r., II OSK 3054/15; z 6 lipca 2012 r., II OSK 681/11; z 27 września 2016 r., II OSK 3179/14) i Sąd w składzie orzekającym w pełni go podziela. W konsekwencji należy zatem przyjąć, że tylko podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku określonego w postanowieniu wydanym w oparciu o art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowalne jest uprawniony jest do złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 tej ustawy oraz skargi do sądu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący A. K. oraz R. K. nie są uczestnikami procesu budowlanego, właścicielami lub zarządcami nieruchomości, lecz stroną na wniosek której wszczęto postępowanie (są właścicielami nieruchomości sąsiadującej ze sporną inwestycją), a więc osobami trzecimi w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy – Prawo budowalne, co do których ustawa nakłada na inwestora obowiązek poszanowania uzasadnionych interesów występujących w obszarze oddziaływania obiektu. Z tego względu oboje skarżący nie mogą zatem uzyskać przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym nałożenia obowiązku przedstawienia przedmiotowej ekspertyzy. Sąsiedztwo z nieruchomością, której dotyczy obowiązek sporządzenia ekspertyzy technicznej, nie ma znaczenia z punktu widzenia zakresu podmiotowego obowiązku dostarczenia w odpowiednim terminie oceny technicznej obiektu, o której mowa w art. 81c ust. 2 ustawy - Prawo budowlane. Skarżący A. K. oraz R. K. będą mogli kwestionować ustalenia i wnioski spornej ekspertyzy w ramach postępowania wyjaśniającego w postępowaniu głównym, a nie sam fakt nałożenia na właściciela obowiązku sporządzenia ekspertyzy technicznej. Powyższe wynika z tego, że nałożenie obowiązku dostarczenia stosownej oceny technicznej lub ekspertyzy, które następuje w formie postanowienia, nie rozstrzyga sprawy co do istoty i nie kończy postępowania w sprawie, ale służy jedynie wyjaśnieniu kwestii technicznych i ustaleniu stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2023 r., II OSK 1174/20). Innymi słowy, okoliczność, iż skarżący są stroną postępowania głównego w sprawie: "prawidłowej lokalizacji instalacji pompy ciepła z modułem zewnętrznym AMS 10 usytuowanej w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym w Ł. przy ul. [...]", w ramach którego wydano zaskarżone postanowienie nie stanowi dla A. K. i R. K. źródła legitymacji procesowej w zaskarżeniu tego ostatniego postanowienia. Jedyną stroną, której przysługuje prawo do jego zaskarżenia, jest podmiot zobowiązany do wykonania obowiązku określonego w postanowieniu wydanym w art. 81c ust. 2 ustawy – Prawo budowalne. Ponadto należy zaakcentować, iż przyjęcie powyższego stanowiska nie oznacza, że A. K. i R. K. nie przysługuje ochrona prawna w ramach postępowania "głównego". Jeśli kwestionują oni zasadność dokonanego postanowieniem z 15 grudnia 2023 roku przedłużenia terminu dostarczenia oceny technicznej, o jakiej mowa w postanowieniu z 12 stycznia 2023 roku, a przez to brak podjęcia przez organ dalszych działań w związku z niewykonaniem nałożonego tym postanowieniem obowiązku, mogą wszak wnieść ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a w dalszej kolejności skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ. Wobec poczynionych powyżej rozważań za przedwczesne należy uznać obecnie odniesienie się przez skład orzekający do pozostałych zarzutów skargi. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku. dj