II GSK 176/25

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-08-20

Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Patrycja Joanna Suwaj, Marek Krawczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając nowy dokument prawa jazdy w związku z uzyskaniem nowych uprawnień, ma prawo ograniczyć termin ważności wcześniej posiadanych, bezterminowo nabytych uprawnień do kierowania pojazdami, na podstawie nowego orzeczenia lekarskiego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ nie miał podstaw prawnych do ograniczenia terminu ważności wcześniej posiadanych, bezterminowo nabytych uprawnień do kierowania pojazdami. Wpisanie daty ważności uprawnień do prawa jazdy powinno odzwierciedlać stan prawny wynikający z wcześniejszych decyzji, a nie być modyfikowane na podstawie nowego orzeczenia lekarskiego dotyczącego innych kategorii uprawnień. Przepis § 29 ust. 3 rozporządzenia, wprowadzający możliwość ograniczenia ważności bezterminowych uprawnień w takich sytuacjach, został uznany za niezgodny z ustawą i konstytucją.
Stan faktyczny
Skarżący posiadał bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami w kilku kategoriach. Po uzyskaniu nowych uprawnień kategorii BE i T oraz pozytywnym przejściu badań lekarskich z wyznaczoną datą kolejnego badania na 2038 rok, organ wydał nowy dokument prawa jazdy. Organ wpisał datę ważności uprawnień do wszystkich kategorii, w tym tych posiadanych bezterminowo, zgodnie z datą wynikającą z nowego orzeczenia lekarskiego. Skarżący zakwestionował tę czynność jako naruszającą jego bezterminowe uprawnienia. WSA uznał czynność organu za bezskuteczną, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko Sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gl 63/24 w sprawie ze skargi T. W. na czynność Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza z dnia 3 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę kasacyjną. 1. Wnioskiem z 5 kwietnia 2023 r. T. W. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), zwrócił się do Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej (dalej przywoływany jako: "Organ" lub "Prezydent") o wydanie prawa jazdy w związku z ubieganiem się o uzyskanie uprawnienia do kierowania zespołami pojazdów kategorii BE i T. Ubiegając się o w/w uprawnienie skarżący posiadał bezterminowo kategorie prawa jazdy: AM, A1, A2, A, B1 i B. Do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr (...) z dnia 3 kwietnia 2023 r., stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami i zespołami pojazdów określonymi w prawie jazdy kategorii: AM,A1,A2A,B1,B,BE,T z terminem następnego badania w dniu 3 kwietnia 2038 r. W dniu 2 czerwca 2023 r. Skarżący uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii BE w konsekwencji czego organ w dniu 9 czerwca 2023 r. wydał nowy dokument prawa jazdy o nr (...). W dokumencie tym zakreślono datę ważności poszczególnych kategorii prawa jazdy: w tym w zakresie kategorii: AM, A1, A2, A, 1 i B do 3 kwietnia 2038 r. i w zakresie kat. BE, T do 3 kwietnia 2038 r. W dniu 19 lipca 2023 r. Skarżący wykonał kolejne badania lekarskie, na skutek czego otrzymał orzeczenie stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami określonymi w prawie jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, BI, B, BE, T ważne bezterminowo i złożył je wraz z wnioskiem o wydanie prawa jazdy i dowodem wniesienia opłaty w siedzibie Organu. Powyższe czynności nie skutkowały wydaniem nowego prawa jazdy z wpisami w zakresie spornych uprawnień do kierowania pojazdami ważnymi bezterminowo. Organ powiadomił Skarżącego, iż skierował zapytanie w tej sprawie do Ministerstwa Infrastruktury - Departamentu Transportu Drogowego. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 11 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na czynność Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza z dnia 3 kwietnia 2023 r. w przedmiocie wpisania terminu ważności uprawnień do kierowania pojazdami w dokumencie prawa jazdy w pkt 1 stwierdził bezskuteczność czynności wpisu daty ważności uprawnień kategorii AM,A1,A2,A,B1 i B w dokumencie prawa jazdy nr (...), w pkt 2 zasądził od Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza na rzecz Skarżącego 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu WSA wskazał, że wskazana powyżej czynność wpisu do prawa jazdy daty ważności uprawnień do kierowania pojazdami stanowi czynność z zakresu administracji publicznej, dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa administracyjnego, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność ta ma bowiem charakter władczy, gdyż definiuje czas korzystania przez osobę fizyczną z uprawnień przewidzianych w przepisach prawa materialnego, tj. w przepisach ustawy o kierujących pojazdami; skierowana jest na zewnątrz aparatu administracyjnego i to wobec indywidualnie oznaczonego podmiotu – kierującego pojazdem. Dopuszczalność wniesienia skargi na tego rodzaju czynności organu administracji została wyraźnie przewidziana w przytoczonym art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Sąd I instancji wskazał, że Skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta Dąbrowy Górniczej o wydanie prawa jazdy w związku z ubieganiem się o uzyskanie uprawnienia do kierowania zespołami pojazdów kategorii BE gdzie do wniosku załączył orzeczenie lekarskie nr (...)z dnia 3 kwietnia 2023 r., stwierdzające brak przeciwwskazań do kierowania pojazdami i zespołami pojazdów określonymi w prawie jazdy kategorii: AM, A1, A2, A, B1, B, BE, T z terminem następnego badania w dniu 3 kwietnia 2038 r. Następnie 2 czerwca 2023 r. uzyskał pozytywny wynik egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii BE w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K. i 5 czerwca 2023 r. uregulował stosowna opłatę za wydanie dokumentu prawa jazdy. Organ pozytywnie rozpoznał wniosek strony z dnia 3 kwietnia 2023 r., a przyznanie nowego uprawnienia wygenerowało po stronie Prezydenta obowiązek wymiany posiadanego przez Skarżącego dokumentu prawa jazdy. Wymiana dokumentu prawa jazdy dokonywana jest poprzez wydanie nowego dokumentu prawa jazdy na podstawie art. 18 ust. 2 u.k.p. W zakresie, w jakim nie dotyczy to przyznania nowych uprawnień kategorii tj. kategorii BE,T dokonana w tym trybie wymiana prawa jazdy w ocenie Sądu I instancji nie wpływa na zakres posiadanych uprawnień i obowiązków wnioskodawcy. Przed złożeniem wniosku o wydanie prawa jazdy z uwzględnieniem nowych kategorii uprawnień, w poprzednim dokumencie prawa jazdy Skarżącego uwidocznione było posiadanie przez niego uprawnień kategorii B nabytych w dniu 7 lipca 2009 r ., kat. A nabytych 21 kwietnia 2010 r., kat. C nabytych 24 września 2010 r. Zatem nowy dokument, o którym w mowa w art. 18 ust. 2 u.k.p., jak zauważył WSA, w przypadku Skarżącego powinien w istocie jedynie powtarzać zapisy zawarte w poprzednio posiadanym dokumencie prawa jazdy. Dokonana w omawianym trybie wymiana prawa jazdy za wyjątkiem bezspornego potwierdzenia nabycia uprawnień do kierowania pojazdami w/w kategorii nie wpływa więc w żaden sposób na zakres posiadanych uprawnień oraz obowiązków Skarżącego. W ocenie Sądu I instancji treść art. 18 u.k.p. nie daje podstaw do przyjęcia, że w ramach wymiany prawa jazdy w celu zmiany danych (dodanie nowych, uzyskanych uprawnień) właściwy organ uzyskał kompetencję do weryfikacji posiadanych już przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami. Zgodnie z procedurą określoną powyższym przepisem organ powinien wydać osobie uprawnionej do kierowania pojazdami nowy dokument z uaktualnionymi danymi objętymi zmianą. Zatem powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby nie było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie uprawnienia do kierowania pojazdami posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, powinien więc poza uzasadnioną zmianą (czyli wynikającą ze złożonego wniosku) jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim – pierwotnym (z uwzględnieniem zakresu uprawnień wynikających z przyjętych przez ustawodawcę kategorii prawa jazdy, zgodnie z treścią przywołanego już powyżej art. 6 ust. 1 u.k.p.). Sąd wskazał, że zakreślenie terminu kolejnych badań musi być ujawnione w treści dokumentu z uwagi na brzmienie § 29 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 poz. 231, dalej przywoływane jako: "Rozporządzenie". Jak stanowi ust. 1 tego przepisu w przypadku osób, posiadających w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub orzeczeniem psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. § 29 Rozporządzenia wyraźnie rozróżnia pojęcie "data ważności prawa jazdy" od pojęcia "data ważności uprawnienia". O ważności prawa jazdy stanowi ust. 2 tego przepisu, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. W tym drugim przypadku nie chodzi o oznaczenie daty ważności prawa jazdy w znaczeniu podania daty wskazującej kres ważności przysługujących stronie praw podmiotowych lecz wyłącznie o ważność samego dokumentu prawa jazdy – jako dokumentu urzędowego, który jedynie potwierdza posiadanie przez określoną osobę uprawnienia. Na blankiecie prawa jazdy ujawnieniu winny podlegać odrębnie – data ważności dokumentu prawa jazdy oraz data ważności samego uprawnienia do kierowania pojazdami. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty prawa jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności, ale nie tracą przez to bezterminowego charakteru uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów dotyczących nabywania takich uprawnień. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy, osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt K 5/13. W ocenie WSA, zaznaczenie przez lekarza w orzeczeniu lekarskim nr (...) z dnia 3 kwietnia 2023 r. kategorii AM, A1, A2, A1, B dla których brak jest przeciwskazań zdrowotnych i wyznaczenie terminu następnego badania na 3 kwietnia 2038 r. nie oznacza automatycznie, że w zakresie uzyskanych wcześniej bezterminowo uprawnień zachodzić będzie konieczność przeprowadzenia tych badań w zakresie tych kategorii w zakreślonym w orzeczeniu terminie. Termin badania ma istotne znaczenie dla nowych kategorii uprawnień, o które ubiegał się Skarżący i ich ważności. Fakt posiadania przez Skarżącego bezterminowych uprawnień w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B wyklucza możliwość rozszerzenia skutków orzeczenia lekarskiego na posiadane dotychczas kategorie prawa jazdy i nie mogło stanowić uzasadnienia do podjęcia zakwestionowanej w skardze czynności materialno-technicznej organu. Tylko w zakresie nowo nabytych uprawnień w zakresie kat. BE i T data kolejnego badania mogła ograniczyć okres ważności uprawnień. Rozszerzając to na pozostałe istniejące już uprawnienia, w ocenie WSA, Prezydent – uczynił to bez podstawy prawnej, naruszając jednocześnie art. 18 w związku z art. 13 u.k.p. oraz § 29 Rozporządzenia. 3. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Organ wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jednocześnie Skarżący kasacyjnie Organ zrzekł się rozprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) Naruszenie prawa materialnego poprzez: a) niezastosowanie § 29 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 231 ze zm.) a to poprzez przyjęcie, że gdy z orzeczenia lekarskiego wynika nowy termin kolejnych badań lekarskich dla wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy zarówno nowo nabytych i nabytych przed uzyskaniem orzeczenia (bezterminowo) – organ mimo to nie posiada uprawnienia do określenia w dokumencie prawa jazdy okresu ważności uprzednio nabytych uprawnień zgodnie z "nowym" orzeczeniem lekarskim – czyli nadal powinno widnieć oznaczenie "-" czyli bezterminowe uprawnienie do kierowania pojazdami, podczas gdy treść § 29 ust. 3 Rozporządzenia wprost wskazuje, że pozostawienie w dokumencie prawa jazdy oznaczenia "-" (bezterminowa ważność) nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy (o kierujących pojazdami) data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, a taka sytuacja zaszła w niniejszej sprawie. b) niezastosowanie art. 75 ust. 1 pkt 1 oraz art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5.01.2011 r. o kierujących pojazdami Dz. U. 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.k.p.") a to przez nieuwzględnienie, iż z ich treści wynika, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnień do (kierowania) pojazdami silnikowymi jest zobowiązana do poddania się badaniom lekarskim w zakresie uprawnień prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T – łącznie w zakresie wszystkich tych kategorii zatem badanie lekarskie (w tym określenie daty kolejnego badania) wywołuje skutek dla wszystkich tych kategorii, ponieważ przepisy prawa nie pozwalają na przeprowadzenie badań lekarskich na jedną lub kilka "wybranych" kategorii spośród wyżej wymienionych, c) błędną wykładnię art. 18 ust. 2 u.k.p. a to przez nieuzasadnione przyjęcie – w swietle treści art. 75 ust. 1 pkt 1 oraz art. 76 ust. 1 pkt 1 tej ustawy oraz § 29 ust. 3 Rozporządzenia, iż w przypadku wymiany dokumentu prawa jazdy ze względu na nabycie nowych kategorii uprawnień, pomimo, że złożone z wnioskiem orzeczenie lekarskie z datą kolejnych badań lekarskich (zatem końcowym okresie ważności uprawnień) odnosi się do wszystkich już posiadanych jak i nowo nabytych. 2). Naruszenie przepisów postepowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak podania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienia a to poprzez brak jakiegokolwiek odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do argumentacji prawnej Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza dotyczącej zastosowania w sprawie § 29 ust. 3 Rozporządzenia, co z kolei uniemożliwia stwierdzenie przyczyn dla których WSA w Gliwicach nie uwzględnił treści w/w przepisu, który to przepis był podstawą prawną dla rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta Dąbrowa Górnicza w tej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie WSA w Gliwicach sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie wyroku i rozpoznanie sprawy poprzez oddalenie skargi Skarżącego. Końcowo Skarżący kasacyjnie Organ wniósł o skierowanie sprawy do podjęcia uchwały przez NSA w trybie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dla rozstrzygnięcia czy gdy z orzeczenia lekarskiego wynika nowy termin kolejnych badań lekarskich dla wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy zarówno nowo nabytych i nabytych przed uzyskaniem orzeczenia (bezterminowo) – organ posiada obowiązek do określenia w dokumencie prawa jazdy okresu ważności uprzednio nabytych uprawnień zgodnie z "nowym" orzeczeniem lekarskim, biorąc pod uwagę treść art. 75 ust. 1 pkt 1 oraz 76 ust. 1 pkt 1 u.k.p. oraz § 29 ust. 3 Rozporządzenia czy też pozostawia uprzednio nabyte kategorie jako nabyte "bezterminowo", czyli pozostawia w dokumencie prawa jazdy symbol "-". 4. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postepowania za I i II instancję według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie jest zasadna. 5. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie organ zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a skarżący nie wniósł o jej przeprowadzenie. 6. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w tej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12 września 2019 r., sygn. akt II GSK 634/19). W sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1). naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2). naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3 grudnia 2024 r., II GSK 1000/24). 7. W pierwszym rzędzie, należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu określonego w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej, tj naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W ocenie NSA zarzut ten jest nietrafny. W tym kontekście należy wskazać, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1485/11). Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności bądź niezgodności z prawem zaskarżonego aktu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji realizuje powyższe wymagania. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, dokonano też jego oceny, jak również zawarto rozważania dotyczące wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego i procesowego. To, że Organ skarżący kasacyjnie nie zgadza się z dokonaną przez Sąd oceną prawną, nie oznacza, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. i nie uprawnia do czynienia takiego zarzutu. Za pomocą tego zarzutu nie można bowiem zwalczać zaaprobowanej przez Sąd podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, czy też stanowiska co do wykładni lub zastosowania prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 lipca 2012 r., sygn. akt I FSK 1467/11 oraz z dnia 13 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 358/12), a taką próbę podejmuje Skarżący kasacyjnie, polemizując ze stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1055/23). Z tego też względu stanowisko Sądu I instancji odmienne od prezentowanego przez Skarżący organ nie może uzasadniać twierdzenia o naruszeniu wskazanych przepisów prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. 8. Kolejny zarzut dotyczący naruszenia § 29 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 231 ze zm., dalej przywoływane jako: "rozporządzenie") również nie jest trafny. Zgodnie z powołanym przepisem w przypadku osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy uprawnienia do kierowania pojazdami, których data ważności nie była ograniczona orzeczeniem lekarskim lub psychologicznym, w pozycji "data ważności uprawnienia" umieszcza się symbol "-" jako informację, że dana kategoria prawa jazdy jest ważna bezterminowo. Z kolei ust. 3 tegoż rozporządzenia stanowi, że przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Problem prawny objęty powyższym zarzutem był już wielokrotnie rozstrzygany w orzecznictwie sądów administracyjnych i prezentowana linia orzecznicza jest jednolita. 9. Zasadniczą kwestią sporną w sprawie jest zagadnienie relacji bezterminowej ważności uprawnień do kierowania pojazdami, potwierdzonych dokumentami tzw. praw jazdy wydanych na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, do dnia 18 stycznia 2013 r., które zgodnie z art. 124 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (u.k.p) zachowują terminową ważność (w okresie, na jaki zostały wydane, nie dłużej niż do terminów wymiany ustalonych zgodnie z ust. 4 art. 124 u.k.p., pod rygorem utraty ważności dokumentu), do ustawowych podstaw wydania (art. 18 u.k.p.) wtórnika lub nowego dokumentu potwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami (tzw. prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem) w związku ze zmianą stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych (art. 18 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 18 ust. 1 u.k.p.), w szczególności związanych z uzyskaniem nowego uprawnienia do kierowania pojazdami danej kategorii. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy organ był uprawniony do wpisania daty ważności uprawnienia do prawa jazdy kategorii posiadanych już przez Skarżącego – A, B, C. Podkreślenia wymaga, że uprawnienia w tych kategoriach nadane zostały Skarżącemu bezterminowo. Zdaniem Organu z orzeczenia lekarskiego wynika ograniczenie terminu ważności uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E oraz T. Natomiast podstawa do wpisania daty ważności upoważnienia wynika, w ocenie Organu, z przepisów rozporządzenia. 10. Na wstępie wywodu należy zakreślić ramy prawne sprawy. Według § 10 ust. 3 pkt 10 lit. a rozporządzenia wniosek oraz prawo jazdy lub pozwolenie wypełnia się w następujący sposób: data ważności uprawnienia - najwcześniejsza z dat określonych w orzeczeniu lekarskim i odpowiednio w orzeczeniu psychologicznym dla przeprowadzenia ponownych badań lekarskich lub psychologicznych w zakresie określonej kategorii prawa jazdy lub 15 lat od daty wydania prawa jazdy w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B, B1, B+E i T, jeżeli dla określonej kategorii prawa jazdy w orzeczeniu lekarskim nie ustalono tej daty lub orzeczenie zostało wydane bez określenia terminu ważności, z zastrzeżeniem ust. 4 oraz art. 13 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, przy czym: a) w przypadku prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T - za datę stosowaną do określenia daty ważności tych uprawnień przyjmuje się jedną datę określoną w najpóźniej wydanym orzeczeniu lekarskim; stosuje się również w zakresie prawa jazdy kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D i D+E, z zastrzeżeniem lit. b-f. Z kolei według § 10 ust. 4 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, wpis potwierdzający uzyskanie kwalifikacji wstępnej, kwalifikacji wstępnej przyspieszonej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej, kwalifikacji wstępnej uzupełniającej przyspieszonej lub ukończenie szkolenia okresowego, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, jest dokonywany w postaci kodu "95" w układzie "95.DD.MM.RRRR", we wniosku i na dokumencie prawa jazdy w pozycji "ograniczenia" przy odpowiednich posiadanych kategoriach prawa jazdy wymienionych w aktualnym świadectwie kwalifikacji zawodowej, przy czym w przypadku kierowcy, o którym mowa w art. 39d ust. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, posiadającego aktualne świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające ukończenie szkolenia okresowego w zakresie jednego bloku programowego, wpis jest dokonywany przy wszystkich kategoriach prawa jazdy spośród posiadanych kategorii C1, C1+E, C, C+E, D1, D1+E, D oraz D+E. Datą ważności wpisu jest data 5 lat liczona od dnia wydania świadectwa kwalifikacji zawodowej. Zgodnie zaś z § 10 ust. 5 rozporządzenia dokonując wpisu, o którym mowa w ust. 4, w pozycji "data ważności uprawnienia" wpisuje się datę ważności uprawnienia w zakresie poszczególnych kategorii prawa jazdy. Datą ważności uprawnienia jest przypadający najwcześniej termin upływu ważności odpowiednio badania lekarskiego, badania psychologicznego albo data ukończenia pierwszego albo następnego szkolenia okresowego. Trafnie zwraca się w orzecznictwie uwagę, że przepis ten rozróżnia pojęcia "daty ważności prawa jazdy" i "daty ważności uprawnienia". Przyjmuje się, że cytowany wyżej § 29 ust. rozporządzenia odnosi się do kwestii ważności uprawnienia. Natomiast o ważności prawa jazdy, a więc samego dokumentu, stanowi ust. 2, według którego w przypadku osób, o których mowa w ust. 1, data ważności prawa jazdy, o której mowa w § 10 ust. 3 pkt 4 lit. a, nie może być dłuższa niż 15 lat. Przepis ten odnosi się do uregulowań zawartych w ustawie o kierujących pojazdami Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.k.p. dokumenty praw jazdy według nowego wzoru mają ściśle określony termin ważności. Jednakże z przepisu tego nie wynika, że nabyte bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami, nabyte przez osoby pod rządami poprzednich przepisów, traciły ważność. Przy ubieganiu się o nowe prawo jazdy osoby takie nie muszą zatem ubiegać się jednocześnie o ponowne nabycie uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt K 5/13, OTK-A 2013/9/137). Z kolei ograniczenia wynikające z wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., nr 2006/126/WE, w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L z 2006 r. Nr 403, poz. 18 z późn. zm.), która w art. 7 ust. 2 przewiduje administracyjny okres ważności praw jazdy poszczególnych kategorii, nie dotyczą uprawnień do kierowania pojazdami przyznanych przed 19 stycznia 2013 r. i nie podlegają ograniczeniu lub unieważnieniu przez przepisy tejże dyrektywy. 11. Przyjęcie za poprawne stanowiska Organu doprowadziłoby po pierwsze, do sytuacji, w której złożenie wniosku o wymianę dokumentu prawa jazdy z powodu zmiany danych stwarzałoby podstawę do prowadzenia powtórnej weryfikacji uprawnień nabytych bezterminowo. Po wtóre, podstawę prawną do cofnięcia lub ograniczenia uprawnień nabytych z mocy decyzji ostatecznej stanowiłyby przepisy rozporządzenia wykonawczego do ustawy. Oznaczałoby to naruszenie podstawowej dyrektywy wykładni systemowej nakazującej respektowanie hierarchii aktów normatywnych. Ponadto nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu, która w tym zakresie nie mieści się w upoważnieniu ustawowym. Zarzut określony w pkt 1a) i c) petitum skargi kasacyjnej odnosi się do naruszenia prawa § 29 ust. 3 rozporządzenia. Organ przyjął bowiem, że przepis ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Zgodnie z nim przepisu ust. 1 nie stosuje się w przypadku osób, którym po dniu wejścia w życie ustawy data ważności uprawnienia została zmieniona w związku z przedłożeniem nowego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Przepis ten został dodany na podstawie §1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 15 kwietnia 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. poz. 874). Rozporządzenie to zostało wydane na podstawie delegacji określonej w art. 20 ust. 1 pkt 2 u.k.p., która to przewiduje, że minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji oraz ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia szczegółowe warunki wydawania i zatrzymywania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami, cofania i przywracania uprawnień do kierowania pojazdami, a także szczegółowe czynności organów i innych jednostek z tym związane oraz wzory dokumentów stosowanych w tych sprawach. 12. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak np. wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II GSK 1321/24) trafnie przyjęto, że nie było dopuszczalne wprowadzenie na tej podstawie do § 29 rozporządzenia nowego przepisu ust. 3, który z dniem 7 maja 2022 r. wyłączył względem osób, które posiadały w dniu wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami (19 stycznia 2013 r.) bezterminowe uprawnienia do kierowania pojazdami. W powołanym wyroku trafnie stwierdzono, ze regulacja ta nie znajduje dostatecznego upoważnienia w treści art. 20 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 u.k.p., nie tylko wykracza poza zakres spraw przekazanych do uregulowania i przesłanek podlagających uwzględnieniu, lecz także narusza zasady konstytucyjne i ustawowe oraz cel wykonawczy względem ustawy upoważniającej. Stąd wskazana delegacja ustawowa nie może być rozumiana jako upoważnienie do wprowadzania przepisów wykonawczych, które stanowią podstawę do ograniczania zakresu bezterminowo nabytych uprawnień. Stosowanie z kolei § 29 ust. 3 rozporządzenia skutkowałoby tym, że nabyte bezterminowo uprawnienia administracyjne doznawałyby ograniczeń na podstawie regulacji zawartej w rozporządzeniu. Na gruncie poprzednio obowiązującego stanu prawnego taki sposób interpretacji przepisów rozporządzenia został uznany za wykładnię wadliwą. Skoro bowiem art. 18 u.k.p. nie przewiduje uprawnienia organu do weryfikacji posiadanych przez wnioskodawcę uprawnień do kierowania pojazdami, to nie można ich wyprowadzać z aktu wykonawczego. Z tych samych względów nie mógł podlegać zastosowaniu w tej sprawie przepis § 29 ust. 3 r. rozporządzenia, bowiem w stwierdzonym wyżej zakresie stanowi on podstawę do niedopuszczalnej konstytucyjnie i ustawowo ingerencji w prawa słusznie nabyte na podstawie dawnego prawa. 13. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. Przywołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło