II GSK 1744/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-04-15

Skład orzekający: Elżbieta Czarny-Drożdżejko, Gabriela Jyż, Marek Krawczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy informacje zawarte we wniosku Prokuratury Regionalnej, w tym opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego, mogą stanowić uzasadnioną podstawę do skierowania kierowcy na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że informacje pochodzące z wniosku Prokuratury Regionalnej, w tym opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego, mogą stanowić uzasadnioną podstawę do skierowania kierowcy na badania lekarskie. Sąd podkreślił, że nie ma znaczenia cel i przedmiot sporządzenia dowodu z opinii, jeśli jego treść tworzy podstawę do formułowania wniosku o istnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony, aktualizując tym samym przesłankę wydania decyzji o skierowaniu na badania. Celem regulacji jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a organ administracji nie ma obowiązku udowadniania istnienia przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia.
Stan faktyczny
Prokurator Regionalny w Szczecinie złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, który uchylił decyzję o skierowaniu J. L. na badania lekarskie. WSA uznał, że opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego nie mogą stanowić podstawy do skierowania na badania lekarskie, ponieważ dotyczyły stanu zdrowia w kontekście udziału w postępowaniu karnym, a nie przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i oddalił skargę J. L.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i oddalił skargę J. L.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Marek Krawczak po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Prokuratora Regionalnego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Po 868/23 w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 12 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Po 868/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. L. (dalej: "skarżący", "Strona") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 2 października 2023 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 31 lipca 2023 r., a także orzekł o kosztach postępowania sądowego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W dniu 6 lipca 2023 roku Prezydent Miasta Poznania zawiadomił J. L. o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie skierowania na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. Wskazano w zawiadomieniu, że wszczęcie postępowania jest wynikiem wniosku Prokuratury Regionalnej w Szczecinie. Skarżący złożył "pismo – skargę" na wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego na wniosek Prokuratury Regionalnej w Szczecinie. Wskazał w nim, że prokurator w piśmie zawarł sprzeczne wnioski, zakwestionował istnienie okoliczności, które mogą rodzić podejrzenie co do sprawności kierowania pojazdem. Dalej podkreślił, że prokurator nie ma żadnych uprawnień ani kompetencji do stawiania diagnoz medycznych. Decyzją z dnia 31 lipca 2023 r. Prezydent Miasta Poznania skierował skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Decyzję wydano w oparciu o art. 99 ust.1 pkt 2 ustawy o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej u.k.p.). Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że okoliczności określone we wniosku Prokuratora Regionalnego w Szczecinie wskazują na uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia J. L. jako kierującego pojazdem. Decyzją dnia 2 października 2023 roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że mocą art. 99 ust.1 pkt 2 u.k.p. organ jest zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia o skierowaniu na badania lekarskie, jeżeli zaistniały okoliczności wymienione w tym przepisie. W ocenie organu informacje uzyskane z Prokuratury Regionalnej w Szczecinie odnoszące się do stanu zdrowia skarżącego organ uznał za wiarygodne i uzasadnione, co budzi zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy. Problemy zdrowotne zostały ustalone na podstawie dwóch opinii biegłych sądowych: psychologicznej i psychiatrycznej. Zdaniem organu już sam stwierdzony obustronny niedosłuch i szumy uszne stanowią poważne i konkretne zastrzeżenie dotyczące stanu zdrowia kierowcy. Ponadto świadczy o tym cukrzyca, problemy kardiologiczne i podejrzenie choroby Parkinsona. WSA w Poznaniu, działając na podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), wyrokiem z 12 czerwca 2024 r. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Poznania z dnia 31 lipca 2023 r. WSA podkreślił, że powziąwszy wiedzę o istniejących zastrzeżeniach dotyczących stanu zdrowia kierowcy starosta jest obowiązany ową przesłankę ocenić. Ma zatem obowiązek ustalić, czy zawiadomienie jest na tyle uzasadnione, że wynikają z niego okoliczności, które uzasadniają skierowanie kierowcy na badania lekarskie, aby podczas nich można było stwierdzić istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie jest więc związany wnioskiem Prokuratora w tej sprawie, a normą stanowiącą podstawę wydania decyzji są przepisy ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem Sądu I instancji, tak w decyzji I, jak i II instancji nie sposób doszukać się oceny i stanowiska organu, które ze wskazanych we wniosku prokuratora okoliczności uznaje za nasuwające poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego. W decyzji organu I instancji wskazano jedynie, że "przytoczone okoliczności" o tym świadczą, ale w istocie w tym rozstrzygnięciu wyszczególniono jedynie dokumenty, które Prokuratura przekazała wraz z wnioskiem, bez odniesienia do okoliczności, które organ uznał za przesądzające o pogarszającym się stanie zdrowia. Podobnie organ II instancji zaaprobował jedynie stanowisko prokuratora , że wskazane na podstawie opinii psychiatrycznej i psychologicznej problemy zdrowotne stanowią obiektywny dowód na podstawie, którego można przyjąć, że istnieją poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Tymczasem opinie te wydane na potrzeby prowadzonego przez prokuratora postępowania karnego, zawierające ocenę stanu zdrowia psychicznego podejrzanego w kontekście jego udziału w postępowaniu karnym, czy też pobytu w Areszcie nie dają, w ocenie sądu, podstaw do skierowania go na badania lekarskie w celu stwierdzenia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami silnikowymi. WSA zwrócił uwagę, że celem zlecanych przez prokuratora badań była ocena stanu poczytalności podejrzanego, jak i jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do udziału w postępowaniu karnym. Uzyskane w ten sposób opinie nie zawierają żadnych ustaleń odnośnie stanu zdrowia uniemożliwiającego podejrzanemu prowadzenie pojazdów mechanicznych. Sąd podkreślił, że przedmiotem postępowania nie było też przestępstwo skierowane przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji bądź mające jakikolwiek związek ze sferą transportu. W wydanej opinii sądowo-psychiatrycznej biegli psychiatrzy stwierdzili, że podejrzany może brać udział w postępowaniu karnym, jego stan somatyczny nie stanowi przeciwwskazania do postawienia mu zarzutów i przesłuchania, natomiast stanowi przeciwwskazanie do zastosowania tymczasowego aresztowania. We wniosku prokuratora, a właściwie w dołączonych do niego opiniach sądowo-psychiatrycznej nie znalazły się żadne konkretne dane, wskazujące na istnienie po stronie skarżącego podstaw do skierowania go na badanie lekarskie, bowiem zaburzenia somatyczne, o których mowa w decyzji organu II instancji tj. niedosłuch, niedowidzenie, choroba niedokrwienna serca i cukrzyca ustalone zostały wyłącznie na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez biegłych lekarzy psychiatrów. Takie dane, nie potwierdzone żadnym materiałem dowodowym, w żaden sposób nie wskazywały, że mógł on stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Co więcej, organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał na podejrzenie choroby Parkinsona, podczas, gdy z opinii lekarza psychologa wynika, że to sam skarżący, a nie lekarz podejrzewa u siebie chorobę, ale Alzheimera, a nie Parkinsona. Ponadto była to opinia wydana przez psychologa, ale nie biegłego sądowego. Wobec powyższego WSA uznał, że zarówno zaskarżona do sądu jak i poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz 107 §3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji doszło do naruszenia prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. Przepis ten wymaga bowiem, aby zastrzeżenia dotyczące stanu zdrowia były "uzasadnione". Oznacza to, że okoliczności ustalone przez organ muszą przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem wskazywać, że z uwagi na stan zdrowia w stosunku do kierującego mogą występować przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, które powinny zostać zweryfikowane podczas badania lekarskiego, co w rozpoznawanej sprawie nie zostało ustalone. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Prokurator Regionalny w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi skarżącego. Prokurator wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływy na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że organy administracji publicznej w sposób wadliwy, niepełny przeprowadziły postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie czy wobec J. L. istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 622 ze zm., dalej u.k.p.) oraz w sposób niedostateczny oceniły wniosek prokuratora o skierowanie ww. na badania lekarskie, a także załączone do wniosku dokumenty, a w konsekwencji nie wyjaśniły w sposób wystarczający stanu faktycznego sprawy - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo doprowadziło do niesłusznego zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i uchylenia decyzji administracyjnych - podczas gdy organy dysponowały wystarczającym materiałem dowodowym, który należycie oceniły słusznie uznając, że zachodzą podstawy do skierowania ww. na badania lekarskie; 2. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a, w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez nienależytą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, że opinie sądowo-psychiatryczne załączone do wniosku prokuratora o skierowanie J. L. na badania lekarskie, jako sporządzone na potrzeby prowadzonego przez prokuratora postępowania karnego, zawierają wyłącznie ocenę stanu zdrowia ww. w kontekście jego udziału w postępowaniu karnym w tym co do pobytu w areszcie śledczym, nie zawierają żadnych ustaleń odnośnie stanu zdrowia uniemożliwiającego podejrzanemu prowadzenie pojazdów mechanicznych i nie mogą w ocenie tego Sądu stanowić podstawy do skierowania ww. na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem - co miało istotny wpływ na wynik sprawy bo doprowadziło do niezasadnego zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i uchylenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji - podczas gdy opinie te wprost wymieniają okoliczności odnoszące się do stanu zdrowia J. L., mające znaczenie nie tylko w kwestii procedowania w sprawie karnej, ale również mające znaczenie dla oceny jego predyspozycji jako kierowcy, a okoliczność, że sporządzono je na potrzeby postępowania karnego jest irrelewantna w tej sprawie; 3. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a, w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez nienależytą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne uznanie, że we wniosku prokuratora i załączonych do niego dokumentach nie znalazły się żadne konkretne dane wskazujące na istnienie po stronie J. L. podstaw do skierowania go na badania lekarskie albowiem zaburzenia somatyczne, o których mowa w decyzji organu drugiej instancji tj. niedosłuch, niedowidzenie, choroba niedokrwienna serca i cukrzyca, ustalone zostały wyłącznie na podstawie wywiadu przeprowadzonego przez biegłych psychiatrów, - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bo doprowadziło do niezasadnego zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i uchylenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji - podczas gdy schorzenia te nie wynikają wyłącznie z oświadczeń J. L., ale zostały ustalone przez biegłych psychiatrów także na postawie dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy karnej, do której mieli oni dostęp i mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem stanowią o istnieniu uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia J. L.; 4. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. poprzez wydanie wyroku bez rozpatrzenia całego materiału dowodowego i niezasadne pominięcie wynikającej z opinii biegłych psychiatrów okoliczności, wskazującej na stwierdzone u J. L. "otępienie mieszane/w stopniu lekkim/naczyniowo - zwyrodnieniowe" jako tej, która wskazuje na istnienie uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do stanu jego zdrowia jako kierowcy, która to okoliczność została stwierdzona przez biegłych specjalistów z zakresu psychiatrii i stanowi wiarygodną informację, a nadto pominięcie wynikających z opinii biegłych okoliczności co do przyjmowania przez ww. od 10 lat leku nasennego Estazolam, występowania niedosłuchu z zaopatrzeniem w aparat słuchowy, które nawet jeżeli ustalone zostały w toku wywiadu opiniującego lekarza specjalisty z J. L., to brak jest podstaw do ich zdyskredytowania, a przesłanką do tego nie może być bynajmniej samo zaprzeczenie tym okolicznościom przez ww., jako tego, który ma interes w określonym rozstrzygnięciu sprawy - co miało istotny wpływy na wynik sprawy, bo doprowadziło do niezasadnego zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. i uchylenia decyzji organów pierwszej i drugiej instancji. 5. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 a) p.p.s.a w zw. z art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. poprzez jego zastosowanie i uchylenie na tej podstawie decyzji administracyjnej organu pierwszej i drugiej instancji, w wyniku błędnego uznania, że doszło do naruszenia przepisu art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., co nie miało miejsca albowiem organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły, że istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia J. L. powodujące zasadność wniosku o skierowanie go na badania lekarskie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie wniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik wniósł o jej oddalenie w całości. Organ nie skorzystał z uprawnienia do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. z uwagi na to, że skarżąca zrzekła się przeprowadzenia rozprawy, a organ nie wniósł o jej przeprowadzenie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę na skutek wniesienia skargi kasacyjnej związany jest granicami tej skargi, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która zachodzi w wypadkach określonych w § 2 tego przepisu. Podstaw nieważnościowych w niniejszej sprawie nie stwierdzono. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Granice skargi są więc wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36, wyrok NSA z 12.09.2019 r., II GSK 634/19, LEX nr 2739689). Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie kasacyjnej, wymienionej w art. 174 pkt 1 jak i 2 p.p.s.a., to jest na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na naruszeniu przepisów postępowania, których uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W takiej sytuacji, co do zasady, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po ustaleniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania wykładni prawa materialnego oraz subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego (por. wyrok NSA z 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, wyrok NSA z 3.12.2024 r., II GSK 1000/24, LEX nr 3788107). Skarga kasacyjna opiera się na zarzutach dotyczących przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a które to zarzuty zawarte w pkt 1-4 petitum skargi kasacyjnej mogą zostać rozpoznane łączeni. Skarżący Prokurator zarzuca, że wbrew stanowisku Sadu I instancji materiał dowodowy był kompletny celem dokonania oceny przez organ, że zachodzą podstawy do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Nie miało też znaczenia, że zgromadzone opinie dotyczyły udziału w skarżącego w postępowaniu karnym w tym co do pobytu w areszcie śledczym. Zawierały one bowiem konkretne dane wskazujące na istnienie po stronie skarżącego podstaw do skierowania go na badania lekarskie. Z kolei zostały dane ustalone zostały przez biegłych psychiatrów także na postawie dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy karnej. Ponadto Prokurator zarzucił Sądowi I instancji pominięcie w swoim orzeczeniu takich okoliczności, jak "otępienie mieszane w stopniu lekkim/naczyniowo - zwyrodnieniowe" które to wskazuje na istnienie uzasadnionych i poważnych wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego jako kierowcy oraz przyjmowanie przez skarżącego od 10 lat leku nasennego Estazolam. Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210 z późn. zm., zwanej dalej u.k.p.) starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Powyższe oznacza, że na wcześniejszym etapie postępowania, tj. przed przeprowadzeniem badania, z natury rzeczy nie można poczynić kategorycznych ustaleń w tym zakresie. Należy zatem uznać za uzasadnione, takie zastrzeżenia, które zostały oparte na konkretnych, wiarygodnych podstawach (wyrok NSA z 4.03.2025 r., II GSK 2380/24, LEX nr 3846082). Należy przy tym zauważyć, że stosowanie tego przepisu musi uwzględniać cele, dla realizacji których regulacja ta została powołana do życia. Celem tej regulacji jest realizacja zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym, poprzez weryfikację zdolności psychofizycznych jego uczestników, w następstwie powzięcia przez organ informacji nasuwających uzasadnione wątpliwości w tym zakresie. W ramach badania lekarskiego uprawniony lekarz dokonuje oceny stanu zdrowia osoby badanej w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nie ma przy tym znaczenia źródło powzięcia uzasadnionych zastrzeżeń odnośnie do stanu zdrowia uzasadniających ocenę o zaktualizowaniu się przesłanki podjęcia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza się opinie sporządzone dla potrzeb postępowania w sprawie cywilnej, a więc bez znaczenia jest celu i przedmiotu sporządzenia dowodu z opinii sądowo-psychiatrycznej (wyrok NSA z 13.11.2024 r., II GSK 1045/21, LEX nr 3778834). Istotne jest, że z treść takiego dokumentu tworzyły podstawę do formułowania wniosku o zaistnieniu uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia strony skarżącej, aktualizując tym samym przesłankę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Stąd nie ma znaczenia, że w niniejszej sprawie opinie co do stanu zdrowia została sporządzona na potrzeby postępowania karnego w tym co do możliwości pobytu skarżącego w areszcie śledczym i nie jest ona związana z popełnieniem przez skarżącego czynu skierowanego przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub też mającego jakikolwiek związek z transportem. Trafnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 28.02.2024 r., I OSK 1928/20, LEX nr 3717989) wskazuje się, że regulacja zawarta w art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p. nie wskazuje precyzyjnie, jakie zastrzeżenia należy uznać za wystarczające do skierowania danego kierowcy na badania lekarskie. Mowa jest tylko, aby były one uzasadnione i poważne. Oznacza to, że właściwy organ administracji, po otrzymaniu informacji poddającej w wątpliwość należytą zdolność psychofizyczną kierowcy, powinien przeprowadzić postępowanie celem oceny, czy w konkretnym, badanym przypadku zastrzeżenia te są rzeczywiście tego rodzaju, że uzasadniają wydanie decyzji w oparciu o powołane wyżej przepisy. Sformułowanie, że mają być one uzasadnione oznacza zatem przede wszystkim, że powinny być oparte na wiarygodnych podstawach. Wydanie decyzji nie musi być poprzedzone wykazaniem pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów. Nie jest konieczne udowodnienie przez organ istnienia takich przeciwwskazań, lecz wystarczy wysokie prawdopodobieństwo ich istnienia. Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Wobec tego, uzasadnione i poważne zastrzeżenia winny mieć swoje źródło w tego rodzaju informacjach o stanie zdrowia, z których z dużym prawdopodobieństwem wynika, że u posiadacza prawa jazdy mogą występować przeciwwskazania zdrowotne co do możliwości jego dalszego bezpiecznego udziału w ruchu drogowym. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego wydaje przewidziane prawem orzeczenie. Skierowanie na badania lekarskie ma zaś na celu potwierdzenie, że w danym stanie zdrowotnym dana osoba nie będzie stwarzać niebezpieczeństwa w ruchu drogowym. W niniejszej sprawie za takie wiarygodne podstawy, o których mowa powyżej, należy uznać wniosek Prokuratury Regionalnej w Szczecinie z dnia 24 czerwca 2023 r. wskazujący na istnienie poważnych i uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia skarżącego patrząc się przez pryzmat zagrożenia dla ruchu drogowego. W ramach prowadzone postępowanie Prokuratura Regionalna w Szczecinie na potrzeby prowadzone sprawy karnej ustaliła, że skarżący ma m.in. otępienie mieszane w stopniu lekkim/naczyniowo -zwyrodnieniowe" oraz od 10 lat przyjmuje lek nasenny Estazolam. Oprócz tego ma stwierdzony obustronny niedosłuch i szumy uszne, cukrzycę, problemy kardiologiczne. Zaznaczyć przy tym raz jeszcze należy, że przesłanką skierowania kierowcy przez organ na badania lekarskie jest istnienie jedynie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia kierowcy. Natomiast, decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie jest jednoznaczna z pozbawieniem uprawnień do kierowania pojazdami i nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona wyjaśnieniu istniejących w tej kwestii uzasadnionych wątpliwości. Co więcej z regulacji prawnych wprost wynika, że organ nie ma ani obowiązku ani możliwości precyzyjnego wykazania, że konkretna osoba posiada przeciwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów. To dopiero na podstawie art. 75 u.k.p. przeprowadza się badanie lekarskie w celu ustalenia faktycznego istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z tego też względu na potrzeby postępowania w przedmiocie skierowania na badania lekarskie nie ma potrzeby ani możliwości wykazywania że te przeciwskazania rzeczywiście istnieją. Podkreślić też należy, że z żadnego powszechnie obowiązującego przepisu prawa nie wynika niedopuszczalność czynienia przez organ administracji publicznej ustaleń stanu faktycznego istotnych dla rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej - w tym na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o kierujących pojazdami - w oparciu o dokument sporządzony na potrzeby postępowania przygotowawczego. Stosownie do art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy bowiem dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Wobec powyższego należy uznać, że w niniejszej sprawie Prokurator Prokuratury Regionalnej w Szczecinie był podmiotem uprawnionym do zgłoszenia staroście potrzeby wszczęcia postępowania w sprawie skierowania kierowcy na przedmiotowe badania lekarskie. Natomiast starosta obowiązany był z mocy powołanych wyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami do rozpatrzenia wszelkich otrzymanych sygnałów odnoszących się do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy, co też uczynił. Jeżeli bowiem z dokumentów wynikały uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego pod kątem możliwości kierowania pojazdami, to nie można skutecznie zarzucać organowi, że wziął te okoliczności pod uwagę. Stąd poniesiony przez organ zarzut w pkt 1-4 naruszenia przez Sąd I instancji przepisów proceduralnych, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynika sprawy należy uznać za zasadny. Wobec powyższego zasadny jest również zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., albowiem jak trafnie zaznaczono w skardze kasacyjnej organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły, że istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego powodujące zasadność wniosku o skierowanie go na badania lekarskie. Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ponadto - w świetle ocen i rozważań poczynionych wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny - organ administracji prawidłowo zebrał, rozpatrzyły i oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga skarżącego jest niezasadna. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok, a następnie rozpoznał skargę, uznając że podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło