II SA/Wr 200/22
WyrokWSA we Wrocławiu2022-12-13
Skład orzekający: Halina Filipowicz-Kremis, Władysław Kulon, Wojciech Śnieżyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku po pożarze, wydana na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, została wydana prawidłowo, uwzględniając stan faktyczny i zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazując usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym budynku po pożarze. Stwierdzony stan techniczny, w tym uszkodzenia konstrukcji dachu i kominów, stanowił realne zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Sąd uznał, że nie ma znaczenia przyczyna powstania nieprawidłowości, a jedynie fakt ich zaistnienia i potencjalne zagrożenie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej właścicielowi budynku usunięcie nieprawidłowości w stanie technicznym po pożarze. Wcześniejsza decyzja nakazywała usunięcie usterek, które nie zostały wykonane. Po pożarze stwierdzono dalsze zniszczenia, w tym uszkodzenie więźby dachowej i kominów, co stanowiło zagrożenie. Właściciel zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i proceduralnego, w tym nieprawidłowej wykładni przepisów, braku analizy stabilności konstrukcji i bezpieczeństwa robót, a także zbyt krótkiego terminu wykonania nakazanych prac.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 2021 r., nr 1352/2021 w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości oddala skargę w całości.
Decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiece wałbrzyskim nr 45/2021 z dnia 25 października 2021 roku nakazano P. T. - właścicielowi budynku zlokalizowanego przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy pl. [...] w J. po pożarze budynku dawnej biblioteki w dniu 25.10.2021 r. poprzez wykonanie czynności oraz robót opisanych w sentencji decyzji.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr 1352/2021 z dnia 22 grudnia 2021 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 735), w związku z art. 66 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania zobowiązanego, reprezentowanego przez radcę prawnego M. J. od opisanej decyzji utrzymał ją w mocy. Na uzasadnienie organ odwoławczy wskazał, że przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim (dalej PINB) toczy się z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku zlokalizowanego w J. przy pl. [...] (dz. nr [...] obr. [...]). Na skutek przeprowadzonego postępowania administracyjnego decyzją nr 1/2020 z dnia 7 stycznia 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim nakazał P. T. - właścicielowi budynku zlokalizowanego przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obręb [...]), poprzez: 1. skucie uszkodzonych i zniszczonych tynków z elewacji frontowej budynku nr [...] - dawnej biblioteki (bryła I), które utraciły przyczepność do ścian murowanych oraz gzymsów, grożących upadkiem na przylegający bezpośrednio do budynku chodnik i jezdnię, 2. usunięcie luźnych i uszkodzonych dachówek z attyki budynku - dawnego kina (bryła II), 3. skuteczne uniemożliwienie wejścia osobom postronnym do wnętrza budynku, 4. monitorowanie rys i pęknięć powstałych w konstrukcji budynku poprzez założenie plomb kontrolnych lub montaż rysomierzy, 5. oczyszczenie zamontowanego na budynku daszku ochronnego z siatki z zalegających fragmentów dachówek, cegieł, tynku i itp. Powyższy nakaz nie został w całości wykonany, wobec czego wszczęto postępowanie egzekucyjne w administracji. W dniu 25 października 2021 r. PINB został powiadomiony o pożarze budynku w części dawnej biblioteki przy pl. [...] w J., do jakiego doszło w godzinach pomiędzy 1 a 2 w nocy. Na miejscu zdarzenia w dniu 25 października 2021 r. stwierdzono, iż całkowitemu zniszczeniu uległa drewniana więźba dachowa w części środkowej budynku, zachowały się fragmenty nadpalonej konstrukcji dachowej wraz z pokryciem przy szczytach budynku dawnej biblioteki. Pożar odsłonił 6 kominów murowanych ceglanych o wysokości od ok. 4 do 6 m. Zaobserwowano, że korony dwóch kominów są odchylone od pionu, jeden z kominów od strony parku wykazuje spękanie. Zniszczeniu uległ daszek ochronny wykonany wcześniej od strony ciągu pieszo - jezdnego na całej długości (zniszczona, poprzerywana została siatka, rozpięta pomiędzy wspornikami). Obiekt na chwilę obecną jest dostępny. Na chodniku i na jezdni zalega gruz z pokrycia dachowego, a ciąg pieszo- jezdny na wysokości budynku nr [...] wygrodzony jest taśmami ostrzegawczymi. Protokół z ww. kontroli wraz z dokumentacją fotograficzną został dołączony do akt sprawy. Przedstawiciele organu nadzoru budowlanego nie dokonali oględzin wnętrza budynku z uwagi na prowadzoną akcję dogaszania pożaru przez Straż Pożarną. Mając na względzie zaistniałą sytuację związaną z pożarem obiektu, a także wskazane obserwacje z miejsca zdarzenia, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim dnia 25 października 2021 roku wydał decyzję nr 43/2021, którą nakazał P. T. - właścicielowi budynku zlokalizowanego przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]) usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]), po pożarze budynku dawnej biblioteki w dniu 25 października 2021 r. poprzez: 1. usunięcie luźnych i niestabilnych elementów więźby dachowej, pokrycia dachowego pozostałych po pożarze, 2. usunięcie luźnych i uszkodzonych cegieł z korony murów i gzymsów oraz tynków, 3. usunięcie warstw kominów (6 sztuk) do wysokości zapewniającej ich stateczność, 4. zabezpieczenie obiektu przed przenikaniem wód opadowych do wnętrza, np. poprzez założenie tymczasowego zadaszenia z możliwością odprowadzenia wody na zewnątrz obiektu, 5. skuteczne uniemożliwienie wejścia osobom postronnym do wnętrza budynku, 6. wyznaczenie i wygrodzenie strefy bezpieczeństwa dla budynku nr [...] od strony placu [...] w J. oraz oznakowanie obiektu poprzez umieszczenie tablic jednoznacznie informujących o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia, i zakazie przebywania na terenie obiektu oraz w strefie jego oddziaływania ze względu na grożące niebezpieczeństwo.
Roboty budowlane wynikające z decyzji należy wykonać pod nadzorem i według wskazań osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz legitymującej się aktualnym zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego. Ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, na podstawie art. 108 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, powyższej decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odniesieniu do obowiązków określonych: w pkt 1, 2, 3, 5, 6 - wyznaczono termin na ich wykonanie do 28 października 2021 r., a pkt 4 - do dnia 15 listopada 2021 r.
Powyższa decyzja została oprotestowana przez P. T., reprezentowanego przez r. pr. M. J.
Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie materiału zgromadzonego w przedmiotowej sprawie, w oparciu o przepisy obowiązującego prawa oraz po zbadaniu zasadności argumentów podnoszonych w odwołaniu, stwierdził na wstępie, że zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek jego utrzymywania i użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem, wymaganiami ochrony środowiska oraz w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami zawartymi w art. 5 ust. 1 - 7 Pr. Bud (tj. podstawami prawidłowej budowy). "Obowiązek utrzymywania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym i estetycznym ma na celu zapobieżenie dopuszczenia do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Za należyty stan techniczny obiektu budowlanego należy uznać stan zapewniający sprawność techniczną obiektu jako całości oraz sprawność techniczną jego instalacji obiektu i urządzeń odpowiadający wymaganiom prawa, w tym przepisom techniczno-budowlanym. Organ nadzoru może zatem uznać za nieodpowiedni stan techniczny kontrolowanego obiektu i nałożyć - na podstawie art. 66 ustawy - Prawo budowlane - obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości wówczas, gdy stwierdzony stan tego obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych dotyczących warunków użytkowania obiektów" (Wyrok NSA z 11.02.2020 r., II OSK 605/18, LEX nr 3053200). Organ wyjaśnia, że postępowanie dotyczące nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego zmierza do przywrócenia pełnej sprawności technicznej obiektu budowlanego oraz zapewnienia możliwości jego bezpiecznego użytkowania. Organ, który stwierdzi, że stan techniczny obiektu budowlanego lub sposób jego użytkowania nie odpowiada wymogom zawartym w art. 5 ust. 2 Pr. bud,, jest zobowiązany do wydania nakazu w trybie art. 66 Pr. Bud, celem przywrócenia stanu zgodnego z normami prawnymi w zakresie utrzymywania i użytkowania obiektu budowlanego. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. "w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska, organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku.". Przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy dotyczy sytuacji, w których w konkretnym stanie faktycznym zachodzą takie okoliczności związane z danym obiektem budowlanym, które wskazują, że może on zagrozić dobrom chronionym, takim jak życie i zdrowie. Wystarczające jest ustalenie potencjalnego zagrożenia, oczywiście na tyle prawdopodobnego i poważnego, iż wymaga niewątpliwie wydania przez organ nadzoru budowlanego stosownego zakazu i nakazu. Organ I instancji orzekając w niniejszej sprawie o stanie technicznym budynku zlokalizowanego przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]) oparł swoje rozstrzygnięcie na protokole kontroli z dnia 25 października 2021 r. przeprowadzonej w związku z informacją o pożarze budynku w części dawnej biblioteki przy pl. [...] w J., do jakiego doszło w godzinach pomiędzy 1 a 2 w nocy dnia 25 października 2021 roku. Jak wynika z dokumentacji fotograficznej załączonej do akt sprawy i ustaleń poczynionych podczas kontroli, całkowitemu zniszczeniu uległa drewniana więźba dachowa w części środkowej budynku, zachowały się fragmenty nadpalonej konstrukcji dachowej wraz z pokryciem przy szczytach budynku dawnej biblioteki. Pożar odsłonił 6 kominów murowanych ceglanych o wysokości od ok. 4 do 6 m. Ponadto incydent związany z pożarem spowodował, że korony dwóch kominów są odchylone od pionu, jeden z kominów od strony parku wykazuje spękanie. Zniszczeniu uległ także daszek ochronny wykonany wcześniej od strony ciągu pieszo - jezdnego na całej długości- została zniszczona, poprzerywana siatka, rozpięta pomiędzy wspornikami. Ustalono, że obiekt jest dostępny, a na chodniku i na jezdni zalega gruz z pokrycia dachowego. Powyższe ujawnienia powstałych zniszczeń w ocenie tut. organu stanowią niewątpliwie duże niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia ludzkiego. Wskazać należy, że ujawnione nieprawidłowości tj. całkowicie zniszczona drewniana więźba dachowa w części środkowej budynku, nadpalona konstrukcja dachowa wraz z pokryciem przy szczytach budynku dawnej biblioteki, z uwagi na znaczne uszkodzenia będące następstwem działania ognia i przeprowadzonej akcji gaśniczej mogą nawet grozić zawaleniem. Nie ulega więc wątpliwości, że pożar i akcja gaśnicza istotnie wpłynęły na stan techniczny obiektu, który już przed wspomnianym zdarzeniem był w nieodpowiednim stanie technicznym, o czym świadczy decyzja nr 1/2020 z dnia 1 lipca 2020 r., którą PINB nakazał usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości wstanie technicznym budynku przy pl. [...] w J. poprzez wykonanie szeregu obowiązków wskazanych w sentencji ww. decyzji PINB i prowadzone w związku z powyższym postępowanie egzekucyjne w administracji. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika niewątpliwie, że nieodpowiedni stan techniczny, wymagający podjęcia działań naprawczych i będącym wynikiem także wieloletnich zaniedbań osób odpowiedzialnych za utrzymanie tego obiektu spowodowany jest pożarem tego budynku w części dawnej biblioteki przy pl. [...] w J., do jakiego doszło w dniu 25 października 2021 r. w godzinach pomiędzy 1 a 2 w nocy. Organ II instancji wyjaśnia, iż zgodnie ze stanowiskiem zawartym w orzecznictwie administracyjnym, przepis art. 66 Pr. Bud, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja, służy usunięciu nieprawidłowości (nieodpowiedniego stanu technicznego) powstałych w trakcie użytkowania obiektu, które są z reguły wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego lub nagłych zdarzeń mających miejsce po oddaniu obiektu do użytkowania. Przepis ten nie tworzy dla właściciela czy zarządcy obiektu nowego obowiązku, lecz precyzuje ustawowy obowiązek wynikający z art. 61 ustawy Prawo budowlane i dodaje element pozwalający organom nadzoru budowlanego na skuteczne egzekwowanie jego wykonalności. - patrz wyrok WSA w Warszawie z dnia 6.05.2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 276/11. Nieprawidłowość oznacza stan, który jest wynikiem niewłaściwego użytkowania obiektu, powstały wskutek zużycia pewnych jego elementów, / pogorszenia substancji, braku remontów, właściwej dbałości o stan techniczny. Rodzaj nałożonych obowiązków każdorazowo zależy od skali i formy stwierdzonych nieprawidłowości i zmierza do przywrócenia stanu używalności obiektu budowlanego (Wyrok NSA z 11.02.2020 r., II OSK 605/18, LEX nr 3053200). Całokształt zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż stan techniczny tego obiektu, odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., wobec czego organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości stwarzających zagrożenie życia i zdrowia ludzi, a także bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia z dnia 21 czerwca 2017 r. II SA/Wr 842/16 wskazuje, iż: "celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, zadaniem organu jest wykazanie zaistnienia przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Jednocześnie decyzja powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 7 grudnia 2004 r., sygn. akt: IV SA 2590/03 i z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt: VII SA/Wa 4403/03)." Jak słusznie zaznacza organ I instancji, konstrukcja normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 Pr. bud. wskazuje, iż decyzje podejmowane na jego podstawie mają charakter związany. To znaczy, że jeżeli wystąpi choćby jedna z przesłanek, określonych w art. 66 ust. 1 pkt 1 - 4 Pr. Bud. - to organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz zobowiązany do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości (wyrok WSA w Białymstoku z 3 grudnia 2009r., sygn. akt II SA/Bk 551/09). Przy czym podkreślić należy, iż w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego, nie bada się przyczyn, które doprowadziły obiekt do takiego stanu, bowiem prowadząc postępowanie w oparciu o unormowanie zawarte w art. 66 ustawy Prawo budowlane kwestią kluczową są skutki wynikające z niewłaściwego użytkowania obiektu budowlanego (patrz wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 18 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Rz 469/09, wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2009r., sygn. akt II OSK 427/08). W związku z tym, iż zadaniem przepisu art. 66 Pr. bud. jest utrzymanie obiektu budowlanego we właściwym stanie technicznym, organy nadzoru budowlanego powinny reagować możliwie szybko na stwierdzone nieprawidłowości, a przy określeniu terminu wykonania obowiązków powinny mieć na uwadze fakt, iż wyznaczenie zbyt długiego terminu może doprowadzić do dalszej degradacji obiektu budowlanego i w konsekwencji powstania bądź pogłębienia niewłaściwego stanu technicznego obiektu.
Mając powyższe na względzie, odnosząc się do zarzutów stawianych przez stronę Skarżącą, organ wyjaśnia, iż konieczność niezwłocznego podjęcia działań zabezpieczających nie może stanowić przedmiotu np. ekspertyzy sporządzanej dla danego obiektu budowlanego. Oczekiwanie na ekspertyzę w takim przypadku nie jest do pogodzenia z koniecznością natychmiastowego działania organów (por. wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2001 r. o sygn. akt II SA/Gd 1916/99 - opublikowany na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też chybiony jest zarzut strony skarżącej, iż organy przed nakazaniem wykonania prac zabezpieczających winny były wystąpić do właściciela przedmiotowego budynku o przedłożenie dokumentacji technicznej przedmiotowego budynku. W ocenie organu II instancji jak najszybsze usunięcie tych nieprawidłowości, poprzez dokonanie stosownych robót budowlanych ma doprowadzić do stanu zgodnego z prawem i eliminację zagrożeń dla zdrowia lub życia osób przebywających w otoczeniu obiektu. Organ odwoławczy ponownie wskazuje, iż dokonane i odzwierciedlone w materiale dowodowym ustalenia dotyczące stanu w jakim znajduje się budynek po pożarze są jednoznaczne i uzasadniają nakazanie m.in. zabezpieczenia elementów dachu budynku (usunięcie luźnych i niestabilnych elementów więźby dachowej, pokrycia dachowego pozostałych po pożarze, usunięcie luźnych i uszkodzonych cegieł z korony murów i gzymsów oraz tynków, zabezpieczenie obiektu przed przenikaniem wód opadowych do wnętrza, np. poprzez założenie tymczasowego zadaszenia z możliwością odprowadzenia wody na zewnątrz obiektu, usunięcie warstw kominów (6 sztuk) do wysokości zapewniającej ich stateczność), wyznaczenia i wygrodzenia strefy bezpieczeństwa dla budynku nr 5 od strony placu [...] w J. oraz oznakowania obiektu poprzez umieszczenie tablic jednoznacznie informujących o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia i zakazie przebywania na terenie obiektu oraz w strefie jego oddziaływania ze względu na grożące niebezpieczeństwo, a także skuteczne uniemożliwienie wejścia osobom postronnym do wnętrza budynku. Organ eksponuje fakt, że luźne i niestabilne elementy więźby dachowej i pokrycia dachowego, czy też uszkodzone, luźne cegły z korony murów gzymsów i tynków, które utraciły przyczepność do murów zewnętrznych elewacji, niewątpliwie mogą zagrażać bezpieczeństwu osób znajdujących się w otoczeniu budynku, gdyż istnieje możliwość niekontrolowanego odpadnięcia uszkodzonych elementów. Stąd też, ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego, na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim prawidłowo, w ocenie organu, zaskarżonej decyzji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Poprzez wzgląd na powyższe organ odwoławczy stwierdza, że PINB (wobec stwierdzonego złego stanu technicznego budynku oraz zagrożenia zdrowia i życia ludzi oraz postępującej degradacji budynku) trafnie określił termin na wykonanie robót budowlanych. Następnie podkreśla organ odwoławczy również fakt, iż jak wskazuje organ I instancji, odnośnie do pozostałych nieprawidłowości, jakie występują w budynku przy pl. [...] w J., zostanie wydana odrębna decyzja administracyjna. Wyjaśnić należy, że podjęcie przez organ nadzoru budowlanego takiego działania nie zamyka organowi drogi do ewentualnego dalszego prowadzenia postępowania w sprawie stanu technicznego obiektu, wynikającego z art. 66 ust. 1 pkt 3 albo 4. Procedury związane z doprowadzeniem obiektu budowlanego do właściwego stanu technicznego są często długotrwałe, a organ nadzoru budowlanego, stwierdzając istniejące zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska ze strony dowolnego obiektu budowlanego, zobligowany jest do podjęcia działań, które w pierwszej kolejności przedmiotowe zagrożenie zlikwidują (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, II SA/Wr 765/16), co w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości znajduje miejsce. Wobec powyższego organ uznał, że organ nadzoru budowlanego I instancji właściwie wydał zaskarżone rozstrzygnięcie na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, wystąpiła bowiem przesłanka obligująca ów organ do wydania decyzji zobowiązującej do wykonania określonych czynności, obliczonych na rezultat w postaci zapewnienia bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi, mienia a także środowiska. Z uwagi na fakt, iż wyznaczony termin wykonania nakazanych obowiązków upłynął, a decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, to niezasadnym byłaby jego zmiana, gdyż przeczyłoby to sensowi tego przepisu oraz celu jaki ma dla wydawanych decyzji i toczących się postępowań tj. jak najszybszego wykonania obowiązku z uwagi na ochronę zdrowia i życia ludzi. Całokształt zgromadzonego w toku prowadzonego postępowania administracyjnego materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż stan techniczny obiektu odpowiada hipotezie normy prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud., wobec czego organ I instancji zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, powstałych po pożarze dnia 25 października 2021 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia z dnia 21 czerwca 2017 r. II SA/Wr 842/16 wskazuje, iż: "celem decyzji wydanej na podstawie art. 66 Prawa budowlanego jest doprowadzenie obiektu budowlanego do należytego stanu technicznego, a zadaniem organu jest wykazanie zaistnienia przesłanek obligujących organ do podjęcia decyzji. Jednocześnie decyzja powinna dokładnie określać czynności bądź prace i roboty budowlane, które właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany wykonać celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania obiektu lub jego części (por. np. wyroki WSA w Warszawie: z dnia 7 grudnia 2004 r., sygn. akt: IV SA 2590/03 i z dnia 14 marca 2005 r., sygn. akt: VII SA/Wa 4403/03)." Podsumowując, stwierdzone nieprawidłowości w stanie technicznym budynku powodują, iż może ona zagrażać życiu, zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia. Ponownego wskazania wymaga fakt, iż w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że zaskarżona decyzja za zadanie ma zabezpieczenie otoczenia dookoła budynku celem eliminacji możliwości osunięcia się luźnych, niestabilnych elementów więźby dachowej, pokrycia dachowego, cegieł z korony murów, gzymsów i tynków, m.in. w związku ze zniszczeniem podczas pożaru daszku ochronnego wykonanego wcześniej od strony ciągu pieszo - jezdnego na całej długości. Elementy te mogą w niekontrolowany sposób spaść na przylegający teren oraz chodnik. Jest to niewątpliwie zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, a także dla mienia. Wskazane elementy zewnętrzne są szczególnie narażone na negatywne działanie czynników atmosferycznych. Organ odwoławczy zgadza się ze stanowiskiem organu I instancji, iż z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika bezsprzecznie, iż obiekt znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Wykonanie nakazanych obowiązków bez wątpienia nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego spowodowane zniszczoną konstrukcją dachu budynku po pożarze. W ocenie organu II instancji jak najszybsze usunięcie tych nieprawidłowości, poprzez dokonanie stosownych robót budowlanych ma doprowadzić do stanu zgodnego z prawem i eliminację zagrożeń dla zdrowia lub życia, a także przywróceniu bezpieczeństwa osób znajdujących się w obrębie budynku, a także przywrócenie wartości estetycznych obiektu zabytkowego. Mając na uwadze powyższe organ II instancji wskazuje, iż decyzja nr 43/2021 z dnia 25 października 2021 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim jako prawidłowa powinna się ostać w obrocie prawnym. Organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił bowiem stan faktyczny i dokonał oceny w oparciu o zebrany materiał dowodowy.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na ostateczną decyzję działając w imieniu P. T., (dalej jako "Skarżący") zgodnie z art. 50 § 1 w zw. z art. 52 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") złożył profesjonalny pełnomocnik. Zaskarżonej decyzji DWINB zarzucił 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 z późn. zm., dalej "u.p.b."), poprzez nieprawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego prowadzącą do konstatacji, iż nieprawidłowości w stanie technicznym budynku zagrażające życiu, zdrowiu lub mieniu ludzi, mogą uzasadniać nakazanie wykonania robót budowlanych zagrażających życiu, zdrowiu ludzi oraz mieniu; 2. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm., "k.p.a."), poprzez nałożenie obowiązków wykonania robót budowlanych bez przeprowadzenia analizy stabilności konstrukcji i bezpieczeństwa nakazanych robót budowlanych, bez uzyskania w tym przedmiocie opinii jednostek Straży Pożarnej zabezpieczającej teren pogorzeliska i wskazania, że zakończyła ona czynności na miejscu zdarzenia, co skutkowało nałożeniem obowiązków, których wykonanie może prowadzić do narażenia życia i zdrowia osób je wykonujących, a nadto bez uzyskania informacji od właściwej jednostki policji o zakończeniu czynności oględzin miejsca pogorzeliska i możliwości wkroczenia na teren budynku, jak również bez uzyskania uzgodnień w tym przedmiocie z organami ochrony konserwatorskiej z uwagi na objęcie nieruchomości zabytkowej ochroną konserwatorską, które to braki w postępowaniu przed organem II instancji nie zostały uzupełnione w żadnym zakresie, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; 3. naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nadanym rygorze natychmiastowej wykonalności nakładającą obowiązki wykonania określonych robót budowlanych w terminie trzech dni od dnia doręczenia pisma pełnomocnikowi skarżącego, który to termin charakteryzował się z góry określoną niemożliwością jego dochowania. We wnioskach strona skarżąca wnosi 1. na podstawie art. 145 § 1 lit. a oraz lit. c p.p.s.a. o uchylenie decyzji administracyjnych organów administracji obu instancji,
2. na podstawie art. 200 p.p.s.a. o zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pełnomocnik opisuje ogólnie przebieg postępowania, a następnie wskazuje, że zarzutem skargi o charakterze najbardziej doniosłym musi być - w świetle wyjątkowo lakonicznego rozpoznania stanu faktycznego przez organy obu instancji - charakter naruszenia prawa materialnego. Organ I instancji, wykorzystując instrumenty organu nadzoru architektonicznego, mimo związania obowiązkiem wydania decyzji ws. nieprawidłowości budynku, doprowadził do takiego nałożenia obowiązków na skarżącego, w której skonkretyzowana podwójnie norma prawa stoi w sprzeczności z treścią normatywną przepisów. Oznacza to, że organ I instancji, a wraz z nim organ II instancji, dopuścił się nieprawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego w skutek nieprawidłowego procesu subsumpcji. Naruszenie prawa materialnego kaskadowo doprowadziło do szeregu dalszych naruszeń prawa procesowego, które przyjęły formę nieprawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego. Istotność tych naruszeń proceduralnych wyraża się zwłaszcza w tym, że podejmując się wypełnienia obowiązku dokładnego wyjaśnienia sprawy organ nie wydałby decyzji z rygorem natychmiastowej wykonalności w ciągu 3 dni kalendarzowych, gdy nawet w momencie wydawania decyzji nie miał wiedzy, czy pożar nieruchomości i akcja Straży Pożarnej na terenie nieruchomości została zakończona. Zarówno Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie wałbrzyskim ("PINB"), jak i Dolnośląski Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego ("DWINB") stosują przy tym - nie posiadając żadnych dowodów na to - argumentacyjne zabiegi mające połączyć ewentualne wcześniejsze postępowania organów nadzoru architektonicznego w przedmiocie nieruchomości z przyczynami nieprawidłowości ustalonych w niniejszej sprawie administracyjnej (tj. pożarem nieruchomości). Naruszenie prawa materialnego - art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. strona upatruje w tym, że decyzja DWINB dopuszcza się naruszenia przepisów prawa materialnego w drodze ich nieprawidłowego zastosowania. Organy obu instancji dopuściły się przy tym obrazy art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. poprzez nieprawidłową wykładnię przepisów prawa materialnego prowadzącą do konstatacji, iż nieprawidłowości w stanie technicznym budynku zagrażające życiu, zdrowiu lub mieniu ludzi, mogą uzasadniać nakazanie wykonania robót budowlanych w oczywisty sposób narażających życie, zdrowie lub mienie ludzi. 2. Zdaniem strony dla niniejszej sprawy pozostaje, jak wskazano wyżej, naczelnym kontekst pożaru nieruchomości. Wskutek pożaru całkowitemu zniszczeniu uległa drewniana więźba dachowa w środkowej części budynku, konstrukcja dachowa została uszkodzona i nadpalona, zachowały się tylko jej fragmenty, doszło do odsłonięcia 6 kominów murowanych, część kominów wykazuje odchylenie od pionu, jeden spękanie, zniszczeniu uległ też daszek ochronny. 3 Zdaniem strony skarżącej wypada zauważyć, że przesłanka z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. obejmuje sytuacje, w których obiekt budowlany jest użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem, jego stan techniczny też jest odpowiedni, jednakże faktycznie zachodzą okoliczności, mające związek z obiektem budowlanym, wskazujące na możliwość zagrożenia przez ten obiekt dobrom chronionym. Na taki stan rzeczy może mieć wpływ np. oddziaływanie sił przyrody czy warunki atmosferyczne (nadmierne opady, gradobicie) 1. Z powyższego wynika bardzo istotna konkluzja - to nieprawidłowość w postaci zagrożenia dla życia i zdrowia stanowi o konieczności wydania decyzji, która zmierzać będzie do usunięcia takiego zagrożenia dla dóbr prawem chronionych. Ergo wypada wskazać, że Decyzja PINB winna za przedmiot mieć podjęcie działań, które usuwają zagrożenie dla życia i zdrowia lub mienia, które to zagrożenie pojawiło się wskutek pożaru na nieruchomości. 4 Do wydania decyzji nakazującej doprowadzenie obiektu budowlanego do odpowiedniego stanu nie wystarczy ogólne stwierdzenie przez organ, że zachodzą przesłanki określone w art. 66 ust. 1. Organ nadzoru budowlanego, opierając decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1, musi jednoznacznie sprecyzować, jakie nieprawidłowości występują oraz któremu z dóbr wymienionych w ust. 1 pkt 1 zagrażają i dlaczego. Jednocześnie należy mieć na względzie, że zagrożenie to musi istnieć w momencie orzekania przez organ, gdyż przepisu nie można stosować w sytuacji, w której zagrożenie jeszcze nie powstało. 5. Kwestia zagrożenia życia i zdrowia, jak również zastosowania tego przepisu przy rozstrzyganiu w niniejszej sprawie, jest przez organy obu instancji nieprawidłowo wykładana, ale również stosowana. Powołanie szeregu orzeczeń sądów administracyjnych przez DWINB ucieka od przedmiotu sprawy sensu stricto i okoliczności, które istniały w dacie podejmowania rozstrzygnięcia przez PINB. Po pierwsze, zapadła decyzja PINB doręczona została w momencie, w którym prowadzenie jakichkolwiek prac w ramach nałożonych obowiązków (którym został nadany rygor natychmiastowej wykonalności), grozić mogło życiu i zdrowi takich osób. Jak wskazał sam PINB w decyzji, w toku oględzin nieruchomości organy nadzoru budowlanego ustaliły określony stan techniczny nieruchomości, jednakże miejsce zdarzenia nie było jeszcze dostępne z uwagi na prowadzoną akcje gaśniczą. DWINB przy tym podkreślił, że był to naczelny dowód w sprawie, który doprowadził do wydania tej decyzji organu I instancji, a protokół kontrolny wraz ze zdjęciami z oględzin nieruchomości stanowić miały o konieczności wykonania obowiązków zmierzających do usunięcia zagrożenia życia i zdrowia (jako przesłanki wydania decyzji nakazowej art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b.). Dyspozycja tego przepisu skonkretyzowana w niniejszej sprawie jest co najmniej nieracjonalna - organy nadzoru bowiem doprowadzają do sytuacji, w której nakazują wejście na teren nieruchomości, gdy jeszcze nie ustalono ukończenia akcji gaśniczej przez Państwową Straż Pożarną. Inaczej wskazując, DWINB nie poddał refleksji okoliczności, że pogorzelisko może prowadzić do tworzenia sytuacji dalej idących niż w stanie aktualnym, tj. wywołać zawalenie choćby niedogaszonego stropu na osobę, która wyznaczona zostanie do wykonania robót wskazanych w Decyzji PINB. 6 Oznaczenie terminu realizacji obowiązków wskazanych w pkt 1, 2, 3, 5, 6 należy uznać za rażąco krótkie i wręcz niemożliwe do wykonania na dzień doręczenia decyzji. Biorąc pod uwagę fakt, że decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, organ nadzoru w I instancji zobowiązał skarżącego do natychmiastowego wejścia na teren pogorzeliska i wykonania prac, których jeszcze nie wiadomo czy będzie można wykonać - działające na terenie nieruchomości jednostki Straży Pożarnej w ramach wykonywania działań zabezpieczających mogłyby bowiem usunąć poszczególne, wymienione przez organ nieprawidłowości. Nie mniej jednak w chwili sporządzenia protokołu PINB stwierdził, że nie jest uprawniony do wstępu na teren nieruchomości, zdając sobie sprawę, że Straż Pożarna na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1940 z późn. zm.) może wydawać zakaz przebywania osobom postronnym w rejonie akcji ratowniczej. 7 Strona wskazuje, że skarżący nie stoi na stanowisku, że okoliczności pożaru zaprószonego na nieruchomości nie wymagają przecież dokonania żadnych prac budowlanych w ramach budynku. Natomiast stanowczo zaprzecza stanowisku, że PINB jak i DWINB wzięły pod uwagę całość sprawy i zagrożeń istniejących w chwili wydania Decyzji PINB, jak i w chwili nastąpienia skuteczności decyzji PINB, które realizowałyby dyspozycję art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Nieracjonalnym byłby ustawodawca, który zakładałby nakazanie wejścia podmiotom działającym na rzecz skarżącego bez uwzględniania, czy dobro prawnie chronione, które zabezpiecza tym przepisem (życie, zdrowie, mienie), nie zostanie nawet w większym wymiarze zagrożone. Wniosek taki jest absurdalny - żaden z organów dwu instancji nie wykazał dlaczego miałby być uzasadniony. 8. Powoływanie się na nieprawidłowości budynku istniejące uprzednio stanowią zabieg erystyczny, mający za przedmiot przedstawienie skarżącego jako winnego nieprawidłowości, których korektę wyznaczył w decyzji PINB organ nadzoru (tj. nieprawidłowości po pożarze). Strona zaprzecza stanowczo twierdzeniu DWINB, jakoby "niewątpliwie" stan nieruchomości po pożarze wynikał rzekomo z "zaniedbania osób odpowiedzialnych za utrzymanie tego obiektu" (por. str. 4 uzasadnienia decyzji DWINB). Po pierwsze, w żadnym fragmencie uzasadnienia decyzji DWINB czy to w drodze żadnego środka dowodowego nie wynika, na jakich dowodach DWINB tezę tę opiera, któremu z nich dał wiarę wobec przekonania "niewątpliwego" o przyczynie pożaru. Co więcej - organ II instancji powołał się na uprzednią decyzję nr 1/2020 z dnia 7 stycznia 2020 r. wydaną przez PINB (znak: NB.JZ./7356/39- 5/1529-18/22/14/20), z której wynika, że PINB ustalił, iż obiekt nie był i nie jest użytkowany przez ok. 10 lat. Nieruchomość nie jest przyłączona również do sieci elektroenergetycznej, nie jest przyłączona również do sieci gazowniczej. Organ jednocześnie nie wskazał na "niewątpliwość", że skarżący w toku tego postępowania wykonał obowiązki nałożone na niego, zwłaszcza zadbał o uprzątnięcie siatek zabezpieczających przed upadkiem na osoby postronne materiału budowlanego, zadbał o skucie luźnych dachówek oraz tynku, który stracił przyczepność od fasady budynku. Skarżący zadbał również o zabezpieczenie obiektu przed wstępem osób trzecich. 9 Jednocześnie, jako fakt znany z urzędu organowi II instancji, przez DWINB pominięta zupełnie została okoliczność faktyczna wskazywana w decyzji, że nieruchomość wyłączona jest z użytku i nie jest podpięta do żadnych przyłączeń elektroenergetycznych, gazowych lub innych sieciowych przyłączeń, które mogłyby spowodować ewentualny niepożądany zapłon wynikający z nieprawidłowości. Zdaniem organu II instancji nieprawidłowości powstałe z pożaru wynikały "niewątpliwie" z nieprawidłowości w poprzednim stanie technicznym, mimo że niewątpliwie w sprawie istnieją okoliczności, które przeczą logicznemu ciągowi poprzedniego stanu technicznego oraz przyczyny aktualnych nieprawidłowości (czyli logicznemu związkowi poprzedniego stanu technicznego nieruchomości oraz pożaru). Związanie szeroko powołane przez organy nadzoru budowlanego nie oznacza bowiem konieczności wydawania rozstrzygnięć, które są celowościowo- funkcjonalne z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. - taka argumentacja stanowi daleko idący formalizm, który przedkłada w spełnianie samej litery prawa nad sensem danego prawa. Bezsprzecznym jest, że nie pozostawiono w gestii organu podejmowanie rozstrzygnięć na podstawie tego przepisu, ale nie narzucono mu również obowiązku, który stałby w sprzeczności z zadaniem wyeliminowania zagrożenia życia, zdrowia ludzkiego oraz mienia. Samo zaś uprawnienie do określenia terminu wykonania obowiązku we właściwy dla sprawy sposób (o czym szerzej będzie niżej) kreuje istotne narzędzie organu nadzoru, które pozwala na właściwą realizację pragmatyki ochrony dóbr przed zagrożeniem płynącym z danego obiektu budowlanego. 10 przedstawienie sprawy jako wynikającej z uprzednich postępowań organu nadzorczego jest niezgodne z prawdą oraz stanem faktycznym – P. T. bowiem uczestniczył w czynnościach organów dochodzeniowo-śledczych, w toku których Policja ustalała możliwe przyczyny podpalenia nieruchomości. Oznacza to, że nie tylko w świetle okoliczności nieużytkowania obiektu od 10 lat, braku przyłączenia do instalacji elektroenergetycznych a także brak przyłączenia do instalacji gazowniczych, prowadzone czynności organów ścigania wskazują na podejrzenie zewnętrznej działalności osób, które mogły przypadkowo lub celowo doprowadzić do zaprószenia w nieruchomości ognia. W żadnym wypadku nie jest zasadne obarczanie winą skarżącego, jeżeli winy tej organy administracji nie wykazały, a dostępne dowody w sprawie wskazują zgoła odmiennie. 11 Z tego też powodu naruszenia prawa materialnego należy wskazać, że decyzja DWINB oraz poprzedzająca decyzja PINB nie powinna się ostać. III. N aruszenie prawa proceduralnego - art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. 1. Pierwsze z naruszeń prawa proceduralnego przyjęło postać obrazy art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ naruszył przepisy dotyczące w głównej mierze postępowania wyjaśniającego oraz przepisy dotyczące uzasadnienia decyzji poprzez nałożenie obowiązków wykonania robót budowlanych bez przeprowadzenia analizy stabilności konstrukcji i bezpieczeństwa nakazanych robót budowlanych, bez uzyskania opinii jednostek Straży Pożarnej zabezpieczającej teren pogorzeliska i wskazania, że zakończyła ona czynności na miejscu zdarzenia, co skutkowało nałożeniem obowiązków, których wykonanie może prowadzić do narażenia życia i zdrowia osób je wykonujących, a nadto bez uzyskania informacji od właściwej jednostki Policji o zakończeniu czynności oględzin miejsca pogorzeliska i możliwości wkroczenia na teren budynku, jak również bez uzyskania uzgodnień w tym przedmiocie z organami ochrony konserwatorskiej z uwagi na objęcie nieruchomości zabytkowej ochroną konserwatorską, które to braki w postępowaniu przed organem II instancji nie zostały uzupełnione w żadnym zakresie, co doprowadziło do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji. 2. Jak wskazano już wyżej, teren pożaru nieruchomości został objęty zakazem wstępu w trakcie trwania akcji gaśniczej i organy nadzoru w żadnym stadium obu postępowań nie ustaliły, w którym momencie nastąpiło zakończenie akcji gaśniczej. Nie pozyskały również, choćby w drodze realizacji zasady lojalnej współpracy organów administracji, jakiejkolwiek formy wyrażenia oświadczenia wiedzy lub woli wskazujące, że na teren pogorzeliska można wejść celem wykonania obowiązków. 3. Jednocześnie w tym zakresie PINB oraz DWINB nie wzięły pod uwagę czynności dochodzeniowo- śledczych, prowadzonych na terenie nieruchomości zaraz po zakończeniu akcji gaśniczej. Skarżący był przesłuchiwany jako właściciel nieruchomości przez Policję w związku z pożarem i organ nadzoru budowlanego nie ustalił w żadnym stadium zakresu czynności tak, by nie doprowadzić do działań z nimi sprzecznych, które mogłyby choćby zatrzeć ślady przestępstwa. Oczywistym jest, że nie jest to okoliczność wyłączająca możliwość wydania decyzji nakazowej w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. - okoliczność ta wpływa jednak na sposób wydania tej decyzji, a zwłaszcza moment jej wydania, wraz z terminem wykonania obowiązków. Oględziny miejsca pożaru to podstawowe źródło informacji niezbędnych do przeprowadzenia dochodzenia popożarowego. Są czynnością wymagającą specjalistycznej wiedzy i dużego doświadczenia, dlatego powinny być przeprowadzone z udziałem biegłego z zakresu pożarnictwa (z reguły członkowie policyjnej ekipy oględzinowej dysponują tylko ogólnymi wiadomościami o pożarach). Dokładne zbadanie miejsca pożaru powinno obejmować: szkice, zdjęcia i filmy wykonane nie tylko w płaszczyźnie, lecz także z góry - np. z dachu innego budynku, kosza drabiny mechanicznej lub podnośnika hydraulicznego. Zasadą jest, że oględzin miejsca pożaru nie powinno dokonywać się po zmroku i w nocy (przy oświetleniu sztucznym można je przeprowadzić jedynie w miejscach, w którym nie występuje oświetlenie naturalne). 3. Czy można zatem uznać, że nakazywanie wkroczenia na teren nieruchomości przez PINB oraz DWINB natychmiastowo, po chwili nastąpienia skuteczności decyzji PINB, wraz z dokonywaniem natychmiastowo czynności w strukturze budynku, utrudniałoby przeprowadzenie czynności organów w sprawie wykrycia ewentualnej przyczyny i sprawcy pożaru? W ocenie skarżącego nie tylko tak, ale również mogłoby doprowadzić do zarzucenia skarżącemu oraz podmiotom wykonującym takie prace budowlane, że działają na szkodę organów ścigania zabezpieczających ewentualne dowody w sprawie. Ponadto, powołując się na decyzję nr 1/2020 z dnia 7 stycznia 2020 r. wydaną przez PINB (znak: NB.JZ./7356/39-5/1529-18/22/14/20), DWINB oraz PINB winien doskonale rozpoznawać w niniejszej sprawie, że nieruchomość stanowi zabytek nieruchomy wybudowany w XIX w., co oznacza, że dyskrecjonalne działania w zakresie takiego zabytku, bez choćby ustalenia wstępnych ocen organów ochrony konserwatorskiej, jest sprzeczne ponownie z zasadą współpracowania przez organy administracji. Wypada zauważyć, że postępowanie wyjaśniające nie zostało przez organ II instancji w żaden sposób uzupełnione, co obciąża DWINB znacznymi uchybieniami przy dwukrotnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Istotność zaś wyraża się w tym znaczeniu, że ustalenie wszystkich okoliczności w tym postępowaniu niewątpliwie musiałoby doprowadzić co najmniej do wydania rozstrzygnięcia odmiennego, wydłużającego termin wykonania robót budowlanych. Z tego powodu decyzje obu instancji podlegają uchyleniu, organy winny sprawę rozpoznać ponownie, a ostatnie się tychże decyzji w obrocie prawnym jest niedopuszczalne w świetle przepisów prawa proceduralnego.
Naruszenie prawa proceduralnego - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 108 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przyjęło również postać obrazy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 u.p.b. w zw. z art. 7, art. 77 § § 1 i 4, art. 80 oraz w zw. z art. 107 § 3 i w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. Naruszenie powyższe nastąpiło poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji o nadanym rygorze natychmiastowej wykonalności, która to decyzja organu I instancji nakładała obowiązki wykonania określonych robót budowlanych w terminie trzech dni od dnia doręczenia pisma pełnomocnikowi skarżącego, który to termin charakteryzował się z góry określoną niemożliwością jego dochowania. Termin ten nigdy nie nosił przymiotu realności, tj. obiektywnej możliwości jego dochowania, czego DWINB nie wziął pod rozwagę, utrzymując w mocy decyzję oraz nie dokonując choćby merytorycznej zmiany rozstrzygnięcia poprzez wyznaczenie dłuższego terminu wykonania prac. Bezsprzecznym jest, co wskazał organ II instancji, charakter związany instytucji decyzji nakazowej określonej w art. 66 u.p.b. Organy nadzoru architektonicznego mają natomiast swobodę w ustaleniu terminu w jakim określone czynności mają być wykonane przez podmiot zobowiązany, który to termin musi jednakże odzwierciedlać tak zakres koniecznych do wykonania prac budowlanych, jak i realne możliwości wykonania tego obowiązku. W praktyce orzeczniczej podkreśla się bowiem, że termin z art. 66 ust. 1 u.p.b. musi mieć przymiot realności. 4 Jak wskazuje się w orzecznictwie: "za błędne również uznać należy stanowisko organów nadzoru budowlanego, koncentrujących się na przesłankach z art. 66 ust. 1 pkt 1-4 u.p.b. i twierdzących, że wyznaczając termin wykonania nakazów nie mogą uwzględnić innych okoliczności. W orzecznictwie administracyjnym wskazuje się, że gdyby intencją ustawodawcy było każdorazowo niezwłoczne uzyskanie wykonania decyzji wydawanej w trybie art. 66 u.p.b., to wówczas nie upoważniono by organu do orzekania o terminie wykonania decyzji nakazanej w warunkach uznania, (np. wyrok WSA we Wrocławiu z 8 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 635/19). Skoro organ nadzoru budowlanego dysponuje upoważnieniem do wyznaczenia terminu wykonania orzeczonych (nakazanych) w decyzji robót, to po to - zdaniem Sądu - aby można było przy rozstrzygnięciu podejmowanym w tym przedmiocie uwzględniać również okoliczności pozanormatywne. Nie można zatem uznać, że termin wykonania decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 u.p.b. determinowany jest wyłącznie zakresem nałożonych obowiązków, ich złożonością i stopniem zagrożenia wynikającym z istniejącego nieodpowiedniego stanu technicznego. Określając termin wykonania nakazów, właściwy organ powinien również rozważyć kwestie związane z niezbędną organizacją formalną i materialną orzeczonych robót. Termin ten powinien być istotnie realny, w tym znaczeniu, że przy jego określaniu nie można pominąć czynności, wymaganych obowiązującymi przepisami, czy wynikających z zasad doświadczenia życiowego, które należy podjąć przed rozpoczęciem faktycznej realizacji prac". 5.Strona zobowiązana zauważa, że nałożone przez PINB obowiązki w ciągu połowy przeszło dnia (pożar został ugaszony nad ranem, natomiast decyzja drogą elektroniczną doręczona została po godzinie 13:00 na adres skrzynki pocztowej pełnomocnika) zakładają wykonania rzeczywistej rozbiórki w ciągu trzech dni. Wynika to z terminu wykonania praktycznie wszystkich obowiązków wynikających z rozstrzygnięcia decyzji PINB do dnia 28 października 2021 r., gdy decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. Nie są to prace wstępne, zabezpieczające, które prowadzą do zachowania bezpieczeństwa osób postronnych czy też prace związane z uprzątnięciem terenu w okolicach budynku i zabezpieczające wstęp osób trzecich na teren budynku, a w zasadzie prace mające charakter już konstrukcyjny, zwłaszcza zobowiązujące do wejścia do budynku oraz usunięcia więźby dachowej nadpalonej i uszkodzonej w wyniku pożaru. Prowadzą do dokonania czynności nie zachowawczo-zabezpieczających, a rozbiórki w rzeczywistości dachu i kominów, czyli górnych fragmentów budynku. 6. Jednocześnie PINB nie zauważa, że po pożarze niezbędne są do przeprowadzenia czynności dochodzeniowo-śledcze, do których zobligowana jest Straż Pożarna oraz Policja. Każdorazowo w przypadku pożaru organy te ustalają przyczynę pożaru - a w przypadku ewentualnego zaistnienia określonych przesłanek, będą zmierzać do zabezpieczenia miejsca na potrzeby ustalania przyczyny pożaru. PINB nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego z tymi organami, nie uzyskał ich oceny.4 W zakresie przystąpienia do takich prac w ramach kodeksowej pragmatyki współdziałania organów administracji. Na podstawie § 55 wytycznych nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 30 sierpnia 2017 r. w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów (Dz. Urz. KGP z 2017 r. poz. 59 z późn. zm.) miejsce wzniecenia ognia podlega oględzinom policjantów, a wejście podmiotów działających za zlecenie skarżącego celem wykonania decyzji w trakcie wykonywania czynności oględzin, mogłaby zostać poczytana jako utrudnianie wykonywania czynności dochodzeniowo-śledczych. W tym zakresie jawi się wręcz zbieżność z podstawą nieważnościową art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. - wykonanie obowiązków wskutek skuteczności decyzji, zaraz po jej doręczeniu i wobec jej natychmiastowej wykonalności, mogłoby wywołać czyn zagrożony karą określony w art. 239 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 2345 z późn. zm.). Za zupełnie niezrozumiały wypada uznać brak współdziałania z Strażą Pożarną i prowadzoną przez nią akcją gaszenia pożaru nieruchomości. Traktując zgodnie z postępowaniem administracyjnym zaistniałą sytuację, z chwilą odebrania wiadomości e-mail wraz z decyzją nakazową przez pełnomocnika, gdy jeszcze czynności dogaszania nie zostały dokończone (co sam PINB podkreśla w uzasadnieniu decyzji), decyzja PINB powinna być wykonana maksymalnie do oznaczonego terminu 28 października 2021 r. Wraz z doręczeniem traktuje się o skuteczności nałożonego obowiązku, jeżeli był opatrzony klauzulą natychmiastowej wykonalności. Organ I instancji będąc w posiadaniu informacji o nieukończeniu akcji gaśniczej, nie podjął jakichkolwiek kroków celem ustalenia, czy nakładane obowiązki będą w ogóle wykonalne w chwili rozpoczęcia biegu terminu wykonania robót budowlanych określonych w decyzji PINB. Co więcej, przed wejściem do budynku dotkniętego pożarem najpierw należy upewnić się, że jej konstrukcja nie została naruszona, pod żadnym pozorem nie można wchodzić do budynku, który grozi zawaleniem. W pomieszczeniach po pożarze jeszcze długo unoszą się toksyczne opary, powstałe pod wpływem spalenia lub sto-pienia różnego rodzaju materiałów. W samej decyzji stwierdzono, że inspektorzy PINB nie mogli w toku oględzin miejsca wejść do budynku z uwagi na prowadzoną akcję dogaszania. Nie została przeprowadzona jakakolwiek analiza bezpieczeństwa wejścia do spalonego budynku, zwłaszcza w zakresie przystępowania do czynności określonych w Decyzji PINB. Oczywiście można wskazać, że powyższe mogło ulec konwalidacji wskutek ukończenia akcji gaśniczej i udzielenia przecież terminu 3 dni na wykonanie nakazanych prac - argumentacja taka stanowi jednak błędne koło, bowiem konwalidacja niemożliwości jednocześnie czyni dalszą niemożliwość wykonania tych prac poprzez skrócenie terminu wykonania robót do nieracjonalnych zupełnie okresów (np. jednego dnia na wykonanie szeregu prac rozbiórkowych w nieruchomości). PINB zatem powołując ochronę zdrowia i życia nakazuje natychmiastowo, w ciągu właściwie 2 dni (nie uwzględniając okresu ewentualnego dopuszczenia po czynnościach Straży Pożarnej i Policji), by wejść do pogorzeliska i narażać zdrowie i życie osób sprzątających. Jest to działanie niedopuszczalne, a przede wszystkim pomijające bezpieczeństwo ewentualnych podmiotów wykonujących bezpośrednio decyzję. Co bowiem wynikać ma z tego, że organ w drodze decyzji PINB nakazał wykonanie tych robót przez osoby posiadające stosowne uprawnienia oraz wiedzę - żaden podmiot prowadzący działalność w ramach prowadzenia robot budowlanych na pogorzeliskach nie zaryzykuje wejścia do nieruchomości, z której jeszcze może się unosić dym oraz w obrębie której mogą znajdować się jeszcze gorące elementy konstrukcyjne. 9. Organ miał doskonałą świadomość niemożliwości wykonania nakazów - PINB w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w trakcie oględzin nie dokonano wglądu do wnętrza budynku, bo jeszcze trwała akcja jego dogaszania przez Straż Pożarną (!) (por, str. 3 decyzji PINB). 10. DWINB natomiast dyskrecjonalnie, bez żadnego uzasadnienia wskazał, że organ I instancji trafnie określił termin wykonania robót ze względu na stan budynku oraz zagrożenie życia i zdrowia ludzi (por, str. 6 decyzji DWINB). DWINB nie przytoczył okoliczności na rzecz tak krótkiego i nieracjonalnego terminu, wskazując jedynie na ochronę życia oraz zdrowia, która przemawia jedynie a contrario takim wnioskom, bowiem termin zakładał w rzeczywistości wejście natychmiastowe do budynku w stanie zagrażającym życiu i zdrowi ludzi (!). 11. Nie sposób zatem uznać, że w świetle materiału dowodowego w dacie wydawania decyzji, a nawet w godzinie doręczenia i chwili skuteczności decyzji PINB, organ administracji wydawał decyzję administracyjną charakteryzującą się wykonalnością faktyczną oraz prawną. Organ I instancji nie wskazał w żaden sposób, że skontaktował się z komendą Straży Pożarnej, by ustalić czy w chwili doręczania decyzji zastępy Straży Pożarnej ukończyły akcję gaszenia budynku i czy możliwym byłoby w ogóle wejście uprawnionych do wykonania nakazanych robót budowlanych osób. 12. W wyroku NSA z 5.11.2009 r. (II OSK 1751/08) NSA stwierdził, że nakazuje się - przy ustaleniu terminu wykonania obowiązków - zwrócić uwagę na takie okoliczności jak konieczność sporządzenia dokumentacji techniczno-budowlanej, ewentualną konieczność opróżnienia niektórych lokali, czy też porę roku, mającą znaczenie dla wykonywania szeregu prac budowlanych. Istotna będzie także oczywiście nie tylko sama czasochłonność poszczególnych robót, ale także i kolejność ich wykonywania, a także to czy można je wykonywać równolegle czy też muszą one następować kolejno po sobie. Organy obu instancji nie dały żadnych podstaw do uznania, że jakiekolwiek pozostałe okoliczności niż stan techniczny budynku zostały wzięte pod uwagę. Organy administracji nie funkcjonowały zatem w próżni faktycznej i nie miały obowiązku rozważyć tylko tego, jaki jest stan techniczny nieruchomości po pożarze oraz jakie prace w ocenie budynku należy podjąć, ale jak też prace te odpowiednio w czasie wykonać. Przeciwnie do tego PINB rozpoznał jedynie potrzebę wykonania konkretnych prac na rzecz usunięcia nieprawidłowości budynku w świetle art. 66 u.p.b., nie interesując się czy w świetle dogorywającego pożaru takie działania jakkolwiek są zasadne już w dniu 25 października w godzinach popołudniowych. 13. Judykatura wskazuje, że: "oceniana możność zastosowania się do sformułowanego nakazu powinna mieć na uwadze czas wystąpienia określonych nieprawidłowości, które powinny zostać wyeliminowane samodzielnie przez właściciela obiektu budowlanego bez potrzeby uciekania się do kierowania do niego egzekwowanego w drodze egzekucji administracyjnej nakazu" 6. Skoro organ nadzoru budowlanego dysponuje upoważnieniem do wyznaczenia terminu wykonania orzeczonych (nakazanych) w decyzji robót, to po to, aby można było przy rozstrzygnięciu podejmowanym w tym przedmiocie uwzględniać również okoliczności pozanormatywne. Nie można zatem uznać, że termin wykonania decyzji wydanej w trybie art. 66 ust. 1 p.b. determinowany jest wyłącznie zakresem nałożonych obowiązków, ich złożonością i stopniem zagrożenia wynikającym z istniejącego nieodpowiedniego stanu technicznego.14. Z tego zatem powodu wypada wskazać, że nie czyniąc stosownej zmiany w rozstrzygnięciu, DWINB dopuścił się ponownego naruszenia przepisów proceduralnych, w stopniu istotnym z tego względu, że rozważenie okoliczności pozanormatywnych jak możliwość wstępu do pogorzeliska, możliwość bezpiecznego wykonania nałożonych przez PINB obowiązków, rozważenie czynności organów ścigania na miejscu zdarzenia, konstatować musiała odmienne rozstrzygnięcie co najmniej prowadzące do zmiany terminu wykonania obowiązków. Organ II instancji nie uczynił powyższego, dopuszczając się naruszenia prawa proceduralnego. 15. Z uwagi na wszystkie powyższe okoliczności wskazać należy, że obie decyzje administracyjne w niniejszej sprawie winny zostać uchylone, o co wnoszę jak na wstępie.
W doręczonej sądowi odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki sąd administracyjny zważył:
Należy przede wszystkim wyjaśnić, że w przepisie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) ustawodawca zastrzegł, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej), formułując w ten sposób generalne kryterium wiążące sądy administracyjne w pełnym zakresie ich kognicji. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanej decyzji, postanowienia (innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb ich wydania lub tryb podjęcia aktu albo czynności będącej przedmiotem zaskarżenia. Wiążące są przy tym przepisy obowiązujące w dacie wydania zaskarżonego aktu. Jego uchylenie albo stwierdzenie nieważności następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mających istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie wskazane kryterium legalności wojewódzki sąd administracyjny po poddaniu ocenie ustalonych w sprawie w toku administracyjnego postępowania instancyjnego okoliczności faktycznych i prawnych nie znalazł podstaw dla stwierdzenia naruszenia prawa w rozpoznawanej sprawie, mimo rozważenia w toku dokonywanych czynności przepisu art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.), z którego wynika, że sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli sądu podlegała decyzja nr 1352/2021 z dnia 22 grudnia 2021 r. Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej k.p.a.) oraz art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186), utrzymująca w mocy decyzję PINBu w powiece wałbrzyskim nr 45/2021 z dnia 25 października 2021 roku, którą nakazano P. T. - właścicielowi budynku zlokalizowanego przy pl. [...] w J. (dz. nr [...] obr. [...]), usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w stanie technicznym budynku przy pl. [...] w J. po pożarze budynku dawnej biblioteki w dniu 25.10.2021 r. poprzez wykonanie czynności oraz robót opisanych w sentencji decyzji. Przedstawiając okoliczności stanu faktycznego organ wyjaśnił, że w trakcie uprzednio prowadzonego postępowania stwierdzono, iż budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, a nadto 25 X 2021 r. organ nadzoru budowlanego został zawiadomiony o pożarze budynku w części dawnej biblioteki, który wybuchł między 1 i 2 w nocy, wobec czego organ ten uznał za konieczne wydanie decyzji w trybie art. 66 ust. 1 pkt 1 pb. Zdaniem sądu organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję nakazową organu pierwszej instancji nie naruszył prawa. Zgodnie z art. 61 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest zobowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 - czyli utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-7. Art. 61 Prawa budowlanego nakłada z mocy prawa określone w nim obowiązki na właściciela lub zarządcę obiektu, natomiast art. 66 daje organowi nadzoru budowlanego możliwość ingerencji w istniejący stan rzeczy, zmierzającej do zapewnienia użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z wymogami określonymi w art. 61. Stosownie bowiem z jego brzmieniem w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: 1) może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo 2) jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo 3) jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo 4) powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. DWINB w całości podzielił ustalenia faktyczne dokonane przez organ I wskazując, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie bezspornie wynika nieodpowiedni stan techniczny budynku. Zatem sformułowane zarzuty skargi, dotyczące naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. są (zdaniem sądu) bezzasadne. W budynku występuje bowiem szereg niespornych między stronami nieprawidłowości, które wymagają jak najszybszego usunięcia. Organy prawidłowo zastosowały w sprawie tryb z art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, który dotyczy właśnie sytuacji gdy stan budynku może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska. Zakreślone normatywnie obowiązki właściciela lub zarządcy - jak to podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2020 r., (sygn. akt II OSK 180/18, CBOSA) – "polegają głównie na przeprowadzaniu, w czasie użytkowania obiektu, okresowych przeglądów i ocen jego stanu technicznego oraz podejmowaniu działań związanych z wykonywaniem niezbędnych robót konserwacyjnych i remontowych, zapewniających utrzymanie właściwego stanu technicznego i bezpieczeństwa eksploatowanego obiektu budowlanego". Co istotne – z punktu widzenia okoliczności, że pożar pogorszył i tak zły stan budynku – w świetle art. 66 ust. 1 Prawa budowlanego nie ma znaczenia dlaczego (z jakiej przyczyny) doszło do stwierdzonych nieprawidłowości, bowiem zastosowanie tego przepisu nie wiąże się ze sposobem powstania, a jedynie z faktem zaistnienia opisanych tam sytuacji. Wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w pkt 1 - 4 obliguje organ do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie (Wyrok WSA w Olsztynie z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 393/20, CBOSA).
Jak wskazano wcześniej, z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z jej realiów wynika bowiem, że prawidłowo organy ustaliły, że opisany obiekt budowlany znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Potwierdzają to dowody zgromadzone podczas tego i poprzednio prowadzonego postępowania przez nadzór budowlany. Nadto, aktualny stan techniczny budynku znajduje swoje uzasadnienie w wynikach oględzin, dokonanych na miejscu, po pożarze w dniu 25 października 2021 r. Jak wynika z akt organu I szej instancji, przeprowadzając na miejscu wizję lokalną pracownicy nadzoru budowlanego stwierdzili całkowite zniszczenie drewnianej więźby dachowej środkowej części budynku, (po pożarze zachowały się jedynie fragmenty nadpalonej konstrukcji dachowej) oraz pokrycia przy szczytach budynku pierwotnie służącego jako biblioteka. Dalej, w wyniku pożaru zostało odsłonięte 6 kominów murowanych ceglanych o wysokości od ok. 4 do 6 m. Stwierdzono także, że korony dwóch kominów zostały odchylone od pionu, a jeden z nich wykazuje spękanie. Dodatkowo podczas oględzin stwierdzono, że zniszczeniu uległ również daszek ochronny, znajdujący się po stronie ciągu pieszo - jezdnego na całej długości (zniszczeniu i poprzerywaniu uległa siatka, rozpięta pomiędzy wspornikami). W dacie oględzin obiekt był ogólnie dostępny, a na chodniku i jezdni zalegał gruz z pokrycia dachowego, zaś ciąg pieszo- jezdny na wysokości budynku nr [...] został wygrodzony taśmami ostrzegawczymi. Co także istotne w świetle treści decyzji nakazowej przedstawiciele organu nadzoru budowlanego nie dokonali oględzin wnętrza budynku z uwagi na prowadzoną akcję dogaszania pożaru. Przeprowadzający kontrolę, na podstawie oceny aktualnego stanu technicznego obiektu (jak wcześniej wskazano bez badania wnętrza budynku) w zakresie charakteru i rozmiaru powstałych uszkodzeń, dokonali określenia stanu technicznego budynku i sprecyzowali wnioski i zalecenia dotyczące zakresu potrzebnych napraw. W ocenie sądu z prawidłowo ustalonych okoliczności sprawy wynika ponad wszelką wątpliwość niewłaściwy stan techniczny obiektu budowlanego. Wyjaśnić przy tym trzeba, że decyzje wydawane na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane zaliczane są do kategorii tzw. decyzji związanych, co oznacza, że organ ma obowiązek je wydać w sytuacji wystąpienia chociażby jednej z określonych w tym przepisie przesłanek. I właśnie taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Zdaniem sądu mimo szerokiej argumentacji skargi nie może ona odnieść zamierzonego skutku. Ustosunkowując się do zarzutów w zakresie ustalenia terminu wykonania nałożonych obowiązków należy zaś przede wszystkim wskazać, że organ uzasadnił z jakiej przyczyny zakreślił krótki termin wykonania obowiązku. Nadto, w razie udokumentowania niemożności wykonania obowiązków w terminie strona zobowiązana może wystąpić o jego przedłużenie. Nadto z dołączonego do akt dokumentu- INFORMACJA ZE ZDARZENIA NR [...] (s. 563 odwrót) wynika, że część z robót wymagających natychmiastowego wykonania została zrealizowana już przez straż pożarną, w toku interwencji. Trzeba także zwrócić uwagę na istotną dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, a mianowicie na k. 548 akt znajduje się POUCZENIE, w którym (między innymi) wskazano, że "roboty budowlane wynikające z niniejszej decyzji należy wykonać pod nadzorem i według wskazań osoby posiadającej wymagane uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej oraz legitymującej się aktualnym zaświadczeniem o przynależności do właściwej izby samorządu zawodowego, z poszanowaniem przepisów BHP oraz z poszanowaniem interesu stron i osób trzecich". Jest to o tyle istotne, że skarga w znacznej części koncentruje się na obawach zobowiązanego do czego może doprowadzić przedwczesne wykonanie zabezpieczenia budynku po pożarze. Zdaniem sądu, warunek zawarty w pouczeniu winien zabezpieczyć bezpieczeństwo niezbędnych robót budowlanych.
Reasumując, zdaniem sądu, organy nie dopuściły się naruszenia ani przepisów prawa materialnego, ani procesowego, co mogło by mieć wpływ na wynik postępowania, stąd na zasadzie art. 151 ppsa, należało orzec jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło