II OZ 336/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz /spr./ po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 102/24 o przywróceniu terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 9 października 2023 r., znak: SKO.41/4602/LI/2023 w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. Uzasadnienie. W dniu 8 lutego 2024 r. do Sądu wpłynęła skarga L. K. (dalej: skarżący, strona) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie (dalej: Kolegium) z dnia 9 października 2023 r., znak: SKO.41/4602/LI/2023, w przedmiocie warunków zabudowy. Jednocześnie strona wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 28 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 102/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przywrócił termin. Sąd wyjaśnił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że strona postępowania administracyjnego, która nie brała udziału w tym postępowaniu, może wnieść skargę do sądu administracyjnego w terminie przewidzianym dla stron będących adresatami decyzji. Jeśli zaś skargę składa podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu i któremu nie doręczono decyzji, to o ile nie skorzystał z uprawnienia do złożenia skargi przed upływem 30 dni od daty doręczenia decyzji innej stronie postępowania, może domagać się sądowej kontroli decyzji, gdy skutecznie wniesie o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności (zob. przykładowo postanowienie NSA z 29 stycznia 1998 r., I SA 413/97), W rozpoznawanej sprawie ostatnie (najpóźniejsze) doręczenie zaskarżonej decyzji Kolegium dla stron postępowania miało miejsce 21 października 2023 r. (k. 27 akt adm. II inst.). Skarżący, który nie brał udziału w tym postępowaniu administracyjnym, a wskazuje, że jest jego stroną, mógł więc złożyć to skargę przed upływem 30 dni od daty, to jest nie później niż 20 listopada 2023 r. Skarżący uchybił temu terminowi, składając skargę w dniu 6 lutego 2024 r. (data nadania), jednakże zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Sąd podkreślił, że w sytuacji, gdy skarżący składa skargę, powołując się na przysługujący mu interes prawny w jej wniesieniu w rozumieniu art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U, z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), a zarazem obowiązkiem sądu jest rozpoznanie jego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi, to na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego przedwczesne jest rozstrzyganie, czy skarżącemu istotnie przysługiwał przymiot strony. W konsekwencji zatem stanowisko sądu co do oceny, czy skarżącemu przysługuje interes prawny we wniesieniu skargi, nie może zostać wyrażone w orzeczeniu rozstrzygającym kwestię wpadkową, gdyż prowadziłoby to zdeterminowania - przynajmniej częściowo - treści orzeczenia kończącego postępowanie sądowe, co jest niedopuszczalne. Sąd stwierdził, że nie budzi jego wątpliwości, że zachodzą podstawy, aby twierdzić, że skarżącemu mógł przysługiwać interes prawny we wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Jest bowiem poza sporem, że Starosta Lubelski pismem z dnia 28 grudnia 2023 r., znak: AB.6740.18S5.2023.DK2, zawiadomił osoby będące stronami o tym, że 13 grudnia 2023 r. zostało wszczęte na wniosek [...] sp. z o. o. postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę stacji paliw płynnych i gazu LPG z pawilonem obsługi i infrastrukturą towarzyszącą na działkach nr ew. [...], [...], [...], [...] i [...] w miejscowości K., gmina K.. Zawiadomienie to zostało skierowane do wszystkich stron tego postępowania, które dotyczy tej samej inwestycji, dla której warunki zabudowy zostały ustalone decyzją Wójta Gminy Konopnica z dnia 21 czerwca 2023 r., znak: BK.6730.1.4.2022, utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Kolegium. Poza sporem jest, że za stronę postępowania w sprawie o pozwolenie na budowę opisanej stacji paliw płynnych i gazu LPG Starosta Lubelski uznał m.in. skarżącego L. K. Rozważając zasadność uwzględnienia rozpoznawanego wniosku, Sąd wskazał, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że o postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją Kolegium, dowiedział się w momencie, gdy zgłosił się po pomoc prawną do swego pełnomocnika w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie o pozwolenie na budowę stacji paliw w Konopnicy. Miało to miejsce w dniu 31 stycznia 2024 r. Z uwagi na to, że jego pełnomocnik jest również pełnomocnikiem innej ze stron, mógł on przekazać skarżącemu informacje o postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla tej stacji paliw. Dopiero wówczas skarżący mógł złożyć skargę na decyzję Kolegium kończącą to ostatnie postępowanie administracyjne oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Mając na uwadze powyższą argumentację Sąd uznał, że skarżący uprawdopodobnił, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 86 P.p.s.a., że uchybienie przez niego terminu nastąpiło bez jego winy. Przede wszystkim, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie był zawiadomiony o toczącym się postępowaniu, nie doręczono mu również decyzji organu I instancji, ani zaskarżonej decyzji Kolegium. Ponadto skarżący oświadczył, że nie miał wiedzy o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla omawianej inwestycji, zaś o tym postępowaniu dowiedział się w dniu 31 stycznia 2024 r., gdy zgłosił się do r. pr. A. T. w celu uzyskania pomocy prawnej w sprawie o pozwolenie na budowę omawianej stacji paliw płynnych, w której uznano go za stronę postępowania. Sąd nie znalazł przy tym podstaw, by uznać to twierdzenie skarżącego za niewiarygodne, zwłaszcza, że materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych sprawy, jak wspomniano, nie daje podstaw do jakichkolwiek przypuszczeń, że już wcześniej skarżący wiedział o postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzję. Sąd podkreślił, że uprawdopodobnienie istnienia braku winy w uchybieniu terminu stanowi środek zastępczy dowodu. Z tego wynika, że nie daje ono pewności, a jedynie czyni wiarygodnym, to jest prawdopodobnym istnienie w rzeczywistości okoliczności podniesionych w rozpoznawanym wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [...] Sp. z o.o. Postanowienie zaskarżyła w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 124 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 lipca 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, bazy i stacje gazu płynnego, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 1707) poprzez przywrócenie terminu podmiotowi, który nie jest w sprawie stroną, gdyż nieruchomość, której właścicielem jest L. K., nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu będącego przedmiotem wydanej decyzji o warunkach zabudowy, zatem nie było podstaw do uznania, że może on być stroną, zaś przywrócenie terminu przysługuje wyłącznie stronie, co skutkowało nieprawidłowym rozstrzygnięciem w sprawie przywrócenia terminu; b) art. 87 § 1, 2, w zw. z art. 88 P.p.s.a., poprzez niezweryfikowanie daty, w której L. K. miał dowiedzieć się o wydanej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, oparcie się na jego nieuprawdopodobnionych twierdzeniach o wizycie u pełnomocnika 31 stycznia 2024 r. w sytuacji, w której L. K. jak sam wskazał, wcześniej otrzymał pismo Starosty Lubelskiego z dnia 28 grudnia 2023 r., w sprawie znak: AB.6740.1885.2023.DK2 o wszczęciu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę stacji paliw płynnych i gazu LPG z pawilonem obsługi i infrastrukturą towarzyszącą i już po jego otrzymaniu musiał wiedzieć o wydaniu wcześniejszej decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, co skutkowało złożeniem wniosku o przywrócenie terminu z uchybieniem 7-dniowego terminu wynikającego z przepisów, co winno skutkować odrzuceniem wniosku zgodnie z art. 88 P.p.s.a. W związku z powyższymi zarzutami spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia, poprzez odmowę przywrócenia L. K. terminu na wniesienie skargi, ewentualnie poprzez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Nie zasługuje na uwzględnianie zarzut naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z § 124 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 24 lipca 2023 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, bazy i stacje gazu płynnego, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (Dz. U. poz. 1707) poprzez przywrócenie terminu podmiotowi, który nie jest w sprawie stroną. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. uprawionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Pojęcie "strony" jest kategorią prawa materialnego. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, orzeczenia.nsa.gov.pl). Badanie kwestii ewentualnego interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a., tj. przesłanki materialnoprawnej dopuszczalności skargi, wykracza poza ramy postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia skargi i nie mogło być przedmiotem oceny Sądu przy badaniu wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 36/12, postanowienie z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II OZ 860/14 orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Wskazać należy, że uprawdopodobnienie braku winy jest obowiązkiem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu, która stosownie do art. 87 § 2 P.p.s.a., nie musi udowodnić braku winy, a jedynie uprawdopodobnić okoliczności świadczące o jej braku. Z brzmienia art. 87 § 2 P.p.s.a. wynika, że za dostateczną przesłankę przywrócenia terminu ustawodawca uznał uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę okoliczności, które - wedle treści wniosku - miały stanowić bezpośrednią przyczynę uchybienia określonego terminu. Uprawdopodobnienie, jak podkreśla się w orzecznictwie, nie daje natomiast pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. postanowienie NSA z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 95/12). Podkreślenia zatem wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy. Jak już wyżej wskazano, wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 755/14). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący w należyty i wystarczający sposób, uprawdopodobnił brak swojej winy w niedopełnieniu w terminie wymaganych czynności. Przedstawiona argumentacja w zakresie uchybienia terminu uprawdopodabnia w sposób dostateczny tezę, że do uchybienia terminu doszło wskutek okoliczności niezawinionych przez skarżącego. Na aprobatę zasługuje stanowisko Sądu, że skarżący o postępowaniu administracyjnym zakończonym zaskarżoną decyzją Kolegium, dowiedział się w momencie, gdy zgłosił się po pomoc prawną do swego pełnomocnika w związku z toczącym się postępowaniem w sprawie o pozwolenie na budowę stacji paliw w Konopnicy, co miało miejsce w dniu 31 stycznia 2024 r. Z uwagi na to, że jego pełnomocnik jest również pełnomocnikiem innej ze stron, przekazał on skarżącemu informacje o postępowaniu administracyjnym w sprawie o ustalenie warunków zabudowy dla tej stacji paliw. Dopiero wówczas skarżący mógł złożyć skargę na decyzję Kolegium kończącą to ostatnie postępowanie administracyjne oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.