IV SO/Po 7/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 09 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. przeciwko Zarządowi Związku Międzygminnego O. z siedzibą w W. w przedmiocie wymierzenia organowi grzywny za nieprzekazanie skargi postanawia oddalić wniosek. . Pismem z 26 sierpnia 2023 r. W. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako "Wnioskodawczyni" lub "Spółka") wniosła o wymierzenie [Zarządowi] Związku Międzygminnego O. z siedzibą w W. (dalej jako "Organ") grzywny za "niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy [p.p.s.a.]". W uzasadnieniu wskazała, że 14 lipca 2023 r. wniosła skargę do WSA w Poznaniu za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP Urzędu Skarbowego w W., który w dniu 17 lipca 2023 r. przekazał ją do elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP Organu. W dniu 25 sierpnia 2023 r. Spółka otrzymała wezwanie z WSA o nadesłanie odpisu KRS do sprawy o sygn. akt IV SAB/Po 120/23. Po zapoznaniu się z aktami powzięła informację, że Organ nie doręczył do WSA odpisu KRS Spółki, który otrzymał wraz ze skargą, a skarga z załącznikiem w postaci oryginalnego dokumentu elektronicznego podpisanego podpisem elektronicznym nie została przekazana do WSA. Spółka wniosła zatem o wymierzenie Organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i zasądzenie od Organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Postanowieniem z 5 października 2023 r. o sygn. akt IV SO/Po 14/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek Spółki, wyjaśniając w uzasadnieniu, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę może być rozpoznany jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. Gdy skarga jest niedopuszczalna ze względu na jej przedmiot, to i wniosek o wymierzenie grzywny za jej nieprzekazanie w terminie jest niedopuszczalny. Wniosek Spółki dotyczy nieprzekazania skargi na bezczynność w przedmiocie "obowiązku doręczenia pism w postaci elektronicznej". Taka skarga jest niedopuszczalna w świetle uchwały NSA z 22 czerwca 2020 r. o sygn. akt II OPS 5/19. Na marginesie WSA zaznaczył, że skarga na bezczynność organu, co do której złożono wniosek o wymierzenie grzywny, została przekazana sądowi przez organ w ustawowym terminie 30 dni. W wyniku rozpoznania zażalenia Spółki, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 9 stycznia 2024 r. o sygn. akt III OZ 620/23 uchylił powyższe postanowienie WSA, wyjaśniając w uzasadnieniu, że nie podziela występującego w orzecznictwie NSA poglądu, że niedopuszczalność skargi powoduje konieczność odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny. Przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny są wniosek o wymierzenie grzywny oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków wynikających z art. 54 § 2 p.p.s.a., bez względu na przyczyny nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie. Nie jest taką przesłanką niedopuszczalność skargi. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził sprzeczność w rozważaniach WSA, bowiem, jak wynika z postanowienia WSA z 5 października 2023 r. o sygn. akt IV SAB/Po 120/23, WSA odrzucił skargę uznając, że strona nadając ją dokonała tej czynności już po ostatecznym zakończeniu postępowania i dlatego skarga podlegała odrzuceniu. WSA nie wskazał zatem, że skarga nie podlegała kognicji sądu administracyjnego. Końcowo NSA zaznaczył, że "Sąd I instancji będzie zobowiązany rozpoznać wniosek o wymierzenie grzywny merytorycznie, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; w skrócie "p.p.s.a.") ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W konsekwencji, na mocy przywołanego art. 153 p.p.s.a. sąd pierwszej instancji rozpoznający ponownie sprawę na skutek orzeczenia NSA związany jest oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym orzeczeniu. W pojęciu "oceny prawnej" zawiera się nie tylko wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych, ale i sposobu ich stosowania (ewentualnie: stwierdzenie niedopuszczalności ich zastosowania) w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje więc m.in. zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne. Z kolei "wskazania co do dalszego postępowania", stanowiąc z reguły konsekwencję oceny prawnej, dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 2–5 i 9 do art. 153). Jak z powyższego wynika, Sąd w składzie rozpoznającym powtórnie niniejszą sprawę związany był oceną prawną, w tym wykładnią prawa, a także wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w zapadłym w tej sprawie orzeczeniu (postanowieniu) Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r. o sygn. akt III OZ 620/23. Stąd konieczne było merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżącej o wymierzenie Organowi grzywny za niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. W świetle art. 54 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a. organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym trafnie wskazuje się, że grzywna z art. 55 § 1 p.p.s.a. ma mieszany, dyscyplinująco-represyjny, charakter. Jej celem jest nie tylko doprowadzenie do tego, by organ przekazał sądowi administracyjnemu skargę wraz z aktami sprawy i swoim stanowiskiem, ale także ma ona być sankcją za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o którym mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Ponadto ma ona również funkcję prewencyjną, której celem jest zapobieżenie naruszeniom prawa w przyszłości. A zatem sąd administracyjny, rozstrzygając w kwestii wymierzenia organowi grzywny oraz ustalenia jej wysokości, powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz to, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny podmiot ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienia NSA: z 18.04.2023 r., III OZ 188/23; z 24.05.2022 r., III OZ 314/22; dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt sprawy o sygn. IV SAB/Po 120/23, Organ przekazał WSA – w postaci papierowej – skargę wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy, nadając je przesyłką z 14 sierpnia 2023 r. (k. 33 akt sądowych). Przy czym – jak wynika z odpowiedzi na skargę i akt sprawy – organ przekazał "skargi skarżącego z datami wpływu: 17.07.2023, 20.07.2023, 3.08.2023" (k. 12 akt sądowych; pisma Naczelnika US w W. z 17 i 20 lipca 2023 r., k. 13 i 10 akt sądowych). W odpowiedzi na wezwanie WSA do przekazania skargi w formie wniesionej do Organu, doręczone Organowi 23 sierpnia 2023 r. (k. 43-45 akt sądowych), Organ w dniu 29 sierpnia 2023 r. przesłał "korespondencję z Urzędu Skarbowego – skarga W. dot. IV SAB/Po 120/23" (k. 79-97 akt sądowych). Ponadto w piśmie z 02 października 2023 r. z załącznikami, stanowiącym odpowiedź na wniosek (k. 136-140 akt sądowych), Organ wyjaśnił, że wiadomość otrzymana 17 lipca 2023 r. od Urzędu Skarbowego zawierała dokument z treścią pisma przekazującego skargę (zawierający także zapis o załączonym odpisie KRS), skargę oraz UPP. Załączony KRS nie był jednak możliwy do podglądu, zawierał błąd – na dowód czego Organ przesłał wydruk zrzutu ekranu (k. 138 akt sądowych). Należy zatem zauważyć, że w realiach analizowanej sprawy Organ przesłał skargę w ustawowym terminie (otrzymaną najwcześniej 17 lipca 2023 r., przesłał 14 sierpnia 2023 r.), choć początkowo w nieprzepisowej formie (jako wydruki, zamiast w formie oryginalnej – elektronicznej). Co jednak tu najważniejsze, w świetle złożonych przez Organ wyjaśnień i przedstawionych dowodów nie można jednoznacznie przypisać mu "winy" w nieprzesłaniu całości dokumentacji skargi (brak załącznika w postaci odpisu KRS Spółki), skoro jak wynika z wyjaśnień Organu, sam od Naczelnika US w W. nie otrzymał skargi wraz z prawidłowymi załącznikami. Poza tym Organ terminowo – w odpowiedzi na wezwanie – przesłał skargę w postaci, w jakiej ją otrzymał i również z tej korespondencji nie wynika, by był do niej załączony odpis KRS Spółki. Należy podkreślić, że użyty w art. 55 § 1 p.p.s.a. zwrot "sąd może orzec o wymierzeniu grzywny" wskazuje, że wymierzenie grzywny nie jest obligatoryjne i możliwość ta pozostawiona jest uznaniu sądu (zob. A. Kabat [w:] B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2021, uw. 2 do art. 55). W niniejszej sprawie Sąd, z wyżej podanych przyczyn, nie dopatrzył się dostatecznych podstaw do wymierzenia Organowi wnioskowanej grzywny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. oraz art. 151 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek Spółki o wymierzenie grzywny.