III OSK 4815/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-09-03
Skład orzekający: NSA Ewa Kwiecińska, NSA Rafał Stasikowski, del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miasta T. mogła rozpatrzyć protest wyborczy mieszkańców Osiedla w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, czy też powinna była zastosować tryb nadzoru nad działalnością organów osiedla?Ratio decidendi
Rada Miasta T. nie powinna była rozpatrywać protestu wyborczego mieszkańców w trybie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, lecz w trybie nadzoru nad działalnością organów osiedla, wynikającym ze Statutu Miasta T. i Statutu Osiedla. Zastosowanie trybu skargowego stanowiło istotne naruszenie prawa, co skutkowało stwierdzeniem wydania uchwały z naruszeniem prawa przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA.Stan faktyczny
Grupa mieszkańców złożyła do Rady Miasta T. protest wyborczy dotyczący wyborów Zarządu Osiedla. Rada Miasta T. rozpatrzyła ten protest uchwałą z dnia 24 lipca 2019 r., uznając go za bezzasadny, stosując przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda Podkarpacki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając naruszenie prawa. WSA w Rzeszowie stwierdził wydanie uchwały z naruszeniem prawa, uznając, że protest powinien być rozpatrzony w trybie nadzoru, a nie skargowym. Rada Miasta T. wniosła skargę kasacyjną do NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Gminy T. Zasądzono od Gminy T. na rzecz Wojewody Podkarpackiego kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędziowie sędzia NSA Rafał Stasikowski sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Drapczyńska-Sobiczewska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 894/20 w sprawie ze skargi Wojewody Podkarpackiego na uchwałę Rady Miasta T. z dnia 24 lipca 2019 r. nr XVI/160/2019 w przedmiocie rozpatrzenia skargi 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Gminy T. na rzecz Wojewody Podkarpackiego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 894/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wojewody Podkarpackiego na uchwałę Rady Miasta T. z dnia 24 lipca 2019 r. nr XVI/160/2019 w sprawie rozpatrzenia skargi, stwierdził wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa (pkt I), a także zasądził od Rady Miasta T. na rzecz strony skarżącej Wojewody Podkarpackiego kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt II).
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r., podpisana pod nim grupa mieszkańców osiedla [...], złożyła do Rady Miasta T. protest wyborczy w sprawie wyboru Zarządu Osiedla [...], które odbyły się w dniu [...] kwietnia 2019 r. Wnoszący protest zażądali w nim unieważnienia wyborów członków Zarządu Osiedla [...], w tym przewodniczącego Zarządu Osiedla [...], z powodu rażącego naruszenia prawa dokonanego w trakcie wyborów oraz zarządzenie przeprowadzenia ponownych wyborów zarządu osiedla [...].
Wojewoda Podkarpacki zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2019 r., znak P-II.1410.11.2019, poinformował K. W. o uznaniu jej skargi na działalność Rady Miasta T. z dnia 21 maja 2019 r. z tytułu nierozpatrzenia przez Radę Miasta T. pisma mieszkańców o tytule "Protest wyborczy". W uzasadnieniu zawiadomienia o sposobie załatwienia skargi wyjaśniono, iż protest wyborczy z dnia 17 kwietnia 2019 r. zawiera w swojej treści szereg zarzutów naruszenia prawa w związku z przeprowadzonymi wyborami Zarządu Osiedla [...]. W tej sytuacji Rada Miasta T. jako statutowy organ kontroli i nadzoru nad uchwałami organów osiedla winna zapoznać się z pismem skarżącej z dnia 17 kwietnia 2019 r. oraz rozpatrzyć wskazane w nim zarzuty na posiedzeniu, zajmując stanowisko w sprawie. Przewodniczący Rady Miasta nie miał podstaw do jednoosobowego rozpatrzenia przedmiotowego pisma skarżącej, a zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713, zwana dalej: "u.s.g.") powinien jedynie uruchomić obowiązujące w Radzie Miasta T. procedury.
Następnie Rada Miasta T. uchwałą z dnia 24 lipca 2019 r., nr XVI/160/2019 uznała za bezzasadną skargę - protest z dnia 18 kwietnia 2019 r., z powodów wskazanych w uzasadnieniu do tej uchwały. W § 2 w/w uchwały Rada stwierdziła, iż stanowi ona zawiadomienie o sposobie załatwienia skargi - protestu wyborczego w rozumieniu art. 238 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., zwana dalej: "k.p.a.").
Wojewoda Podkarpacki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.
W odpowiedzi na skargę Rada Miasta T. – reprezentowana przez Prezydenta Miasta T., zawnioskowała o oddalenie skargi.
Zarządzeniem z dnia 19 listopada 2020 r., sygn. II SA/Rz 894/20 WSA w Rzeszowie wezwał organ do nadesłania oryginału (w wersji niezanonimizowanej) uchwały z dnia 24 lipca 2019 r. nr XVI/160/2019 w sprawie rozpatrzenia skargi oraz wyjaśnienia czy rozpatrzony ww. uchwałą z dnia 24 lipca 2019 r. "protest wyborczy złożony przez Panią [...] z dnia 18.04.2019 r." jest w istocie protestem wyborczym z 17 kwietnia 2019 r. złożonym przez grupę mieszkańców Osiedla [...].
W odpowiedzi organ wyjaśnił, że z uwagi na konieczność anonimizacji uchwał kwestionowana uchwała z 24 lipca 2019 r. została przyjęta przez Radę Miasta T. w takiej treści jak potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia uchwały, którą sąd posiada w aktach administracyjnych. Poinformowano jednocześnie, że rozpatrzony ww. uchwałą protest wyborczy jest protestem wyborczym z 17.04.2019 r. złożonym przez grupę mieszkańców Osiedla [...], który wnioskodawczyni traktuje jako skargę.
Na wezwanie Sądu - zarządzenie z 30 listopada 2020 r. - Wojewoda Podkarpacki w piśmie z dnia 2 grudnia 2020 r. wyjaśnił, że uchwała Rady Miasta T. z 24 lipca 2019 r. wpłynęła do organu nadzoru w dniu 29 lipca 2019 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w powołanym wyżej wyroku uznał, że skarga Wojewody okazała się częściowo zasadna, co doprowadziło do jej uwzględnienia, polegającego na stwierdzeniu wydania uchwały z naruszeniem prawa.
Uzasadniając swoje stanowisko Sąd I instancji na podstawie akt sprawy oraz wyjaśnień złożonych przez Prezydenta Miasta T. stwierdził, iż przedmiotowa uchwała w istocie rozpatruje protest wyborczy złożony przez grupę mieszkańców Osiedla [...] wyrażony w opisanym wyżej piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r., o dacie wpływu do Urzędu Miasta T. dnia 18 kwietnia 2019 r. Rada Miasta T. w § 1 ust. 1 swej uchwały nie wskazała danych osobowych osób, które złożyły protest wyborczy, uzasadniając to anonimizacją danych na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 2176, zwana dalej: "u.d.i.p.").
Zdaniem składu orzekającego WSA, Rada Miejska dopuściła się istotnego naruszenia prawa rozpatrując wniesiony przez mieszkańców Osiedla [...] protest wyborczy jako skargę na podstawie regulacji k.p.a. Sąd uznał zarzuty skargi Wojewody, który wywodził, iż kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. WSA podzielił w tym względzie stanowisko WSA w Krakowie (wyrok z dnia 19 kwietnia 2016 r., w sprawie o sygn. III SA/Kr 1621/15, LEX), iż kompetencja rady do rozpoznania zgłoszonego protestu wynikać może ze statutu danej jednostki pomocniczej, który w ramach wyznaczonych treścią art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g., może obejmować postanowienia przyznające obywatelom prawo do złożenia stosownego środka zaskarżenia skierowanego do tego organu. Jednakże nawet w sytuacji, gdyby statut sołectwa nie przewidywał takiego trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, to możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g., która stanowi o właściwości rady do kontrolowania organów jednostek podziału pomocniczego, a więc organów osiedla (tak też WSA we Wrocławiu w wyroku z 30 września 2008 r., sygn. akt: III SA/Wr 8/08, LEX nr 514980, WSA w Łodzi w wyroku z dnia 29 maja 2020 r. o sygn. III SAB/Łd 6/20). Również NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2013 r., sygn. akt: II OSK 3029/12, podkreśla, iż rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Nie bez racji zauważa też WSA w Łodzi w sprawie o sygn. III SAB/Łd 6/20, iż zaakceptowanie stanowiska o nieistnieniu kompetencji rady do rozpatrywania tego rodzaju protestów i możliwości unieważnienia wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego mogłaby doprowadzić do funkcjonowania organów wybranych niezgodnie z prawem, np. przy naruszeniu zasady tajności. Powyższa sytuacja byłaby nie do zaakceptowania tym bardziej, że zarówno powołanie jednostki pomocniczej gminy, jak i określenie zakresu jej działania należy do wyłącznej kompetencji rady gminy, która sprawuje kontrolę działalności jednostek pomocniczych gminy (wyrok z dnia 29 maja 2020 r. o sygn. III SAB/Łd 6/20, LEX).
W ocenie Sądu zatem słusznie Wojewoda wywodzi obowiązek wypowiedzenia się przez Radę Miasta T. o zasadności protestu wyborczego nie w trybie skargowym unormowanym w przepisach k.p.a., lecz w trybie przewidzianym dla nadzoru rady nad działalnością organów osiedla. Otóż w myśl § 85 ust. 1 Statutu Miasta T. nadzór nad działalnością osiedla sprawuje rada. Rada nadzoruje działalność osiedli przy pomocy komisji rewizyjnej - § 85 ust. 2 Statutu. Zakres tego nadzoru określają zaś przepisy Statutu Osiedla [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady Miasta T. z dnia 31 maja 2016 r., nr XXVIII/277/2016, w sprawie uchwalenia statutów osiedli. Sąd potwierdził także to, iż w myśl § 32 ust. 1 Statutu Osiedla [...] uchwały organów Osiedla sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały organów Osiedla w całości lub w części orzeka Rada Miasta. Nie budzi też wątpliwości, iż organ, jakim jest Zebranie Mieszkańców Osiedla, może podejmować uchwały dotyczące wyboru i odwołania Przewodniczącego Zarządu, wyboru i odwołania Zarządu Osiedla lub poszczególnych jego członków, o czym stanowi § 15 ust. 1 pkt 1 i 2 Statutu Osiedla. Sprawy z tego zakresu należą do wyłącznej właściwości Zebrania Mieszkańców.
Sąd I instancji podkreślił, że przyjęte w Statucie Osiedla [...] rozwiązania prawne wraz z normą art. 18a ust. 1 u.s.g. w sposób bezpośredni przewidują możliwość wypowiadania się przez Radę Miasta T. o legalności uchwał Zebrania Mieszkańców Osiedla podjętych w sprawie wyborów organów jednostki podziału pomocniczego. W tej sytuacji złożony protest wyborczy mieszkańców, stanowiący wniosek o stwierdzenie nieważności uchwał Zebrania Mieszkańców Osiedla dotyczących wyboru Zarządu Osiedla [...], które odbyły się w dniu 14 kwietnia 2019 r., powinien być rozpoznany w trybie nadzoru w ramach postępowania nadzorczego prowadzonego przez Radę Miasta T. Wykładnia przepisów u.s.g., a także przepisów Statutu Miasta T. oraz Statutu Osiedla [...], nakazywały w tej sytuacji w kontekście postawionych w proteście żądań mieszkańców i ich uzasadnienia, wykluczyć zastosowanie przez Radę Miasta T. trybu wynikającego z art. 229 pkt 3 k.p.a. Sąd zgodził się z zapatrywaniem Wojewody, iż w analizowanym przypadku przewidziany w Statucie Miasta T. oraz w Statucie Osiedla [...] tryb nadzoru nad działalnością zebrania mieszkańców stanowi zespół szczególnych regulacji w zestawieniu do przepisów postępowania w sprawie skarg i wniosków unormowanych w dziale VIII k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał, że jednocześnie należało dodać do argumentacji Wojewody to, że przedmiotowa uchwała błędnie oznacza swój przedmiot wskazując w treści § 1 ust. 1, iż dotyczy skargi - protestu wyborczego Pani [...] z dnia 18 kwietnia 2019 r. Jak wyjaśniono, protest wyborczy pochodził od grupy mieszkańców Osiedla [...], a został sporządzony dnia 17 kwietnia 2019 r. - wpłynął do Urzędu Miasta 18 kwietnia 2019 r. Uchwała Rady Miasta nie określa więc w sposób precyzyjny swego przedmiotu. Ponadto niewskazanie w uchwale podmiotów wnoszących protest wyborczy poprzez wyraźne stwierdzenie, że protest pochodził od grupy mieszkańców Osiedla [...], także w sposób istotny narusza prawo. Działania anonimizacyjne, ograniczające dostęp do informacji publicznej, mogą być podejmowane dopiero w sytuacji określonej w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., czyli wówczas gdy dane publiczne mają podlegać udostępnieniu w trybie przepisów tej ustawy, np. na wniosek. Dlatego nie można nie podać w treści oryginałów dokumentów urzędowych danych osób fizycznych, których interesu prawnego wyrażone tam informacje dotyczą, z powołaniem się na przepisy o ograniczeniu dostępu do informacji publicznej. Dostrzeżone w skarżonym akcie uchybienia w sposób istotny naruszają art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz § 36 ust. 1 Statutu Miasta T., który wymaga od organu stanowiącego zredagowania uchwały w sposób czytelny oraz odzwierciedlający jego rzeczywistą treść.
W tych okolicznościach rozpatrzenie złożonego przez grupę mieszkańców Osiedla [...] protestu wyborczego przy zastosowaniu przepisów k.p.a. w sposób istotny naruszyło art. 227, art. 229 pkt 3 k.p.a., art. 5 ust. 2 u.d.i.p., § 36 ust. 1 Statutu Miasta T., co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zakaz stwierdzenia nieważności uchwały Rady Miasta T. wynika z cytowanego wyżej art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g., który uniemożliwia stwierdzenie nieważności aktu organów gminy, na skutek upływu czasu liczonego od dnia pojęcia tego aktu. Przepisy te stanowią wyraźnie, iż nie stwierdza się nieważności uchwały organu gminy po upływie 1 roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 u.s.g. albo, jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
Sąd I instancji stwierdził, że skontrolowana przez Sąd uchwała została podjęta dnia 24 lipca 2019 r. Uchwała ta nie jest aktem prawa miejscowego, bowiem dotyczy protestu wyborczego złożonego przez ściśle określone osoby, nie zawiera norm generalnych i abstrakcyjnych. Wojewoda Podkarpacki w swym piśmie z dnia 2 grudnia 2020 r. poinformował Sąd, że kwestionowana przez niego uchwała wpłynęła dnia 29 lipca 2019 r., czyli w terminie przewidzianym w art. 90 ust. 1 ust. 1 u.s.g. Dlatego Sąd zobligowany był kierować się treścią art. 94 ust. 2 u.s.g., który stanowi: Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio.
W tych okolicznościach WSA nie mógł uwzględnić wniosku organu nadzoru o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały Rady Miasta T. w całości, z powodu upływu 1 roku od dnia jej podjęcia, mimo że uchwała ta w sposób istotny narusza wskazane wyżej i obowiązujące aktualnie regulacje prawne.
Wyłożone względy nakazywały stwierdzić wydanie zaskarżonej uchwały Rady Miasta z naruszeniem prawa w całości na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 94 ust. 1 i 2 u.s.g.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła Rada Miasta T., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 147 § 1 p.p.s.a. związku z art. 227 i art. 229 pkt 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie, iż skarga nie mogła zostać rozpoznana w trybie skargowym wynikającym z postanowień w/w ustawy, a nadto, że takie działanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.
Mając powyższe na uwadze skarżąca kasacyjnie Gmina wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych, a także przeprowadzenie rozprawy w sprawie.
Powyższe zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Wojewoda Podkarpacki wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Pismem procesowym z dnia 16 maja 2024 r. B. P. złożył wniosek o niezwłoczne rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu. Nadto wniósł o udostępnienie informacji publicznej w postaci informacji o stanie powyższej sprawy, a gdyby się jednak okazało, że sprawa skargi kasacyjnej została już jednak rozstrzygnięta, to wniósł też o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu (elektronicznej kopii/elektronicznego wydruku) wyroku lub postanowienia zapadłego w sprawie. Jednocześnie wniósł o jej przesłanie na adres ePuap.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę nieważność postępowania. Ponieważ w niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., nie zachodzą też przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania na podstawie art. 189 p.p.s.a., rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw kasacyjnych (art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.) i ich uzasadnienia (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznaje sprawy ponownie - w jej całokształcie - lecz jedynie ocenia, czy sąd pierwszej instancji uchybił przepisom wskazanym w ramach podstaw kasacyjnych i to w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a w razie naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpoznając sprawę z uwzględnieniem przedstawionych reguł postępowania kasacyjnego skład orzekający NSA uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, podlega zatem oddaleniu.
W skardze kasacyjnej zarzucono wyłącznie naruszenie przepisów postępowania, a to art. 147 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 227 i art. 229 pkt 3 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że skarga nie mogła zostać rozpoznana w trybie skargowym, a nadto, że takie działanie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Z kolei art. 227 k.p.a. stanowi, że przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Zgodnie z art. 229 pkt 3 k.p.a. jeżeli przepisy szczególne nie określają innych organów właściwych do rozpatrywania skarg, rada gminy jest organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej zadań lub działalności wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) i kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, z wyjątkiem spraw określonych w pkt 2.
Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że w piśmie z dnia 17 kwietnia 2019 r. grupa mieszkańców osiedla [...] złożyła do Rady Miasta T. protest wyborczy w sprawie wyboru Zarządu Osiedla [...], które odbyły się 14 kwietnia 2019 r. W piśmie sformułowano żądanie unieważnienia wyborów członków Zarządu Osiedla [...] oraz zarządzenia przeprowadzenia ponownych wyborów Zarządu Osiedla. Zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie uchwała Rady Miasta T. z 24 lipca 2019 r. nr XVI/160/2019 r. została podjęta w wyniku rozpoznania powyższego protestu wyborczego, na co wskazuje – w sposób oczywisty – jej uzasadnienie, jak również treść § 1 pkt 1 sentencji uchwały.
Kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek podziału pomocniczego niewątpliwie mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Kompetencja rady do rozpoznania zgłoszonego protestu może wynikać ze statutu danej jednostki pomocniczej, który może obejmować postanowienia przyznające obywatelom prawo do złożenia stosownego środka zaskarżenia skierowanego do tego organu. Trafne jest również stanowisko Sądu I instancji, że nawet gdyby statut sołectwa nie przewidywał takiego trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, to możliwość weryfikacji ich prawidłowości przez radę gminy należy wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g., który stanowi, że rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 3029/12 "możliwość kontrolowania przebiegu i wyników wyborów do organów jednostek pomocniczych przez rady gminy, na podstawie ogólnej normy kompetencyjnej, wynikającej z art. 18 i art. 35 u.s.g., nie była dotychczas kwestionowana w orzecznictwie. Wskazać tu należy choćby na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 1999 r. sygn. akt II SA 231/99 (CBOSA), czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2008 r. sygn. akt III SA/Wr 8/08, (LEX nr 514980). Przywołane orzecznictwo prowadzi do przekonania, że rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Jednak najdalej idący wynik kontroli, może być przez radę gminy zastosowany jedynie w przypadku, gdy przeprowadzone bądź przedstawione przez protestujących dowody, wskażą niezbicie na fakt naruszenia przepisów ustaw (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 września 2008 r., sygn. III SA/Wr 393/08 (LEX nr 518520)". Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając niniejszą sprawę podziela zaprezentowane wyżej stanowisko.
Jak trafnie wskazał Sąd I instancji na stronie 7 i 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Statut Miasta T. wskazuje w § 85 ust. 1, że nadzór nad działalnością osiedla sprawuje rada, która nadzoruje działalność osiedli przy pomocy komisji rewizyjnej (§ 85 ust. 2 Statutu). Z kolei zakres nadzoru jest określony przepisami Statutu Osiedla [...] stanowiącego załącznik nr [...] do uchwały Rady Miasta T. z dnia 31 maja 2016 r. nr XXVIII/277/2016 w sprawie uchwalenia statutów osiedli. Powyższe regulacje prawne, szczegółowo przedstawione w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, stanowią podstawę prawną rozpoznania w trybie nadzoru protestu wyborczego mieszkańców. W tej sytuacji nie było podstaw do zastosowania art. 227 i art. 229 pkt 3 k.p.a.
Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło