I SAB/Wr 482/23
WyrokWSA we Wrocławiu2024-09-03
Skład orzekający: Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, pomimo przepisów zawieszających bieg terminu załatwienia sprawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie, ponieważ złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE inicjuje postępowanie administracyjne zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a., a organ administracji publicznej jest zobowiązany do działania bez zbędnej zwłoki. Przepisy zawieszające bieg terminu załatwienia sprawy nie zwalniają organu z obowiązku podejmowania czynności w rozsądnym terminie, a w tym przypadku organ nie wykazał należytej staranności w organizacji postępowania, co doprowadziło do jego przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa.Stan faktyczny
Strona D. H. złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE w dniu 20 stycznia 2023 r. Wojewoda Dolnośląski poinformował o 6-miesięcznym terminie zakończenia postępowania, zawieszając jego bieg na podstawie przepisów o pomocy obywatelom Ukrainy. Strona sukcesywnie uzupełniała wymagane dokumenty, jednak organ podejmował minimalną liczbę czynności. Po wielokrotnych ponagleniach ze strony strony, Wojewoda wydał jedynie zaświadczenie o dacie wpływu wniosku. Strona wniosła skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie, zobowiązał Wojewodę do wydania aktu administracyjnego w terminie 60 dni, stwierdził rażące naruszenie prawa, oddalił dalszą część skargi i zasądził od Wojewody na rzecz strony zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski,, Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, , po rozpoznaniu w Wydziale I - w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 września 2024 r. sprawy ze skargi: D. H. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania w przedmiocie wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie w sprawie Strony skarżącej; II. zobowiązuje Wojewodę Dolnośląskiego do wydania aktu administracyjnego w sprawie Strony skarżącej, w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami; III. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. dalej idącą skargę oddala; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Strony skarżącej kwotę: 597,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Przedmiotem skargi D. H. (dalej jako: Strona, Skarżący) jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej jako: Organ, Wojewoda, WD) w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W dniu 20 stycznia 2023 r. do Organu wpłynął wniosek z załącznikami, w tym ksero decyzji Wojewody Dolnośląskiego z 8 września 2021 r. o udzieleniu Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do 8 września 2024 r. Pismem z 20 stycznia 2023 r. WD poinformował Stronę o 6 miesięcznym terminie zakończenia postępowania, który to termin biegnie od ostatniego
z wymienionych zdarzeń:
– osobistego złożenia wniosku lub osobistego stawienia się w siedzibie urzędu wojewódzkiego po złożeniu wniosku, chyba że brak jest wymogu osobistego stawiennictwa,
– złożenia wniosku bez braków formalnych lub którego braki zostały uzupełnione,
– przedłożenia dokumentów niezbędnych do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia lub upływu wyznaczonego na ich dostarczenie terminu.
W powyższym piśmie WD zawarł informację, że w oparciu o art. 100c ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.), do 31 grudnia 2022 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Tym samym pismem wezwano Stronę do dostarczenia
w terminie 30 dni dokumentów na potwierdzenie danych z wniosków (10 pozycji),
z zastrzeżeniem, że jeśli te dokumenty zostały już złożone to należy uzupełnić jedynie brakujące.
Pismem z 20 stycznia 2023 r. (data wpływu do Organu: 25 stycznia 2023 r.) Strona zwróciła się o wydłużenie terminu do złożenia certyfikatu znajomości języka polskiego, zaświadczenia ZUS ze wskazaniem pełnej historii ubezpieczeniowej obejmującego okres od 3 lat pobytu, zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w podatkach oraz zaświadczenia z Urzędu Skarbowego z potwierdzeniem rozliczonego PIT-u za 2022 r. Strona wskazała, że na egzamin z języka polskiego jest zapisana na 5 lutego 2022 r. Następnie, pismem z 31 marca 2023 r. (data wpływu do Organu: 5 kwietnia 2023 r.), Strona uzupełniła dokumenty w sprawie, poprzez złożenie zaświadczenia z ZUS ze wskazaniem pełnej historii ubezpieczeniowej oraz dwóch zaświadczeń z Urzędu Skarbowego dotyczących niezalegania w podatkach oraz o wysokości osiągniętego dochodu w 2022 r. Jednocześnie wskazała, że czeka na wyniki egzaminu z języka polskiego, do którego przystąpiła.
Następnie, 14 kwietnia 2023 r. Wojewoda zwrócił się do jednostek Policji, Straży Granicznej i Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z prośbą o udzielenie informacji, czy wjazd i pobyt Strony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, a 21 kwietnia 2023 r. do jednostki Straży Granicznej o udostępnienie informacji granicznej. W dniu 8.05.2023 r. do WD wpłynęła informacja od Straży Granicznej, zaś 12 maja 2023 r. informacja,
że z dokonanych sprawdzeń w policyjnych bazach danych nie wynika by pobyt opiniowanego cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowił zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Wraz z pismem z 21 lipca 2023 r. (data wpływu do Organu: 4 sierpnia 2023 r.) Strona nadesłała certyfikat znajomości języka polskiego i zwróciła się do Organu o udostępnienie akt sprawy oraz o udzielenie odpowiedzi, czy dotychczas złożona dokumentacja jest kompletna. Następnie, pismem z 23 sierpnia 2023 r. (data wpływu do WD-04.09.2023 r.) Strona wniosła ponaglenie na bezczynność i przewlekłość prowadzonego postępowania. Kolejnym pismem z 6 października 2023 r. (data wpływu do Wojewody – 12.10.2023 r.) Strona wniosła o wydanie zaświadczenia potwierdzającego złożenie wniosku oraz stan sprawy, a 19 października 2023 r. (data nadania: 20 października 2023 r.) kolejne ponaglenie. Organ 27 października 2023 r. wydał zaświadczenie potwierdzające datę wpływu wniosku Strony, zaś pismem z 27 października 2023 r. poinformował, że w części dotyczącej udzielenia odpowiedzi o status postępowania pobytowego, pismo Strony zostało przekazane do inspektora prowadzącego sprawę. W dniu 8 listopada 2023 r. WD otrzymał skargę Strony na przewlekłość prowadzonego przez Wojewodę postępowania - skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Pismem z 27 listopada 2023 r. Organ wezwał Stronę do uzupełnienia w terminie 30 dni materiału dowodowego z zastrzeżeniem, że jeśli żądanych dokumentów nie dostanie to rozstrzygnięcie WD będzie opierać się na materiale którym Organ dysponuje. W tym samym piśmie WD poinformował Stronę o 6 miesięcznym terminie zakończenia postępowania, który to termin biegnie od ostatniego ze zdarzeń wymienionych w art. 210 ustawy o cudzoziemcach oraz poinformował, że w oparciu o art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U., z 2023 r., poz. 103 ze zm.), do 4 marca 2024 r. bieg terminu na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Pismem z 28 listopada 2023 r. WD zawiadomił Stronę o pozostawieniu bez rozpoznania złożonego przez Nią ponaglenia w oparciu o art. 100d ustawy z 12 marca 2022 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Jak wskazał Organ, bieg terminu na załatwienie sprawy został zawieszony z mocy prawa – i ma zastosowanie art. 37 § 3a Kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze Strona zarzuciła naruszenie: art. 12 w zw. z art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775) – w skrócie k.p.a. Strona wniosła o:
1) zobowiązanie WD do wydania decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt Organowi, 2) stwierdzenie, że Organ dopuścił się przewlekłości postępowania oraz, że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kwoty 1.000,00 zł, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – w skrócie p.p.s.a., w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a., 4) zasądzenie od Organu na rzecz Strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i 17,- zł od pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że od dnia złożenia wniosku Organ nie podjął w sprawie żadnych czynności pomimo tego, że postępowanie prowadził już od 10 miesięcy. W odpowiedzi na skargę WD wniósł o jej oddalenie i wskazał, że w oparciu
o przepis art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, terminy na załatwienie spraw dotyczących cudzoziemców zawiesza się lub terminy te nie rozpoczynają biegu. Do
4 marca 2024 r. Organ nie ma obowiązku podjęcia czynności administracyjnych
i tyczy się to każdego cudzoziemca.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wskazać trzeba na art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie. Zauważenia ponadto wymaga zmiana prawa, albowiem 29 stycznia 2022 r. weszła w życie ustawa z 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 91). Na mocy art. 1 pkt 39 wskazanej ustawy nowelizującej zmodyfikowany został art. 210 ustawy o cudzoziemcach, który ma zastosowanie w sprawach zezwoleń na pobyt rezydenta długoterminowego UE (art. 223 ustawy o cudzoziemcach). Zgodnie z ust. 1 i ust. 2 modyfikowanego art. 210, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 6 miesięcy. Bieg tego terminu jest uzależniony od zaistnienia określonych w ust. 2 zdarzeń. Sąd uznaje jednak, że jakkolwiek termin na wydanie decyzji w oparciu o ww. przepis liczony jest od ostatniego z niżej wymienionych zdarzeń:
1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub
2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub
3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty niezbędne do potwierdzenia danych zawartych we wniosku i okoliczności uzasadniających ubieganie się o udzielenie zezwolenia lub gdy termin na uzupełnienie upłynął bezskutecznie,
to samo złożenie wniosku o wydanie zezwolenia inicjuje postępowanie zgodnie z art. 61 § 1 i § 3 k.p.a. Stosownie do treści przytoczonych jednostek redakcyjnych k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wspomniany przepis obowiązujący od 29 stycznia 2022 r. nie stanowi lex specialis wobec art. 61 k.p.a., albowiem mowa jest w nim o terminie na wydanie decyzji, a nie terminie wszczęcia postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest procedowanie wniosku o wydanie stosownego zezwolenia. Zdaniem Sądu Strona składając w niniejszej sprawie wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE uruchomiła stosowne postępowanie administracyjne i od 20 stycznia 2023 r. w tej konkretnej sprawie WD obowiązany był stosować zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym: szybkości postępowania z art. 12 k.p.a. oraz załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki z art. 35 § 1 k.p.a. Wspomniany przepis art. 210 nie może chronić Organu przed zarzutem przewlekłości lub bezczynności jeśli Organ nie przejawia aktywności w sprawie, wychodząc z założenia, że termin do wydania rozstrzygnięcia nie biegnie. Takie założenie jest błędne chociażby z tego względu, że w przepisie art. 210 ustawy o cudzoziemcach mowa jest o terminie na wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego – decyzji, gdy w wyniku złożenia wniosku – żądania wszczęcia postępowania z art. 61 k.p.a. może zostać wydane postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a k.p.a.), WD może pozostawić podanie bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.), czy też wystąpi konieczność przekazania podania do właściwego organu (art. 65 k.p.a.). Sąd stoi na stanowisku, że złożenie przez Stronę wniosku w niniejszej sprawie zainicjowało postępowanie administracyjne, a WD bez zbędnej zwłoki winien podjąć czynności w sprawie. Tym samym istnienie w porządku prawnym wspomnianego przepisu nie oznacza automatyzmu w postaci oddalenia skargi. Ponadto przepisy ustawy nowelizującej nie zawierają regulacji odnoszących się do postępowania sądowoadministracyjnego.
Również ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., po. 830) zdaniem Sądu w przedmiocie dodawanego przepisu art. 100c, czy też art. 100d (wprowadzony ustawą z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 232)) – z uwagi na zakresy: podmiotowy i przedmiotowy odnoszące się do procedury ustawy szczególnej z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy, w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa - nie ma wpływu na rozpoznanie niniejszej skargi. W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy pomocowej określa ona szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa [...]. W zakresie legalizowania pobytu dotyczy ona zatem wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy od dnia 24 lutego 2022 r. bezpośrednio z terytorium Ukrainy przybyli na terytorium RP, szukając schronienia przed wojną. Organ nie uprawdopodobnił, by Strona była objęta tą regulacją, a i z akt administracyjnych nie wynika ta okoliczność.
W rozpoznawanej sprawie postępowanie przed Wojewodą, toczyło się na podstawie przepisów k.p.a., stąd też w kontekście przewlekłości ocenie podlegać musi zachowanie terminów określonych w art. 35 k.p.a. oraz wymóg prowadzenia sprawy z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego. Uwzględnić należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji mają działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami do jej załatwienia oraz że powinny dążyć do ustalenia prawdy materialnej, podejmując z urzędu lub na wniosek stron wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Samo pojęcie przewlekłości zawarte jest w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. normującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż przewlekłość postępowania należy traktować jako stan sprawy, którego zaistnienie sąd ocenia bez względu na to, czy wydano finalną decyzję, gdyż w odróżnieniu od bezczynności, jest ona zjawiskiem (sytuacją) niezmiennym, co najwyżej stopniowalnym. Stąd z przewlekłością postępowania mamy do czynienia, gdy podejmowane przez Organ działania nie charakteryzują się koncentracją, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce, gdy organowi będzie można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut przeprowadzania czynności (w tym dowodowych), pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia lub pozornych. Przewlekłość postępowania zachodzi zatem, gdy jest ono długotrwałe, prowadzone rozwlekle i trwa ponad konieczność wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do finalnego rozstrzygnięcia. Ocena czy postępowanie trwa dłużej niż to konieczne, dokonywana musi być przy tym na podstawie zarówno analizy charakteru podejmowanych czynności, jak i stanu faktycznego sprawy. Pojęcie przewlekłości postępowania obejmować więc będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu, w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy (vide: wyrok WSA we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 69/15 oraz o sygn. akt II SAB/Wr 7/16, i sygn. III SAB/Wr 5/17, CBOSA).
W judykaturze wskazuje się, że oceniając zwłokę organu w załatwieniu konkretnej sprawy administracyjnej nie można abstrahować od jej indywidualnego charakteru. Tym samym rozsądny termin postępowania musi zostać określony w świetle wszystkich okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o takie kryteria jak: złożoność sprawy, postawę samej strony skarżącej i właściwych organów, znaczenie przedmiotu postępowania dla strony skarżącej. W efekcie w sprawach o skomplikowanym stanie faktycznym, w których zachodzi konieczność przeprowadzenia wielu dowodów, obowiązkiem organu jest sprawne - co nie oznacza, że zawsze szybkie, prowadzenie postępowania dowodowego, zmierzające do ustalenia stanu faktycznego pozwalającego na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przyczyną przedłużającego się postępowania, ale nie jego przewlekłości w rozumieniu art. 149 p.p.s.a., może być też ujawnianie się w toku postępowania dowodowego kolejnych dowodów, nieznanych organowi na początku postępowania. Od organów administracji nie można wymagać, aby wszczynając postępowanie posiadały pełen plan postępowania dowodowego i w toku sprawy już go nie rozszerzały. W sprawach skomplikowanych pod względem dowodowym, sam czas trwania postępowania nie może świadczyć o jego przewlekłości (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II SAB/Ke 57/16, CBOSA). Dalej należy dodać, że zapewnieniu stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w sprawie i wpływu na przebieg postępowania służą regulacje art. 35-37 k.p.a. Otóż, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Z zebranego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego, w sposób niebudzący wątpliwości Sądu wynika, że w sprawie Organ nie podjął się właściwego zorganizowania postępowania, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie. Nie znalazło swojego finału do daty wniesienia skargi – przez okres 11 miesięcy, w którym to okresie WD wykonał zaledwie 4 czynności (2x wnioski do służb, wezwania o dokumenty, wydanie zawiadomienia z pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania, wydanie zaświadczenia). To Strona przejawiała w toku postępowania większą aktywność, poprzez składanie dokumentów, pism i ponagleń. Powyższe powoduje, że zdaniem Sądu postępowanie Organ prowadził przewlekle, naruszając art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. (pkt I sentencji wyroku).
Obowiązkiem Sądu jest w przypadku uznania przewlekłości postępowania ocena, czy w sprawie miało miejsce rażące naruszenie przepisów. Wypełniając ten obowiązek stwierdzić trzeba, że opisane fakty, odzwierciedlone w aktach sprawy, nie pozostawiają wątpliwości, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że Organ zlekceważył w pierwszej kolejności sam wniosek i terminy ustawowe – pismem już z daty wniosku wskazał, że nie będzie weryfikował wniosku pod katem spełnienia wymogów prawem przewidzianym – przerzucając obowiązek takiej weryfikacji na Stronę, skoro wzywając Ją o konkretne dokumenty zastrzegł, że jeśli już dokumenty z wezwania zostały złożone to należy dostarczyć wyłącznie te brakujące. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, k.p.a. Komentarz, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia publ. w CBOSA).
W kontekście opisanych kryteriów nie budzi nadal wątpliwości Sądu, że działanie Organu w niniejszej sprawie, winno być kwalifikowane jako rażąco naruszające prawo. Sytuacji Strony w niniejszej sprawie nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa, co jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Rażącym ignorowaniem przepisów w niniejszej sprawie było "wezwanie" o dokumenty, w którym WD przerzucił na Stronę ocenę jakimi brakami dotknięty jest jej wniosek, gdy taka ocena jest obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie - to wprost wskazuje, że Organ nie miał zamiaru zajmować się merytorycznie sprawą. Dopiero w wezwaniu z 27 listopada 2023 r. – co istotne już po wpływie skargi na przewlekłość, Organ wskazał precyzyjnie braki. W ocenie Sądu, wykazana przewlekłość miała więc miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.), o czym Sąd orzekł w pkt III wyroku.
Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (Sąd "może") i nie będąc związanym wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił skargę w zakresie wniosku o przyznanie Skarżącemu sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że czas trwania postępowania przed WD do skargi, mając na uwadze 6 miesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia nie uzasadniają przyznania w sprawie sumy pieniężnej (pkt IV sentencji wyroku). Wobec braku aktu administracyjnego w sprawie Skarżącej Sąd zobowiązał WD do wydania takiego aktu w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt II sentencji wyroku).
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zważywszy na okoliczność, że Strona była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika (pkt V sentencji wyroku). Na koszty składały się: wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło