III OZ 308/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 10 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 268/23 w sprawie ze skargi E. O. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: uchylić postanowienie zawarte w punkcie IV wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wa 268/23, i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wyrokiem z 2 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wa 268/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi E. O. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie rozpatrzenia odwołania: l. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania skarżącego od decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska z 11 grudnia 2020 r.; II. stwierdził, że bezczynność, o której mowa powyżej, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddalił skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postpowania sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach sąd wskazał, że na zasadzie art. 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze. zm.; dalej: "p.p.s.a.") zasadził od organu na rzecz skarżącego zwrot poniesionych kosztów postpowania - pkt 4 sentencji wyroku. Zażalenie na punkt IV powyższego wyroku wniósł skarżący. Podniósł w nim, że sąd I instancji wyrokował w sprawie dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z 9 czerwca 2021 r., IV SAB/Wa 684/21, a po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2023 r., III OSK 6374/21, uchylającym to orzeczenie, po raz drugi wyrokiem z 2 lutego 2024 r. W sprawie skarżący był reprezentowany przez tego samego radcę prawnego. Zwrot kosztów powinien więc wynosić 1317 zł. Skarżący zwrócił również uwagę na konieczność uwzględnienia kosztów przedmiotowego postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a. Wedle art. 211 p.p.s.a. koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanym przypadku, zauważyć należy, że skarżący był w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na bezczynność organu reprezentowany przez ustanowionego z wyboru profesjonalnego pełnomocnika procesowego - radcę prawnego, który podejmował na rzecz skarżącego określone czynności w tym postępowaniu. Trafnie skarżący podniósł w zażaleniu, że sąd I instancji wyrokował w tej sprawie dwukrotnie. Za każdym razem skarżącego reprezentował ten sam radca prawny. Podstawę prawną zasądzenia przez sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią powołane przez ten sąd przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia radcowskiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym (patrz: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 205.), gdy orzeczenie sądu I instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem I instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie. Zatem stronie reprezentowanej przez radcę prawnego przysługuje zwrot kosztów postępowania za dwukrotne postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Z powyższego wynika, że sąd I instancji uwzględnił wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania tylko częściowo. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nie uwzględnia bowiem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika poniesionych w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie dwukrotnego postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 24 lutego 2022 r., II OZ 98/22, LEX nr 3314374). Trafnie również skarżący zwrócił uwagę na kwestię zwrotu kosztów przedmiotowego postępowania zażaleniowego, które to sąd I instancji również uwzględni, ponownie rozpoznając sprawę. Koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 14 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 615/11; z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OZ 291/15). Oznacza to, że koszty te powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie, stosownie do art. 209 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 510). W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał wniesione zażalenie za zasadne i na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, zawarte w punkcie IV wyroku, przekazując sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.