II SA/Ol 383/24

Dnia 10 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Matczak sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 września 2024 roku sprawy ze skargi T. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z 14 lipca 2023 r., po ponownym rozpoznaniu sprawy, Prezydent Olsztyna (dalej jako: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") skierował T. A. (dalej jako: "strona", "skarżący"), posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B na badania lekarskie w zakresie kategorii B prawa jazdy, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji o skierowaniu na badanie. Na skutek uchybienia terminu do wniesienia odwołania ww. decyzja stała się ostateczna. Wobec niedostarczenia przez stronę wyników badań lekarskich w wymaganym terminie, organ pierwszej instancji pismem z 2 stycznia 2024 r., zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Następnie Prezydent, decyzją 15 stycznia 2024 r., orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B nr [...], wydanego na druku [...] w dniu [...]r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że na wniosek Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Olsztynie, skarżący został skierowany na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W wyznaczonym terminie nie przedstawił orzeczenia lekarskiego, co zgodnie z przepisem art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622 z późn. zm., dalej jako: "u.k.p.") obligowało organ do zatrzymania prawa jazdy. W odwołaniu od ww. decyzji skarżący podniósł, że w poprzednim postępowaniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie w swojej decyzji ewidentnie wykazało wątpliwości co do kierowania jego osoby na dodatkowe badania. Wskazał, że badania dla kierowców przeszedł w dniach od 3 do 7 czerwca 2022 r. w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Olsztynie; badania były wykonywane przez szereg specjalistów – m.in. okulistę neurologa, laryngologa oraz badania laboratoryjne. Podał, że do poprzedniego odwołania załączył zaświadczenie od lekarza psychiatry, który znał jego problemy i który stwierdził, że brak jest przeciwwskazań do pracy na dotychczasowym stanowisku i zdolny do pracy w pełnym zakresie obowiązków służbowych, a więc również do prowadzenia pojazdu służbowego. Do tych argumentów w ogóle nie odniósł się organ pierwszej instancji. Dodał, że podczas kolejnych badań okresowych, na które skierował go zakład pracy, ponownie przeszedł wszystkie badania i konsultacje, a w ich wyniku uzyskał zaświadczenie o zdolności do pracy bez przeciwskazań do kierowania pojazdami, a następnie uzyskał orzeczenie lekarskie o zdolności do kierowania pojazdem służbowym lub pojazdem prywatnym. Podniósł, że nigdy nie miał wypadku i żadnych problemów natury prawnej, a pozwolenie na kierowanie samochodami służbowymi posiada nieprzerwanie od 24 lat. Zatrzymanie mu prawa jazdy wiąże się z niemożnością wykonywania przez niego pracy. Decyzją z [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako: "Kolegium", "organ odwoławczy"), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium w pierwszej kolejności opisało stan faktyczny sprawy i powołało przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. Podkreśliło, że bezsporne jest, że decyzją z 14 lipca 2023 r., organ pierwszej instancji skierował skarżącego na badanie lekarskie w zakresie kategorii B prawa jazdy, celem stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Odwołanie od tej decyzji strona wniosła z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy podał, że mając na względzie treść odwołania wskazać należy, że wszystkie okoliczności, które powołuje strona mogłyby mieć znaczenie i byłyby rozpatrywane w postępowaniu w sprawie skierowania na badania lekarskie. Jednak decyzja w tym przedmiocie stała się ostateczne, a niniejsze postępowanie jest konsekwencją uprzedniego wydania prawomocnej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Okolicznością bezsporną jest to, że skarżący decyzję o skierowaniu na badania lekarskie odebrał 19 lipca 2023 r. i w terminie miesiąca nie przedstawił stosownego orzeczenia lekarskiego. Wobec tego organ pierwszej instancji, na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. miał obowiązek wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Powołując stosowne orzecznictwo Kolegium wyjaśniło, że zaskarżona decyzja nie ma charakteru uznaniowego, lecz jest decyzją związaną. Związany charakter decyzji oznacza, że obowiązkiem organu było ustalenie, czy w wymaganym terminie strona dostarczyła orzeczenie lekarskie, a w sytuacji niewykonania tego obowiązku – zatrzymanie prawa jazdy. Ostatecznie Kolegium wyjaśniło skarżącemu, że zwrot prawa jazdy uwarunkowany jest uzyskaniem i dostarczeniem Prezydentowi orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami oraz złożeniem wniosku o jego zwrot. Pismem z 18 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na ww. decyzję Kolegium, zarzucając jej: 1. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na bezzasadnym uznaniu, że skarżący nie przedstawił Prezydentowi orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, co doprowadziło do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 7a, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego rozpoznania sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego polegającego na tym, że decyzja orzekająca zatrzymanie prawa jazdy nie odnosi się do materiałów i dowodów w postaci dokumentacji medycznej dostarczonych wraz z odwołaniem z 22 lipca 2022 r. i 14 sierpnia 2023 r.; 3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy istniały w sprawie przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., tj. uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania; 4. wbrew art. 77§ 1 i 80 k.p.a., organ nie wyjaśnił sprawy w sposób wyczerpujący, w decyzji brak jest całego materiału dowodowego i wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu skargi strona raz jeszcze opisała stan faktyczny sprawy i opisała przebyte badania. Podała, że wszystkie dokumenty i badania załączała do odwołań i akt sprawy. Dodatkowo 11 stycznia 2024 r. w siedzibie organu skarżący przedłożył osobiście badania i chciał je załączyć do akt postępowania, ale dowiedział się od urzędniczki, że "są one niepotrzebne" i tylko orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy może służyć do załatwienia sprawy. Skarżący nie zgodził się z decyzją Kolegium podnosząc, że ustawodawca stworzył możliwość, a nie obowiązek zatrzymania prawa jazdy w razie nieprzedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Powołane przez organ odwoławczy wyroki wydane zostały w innych okolicznościach, gdzie powodem zatrzymania prawa jazdy było niepoddanie się badaniom lekarskim. Skarżący natomiast w okresie od zakończenia terapii przeszedł wszystkie wymagane badania i to w określonym przepisami Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Olsztynie; dodatkowo w różnych odstępach czasu robił też badania laboratoryjne. Wszystkie wyniki oraz badania i orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami były wielokrotnie przedstawiane Prezydentowi. W odpowiedzi na skargę, Kolegium podtrzymało swoją dotychczasową argumentację i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Jak wynika z akt sprawy, wniosek taki został złożony przez organ w odpowiedzi na skargę, a skarżący nie sprzeciwił się temu w przepisanym terminie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy u.k.p. W myśl przepisu art. 101 ust. 2 pkt 1 u.k.p., osoba skierowana na badanie, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 2, jest obowiązana do dostarczenia staroście odpowiedniego orzeczenia lekarskiego w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji, o której mowa w art. 99 ust. 1. Zgodnie zaś z treścią art. 99 ust. 1 pkt 2 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. Jak słusznie zauważyło Kolegium, okolicznością bezsporną jest, że decyzją z 14 lipca 2023 r (doręczoną skarżącemu 19 lipca 2023 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 52 akt adm.), Prezydent Olsztyna skierował skarżącego na badania lekarskie w zakresie kategorii prawa jazdy B, w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Jednocześnie zobowiązano stronę do zgłoszenia się na badania lekarskie i dostarczenia orzeczenia lekarskiego do organu w terminie miesiąca od doręczenia tej decyzji oraz pouczono o skutkach nieprzedstawienia orzeczenia lekarskiego w terminie, tj. o wydaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Decyzja powyższa nie została skutecznie zaskarżona, wobec czego stała się ostateczna i prawomocna. Oznacza to, że kwestia wykonania badań lekarskich i przedłożenia ich wyniku organowi w przewidzianym terminie, została przesądzona. Skutki zaniechania wypełnienia ww. obowiązków określa z kolei art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. Zgodnie z jego treścią, starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Z przepisu tego więc wprost wynika, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Nie ma więc racji skarżący, że ustawodawca stworzył organom "możliwość" zatrzymania prawa jazdy. Na takim stanowisku stoi również Naczelny Sąd Administracyjny, który wyjaśnił, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy, wydana na podstawie przepisu art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. nie ma charakteru fakultatywnego, to znaczy nie została pozostawiona uznaniu organu administracji publicznej. Decyzja taka ma obligatoryjny charakter, co oznacza, że jeśli osoba posiadająca prawo jazdy nie przedstawi w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego o istnieniu lub braku przeciwskazań do kierowania pojazdami, to organ ma obowiązek wydania decyzji w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy (por. np. wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2567/18, LEX nr 2702298 czy wyrok NSA z 12 października 2023 r., sygn. akt II GSK 2069/22, LEX nr 3630455). Skoro więc skarżący nie wykonał badań i nie przedstawił orzeczenia lekarskiego w wymaganym miesięcznym terminie, to zgodnie z przepisem art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p., obligatoryjne było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Podnoszone przez skarżącego zarzuty sprowadzają się w istocie do zakwestionowania zasadności skierowania go na badania lekarskie. Natomiast prowadząc postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy organ ustala wyłącznie, czy decyzja o skierowaniu na badania była ostateczna i czy podmiot zobowiązany do poddania się tym badaniom obowiązek ten wykonał, czy też nie. Organ jest bowiem związany decyzją o skierowaniu na badanie, a brak wykonania badań i nieprzedstawienie orzeczenia lekarskiego skutkuje obligatoryjnym wydaniem decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie przedstawił w wymaganym terminie, tj. do 19 sierpnia 2023 r. orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2 u.k.p. Organy nie miały więc innej możliwości, jak orzec o zatrzymaniu prawa jazdy. Wpływu na wynik sprawy i na dokonaną ocenę nie mogło mieć przedłożenie przez skarżącego orzeczenia lekarskiego z 4 września 2023 r. Orzeczenie to wydane zostało bowiem po upływie terminu do przedłożenia organowi wymaganego orzeczenia lekarskiego. Jego przedłożenie po upływie terminu może stanowić podstawę do wszczęcia odrębnego postępowania o zwrot zatrzymanego prawa jazdy, w trybie art. 102 ust. 2 u.k.p., na co zwróciło uwagę Kolegium. Wyjaśnić jednak pozostaje skarżącemu, że postępowanie o zwrot zatrzymanego prawa jazdy ma charakter odrębny i wszczynane jest na wniosek strony, po ustaniu przyczyny zatrzymania prawa jazdy – w tym przypadku po przedłożeniu orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Skoro natomiast w rozpoznawanej sprawie, w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji upłynął okres do przedłożenia orzeczenia, to wydanie decyzji o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a u.k.p. było prawidłowe i nie naruszało prawa. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekł jak w sentencji wyroku.