II SA/Gl 1825/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-01-29
Skład orzekający: Agnieszka Kręcisz - Sarna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez organ pierwszej instancji?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zastosowało art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Organ pierwszej instancji wydał decyzję przedwcześnie, nie wyjaśniając wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności dotyczących wpływu planowanego przedsięwzięcia na wody podziemne, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania i uzasadniało zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu A. sp. z o.o. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta odmawiającą wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanej instalacji do produkcji nawozów organicznych. Organ pierwszej instancji odmówił wydania decyzji, wskazując na potencjalne zagrożenie dla ujęcia wody pitnej oraz brak kompletnego materiału dowodowego, w tym opinii biegłego hydrogeologa. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że materiał dowodowy był wystarczający do wydania pozytywnej decyzji. Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności.Rozstrzygnięcie
Oddalił sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Kręcisz - Sarna (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2024 r. sprawy ze sprzeciwu A. sp. z o.o. w W. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 października 2023 r. nr SKO.4102.61.2023 w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oddala sprzeciw.
Zaskarżoną decyzją z 10 października 2023 r. numer SKO.4102.61.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej "Kolegium" lub "Organ odwoławczy") uchyliło w całości decyzję Prezydenta Miasta C. (dalej "Prezydent" lub "Organ pierwszej instancji") z 24 sierpnia 2023 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego na wniosek A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca" lub "Spółka"), Prezydent odmówił wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Lokalizacja instalacji do produkcji nawozów organicznych na bazie osadów o wydajności 50 000 Mg/rok w C. przy ul. [...] na działce o nr ewid. [...] obręb [...]".
Decyzja z 24 sierpnia 2023 r. jest drugą decyzją Organu pierwszej instancji wydaną w rozpoznawanej sprawie, Kolegium bowiem uchyliło wcześniejszą decyzję Prezydenta z 7 września 2022 r.
Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy art. 81 ust. 3, art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 73 ust. 1, art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.; dalej "u.u.i.ś."), § 2 ust. 1 pkt 47 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2019 r. poz. 1839 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity przywołany w podstawie prawnej decyzji: Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.; dalej "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji Organ pierwszej instancji scharakteryzował planowane przedsięwzięcie, przedstawił chronologicznie przebieg postępowania oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko opracowany w lipcu 2021 r., uzyskane opinie i uzgodnienia oraz uwagi i wnioski zgłoszone przez społeczeństwo).
Odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wnioskowanego przedsięwzięcia uzasadniono tym, że nie zebrano całościowego materiału dowodowego, który stanowiłby bazę merytoryczną do prowadzenia dalszego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Organ pierwszej instancji, w związku z ponagleniem Spółki z 30 czerwca 2023 r., został zobligowany przez Kolegium do załatwienia wniosku Spółki w terminie do dnia 25 sierpnia 2023 r. Natomiast z dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że planowana inwestycja znajduje się w obszarze spływu wód do ujęcia [...] , eksploatowanego ujęciem wielootworowym [...] w części wschodniej miasta, co może stanowić zagrożenie dla ujęcia wody pitnej obsługującej mieszkańców gminy [...] i [...]. Organ pierwszej instancji kilkukrotnie wzywał Spółkę do złożenia wyjaśnień dotyczących wpływu przedsięwzięcia na wody i glebę. Z powodu braku uzyskania rzetelnych informacji dotyczących wpływu inwestycji na wody i glebę Organ pierwszej instancji powołał biegłego w zakresie hydrogeologii celem sporządzenia opinii określającej warunki hydrogeologiczne i potencjalny wpływ zanieczyszczeń z instalacji na wody podziemne wraz z możliwością ich monitorowania. Termin realizacji opinii planowany jest jednak dopiero na 18 września 2023 r. Przypuszczenia o ewentualnej migracji zanieczyszczeń do gruntu są uzasadnione, bowiem poparte są stosownym opracowaniem, tj. Operatem wodnoprawnym na pobór wód podziemnych z utworów jury górnej za pomocą wielootworowego ujęcia [...] , położonego na terenie miasta C. i miejscowości S. , sporządzonym w listopadzie 2010 r.
Ponadto Organ pierwszej instancji posiada wiedzę na temat podobnych do planowanych przez Spółkę technologii oraz instalacji pod kątem możliwych zagrożeń dla środowiska wynikających z ich użytkowania i eksploatacji. Potencjalne zagrożenia to - oprócz przenikania nieczystości płynnych do gleby i wód - zanieczyszczenie powietrza odorami oraz problemy związane z gospodarką odpadami. Z zebranych do tej pory materiałów jak i z wyjaśnień Spółki wynika, że powietrze z bioreaktorów z hali dojrzewania kompostu oczyszczane będzie w biofiltrach, jednak Spółka nie jest w stanie określić co w przypadku awarii systemu napowietrzania i odbioru powietrza i co z emisją substancji odorotwórczych do powietrza. Skarżąca nie odniosła się do pochodzenia emisji merkaptanów (substancji odorotwórczych) oraz nie określiła ich wielkości. Skarżąca zakłada wydajność instalacji na poziomie 50 000 Mg/rok, natomiast w dokumentacji wielkość emisji substancji odorotwórczych z procesu dojrzewania kompostu została obliczona dla 25 000 Mg/rok.
Spółka nie wyjaśniła także skąd przywożony będzie osad ściekowy oraz pozostałe odpady przeznaczone do przetwarzania. Ponadto nie wskazała rozwiązań zabezpieczających w przypadku sytuacji wypadku samochodu dostarczającego odpady.
Biorąc pod uwagę skalę, charakterystykę oraz lokalizację w bezpośrednim sąsiedztwie strefy ochrony pośredniej ujęcia wód [...] wezwano Skarżącą do przedstawienia racjonalnego wariantu alternatywnego lokalizacyjnego inwestycji. Ponadto Organ pierwszej instancji ponownie wystąpił o opinię do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. i Marszałka Województwa [...] w K. oraz o uzgodnienie do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w K. i Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej PGW Wody Polskie w P. w sprawie warunków realizacji planowanego przedsięwzięcia.
Wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach uzależnione jest od opinii i uzgodnień ww. organów oraz od opinii hydrogeologa. W związku z tym Organ pierwszej instancji nie zebrał całościowego materiału dowodowego, który stanowiłby bazę merytoryczną do prowadzenia dalszego postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
W odwołaniu od decyzji Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 6 i art. 8 k.p.a. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 81 ust. 3 u.u.i.ś., art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy Prawo wodne i art. 20 ust. 3, 4, 5 ustawy o odpadach wyrażające się w jaskrawie stronniczym i całkowicie bezpodstawnym prowadzeniu postępowania administracyjnego, od samego początku, wyłącznie w sposób ukierunkowany na odmowę Spółce wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu, wbrew opiniom niezależnych podmiotów i wbrew wytycznym organów wyższego stopnia. Organ pierwszej instancji nie dysponował argumentami umożliwiającymi wykazanie wadliwości stanowiska współdziałającego organu poprzez merytoryczne odniesienie się do treści postanowień wydanych w toku postępowania. Uzasadnienie zaś decyzji stanowi opis czynności wykonanych w sprawie i nie zawiera argumentacji, która mogłaby przekonać o zaistnieniu w sprawie przesłanek pozwalających na odmowę wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Opinia biegłego hydrogeologa nie jest zaś w świetle zgromadzonych dowodów i obowiązujących przepisów ani wymagana ani potrzebna. Organowi pierwszej instancji została przedłożona "Opinia określająca warunki hydrogeologiczne w związku z planowaną budową instalacji do produkcji nawozów organicznych na bazie osadów w C. , przy ul. [...] , dz. ewid. nr [...] obręb [...]" z lutego 2022 r., a zatem dodatkowo jeszcze uprawniony hydrogeolog wypowiedział się w sprawie.
Skarżąca zarzuciła rażące naruszenie art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 u.u.i.ś. w związku z art. 161 Prawa geologicznego wyrażające się w całkowicie pozbawionej podstawy prawnej i faktycznej niedozwolonej wykładni rozszerzającej przepisu, polegającej na podniesieniu w decyzji pozorowanego argumentu o konieczności zasięgnięcia opinii biegłego hydrologa, podczas gdy brak jest w przepisach podstawy prawnej i jakiejkolwiek przestrzeni aby taką opinię honorować bowiem Prezydent wkracza w ten sposób poza swoje kompetencje i nadużywa pozycji zarezerwowanej dla Marszałka Województwa [...], który jest organem administracji geologicznej w rozumieniu art. 158 i n. Prawa geologicznego.
Spółka podniosła zarzut rażącego naruszenia art. 75, art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dążenia do prawdy obiektywnej, nakierowanie wszelkich działań na odmowę udzielenia Skarżącej decyzji pozytywnej, dokonywanie ustaleń arbitralnych z rażącym przekroczeniem zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, uwzględnianiu wyłącznie argumentów potencjalnie niekorzystnych dla Skarżącej (aczkolwiek Skarżąca zaprzecza, aby w sprawie w ogóle istniały jakiekolwiek rzeczywiste, merytoryczne argumenty świadczące na niekorzyść Skarżącej) przy jednoczesnym zupełnym pomijaniu wyjaśnień Skarżącej.
Zdaniem Spółki doszło także do naruszenia art. 81a § 1 k.p.a. w związku z art. 7, art. 75 i art. 77 k.p.a., a także art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, wyrażające się w całkowitym niezrozumieniu przedsięwzięcia Spółki od strony technicznej, technologicznej, celowościowej i kierowanie się wyłącznie własną niechęcią odnośnie zlokalizowania przedsięwzięcia na terenie miasta C. .
W konsekwencji powyższych zarzutów procesowych Spółka sformułowała zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, a to art. 81 ust. 3 u.u.i.ś. w związku z art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy Prawo wodne i art. 20 ust. 3, 4, 5 ustawy o odpadach w związku z art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 u.u.i.ś. poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w sytuacji, gdy Organ pierwszej instancji nie posiadał żadnej realnej podstawy faktycznej i prawnej, jaka pozwalałaby na odmowę wydania decyzji środowiskowej w stanie faktycznym i prawnym sprawy, bowiem nie zebrał żadnego materiału dowodowego pozwalającego na stwierdzenie jakichkolwiek przeciwskazań dla realizacji przedsięwzięcia, przeciwnie zaś, materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający, aby w sposób prawidłowy zastosować prawo materialne i wydać decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, zgodnie zresztą z wyraźnymi wytycznymi organów wyższego stopnia.
W uzasadnieniu odwołania Skarżąca podkreśliła, że Organ pierwszej instancji od dwóch lat ma wiedzę o okolicznościach, co do których przedstawienia konsekwentnie wzywa Spółkę. W toku sprawy Skarżąca złożyła wszystkie wymagane prawem dokumenty, nadto zaś, parokrotnie wzywana przez Organ pierwszej instancji do uzupełnienia braków, przedkładała wymagane informacje i dodatkową dokumentację. W decyzji pierwszoinstancyjnej brak odniesienia się i zastosowania do wytycznych Kolegium zawartych w decyzji z 12 grudnia 2022 r. uchylającej pierwszą decyzję Prezydenta z 7 września 2022 r.
Zaskarżoną obecnie decyzją Kolegium, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło decyzję Organu pierwszej instancji w całości i przekazało Organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Organ odwoławczy przedstawił chronologiczne i szczegółowo przebieg postępowania administracyjnego oraz przytoczył regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że uchylenie decyzji spowodowane jest stwierdzonymi uchybieniami proceduralnymi dotyczącymi postępowania wyjaśniającego i zebrania materiału dowodowego. Kolegium wskazało, że Prezydent w uzasadnieniu decyzji sam przyznaje w sposób jednoznaczny, że nie zebrał całościowego materiału dowodowego, który stanowiłby bazę merytoryczną do prowadzenia dalszego postępowania w sprawie. Organ pierwszej instancji nie wystąpił do Kolegium rozpatrującego ponaglenie Spółki o przedłużenie terminu zakończenia postępowania. W toku postępowania Organ pierwszej instancji nie uzyskał opinii hydrogeologicznej. Dopiero po jej złożeniu przez biegłego Prezydent ponowi wystąpienia do organów opiniujących i uzgadniających o zajęcie stanowiska w sprawie realizacji planowanego przedsięwzięcia. Kolegium mając na uwadze skalę, charakterystykę oraz lokalizację przedsięwzięcia w pełni podziela powołanie przez Organ pierwszej instancji biegłego w zakresie hydrogeologii celem sporządzenia opinii określającej warunki hydrogeologiczne i potencjalny wpływ zanieczyszczeń z instalacji na wody podziemne wraz z możliwością ich monitorowania.
Z uwagi na zasadę dwuinstancyjności wynikającą z art. 15 k.p.a. na gruncie rozpoznawanej sprawy wyłączone jest przeprowadzenie przez Kolegium uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż jego bardzo rozległy zakres jednoznacznie wskazuje, że w swej istocie Organ odwoławczy musiałby sam przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie kwestii mogących mieć bezpośredni wpływ na treść decyzji. Z uwagi między innymi na kwestię wzięcia pod uwagę i dokonania oceny istotnego w rozpoznawanej sprawie dowodu z opinii biegłego przez każdy z organów rozpoznających sprawę Organ odwoławczy nie jest władny wydać decyzję rozstrzygającą sprawę co do jej istoty.
Zatem Organ pierwszej instancji wydał decyzję przedwcześnie, albowiem prowadząc postępowanie nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności w sprawie, a pozwalających mu na wydanie tej decyzji. Naruszenie przez organ administracji obowiązków dotyczących postępowania dowodowego stanowi uzasadnioną podstawę decyzji kasacyjnej. W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma to, aby stan faktyczny nie budził jakichkolwiek wątpliwości, co wymaga od organu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zgodnie z rygorami procedury administracyjnej.
Ponadto Kolegium w swojej wcześniejszej decyzji z 12 grudnia 2022 r. wskazało, że Prezydent powinien w uzasadnieniu decyzji odnieść się do uzgodnień i opinii uzyskanych w toku postępowania. Organ pierwszej instancji odstępując od wyjaśnienia dlaczego warunki oddziaływania na środowisko ustalone w tych uzgodnieniach i opiniach nie mogą zostać uwzględnione naruszył art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś. Organ pierwszej instancji nie zastosował się zatem do wytycznych Organu odwoławczego, czym naruszył art. 138 § 2a k.p.a.
Kolegium wskazało, że w ponownie prowadzonym postępowaniu, Organ pierwszej instancji powinien sprawę wyjaśnić indywidualnie i ustosunkować się do wszystkich okoliczności sprawy, w tym również rozpatrzyć wszystkie zarzuty, twierdzenia oraz wnioski Skarżącej. W szczególności Organ pierwszej instancji powinien wziąć pod uwagę wszystkie rozważania prawne i wskazania zawarte w decyzji Kolegium oraz we wcześniejszej decyzji Kolegium z 12 grudnia 2022 r. Dodatkowo Organ pierwszej instancji powinien swoje stanowisko w sposób należyty uzasadnić.
Od decyzji Kolegium Skarżąca złożyła w ustawowym terminie sprzeciw. W sprzeciwie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji Prezydenta z 24 sierpnia 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy, a to wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla spornego przedsięwzięcia. Ponadto o zasądzenie od organu administracji na jej rzecz kosztów postępowania i wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania sprawy.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez sporządzenie niespójnego uzasadnienia decyzji, skutkującego błędnym zastosowaniem przepisu art. 138 k.p.a. i uchyleniem decyzji pierwszoinstancyjnej oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, podczas gdy wydanie decyzji z art. 138 § 2 k.p.a. ma charakter wyjątkowy, zaś konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (np. zasięgnięcie opinii biegłego czy przesłuchanie kilku świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego z art. 136 k.p.a, wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Akta sprawy były wystarczające, aby Kolegium mogło, nie przedłużając dodatkowo postępowania i nie dając Prezydentowi możliwości dowolnego kształtowania postępowania, samodzielnie wydać decyzję merytoryczną.
Niezależnie od ww. zarzutu Spółka wskazała na rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 7 i 77 k.p.a. i art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 u.u.i.ś. wyrażające się w błędnym zastosowaniu tego przepisu i uchyleniu decyzji Prezydenta, podczas gdy Kolegium powinno było wydać decyzję merytoryczną na korzyść Skarżącej, zaś dodatkowa opinia hydrogeologa nie była, w świetle zebranego materiału dowodowego i obowiązujących przepisów, zasadna ani potrzebna. Kompetentne organy jednoznacznie udzieliły uzgodnienia i opinii w sprawie warunków realizacji przedsięwzięcia, ale też sama Skarżąca przedłożyła opinię określającą warunki hydrogeologiczne z lutego 2022 r.
Zdaniem Skarżącej doszło do rażącego naruszenia art. 77 ust. 1 pkt 1, 2, 3 i 4 u.u.i.ś. w związku z art. 161 Prawa geologicznego wyrażającego się w niedozwolonej wykładni rozszerzającej tego przepisu polegającej na podniesieniu w decyzji pozorowanego argumentu o konieczności zasięgnięcia opinii biegłego hydrologa, które to naruszenie Kolegium całkowicie pominęło w swoich rozważaniach.
Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 136 k.p.a. w związku z art. 75, art. 7, art. 80 w związku z art. 8 k.p.a. wyrażające się w bezkrytycznym przyjęciu tezy Prezydenta o konieczności zasięgnięcia opinii biegłego hydrogeologa, podczas gdy okoliczności związane z żądaniem tej opinii nakazywały postępowanie z daleko idącą ostrożnością wobec jawnego braku obiektywizmu Prezydenta w stosunku do Skarżącej, zaś Kolegium w takiej sytuacji nie powinno oddawać w ręce Organu pierwszej instancji kwestii panowania nad postępowaniem, w tym wyznaczania dowolnie specjalistów, jednostronnie, bez konsultacji z kimkolwiek, powoływanie biegłych, opieranie się na tak wygenerowanej przez siebie ekspertyzie.
Skarżąca do sprzeciwu załączyła wydruki map geodezyjnych jako dowód uzupełniający w sprawie na okoliczność absurdalnych zarzutów płynących z opinii biegłego hydrogeologa zamówionej przez Prezydenta.
W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca zrelacjonowała stan faktyczny sprawy oraz podniosła argumenty na poparcie zgłoszonych zarzutów. Sformułowała także zarzuty dotyczące opinii hydrogeologa zleconej przez Prezydenta. Spółka podniosła, że kuriozalne argumenty zawarte w tej opinii tylko dowodzą tego, że jej sporządzenie było zbędne i ukierunkowane jedynie na przedłużanie postępowania, zaś w sprawie mogła być wydana decyzja korzystna dla Spółki.
W odpowiedzi na sprzeciw Kolegium wniosło o jego oddalenie, wskazując ponownie na argumenty uzasadniające uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodatkowo podkreśliło, że sama Skarżąca w treści sprzeciwu zaprzecza swojemu stanowisku, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy skoro składa nowe wnioski dowodowe.
W piśmie przygotowawczym z 13 listopada 2023 r. Skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji i w sprzeciwie. Wskazała, że kontynuowanie postępowania dowodowego w sposób pozorowany, narzucony przez Prezydenta jest niezasadne, zaś opinia hydrogeologiczna pozostaje zbędna dla rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżąca wniosła o zaliczenie w poczet materiału dowodowego ekspertyzy z 9 listopada 2023 r. na okoliczność stwierdzenia, że opinia hydrogeologa zlecona przez Prezydenta była w sprawie zbędna oraz celem poparcia argumentów przedstawionych w złożonym piśmie procesowym. Skarżąca przedstawiła argumenty na nieprzydatność opinii hydrogeologa do rozstrzygnięcia sprawy w kontekście proceduralnym i merytorycznym.
W replice na odpowiedź na skargę z 15 stycznia 2024 r. Skarżąca podtrzymała w całości stanowisko i wnioski wywiedzione w sprzeciwie. Spółka podkreśliła, że stanowisko Kolegium pozostaje wewnętrznie niespójne, dodatkowo zaś Kolegium przeczy swoim wcześniejszym rozstrzygnięciom w sprawie, nadto zaś nie ustosunkowuje się do bardzo istotnej części sprzeciwu dotyczącej prymatu rozstrzygnięcia reformatoryjnego nad kasacyjnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 2a w zw. z art. 64a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Stosownie do art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Sąd, uwzględniając sprzeciw od decyzji uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 151a § 1 p.p.s.a.). Natomiast w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji, sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 64d § 1 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji. Wprawdzie w myśl art. 64d § 2 p.p.s.a. sąd, rozpoznając sprzeciw od decyzji, może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie jednakże jest to dyskrecjonalne uprawnienie sądu (por. wyrok NSA z 28 sierpnia 2020 r., II OSK 1501/20, opubl. w internetowej bazie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA"). Rozpoznanie sprzeciwu na rozprawie nie jest przy tym uzależnione od woli stron postępowania. Zatem zawarty w sprzeciwie wniosek Skarżącej o wyznaczenie rozprawy celem rozpoznania sprawy nie był dla Sądu wiążący. Przedłożone do sprawy akta administracyjne pozwalały zaś na jej rozpoznanie na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron.
Następnie należy wyjaśnić, że sprzeciw służy wyłącznie do zbadania prawidłowości zastosowania przez organ odwoławczy ustawowych przesłanek uchylenia decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ odwoławczy powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec tego przesłankami dopuszczalności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia są naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania oraz – stanowiące konsekwencję tego naruszenia – zaniechanie wyjaśnienia przez ten organ okoliczności faktycznych sprawy w stopniu mającym wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., jest równoznaczny z nieprzeprowadzeniem przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2014 r., II OSK 2846/12, opubl. w CBOSA). Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną wówczas, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to nie kwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., II OSK 1386/15, opubl. w CBOSA). Chodzi zatem o taki stopień zaniechania wyjaśnienia przez organ pierwszej instancji okoliczności faktycznych sprawy, który wykracza poza kompetencje organu odwoławczego z art. 136 k.p.a.
Jak wskazuje się w orzecznictwie zakres postępowania wyjaśniającego determinują przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie. W świetle zatem art. 138 § 2 k.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy, mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, sąd powinien oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego, które mogą mieć zastosowanie w danej sprawie (por. wyroki NSA: z 24 sierpnia 2021 r., II OSK 1484/21, z 13 lutego 2019 r., II OSK 132/19 oraz z 26 listopada 2019 r., II OSK 3311/19 – opubl. w CBOSA).
Sąd dokonuje zatem kontroli decyzji kasacyjnej wyłącznie pod kątem zgodności z art. 138 § 2 k.p.a. oraz z przepisami pozostającymi w danej sprawie w związku z art. 138 § 2 k.p.a. Sąd nie ma podstaw prawnych, aby odnosić się do meritum sprawy, tj. do aspektów materialnoprawnych dotyczących praw lub obowiązków adresata decyzji.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według kryteriów określonych w art. 64e p.p.s.a. Sąd doszedł do przekonania, że Kolegium w sposób prawidłowy zastosowało art. 138 § 2 k.p.a.
Podstawowym elementem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia jest ocena oddziaływania tego przedsięwzięcia na środowisko. Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko obejmuje w szczególności weryfikację raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, uzyskanie wymaganych u.u.i.ś. opinii i uzgodnień oraz zapewnienie możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu (art. 3 ust. 1 pkt 8 u.u.i.ś.). W ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko określa się, analizuje oraz ocenia bezpośredni i pośredni wpływ danego przedsięwzięcia na środowisko oraz ludność, w tym zdrowie i warunki życia ludzi, dobra materialne, zabytki, krajobraz, w tym krajobraz kulturowy, wzajemne oddziaływanie między ww. elementami, dostępność do złóż kopalin, ryzyko wystąpienia poważnych awarii oraz katastrof naturalnych i budowlanych, możliwości oraz sposoby zapobiegania i zmniejszania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wymagany zakres monitoringu (art. 62 ust. 1 u.u.i.ś.).
Z przepisów u.u.i.ś. wynika, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową. Właściwy organ jest zobligowany wydać tę decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Z kolei odmowa wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje tylko w ściśle określonych przypadkach. Zgodnie z art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1) wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1, 2) ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, 3) wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa, 4) wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Z kolei decyzja o odmowie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia może być wydana m. in. jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie to wpływa negatywnie na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych, o których mowa w art. 56, art. 57, art. 59 oraz art. 61 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, o ile nie zostaną spełnione warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 tej ustawy (art. 81 ust. 3 u.u.i.ś). Wskazane cele środowiskowe dotyczą odpowiednio celów środowiskowych dla jednolitych części wód powierzchniowych niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione, celów środowiskowych dla sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych, celów środowiskowych dla jednolitych części wód podziemnych oraz celów środowiskowych dla obszarów chronionych. Zatem odmowa wydania decyzji środowiskowej, o której mowa w art. 81 ust. 3 u.u.i.ś może mieć miejsce, gdy z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego jednoznacznie wynika, że konkretne oceniane przedsięwzięcie uniemożliwi osiągnięcie ww. celów środowiskowych i jednocześnie nie zachodzą warunki, o których mowa w art. 68 pkt 1, 3 i 4 ustawy – Prawo wodne, tj. warunki dopuszczalności nieosiągnięcia dobrego stanu ekologicznego oraz niezapobieżenia pogorszeniu stanu ekologicznego wód podziemnych.
Z art. 80 ust. 1 u.u.i.ś. wynika, że celem prowadzonego postępowania wyjaśniającego jest uzyskanie przez organ administracji informacji niezbędnych do wydania decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, co jest realizowane poprzez uwzględnienie uzgodnień, opinii, raportu i wyników działań społeczeństwa biorącego udział w postępowaniu. Jednym z podstawowych dowodów w postępowaniu w sprawie określenia warunków środowiskowych jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko.
Raport jest dokumentem prywatnym. Nie stanowi on opinii biegłego, ale jest to dokument, który posiada szczególną moc dowodową wynikającą przede wszystkim z kompleksowej oceny przedsięwzięcia (por. wyrok NSA z 10 stycznia 2023 r., III OSK 1514/21, opubl. w CBOSA). Organ nie jest związany treścią raportu, a ustalenia w nim zawarte mogą służyć wydaniu decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania, gdy raport jest rzetelny, spójny, wolny od niejasności i nieścisłości. Raport może być kwestionowany przez strony, jak i również przez przedstawicieli społeczeństwa (por. wyroki NSA z 2 października 2008 r., II OSK 1113/07 oraz z 23 lutego 2007 r., II OSK 363/06, opubl. w CBOSA).
Jak podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie raport oddziaływania na środowisko nie korzysta z domniemania zgodności jego treści ze stanem faktycznym. Dlatego też zawarte w nim stwierdzenia dotyczące faktów czy analiz podlegają ocenie jak każdy dowód w sprawie, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Przepisy normujące postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia nie wyłączają bowiem reguł zawartych w k.p.a., co oznacza, że nie ma formalnych rygorów dotyczących kwestionowania ustaleń raportu (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II OSK 1858/13, opubl. w CBOSA). Nie ulega przy tym wątpliwości, że skuteczność zarzutów wobec raportu może być różna w zależności od poparcia ich odpowiednimi dowodami i konkretną argumentacją, jednak w każdym przypadku rzeczą organu administracji jest wyjaśnienie i ocena rozbieżnych stanowisk dotyczących oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.
Podkreślić zatem należy, że w toku postępowania w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia organ przeprowadza postępowanie dowodowe zgodnie z regułami określonymi w przepisach k.p.a., w szczególności z art. 7, 77 i art. 80. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), która obliguje organ do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Do raportu stosuje się wszystkie zasady postępowania dowodowego, dlatego w razie wątpliwości w zakresie istotnych okoliczności sprawy organ może wezwać inwestora do uzupełnienia raportu lub może sięgnąć do innych środków dowodowych.
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności sprawy należy uznać, że Kolegium słusznie wskazało na wadliwość postępowania przeprowadzonego przez Organ pierwszej instancji.
Kolegium zarzuciło, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy pozwalających na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji wydał decyzję stosując się do terminu rozpoznania sprawy wynikającego z postanowienia Kolegium z 24 lipca 2023 r. pomimo, że - jak sam przyznał w uzasadnieniu decyzji - w sprawie nie został zebrany całościowy materiał dowodowy. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego Prezydent powołał biegłego z zakresu hydrogeologii celem sporządzenia opinii określającej warunki hydrogeologiczne i potencjalny wpływ zanieczyszczeń z planowanej instalacji na wody podziemne, ale do dnia wydania decyzji opinia ta nie wpłynęła do organu. Ponadto Prezydent zwrócił uwagę, że w przypadku gdy opinia biegłego potwierdzi możliwość negatywnego oddziaływania inwestycji na środowisko (w zakresie stanu wód podziemnych) konieczne będzie ponowne uruchomienie procedur uzgodnieniowych. Uzasadnieniem dla przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na wody podziemne (eksploatowane ujęciem wielootworowym [...] w części wschodniej miasta C. – dzielnicy [...] ) był charakter i rodzaj inwestycji oraz jej lokalizacja w bezpośrednim sąsiedztwie strefy ochrony pośredniej wód [...] w obszarze spływu wód do ujęcia. Prezydent uznając, że taka pogłębiona ocena oddziaływania na środowisko jest konieczna miał na uwadze m. in. pisma P. S. A., niepełny pod względem merytorycznym raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, operat wodnoprawny na pobór wód podziemnych z utworów jury górnej za pomocą wielootworowego ujęcia [...] oraz zarzuty stawiane przedsięwzięciu zgłoszone w ramach postępowania z udziałem społeczeństwa.
Zdaniem Sądu Kolegium prawidłowo wykazało konieczność wyjaśnienia zakresu sprawy mającego istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, tj. przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na stan wód podziemnych. Przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie ma na celu zidentyfikowanie, zanalizowanie i ocenienie zagrożeń przedsięwzięcia dla środowiska oraz zdrowia i warunków życia ludzi, celem zminimalizowania negatywnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Należy mieć przy tym na uwadze, że rola organu prowadzącego postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia nie sprowadza się jedynie do weryfikacji raportu o oddziaływaniu na środowisko pod kątem spełnienia przez niego wymogów wynikających z u.u.i.ś Obowiązkiem organu jest także ocena, czy zawarte w raporcie informacje są wiarygodne. W sytuacji, gdy w sprawie występują wątpliwości co do istotnych dla oceny oddziaływania na środowisko okoliczności należy je wyjaśnić mając na uwadze zasadę prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. Pojawienie się wątpliwości co do kompletności czy rzetelności ocen przedstawionych w raporcie zobowiązuje organ prowadzący postępowanie do uzupełnienia materiału dowodowego w celu rozważenia wszelkich niejasności w stanie faktycznym sprawy (por. wyrok WSA w Białymstoku z 19 grudnia 2013 r., II SA/Bk 667/13; wyrok WSA w Gdańsku z 30 czerwca 2011 r., II SA/Gd 312/11; wyrok WSA w Białymstoku z 6 listopada 2014 r., II SA/Bk 404/14 – opubl. w CBOSA). Bezsprzecznie przy tym to na organie spoczywa ciężar dowodu, toteż to on powinien wykazać się inicjatywą dowodową, jeżeli dostrzeże, że jakiś aspekt stanu faktycznego sprawy wciąż domaga się wyjaśnienia. Zatem okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie wydano pozytywne opinie i uzgodnienia nie zwalniała Organu pierwszej instancji z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie brak jest podstaw prawnych do tego, aby przyjąć pierwszeństwo dowodu z opinii i uzgodnień organów współdziałających w stosunku do innych dowodów zgromadzonych w sprawie. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje otwarty katalog środków dowodowych, a zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
Następnie należy wskazać, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne. Z uwagi na to, że raport o oddziaływaniu na środowisko ma charakter specjalistycznego opracowania to zakwestionowanie jego ustaleń wymaga przedstawienia kontrdowodu (np. ekspertyzy), opartego również na odpowiednim poziomie wiedzy specjalistycznej (por. wyroki NSA z 18 marca 2009 r., II OSK 383/08 oraz z 17 listopada 2015 r., II OSK 602/14, opubl. w CBOSA). Wobec tego organ prowadzący postępowanie w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia ma kompetencję do powołania biegłego i przeprowadzania dowodu z opinii biegłego. Z takiego uprawnienia wynikającego z art. 84 § 1 k.p.a. skorzystał Organ pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie.
Trafnie Kolegium stwierdziło, że Organ pierwszej instancji nie zawarł w uzasadnieniu decyzji wyjaśnienia o tym, w jakim zakresie zostały wzięte pod uwagę uzyskane w toku postępowania opinie i uzgodnienia innych organów. Pozytywne uzgodnienie ze strony Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska nie było wiążące dla Organu pierwszej instancji, tzn. nie obligowało do wydania pozytywnej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Także opinie organów współdziałających nie miały wiążącego charakteru. Jednakże obowiązkiem Organu pierwszej instancji było odniesienie się do podnoszonych w uzgodnieniu i w opiniach argumentów i wyjaśnienie, z jakich powodów ich nie uwzględniono. Prezydent, wydając decyzję odmowną, powinien zatem merytorycznie odnieść się do treści tych dokumentów. Zasadne są zatem zarzuty Kolegium dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. w związku z art. 80 ust. 1 pkt 1 i art. 85 ust. 2 pkt 1 u.u.i.ś., które sprowadzały się do konstatacji, że Organ pierwszej instancji nie rozpatrzył całego zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji nie dokonał rzetelnej i wnikliwiej oceny raportu oddziaływania na środowisko wraz z jego uzupełnieniami. Zasadny jest także zarzut Kolegium co do tego, że Organ pierwszej instancji nie zrealizował wytycznych zawartych we wcześniejszej decyzji Kolegium z 12 grudnia 2022 r., a tym samym, że doszło do naruszenia art. 138 § 2a k.p.a.
Wobec powyższego należy uznać, że Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazał na naruszenie przez Organ pierwszej instancji konkretnych przepisów prawa procesowego oraz wyliczył braki, jakie zawiera materiał dowodowy. Zdaniem Sądu wskazany w zaskarżonej decyzji konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Chodzi bowiem o okoliczności o charakterze zasadniczym dla prowadzonego postępowania, od których zależy jego wynik. Wydanie przez Kolegium decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wymagałoby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego co do wpływu przedsięwzięcia na stan wód podziemnych. Nadto Kolegium zobowiązane byłoby we własnym zakresie przeprowadzić po raz pierwszy ocenę stanowisk organów współdziałających oraz ocenę raportu w świetle innych dowodów zgromadzonych w sprawie. W istocie stanowiłoby to rozpoznanie sprawy w tym zakresie, istotnym dla rozstrzygnięcia, po raz pierwszy w postępowaniu odwoławczym. Natomiast organ odwoławczy w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego nie może gromadzić nowych dowodów, czynić nowych ustaleń faktycznych i je oceniać, jeżeli mają one istotny wpływ na wynik postępowania i ich rozważenie wymaga podjęcia przez organ odwoławczy szeregu czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2020 r., II OSK 2688/20, opubl. w CBOSA). Słusznie zatem Kolegium przyjęło, że zaniedbania Organu pierwszej instancji w zgromadzeniu i ocenie materiału dowodowego nie mogły być usunięte w postępowaniu odwoławczym, gdyż godziłoby to w zasadę dwuinstancyjności. Podkreślić przy tym trzeba, że Kolegium nie przesądziło o rozstrzygnięciu sprawy, a jedynie wskazało na uchybienia jakich dopuścił się Organ pierwszej instancji w toku postępowania.
Wobec powyższego uznać należy, że Kolegium zasadnie uchyliło decyzję Organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., a zarzuty sprzeciwu w tym zakresie okazały się niezasadne.
Odnosząc się do dalszych zarzutów sprzeciwu należy wyjaśnić, że sprzeciw nie jest środkiem służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji. Sąd w ramach postępowania zainicjowanego sprzeciwem nie jest uprawniony do oceny czy zostały spełnione przesłanki do wydania przez organ administracji decyzji pozytywnej czy też negatywnej (por. wyroki NSA z 6 marca 2019 r., II OSK 392/19 oraz z 24 listopada 2020 r., II OSK 2785/20, opubl. w CBOSA). Sąd nie może bowiem zastąpić organu odwoławczego w dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu pierwszej instancji. Wobec tego Sąd wskazuje, że zarzuty sprzeciwu dotyczące opinii hydrogeologicznej z października 2023 r. (złożonej w sprawie już po wydaniu decyzji przez organy obu instancji) nie dotyczą zakresu rozpoznania sprawy wynikającego z art. 64e w związku z art. 151a § 1 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 2 k.p.a.
Ustosunkowując się do złożonych w sprzeciwie wniosków dowodowych należy natomiast podkreślić, że sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie kontroluje prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracji. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przeprowadzanie dowodu z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może służyć uzupełnieniu przez sąd administracyjny materiału dowodowego, ani akt sprawy administracyjnej. Sąd administracyjny, kontrolując zgodność z prawem decyzji administracyjnej, nie ma w świetle obowiązujących przepisów uprawnienia, aby odnosić się do zdarzeń późniejszych i uwzględniać dokumenty powstałe po wydaniu zaskarżonej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2017 r. sygn. akt II OSK 2100/16, opubl. w CBOSA). Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów tylko, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia wątpliwości związanych z tym czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Z tych przyczyn wnioski dowodowe złożone przez Skarżącą (dowód z wydruków map geodezyjnych oraz dowód z ekspertyzy dotyczącej oceny zapisów opinii hydrogeologicznej na okoliczność bezpodstawności zarzutów płynących z opinii hydrogeologicznej z października 2023 r.) nie mogły być uwzględnione.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło