II GSK 2846/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 122/24 w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r. nr SKO 4322.16.2024 w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 18 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 122/24, po rozpoznaniu skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 7 lutego 2024 r., w przedmiocie wyrejestrowania pojazdu, w punkcie 1/ uchylił zaskarżoną decyzję; a w punkcie 2/ zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: I. prawa materialnego, a mianowicie: 1) art. 79 ust. 3a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1251; powoływanej dalej jako: p.r.d.) przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że właściwy w sprawie organ po otrzymaniu informacji od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego, innego niż Rzeczpospolita Polska, o zarejestrowaniu pojazdu, jest zobligowany do ustalania - przed jego wyrejestrowaniem z urzędu - czy pojazd ten nadal pozostaje zarejestrowany na terenie innego państwa członkowskiego; 2) art. 79 ust. 3a p.r.d. przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że właściwy w sprawie organ z samego faktu otrzymania informacji od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego, innego niż Rzeczpospolita Polska, o zarejestrowaniu pojazdu nie może wyprowadzać powinności do wyrejestrowania tego pojazdu z urzędu, bowiem dla zastosowania art. 79 ust. 3a p.r.d. konieczne jest jeszcze potwierdzenie, iż pojazd ten jest nadal zarejestrowany w innym państwie członkowskim. II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) art. 151 p.p.s.a., przez jego niezastosowanie, ponieważ skarga spółki - jako nieuzasadniona - powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja Kolegium z dnia 7 lutego 2024 r. (SKO 4322.16.2024) nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w konsekwencji nie ziściła się podstawa do uchylenia tej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.; 2) art. 153 p.p.s.a., przez sformułowanie nowej oceny prawnej i wskazań co do dalszego sposobu postępowania organu w sprawie, odmiennych od wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 września 2023 r. (sygn. akt III SA/Wr 755/22), gdzie wskazano, iż przesłankę wyrejestrowania pojazdu stanowi już tylko otrzymanie informacji od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego o skutecznym zarejestrowaniu tego pojazdu na terytorium innego kraju; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572; powoływanej dalej jako k.p.a.), w zw. z art. 79 ust. 3a p.r.d., poprzez uznanie, że Kolegium naruszyło "(...) prawo w zakresie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę rozstrzygnięcia", bowiem rozstrzygając sprawę powinno było uwzględnić, iż "(...) na moment wszczęcia postępowania przez organ (28 listopada 2023 r.) i na moment wydania decyzji (10 stycznia 2024 r.) pojazd nie był ("nadal") zarejestrowany w innym państwie członkowskim", podczas gdy orzekające w sprawie Kolegium prawidłowo ustaliło, że opisany pojazd został zarejestrowany na terenie Niemiec, co stanowi jedyną i wystarczającą przesłankę wyrejestrowania, z urzędu, tego pojazdu na podstawie art. 79 ust. 3a p.r.d. Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2025 r. skarżąca spółka ustosunkowała się do skargi kasacyjnej organu, wnosząc o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Natomiast istota sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, a także sposób sformułowania zarzutów oraz ich wzajemne powiązanie powodują konieczność łącznego ich rozpatrzenia. W niniejszej sprawie w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego – naruszenia art. 79 ust. 3a p.r.d., gdyż prawidłowa wykładnia wspomnianego przepisu zakreślała granice niezbędnych ustaleń, które powinny były dokonać organy. Przepis art. 79 ust. 3 p.r.d. zobowiązuje organ rejestrujący do dokonania wyrejestrowania pojazdu z urzędu w przypadku otrzymania od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego, innego niż Rzeczpospolita Polska, informacji o zarejestrowaniu pojazdu. Z uregulowania tego wynika, że uzyskanie przez polski organ rejestrujący od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego jednoznacznej informacji o zarejestrowaniu pojazdu, który wcześniej zarejestrowano w Polsce, skutkuje wyrejestrowaniem z urzędu tego pojazdu przez polski organ. Jak wskazuje się w orzecznictwie dla zastosowania omawianej regulacji nie mają znaczenia kwestie własności pojazdu, dlaczego pojazd został wywieziony za granicę, czy rejestracji za granicą dokonała osoba uprawniona (zob. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1262/23, publ. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że ważna jest wspomniana kolejność rejestracji tego samego pojazdu w organach rejestracyjnych, wcześniejsza powinna być dokonana w Polsce oraz jednoznaczne ustalenie, że ten sam pojazd został następnie i jest nadal zarejestrowany w innym państwie członkowskim (tak też wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 1262/23, publ. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Decyzje w przedmiocie wyrejestrowania nie mają charakteru uznania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 21.09.2021 r., I OSK 4249/18, CBOSA), ale mają charakter związany. W uzasadnieniu projektu (druk sejmowy VII.2656) ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1045), na mocy której art. 17 pkt 2 dodano omawiany art. 79 ust. 3a p.r.d., zapisano, że zmiana art. 79 umożliwia wyrejestrowanie pojazdu z urzędu po otrzymaniu informacji z zagranicznego organu rejestrowego (państwa będącego członkiem Unii Europejskiej), że pojazd ten został w danym państwie zarejestrowany. Jak wskazuje się w doktrynie, wykonanie przez organ rejestracyjny obowiązku wyrejestrowania pojazdu w związku z jego rejestracją w innym kraju ma na celu zabezpieczenie przed sytuacjami, w których mimo wywozu samochodu do innego państwa, pojazd ten jest nadal zarejestrowany w Polsce i figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów. Brak wyrejestrowania takiego pojazdu prowadziłby do sytuacji, w której ten sam pojazd byłby zarejestrowany w dwóch państwach jednocześnie, wprowadzając w błąd, pomimo posiadania przez organ stosownej informacji w tym zakresie. Powyższe prowadziłoby do dezaktualizacji informacji zawartych w systemie Centralnej Ewidencji Pojazdów. Dążeniem ustawodawcy jest natomiast doprowadzenie do tożsamości danych zawartych w tym systemie ze stanem rzeczywistym (D. Kozłowski, Konsekwencje prawne otrzymania informacji od organu właściwego do rejestracji pojazdów państwa członkowskiego o zarejestrowaniu pojazdu a legalność zagranicznego procesu rejestracji - Opublikowano: OwSS 2024 nr 1, s. 13-16). Wobec powyższego stanowisko Sądu I instancji, podzielające interpretację art. 79 ust. 3a p.r.d. jaką wyżej przedstawiono, należało uznać za prawidłowe. Wbrew twierdzeniom skarżącego kasacyjnie organu, Sąd I instancji słusznie przyjął, że w okolicznościach niniejszej sprawy organ - realizując zalecenia WSA we Wrocławiu (określone wyrokiem z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 755/2) - wystąpił do właściwego organu niemieckiego o informację dotyczącą zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na terenie Niemiec, jednak nie uwzględnił jej treści w całości. Trafnie również podkreślono w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, że ze znajdującej się w aktach sprawy informacji z dnia 7 grudnia 2023 r. wynika, że pojazd o numerze VIN [...] został zarejestrowany w Niemczech/Paderborn w dniu 1 marca 2022 r. i wyrejestrowany w dniu 4 marca 2022 r. Z powyższych względów prawidłowa jest konstatacja WSA, iż na moment wszczęcia postępowania przez organ (28 listopada 2023 r.) i na moment wydania decyzji (10 stycznia 2024 r.) pojazd nie był ("nadal") zarejestrowany w innym państwie członkowskim. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez WSA, iż tym samym nie wystąpiły podstawy do zastosowania art. 79 ust. 3a p.r.d. W związku z powyższym nie mają usprawiedliwionych podstaw także ściśle powiązane z zarzutami materialnymi zarzuty naruszenia prawa procesowego, w tym zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 79 ust. 3a p.r.d. Nie jest też trafiony zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie sądu należy uznać, że "sprawa", o której mowa w powyższym przepisie, to sprawa w znaczeniu materialnym, a nie formalnym (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2012 r., sygn. akt I OSK 1513/11, z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 848/11, z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 755/10 oraz z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1865/10). Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Natomiast naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu lub czynności na tej podstawie i spowoduje uchylenie ich przez sąd administracyjny. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez te organy związania orzeczeniem tego sądu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi J. Tarno, wydanie 3, Warszawa 2008, str. 376 i nast.). W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując stwierdzić należy, Sąd w niniejszym składzie podziela i uznaje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2014 r. (sygn. akt I GSK 534/12), że: "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania." Powyższe oznacza, iż Sąd I instancji nie naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniósł się do zaleceń zawartych w poprzednim wyroku WSA z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 755/22 – prawidłowo zauważając, że organ zastosował się do zaleceń Sądu zawartych w poprzednim orzeczeniu i wystąpił do właściwego organu niemieckiego o informację dotyczącą zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na terenie Niemiec. Natomiast podkreślenia wymaga, że kwestia właściwego zastosowania tej informacji wykraczała poza związanie określone w art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się zatem kolejno do zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. "przez jego niezastosowanie, ponieważ skarga Spółki - jako nieuzasadniona powinna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja Kolegium z dnia 7 lutego 2024 r. (SKO 4322.16.2024) nie została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a w konsekwencji nie ziściła się podstawa do uchylenia tej decyzji", należy zauważyć, iż sformułowany w powyższy sposób zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. nie mógł być uznany za uzasadniony. Sformułowanie przez autora skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. wskazuje, że zarzuca on brak zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że powyższy przepis ma charakter ogólny (blankietowy), podobnie jak art. 146 § 1, art. 147, art. 149 § 1 p.p.s.a., czy art. 145 § 1 p.p.s.a. Tego typu przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie, chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, zobowiązana jest bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd pierwszej instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Jeśli z wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji dopatrzył się wadliwości wydanej przez organ decyzji, to nie można Sądowi stwierdzającemu ten stan rzeczy i uchylającemu zaskarżony akt administracyjny zarzucić naruszenia omawianego przepisu poprzez jego niezastosowanie, gdyż wydane przez Sąd rozstrzygnięcie zgodne jest z dyspozycją innej zastosowanej przez WSA normy prawnej. Naruszenie wymienionego przepisu jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I OSK 638/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionych powyżej wywodów sąd kasacyjny uznał, że wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne, a zaskarżony wyrok Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na mocy art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił. W odniesieniu zaś do zawartego w piśmie procesowym skarżącej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, wyjaśnić należy, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw prawnych do jego uwzględnienia. Pismo zawierające ustosunkowanie się do skargi kasacyjnej organu, w którym zawarto wniosek o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania – stanowiące w swej istocie odpowiedź na skargę kasacyjną – nie zostało bowiem złożone w ustawowym terminie określonym w art. 179 p.p.s.a.