III FZ 340/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz po rozpoznaniu 1 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Bk 146/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2024 r. nr 2001-IEW.4123.10.2023 w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich postanawia oddalić zażalenie. NSA/post.1 - postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") postanowieniem z 28 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Bk 146/24, odmówił W. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2024 r., nr 2001-IEW.4123.10.2023, w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego ze Spółką E. Sp. z o.o. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi WSA wskazał, że pełnomocnik Skarżącego nie uprawdopodobnił braku winy w jego uchybieniu. Stwierdził, że argumenty przedstawione przez pełnomocnika Strony wskazują na uchybienie posiadające znamiona winy, polegającej na braku szczególnej staranności, jakiej należy wymagać od profesjonalnego pełnomocnika. Powyższe uchybienie wynikało w ocenie WSA z faktu, że powierzył przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi pracownikowi kancelarii, a osoba ta w sposób niewłaściwy nadała korespondencję do klienta, zamiast do sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i zmianę poprzez przywrócenie terminu do uzupełnienia braków foremnych skargi oraz zwrot na rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona zarzuciła naruszenie: 1. art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 87 § i 1 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 3 p.p.s.a., poprzez odmowę przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo że w uchybieniu terminowi nie było winy skarżącego, o czym świadczy dokumentacja złożona do wniosku o przywrócenie terminu w tym umowa o pracę sekretarki i oświadczenie o trwającym na dzień wysyłki korespondencji okresie próbnym i wdrożeniowym; 2. art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. 1997, poz. 48, dalej: "Konstytucja RP") z w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie wezwania bezpośrednio strony do uzupełnienia braków, co w konsekwencji winno skutkować uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków, w celu sanowania błędów proceduralnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z przywołanych wyżej regulacji wynika, że zasadnicze znaczenie dla uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, ma uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. postanowienie NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08, LEX nr 493641, CBOSA). Przypomnieć w tym miejscu należy, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, w tym również pełnomocnika (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30.10.2018 r., II FZ 631/18). Pełnomocnictwo jest stosunkiem opartym na zaufaniu. Ustanawiając pełnomocnika w postępowaniu administracyjnym, strona ponosi skutki wynikające z ewentualnego błędu swojego pełnomocnika i to niezależnie od tego, czy jest to pełnomocnik profesjonalny, czy nieprofesjonalny. Każdy pełnomocnik ma obowiązek dbania o interesy swego mocodawcy poprzez zapewnienie sprawnej obsługi postępowania. Decydując się zatem na udzielenie pełnomocnictwa, mocodawca zarazem przyjmuje na siebie wszelkie konsekwencje działania pełnomocnika, zarówno te pozytywne, jak i negatywne (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6.10.2014 r., I FZ 328/14). Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu (również przy ocenie formalnych aspektów wniosku) należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia w 21.02.2002 r., I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek). Zauważyć należy, że przesyłkę zawierającej wezwanie nie odebrał bezpośrednio pełnomocnik Skarżącego adw. P. P., lecz pełnomocnik pocztowy (k. 20 akt sprawy) i doręczenie to nastąpiło w placówce pocztowej. Kwestia odbioru korespondencji nie była kwestionowana, wobec czego przyjąć należy, że osoba, która pod dokonała odbioru kierowanej do niej korespondencji była upoważniona do dokonywania takiej czynności. Uznać wobec tego również należy, że przedmiotowe wezwanie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi Strony w dacie, w której rzeczona przesyłka została podjęta z placówki pocztowej. Tym samym adw. P. P. został skutecznie wezwany do usunięcia braków formalnych skargi. Fakt, że pełnomocnik posłużył się przy kompletowaniu i wysyłce dokumentów wynikających z otrzymanego wezwania pracownikiem kancelarii dopiero wdrażającemu się do swoich obowiązków, nie umniejsza winy pełnomocnika przy wykonaniu czynności procesowych. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie sąd I instancji uznał, że na pełnomocniku z racji jego profesjonalizmu i wiedzy fachowej, ciążył wyższy stopień należytej staranności w prowadzeniu spraw swego mandanta. Jeśli wolą Skarżącego i jego pełnomocnika był udział tegoż pełnomocnika w postępowaniu, to powinni byli oni zadbać o to, by udzielone pełnomocnictwo trafiło do akt rozpatrywanej sprawy jako dowód umocowania pełnomocnika w takim właśnie charakterze. Nie ulega przy tym wątpliwości, że takie pełnomocnictwo zostało przesłane nie na adres sądu, lecz samego mocodawcy, co przyznał sam pełnomocnik. Na marginesie należy zauważyć, że bezskuteczne procesowo byłoby doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych bezpośrednio Skarżącemu, z pominięciem jego pełnomocnika, czego w zażaleniu domagał się pełnomocnik Strony. Zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. doręczeń należy dokonywać pełnomocnikowi strony, jeżeli został ustanowiony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, doręczanie pism sądowych innemu podmiotowi, w tym bezpośrednio stronie postępowania, obarczone jest wadą prawną. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie naprawcze w stosunku do tego pisma winno być prowadzone wyłącznie z tym podmiotem, który je wniósł, a więc z pełnomocnikiem Strony – także wtedy, gdy przedmiotem postępowania naprawczego jest wykazanie umocowania tego pełnomocnika do działania w imieniu strony. Na równi z winą strony traktuje się zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika, w wyniku których dochodzi do uchybienia terminu. Zasady przywracania terminu są niezwykle restrykcyjne, na co wskazuje obowiązująca linia orzecznicza (por. wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 761/19, CBOSA), która za taką okoliczność przyjmuje zdarzenie nagłe (choroba), nie dające się przewidzieć i wykluczające możliwość posłużenia się osobą trzecią przy wykonaniu czynności procesowej. Nie można także zgodzić się z poglądem pełnomocnika Skarżącego, że odmowa przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w okolicznościach niniejszej sprawy, spowodowałaby naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu określonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Stanowisko sądu I instancji zostało w sposób należyty uargumentowane i ma bezpośrednie oparcie w przepisach p.p.s.a., w szczególności w art. 86 - 87 p.p.s.a., określających zasady przywracania terminu do dokonania czynności procesowych, których skuteczność uzależniona jest od zachowania terminu. Nie można uznać za zasadne zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP, z faktu niezachowania należytej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw Strony. Mając powyższe na względzie, należy podzielić wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko sądu I instancji, o braku podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu złożonego przez pełnomocnika Skarżącego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia.