III SA/Wr 33/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, , Protokolant Specjalista Ewa Zawal, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. sprawy w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. w D. na decyzję Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2023 nr HP.906.38.202.AKI w przedmiocie nakazu zapewnienia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla pracowników w budynku oczyszczalni ścieków oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją z 1 grudnia 2023 r. nr HP.906.38.2023.AK1 Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, DPWIS), po rozpoznaniu odwołania spółki W. sp. z o.o. w D. (dalej: strona skarżąca, skarżąca spółka), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Dzierżoniowie (dalej: organ I instancji, PPIS) z 11 września 2023 r. nr 691/23, nakazującą stronie skarżącej zapewnienie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla pracowników O. w D. przy ul. [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, zaskarżoną decyzję wydano w następujących okolicznościach. W dniu 2 sierpnia 2023 r. PPIS przeprowadził kontrolę dwóch O. należących do skarżącej spółki: O. w D. i O. w B. W toku kontroli na terenie O. w B. nie stwierdzono naruszeń, natomiast w D. przy ul. [...] stwierdzono brak wydzielonego zaplecza higieniczno-sanitarnego. Pracownicy mają do dyspozycji małe pomieszczenie toalety przy dyspozytorni, ale nie spełnia ono wymagań określonych przepisami. Pomieszczenie pełniące funkcję umywalni – ciasne, bez możliwości korzystania z funkcji natrysku, brak miejsca na zmianę odzieży. Jak dalej wynika z protokołu kontroli nr [...], w obrębie zakładu pracy brak również szatni czystej i brudnej oraz pomieszczenia jadalni. W związku z powyższym PPIS stwierdził naruszenie: 1. art. 207 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. 2023 r. poz. 1465) – dalej: k.p., § 1 ust. 1, § 11 i § 15 ust. 1 oraz załącznik nr 3 § 1 "Wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych" rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. 2003 r. nr 169 poz. 1650 ze zm.) – dalej: rozporządzenie MPiPS, 2. § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz. U. 2020 r. poz. 2234) – dalej: rozporządzenie MZ, 3. § 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 1 października 1993 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w oczyszczalniach ścieków (Dz.U. 1993 r. nr 96 poz. 438) – dalej: rozporządzenie MGPiB. Na podstawie powyższych stwierdzeń zawartych w protokole kontroli nr [...] z 2 sierpnia 2023 r., PPIS wszczął postępowanie administracyjne w sprawie usunięcia uchybień. W toku postępowania strona skarżąca wyjaśniła, że siedziba Działu O. znajduje się na terenie O. w B. więc wszyscy pracownicy Działu O. zarówno w D. jak i w B. rozpoczynają i kończą pracę w pomieszczeniach socjalnych O. w B. Tam przebierają się w ubrania robocze pozostawiając swoją osobistą odzież w tzw. szatni czystej w O. w B. Na zakończenie pracy ubrania robocze pozostawiają w tzw. szatni brudnej w O. w B. Pracownicy skierowani do pracy w O. w D. jadą z O. w B. samochodem służbowym, który mają tylko do własnej dyspozycji. W wyniku przeprowadzonego postępowania, w dniu 11 września 2023 r. organ I instancji wydał decyzję nr 691/23. Na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 338) – dalej: u.p.i.s., art. 207 § 1 i 2 k.p., § 111 ust. 1 oraz § 1 ust. 1 załącznika nr 3 rozporządzenia MPiPS, a także § 11 ust. 1 rozporządzenia MZ, § 4 rozporządzenia MGPiB, oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775 ze zm.) — dalej: k.p.a., nakazał skarżącej spółce zapewnienie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla pracowników w budynku O. w D. przy ul. [...], w terminie do 30 czerwca 2024 r. W odwołaniu od powyższej decyzji strona skarżąca zarzuciła organowi I instancji, że nienależycie rozważył jej wyjaśnienia. Dalej wskazała, że błędnie PPIS nałożył na nią bezwzględny obowiązek zapewnienia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w budynku. Poinformowała, że nie zgadza się również z błędnym przyjęciem organu I instancji, że spółka nie zapewnia pracownikom O. w D. bezpiecznych warunków do spożywania posiłków w wydzielonych pomieszczeniach oraz właściwych pomieszczeń i urządzeń higieniczno-sanitarnych. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z 1 grudnia 2023 r. nr HP.906.38.2023.AK1 organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję PPIS. W uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 15 w zw. z art. 207 k.p., każdy pracodawca zobowiązany jest do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracującym na jego rzecz osobom fizycznym (też pracującym na podstawie umów zlecenie i o dzieło, czy wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą). Dalej wskazał, że organy kontroli na podstawie u.p.i.s. i k.p., są uprawnione do ingerencji w działanie pracodawcy. Dokonują bowiem oceny aktualnego stanu sanitarnego w kontrolowanym obiekcie pod kątem powszechnie obowiązującego prawa i jeżeli wystąpią nieprawidłowości, nakładają na pracodawcę obowiązek ich usunięcia w wyznaczonym terminie. Następnie organ odwoławczy zaznaczył, że zapis § 111 ust. 1 rozporządzenia MPiPS jest normą bezwzględnie obowiązującą, zatem zgodnie z jego treścią pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana. W § 27 ust. 4 i § 44 załącznika nr 3 MPiPS ustawodawca uwzględnił wyjątki od tego obowiązku. W sytuacjach, w których pracownicy zatrudnieni są na otwartej przestrzeni poza terenem zakładu pracy przez okres do trzech miesięcy lub zatrudnieni są w budynkach niewyposażonych w instalację wodociągową i kanalizacyjną, mogą być urządzane ustępy wyposażone w szczelne zbiorniki nieczystości. Zatem według DPWIS, słusznie uznał organ I instancji, że wszystkie inne pomieszczenia nie zawierające się w żadnej z kategorii wskazanych w wyłączeniu, muszą spełniać wymagania § 27 ust. 1, 2, 3 i 5 rozporządzenia MPiPS. Organ odwoławczy podniósł również, że według § 2 pkt 2 rozporządzenia MPiPS, pomieszczenia higieniczno-sanitarne, to m.in.: szatnie, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, ustępy, palarnie, jadalnie z wyjątkiem stołówek, pomieszczenia do prania, odkażania, suszenia i odpylania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej. Dalej, na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia MPiPS oraz art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, organ odwoławczy wywiódł, że O. w D. spełnia definicję budynku w rozumieniu tych przepisów, zatem musi spełniać wymagania w zakresie posiadania pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. Podkreślił, że obowiązki pracodawcy muszą być wypełniane w miejscach świadczenia pracy, czyli w budynkach, w których pracownicy tę pracę wykonują. Korzystanie przez pracowników z innych budynków podczas pracy, zgodnie z ww. przepisem nie stanowi przesłanki do zwolnienia z obowiązku pracodawcy zapewnienia pomieszczenia ustępowego w obiekcie, w którym wykonują pracę pracownicy. Jak dalej wskazał powołując się na § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225, ze zm.), kontrolowane pomieszczenia O. w D. są miejscem wykonywania pracy przeznaczonym na stały pobyt ludzi, bo pracownicy przebywają tam powyżej dwóch godzin w ciągu jednej doby. Organ odwoławczy podzielił również stanowisko PPIS, że zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia MZ, jeżeli pracownik zatrudniony w O. jest narażony na działanie czynników biologicznych, to zgodnie z § 11 ust. 1 tego rozporządzenia pracodawca jest zobowiązany w ramach ochrony pracownika przed zagrożeniem spowodowanym przez szkodliwy czynnik biologiczny do zapewnienia pracownikowi bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów w wydzielonych pomieszczeniach. Dalej zaznaczył, że decyzja PPIS jest prawidłowym rozstrzygnięciem, które zapadło w wyniku postępowania administracyjnego przeprowadzonym zgodnie z przepisami u.p.i.s. oraz k.p. Nie zgodził się również ze stanowiskiem skarżącej spółki w przedmiocie naruszenia przez organ I instancji art. 107 § 3 oraz art. 9 i 11 k.p.a., poprzez nienależyte rozważenie wyjaśnień strony. W skardze na decyzję DPWIS strona skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie: 1) § 111 ust. 2 w zw. z § 1 załącznika nr 3 Rozporządzenia MPiPS poprzez niewłaściwą wykładnię jego norm polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż przywołana norma obliguje pracodawcę, do wyposażenia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w budynku O. przy ul. [...] w D. w ponadstandardowe wyposażenie, podczas gdy powołany przepis nie wyklucza spełnienia tego obowiązku w inny sposób tak jak przyjęty przez skarżącego, 2) § 11 ust. 1 Rozporządzenia MZ polegające na niezasadnym przyjęciu, iż pracownicy O. w D. nie mają zapewnionych bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów w wydzielonych pomieszczeniach jak również właściwych pomieszczeń lub urządzeń higieniczno-sanitarnych w czasie wykonywania swoich obowiązków, 3) § 4 Rozporządzenia MGPiB poprzez błędne ustalenie, iż pracownicy O., nie korzystają z oddzielnych urządzeń higieniczno-sanitarnych, w sytuacji, gdy poczynione przez organ ustalenia nie mają oparcia w rzeczywistości, 4) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu, co doprowadziło do naruszeń praworządności i zasad postępowania dowodowego w sprawie. W uzasadnieniu skargi poinformowała, że organy nakładając na nią obowiązek wskazany w zaskarżonej decyzji, dokonały dowolnej i błędnej interpretacji przepisów § 1 załącznika nr 3 do Rozporządzenia MPiPS. Podniosła, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie uwzględniły jej wyjaśnień dotyczących rzeczywistej organizacji pracy w obu o. Wyjaśniła, że wszyscy pracownicy pracują rotacyjnie w obu o. (w D. i w B.) i zaczynają pracę i ją kończą w O. w B. W zależności od potrzeb, przemieszczają się pomiędzy o. (około [...] km) wydzielonym samochodem, co eliminuje ryzyko rozprzestrzeniania szkodliwych czynników biologicznych lub chemicznych. Dalej wskazała, że w O. w D. pracownicy w razie potrzeby mają możliwość korzystania z dyspozytorni, umywalni z prysznicem oraz WC, mają też dwa zastępcze ubrania. Zatem, według strony skarżącej, pracownicy w budynku O. w D. mają zapewnione właściwe warunki higieniczno-sanitarne a wyposażenie tego obiektu spełnia wymogi techniczne określone w § 111 ust. 2 Rozporządzenia MPiPS. Pismem z 17 kwietnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej spółki podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz o przeprowadzenie dowodów z dołączonych do pisma zdjęć oraz dokumentów na następujące okoliczności: a) ze zdjęć obrazujących pomieszczenia higieniczno-sanitarne w O. w D., tj. pomieszczenie z umywalką i prysznicem, pomieszczenie z WC, umywalnię, natrysk przy dyspozytorni, natrysk awaryjny przy [...], szafę z odzieżą na szczególne warunki atmosferyczne, szafę z odzieżą zastępczą w holu przy natrysku na okoliczność ich treści i zapewnienia przez stronę skarżącą pracownikom odpowiednich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych w budynku O. w D., b) ze zdjęć obrazujących pomieszczenia higieniczno-sanitarne w O. w B., tj. szatnię brudną, szatnię czystą, natryski, saunę parową, dwa pomieszczenia WC, umywalnię, jadalnię z zapleczem kuchennym, szafy z systemem odzieży brudnej i czystej, pralnię i suszarnię na okoliczność ich treści i zapewnienia przez stronę skarżącą wszystkim pracownikom fizycznym obu O. odpowiednich pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, c) z protokołu odbioru końcowego z dnia 7 czerwca 2017 roku na okoliczność jego treści i czasu realizacji inwestycji (w przedmiocie wybudowania bazy higieniczno-sanitarnej na terenie O. w B.), d) z dokumentu pt. Rozliczenie zrealizowanej i oddanej do użytku inwestycji z dnia 24 października 2017 roku na okoliczność jego treści, w tym kosztu wybudowania bazy higieniczno-sanitarnej na terenie O. w B., e) ze schematu obrazującego O. w D. na okoliczność jego treści i istnienia na terenie [...] kilkunastu stanowisk (w większości umiejscowionych na otwartym terenie), f) ze szkicu trasy dojazdu pomiędzy O. D. a O. B. na okoliczność jego treści, w tym odległości [...] km pomiędzy dwoma ww. punktami oraz dojazdu z jednego punktu do drugiego bezkolizyjną pozamiejską obwodnicą. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik skarżącej spółki wskazał, że obydwa organy błędnie ustaliły stan faktyczny, przez co również błędnie uznały, że wystąpiły nieprawidłowości w zakresie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych O. w D. Na dowód powyższego załączył zdjęcia obrazujące stan tych pomieszczeń. Dalej powtórzył argumentację zawartą skardze. Dodatkowo zarzucił obu organom, że nie wykazały w żaden sposób realnego zagrożenia biologicznego związanego z przewożeniem pracowników z O. w D. do O. w B. przeznaczonym do tego pojazdem. Następnie wskazał, że wykonanie zaleceń zawartych w decyzji wiązałoby się z długim okresem realizacji i bardzo wysokimi kosztami. Jak podał dalej, skarżąca spółka oszacowała je na ponad 1 mln zł a czas wykonania – od 3 do 4 lat. Jak dalej podał pełnomocnik strony skarżącej, ze względu na powyższe realizacja decyzji z dnia 1 grudnia 2023 r. doprowadziłaby jedynie do poniesienia niepotrzebnych kosztów, co stoi w oczywistej sprzeczności z zasadą gospodarności. W dalszej części pełnomocnik wskazał, że art. 27 ust. 1 u.p.i.s. nie może stanowić podstawy prawnej wydania decyzji w rozpoznawanej sprawie. Doszło zatem, w jego opinii, do naruszenia prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i wydanie rozstrzygnięcia pozytywnego (nakaz usunięcia w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień), gdy tymczasem art. 27 ust. 1 u.p.i.s. uprawnia tylko do wydania rozstrzygnięcia negatywnego. Podkreślił, że przepis ten nie może być podstawą do wykonania działań pozytywnych, tymczasem decyzja organu I instancji nakazuje wykonanie działania pozytywnego. Zakwestionował również pozostałe przepisy, na które powołały się oba organy. Podniósł, że w sprawie nie zostało wykazane, że skarżąca spółka naruszyła którykolwiek z powołanych w decyzji przepisów. Zaskarżonej decyzji zarzucił również, że organy w jej treści nie wskazały konkretnie, jakie wymagania higieniczne i zdrowotne zostały naruszone a termin na wykonanie zaleceń nie jest możliwy do zachowania, bowiem realizacja trwałaby od 3 do 4 lat. Ponadto – według pełnomocnika strony skarżącej – decyzja organu I instancji nie nadaje się do wyegzekwowania i wykonania, bo jedynie ogólnie nakazuje zapewnienie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla pracowników w budynku O. w D., natomiast obecnie ten budynek został całkowicie wyłączony z eksploatacji ze względu na stan budowlano-techniczny, warunki BHP i przepisy przeciwpożarowe. Odpowiadając na skargę, DPWIS wniósł o jej oddalenie i powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 27 lutego 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał stanowisko zawarte w skardze oraz w piśmie procesowym. Dalej strona skarżąca podniosła, że do tej pory dowożenie pracowników do obiektu w D. nie stanowiło problemu. Natomiast stworzenie warunków o takim standardzie jak w obiekcie w B., jest ekonomicznie nieracjonalne a pracownicy nie doznają żadnego uszczerbku, ani nie działają w warunkach zagrożenia. Dodał, że w perspektywie 25 lat planowane jest zamknięcie O. w D. Sąd dopuścił zgłoszone przez stronę skarżącą pismem z 17 kwietnia 2024 r. wnioski dowodowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Wojewódzkie sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontrolują zgodność zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowość wykładni i zastosowania norm prawa materialnego. Daje temu wyraz art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935) — dalej: p.p.s.a., który w § 1 stanowi między innymi, że sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 151 p.p.s.a, w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego czy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja jest zdaniem Sądu, rozstrzygnięciem prawidłowym zarówno w kontekście przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jak i przepisów nakładających na pracodawców obowiązki w zakresie zapewnienia pracownikom odpowiednich warunków zdrowotnych i higienicznych w środowisku pracy (rozporządzeń i Kodeksu pracy). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja DPWIS z dnia 1 grudnia 2023 r., utrzymująca w mocy decyzję PPIS z 11 września 2023 r. którą nakazano stronie skarżącej w określonym terminie zapewnić pomieszczenia higieniczno-sanitarne dla pracowników w budynku O. w D. Istota sporu dotyczy zatem treści powyższego nakazu. Strona skarżąca kwestionuje ustalenia stwierdzone podczas kontroli. Wskazuje na dużą ogólnikowość decyzji w zakresie wykazania realnego zagrożenia biologicznego związanego z przewożeniem pracowników oraz nałożonego nakazu co powoduje, że decyzja nie jest wykonalna. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jest ustawa o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.p.i.s., w przypadku stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje w drodze decyzji usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Jak stanowi art. 1 u.p.i.s., Państwowa Inspekcja Sanitarna powołana jest do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami m.in. higieny pracy w zakładach pracy (art. 1 pkt 1) – w celu ochrony zdrowia ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych, zapobiegania powstawaniu chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych. Wykonywanie tych zadań polega na sprawowaniu zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego oraz prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych i innych chorób powodowanych warunkami środowiska (art. 2 u.p.i.s.). Do zakresu działania organu należy m.in. kontrola utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego (art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.is.) oraz kontrola warunków zdrowotnych środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania powstawaniu chorób zawodowych i innych chorób związanych z warunkami pracy (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.p.is.). Decyzją z 11 września 2023 r. PPIS stwierdził brak wydzielonego zaplecza higieniczno-sanitarnego, które spełniałoby wymagania określone przepisami, a organ odwoławczy podtrzymał te twierdzenia. W protokole kontroli organ I instancji stwierdził, że pomieszczenie, w którym znajduje się toaleta nie spełnia wymagań określonych przepisami. Również pomieszczenie pełniące funkcję umywalni jest ciasne i nie zapewnia możliwości korzystania z funkcji natrysku, nie ma też szatni czystej i brudnej oraz pomieszczenia jadalni. Strona skarżąca nie zgodziła się z tym, podniosła, że w kontrolowanym obiekcie toaleta jest wyposażona w miskę ustępową oraz umywalkę, ciepłą i zimną wodę, odpowiednią wentylację suszarkę do rąk, lustro, dodatkowo wydzielona jest umywalnia z natryskiem, a przed wejściem do umywalni znajduje się szafa z ubraniami zastępczymi. Zgodnie z art. 15 k.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W myśl art. 207 k.p., pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy (art. 207 § 1 k.p.) . Ponadto pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany: 1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy; 2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń; 3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy; 4) zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;(.....). W rozporządzeniu MPiPS wydanym na podstawie art. 237 § 2 k.p., określono ogólnie obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy, w szczególności dotyczące: 1) obiektów budowlanych, pomieszczeń pracy i terenu zakładów pracy; 2) procesów pracy; 3) pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych. Zgodnie z § 2 pkt 2 tego rozporządzenia, pomieszczenia higienicznosanitarne, to szatnie, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, ustępy, jadalnie z wyjątkiem stołówek, pomieszczenia do wypoczynku, pomieszczenia do ogrzewania się pracowników oraz pomieszczenia do prania, odkażania, suszenia i odpylania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej. Pomieszczenie pracy, to pomieszczenie przeznaczone na pobyt pracowników, w którym wykonywana jest praca (§ 2 pkt 2 rozporządzenia MPiPS), natomiast jeśli mowa o pomieszczeniu stałej pracy, to rozumie się przez to pomieszczenie pracy, w którym łączny czas przebywania tego samego pracownika w ciągu jednej doby przekracza 4 godziny. Z kolei według § 11 rozporządzenia MPiPS, zakład pracy powinien być wyposażony w urządzenia zapobiegające zanieczyszczeniu lub skażeniu, w stopniu szkodliwym dla zdrowia ludzkiego – powietrza, gruntu oraz wód – substancjami chemicznymi, pyłami, środkami promieniotwórczymi albo szkodliwymi czynnikami biologicznymi, w związku z produkcją bądź inną działalnością zakładu pracy. Stosownie do § 111 rozporządzenia MPiPS, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznosanitarne, których rodzaj, ilość i wielkość powinny być dostosowane do liczby zatrudnionych pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich ta praca jest wykonywana (ust. 1). Wymagania dla pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (ust. 2). Według § 1 załącznika nr 3 do rozporządzenia MPiPS, pomieszczenia higienicznosanitarne powinny znajdować się w budynku, w którym odbywa się praca, albo w budynku połączonym z nim obudowanym przejściem, które w przypadku przechodzenia z ogrzewanych pomieszczeń pracy powinno być również ogrzewane. Wymóg ten nie dotyczy pomieszczeń higienicznosanitarnych, o których mowa w § 27 ust. 4 i § 44 (dla pracowników zatrudnionych na otwartej przestrzeni poza terenem zakładu pracy przez okres nie dłuższy niż 3 miesiące oraz zatrudnionych w budynkach niewyposażonych w instalację wodociągową i kanalizacyjną mogą być urządzane ustępy wyposażone w szczelne zbiorniki nieczystości. W takim przypadku ustępy mogą nie spełniać wymagań określonych w ust. 1, 2 i 3 oraz w § 26 ust. 2). Pomieszczenia higienicznosanitarne powinny być usytuowane w sposób uniemożliwiający pracownikom korzystającym z nich przechodzenie przez pomieszczenia, w których stosowane są substancje trujące lub materiały zakaźne albo wykonywane są prace szczególnie brudzące, jeżeli nie pracują oni w kontakcie z tymi czynnikami. W § 4 rozporządzenia MGPiB zapisano natomiast, że pracownicy O. stykający się bezpośrednio ze [...], powinni korzystać z oddzielnych urządzeń higienicznosanitarnych, takich jak ustępy, natryski, umywalnie, szatnie przepustowe. Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja jak również decyzja ją poprzedzająca nie naruszają przepisów rozporządzenia MPiPS. Wyżej podane przepisy jasno wskazują, jakie wymagania muszą spełniać pomieszczenia higieniczno-sanitarne przeznaczone dla pracowników wykonujących pracę w pomieszczeniach stałej pracy. Nie można uznać, że warunki określone w przepisach przytoczonych powyżej zostały spełnione, jak twierdzi strona skarżąca. Z protokołu kontroli wynika, że w O. w D. pomieszczenia sanitarne nie spełniają wymagań, dodatkowo brakuje szatni czystej i brudnej oraz pomieszczenia jadalni. Załączone przez stronę skarżącą zdjęcia potwierdzają zapisy protokołu kontroli. Fakt, że w O. w B. skarżąca spółka posiada nowoczesną bazę higienicznosanitarną (co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym w postaci zdjęć przedłożonych przez stronę skarżącą), nie zwalnia pracodawcy z obowiązku zapewnienia zaplecza higieniczno-sanitarnego, które spełniałoby wymagania określone przepisami także w O. w D. – a więc w zakładzie, w którym de facto pracownicy wykonują swoją pracę przez kilka godzin dziennie. Przywołane wyżej regulacje dotyczące obowiązków pracodawcy zapewnienia pracownikom pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dostosowanych do liczby pracowników, stosowanych technologii i rodzajów pracy oraz warunków, w jakich praca jest wykonywana (§111 rozporządzenia MPiPS) mają charakter bezwzględnie obowiązujący i – poza wyjątkiem wynikającym z treści § 27 ust. 4 i 44 Załącznika nr 3 do ww. rozporządzenia - nie jest dopuszczalne odstąpienie od nich ze względu na względy ekonomiczne, przewidywane zamknięcie zakładu czy też minimalne w ocenie pracodawcy ryzyko rozprzestrzenienia czynnika szkodliwego. Praca na obiekcie [...], w tym potwierdzone występowanie czynnika biologicznego, określają "warunki, w jakich praca jest wykonywana" i determinują zakres (zaostrzonych) wymagań co do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych przeznaczonych dla pracowników. Specyficznie więc, z tego właśnie względu, dla pracowników O. uznano , że konieczne jest zapewnienie im możliwości korzystania z oddzielnych urządzeń higienicznosanitarnych, takich jak ustępy, natryski, umywalnie, szatnie przepustowe (§ 4 rozporządzenia MGPiB), zaś w odniesieniu do ochrony pracownika przed zagrożeniem spowodowanym przez szkodliwy czynnik biologiczny pracodawca jest na mocy § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. Nr 81, poz. 716 ze zm.) obowiązany do: 1) zapewnienia pracownikowi bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów w wydzielonych pomieszczeniach , 2) wyposażenia pracownika w odpowiednie środki ochrony indywidualnej i przechowywania ich w wyraźnie oznakowanym miejscu, 3) zapewnienia właściwych pomieszczeń, urządzeń higieniczno-sanitarnych, a także środków higieny osobistej oraz, jeżeli to konieczne, środków do odkażania skóry i błon śluzowych (...)". To, że właściwe warunki dotyczące pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, z uwzględnieniem przywołanych obostrzeń, muszą być spełnione w miejscu wykonywania pracy przez pracownika narażonego na kontakt ze szkodliwym czynnikiem biologicznym nie tylko jasno wynika więc z przytoczonych przez organ regulacji, ale jest też oczywiste w kontekście sensu tych regulacji tj. maksymalnego wyeliminowania ryzyka kontaktu tego czynnika z organizmem pracownika , ale też rozprzestrzenienia tego czynnika na zewnątrz. Przewożenie pracowników narażonych na kontakt z takim czynnikiem szkodliwym busem do innego obiektu, gdzie dopiero mogą skorzystać z odpowiednio przystosowanych i zabezpieczonych pomieszczeń ( szatni, przebieralni, natrysków, jadalni) zawsze stwarza natomiast dodatkowe ryzyko przenoszenia czynnika szkodliwego poza zakład pracy i stoi w jaskrawej sprzeczności z celami przywołanych przepisów. Zatem wyjaśnienia strony skarżącej, że w miarę potrzeb, pracownicy są przewożeni samochodem na trasie [...] lub [...] km z D. do B. do pomieszczeń sanitarnych, nie znajdują uznania Sądu, a zdjęcia dotyczące O. w B. nie wnoszą niczego do sprawy. Zdaniem Sądu nie doszło również do naruszenia art. 27 ust. 1 u.p.i.s. Sąd nie podziela interpretacji przyjętej przez pełnomocnika skarżącej spółki, że wydając decyzję na podstawie tego artykułu organ nie może nakazać zapewnienia pomieszczeń higieniczno-sanitarnych dla pracowników, bo nakazane czynności stanowią działania pozytywne. Pełnomocnik wskazał, że powyższe wywiódł z wykładni systemowej treści art. 27 u.p.i.s. oraz innych przepisów stanowiących o uprawnieniach Państwowej Inspekcji Sanitarnej, swoje twierdzenia poparł również wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 52/12. Wyrok ten nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie gdyż dotyczy sytuacji, w której Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wydał na podstawie art. 27 ust. 1 u.p.i.s. decyzję zezwalającą na wprowadzenie towaru do obrotu. Sąd nie znajduje również okoliczności stanowiących podstawę stosowania do art. 27 u.p.i.s. wykładni systemowej. W przypadku, kiedy treść normy prawnej nie jest jasna, pierwszeństwo ma wykładnia językowa, dopiero po jej dokonaniu, gdy nadal zachodzą wątpliwości co do treści normy prawnej, zastosowanie mają kolejne rodzaje wykładni. Jednakże przede wszystkim trzeba mieć na uwadze zasadę clara non sunt interpretanda. ZGoidnie z brzmieniem art. 27 ust. 1 u.p.i.s. w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Treść art. 27 u.p.i.s. jasno wskazuje, jakie działania ma podjąć organ sanitarny w sytuacji, kiedy stwierdzi uchybienia. W rozpatrywanej sprawie PPIS stwierdził naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych - brak wydzielonego zaplecza higieniczno-sanitarnego, które spełniałoby wymagania określone przepisami (protokół kontroli), następnie zgodnie z treścią art. 27 u.p.i.s., decyzją nakazał zapewnić pomieszczenia higieniczno-sanitarne dla pracowników w budynku O. w D. ( usunięcie naruszenia). W świetle przytoczonych przepisów oraz stanu faktycznego sprawy, organ był uprawniony i zobowiązany do wydania takiego nakazu. Dla przykładu wskazać można, że analogicznie powinien nakazać zapewnienie dla pracowników odzieży ochronnej, gdyby odnotował uchybienia w tym zakresie – to też stanowiłoby nakazanie czynności pozytywnych. Sąd nie przyjmuje argumentu strony skarżącej, że "aspekt rzekomego zagrożenia biologicznego" został błędnie przeanalizowany a organy nie wykazały tego zagrożenia, nie poparły żadnymi danymi. Załącznik nr 2 do rozporządzenia MZ określa wykaz prac narażających pracowników na działanie czynników biologicznych. Lp 7 tego załącznika, to praca przy [...]. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zawarty w wyroku z dnia 18 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 291/23, że potwierdzone narażenie występuje w sytuacji, gdy: "zostało ustalone, że podczas wykonywania pracy istnieje możliwość wystawienia pracownika na działanie czynnika szkodliwego. Takie znaczenie wynika z użycia słowa "narażenie" wskazujące, że dla zaistnienia tej przesłanki nie jest konieczne "wystąpienia" jakiegoś skutku (zarażenia, choroby), a jedynie potencjalna możliwość takich skutków." oraz cytowany tam pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 13 sierpnia 2009 r. sygn. akt II SA/Bk 224/09, że pojęcie potwierdzonego narażenia należy rozumieć jako potencjalne narażenie, które może wystąpić podczas wykonywania czynności na danym stanowisku pracy, niezależnie od tego czy wystąpiło dotychczas w kontrolowanym zakładzie. Nie można także uznać, że zasadny jest zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej § 11 ust. 1 rozporządzenia MZ. Przepis ten w celu ochrony pracownika przed zagrożeniem spowodowanym przez szkodliwy czynnik biologiczny, nakazuje pracodawcy zapewnienie pracownikowi bezpiecznych warunków spożywania posiłków i napojów w wydzielonych pomieszczeniach. Ustalenia faktyczne poczynione podczas kontroli pozostają w sprzeczności z powyżej wskazanym przepisem. Sąd nie dopatrzył się w niniejszej sprawie naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego i w tym zakresie w pełni podzielił stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz odpowiedzi na skargę. W szczególności w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia art. 77 k.p.a., bowiem, w ocenie Sądu, organ prowadzący postępowanie prawidłowo zebrał materiał dowodowy, następnie wyczerpująco, przejrzyście i przekonująco wyjaśnił przesłanki, którymi się kierował przy wydawaniu decyzji, zarówno w zakresie stanu prawnego, jak i ustaleń faktycznych w sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.