IV SA/Wr 38/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale IV sprawy ze skargi K. K. na niewykonanie wyroku NSA z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1446/24 w zakresie kosztów postępowania sądowego postanawia: odrzucić skargę. Wyrokiem z dnia 13 maja 2025 r., sygn. akt IV I OSK 1446/24 (dalej również: wyrok), Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej K. K. (dalej również: strona) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 657/23, w sprawie ze skargi strony na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ) z dnia 18 maja 2023 r. nr 010070/680/584851/2022 w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego: 1) w pkt 1 sentencji wyroku uchylił wyżej wymieniony wyrok WSA, w/w decyzję organu oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 października 2022 r. nr 010070/680/584851/2022 315794631; 2) w pkt 2 sentencji wyroku zasądził od organu na rzecz strony kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Strona w dniu 30 września 2025 r. wniosła skargę na niewykonanie wyroku. W treści uzasadnienia skargi strona wskazała, że organ nie wykonał wyroku w zakresie pkt 2 sentencji wyroku, bowiem nie zwrócił stronie zasądzonych kosztów postępowania sądowego w kwocie 720 złotych. Strona wniosła o zwrot zasądzonych kosztów postępowania oraz o wymierzenie organowi grzywny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie, argumentując, że został zlecony przelew środków stanowiących zasądzone wyrokiem koszty postępowania sądowego na rachunek bankowy strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest niewykonanie przez organ wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w części dotyczącej zasądzenia na rzecz strony kwoty 720 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W postanowieniu z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt III OSK 1801/25, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że sprawa niewykonania prawomocnego wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zawsze należy do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego jako sądu I instancji. Postępowanie sądowoadministracyjne obejmuje bowiem prawo do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach, co wynika z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. W ocenie Sądu pogląd ten znajduje zastosowanie także na kanwie niniejszej sprawy, w której strona wniosła skargę na niewykonanie prawomocnego wyroku NSA w części dotyczącej zasądzenia na rzecz strony kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z brzmieniem art. 154 § 1 p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Cytowany przepis nie ma zastosowania do orzeczenia sądu administracyjnego w części dotyczącej zasądzenia kosztów sądowych, albowiem nie występuje tu konieczność podjęcia przez organ działań z zakresu administracji publicznej poprzez wszczęcie postępowania, wydanie aktu, czy też dokonanie innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zastrzeżonych prawem do jego właściwości. Norma wyrażona w art. 154 § 1 p.p.s.a. obejmuje wyłącznie kwestię niewykonania wyroku sądowego w zakresie będącej jego przedmiotem sprawy administracyjnej, natomiast niewykonanie wyroku w części dotyczącej kosztów postępowania nie może stanowić bezczynności organu administracji, o której mowa w powyższym przepisie (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 154/08). Niewykonanie wyroku polegać może na pozostawaniu w bezczynności w podjęciu lub kontynuowaniu postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie prawem przewidzianej (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 71/18). Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu, stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skarga jest środkiem ostatecznym służącym wymuszeniu na organie załatwienia sprawy - zatrzymania obstrukcji w postępowaniu administracyjnym. Inaczej jest jednak z tymi obowiązkami zawartymi w treści orzeczenia sądu, które są wykonalne. Do orzeczeń wykonalnych w tym trybie należy zaliczyć orzeczenie o przyznaniu określonej sumy pieniężnej ponieważ wynika z niego konkretne zobowiązanie pieniężne. W tym zatem przypadku przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a droga przed sądem administracyjnym jest wyłączona bowiem nie występuje konieczność podjęcia przez organ działań z zakresu administracji publicznej poprzez wszczęcie postępowania, wydanie aktu czy też dokonanie innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, zastrzeżonych prawem do jego właściwości. Pomiędzy organem a stroną, na rzecz której zasądzono zwrot kosztów postępowania, powstaje jedynie stosunek zobowiązaniowy, w którym organ jest dłużnikiem, zaś strona wierzycielem (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 25 marca 2004 r., sygn. akt SA/Sz 2291/03; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1136/17; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 604/23). Wykonywanie orzeczeń sądów administracyjnych w części dotyczącej kosztów zasądzonych na rzecz strony odbywa się w drodze egzekucji sądowej, na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 1568, dalej: k.p.c), po stwierdzeniu prawomocności orzeczenia sądu administracyjnego. Orzeczenie sądu stanowi wówczas tytuł egzekucyjny w sądowym postępowaniu egzekucyjnym. Klauzulę wykonalności nadaje sąd rejonowy właściwości ogólnej dłużnika (art. 781 § 2 k.p.c.), a po jej nadaniu wyrok stanowi tytuł wykonawczy, podlegający - w części odnoszącej się do kosztów postępowania - wykonaniu przez komornika sądowego. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, iż skarga na niewykonanie wyroku w części dotyczącej zasądzenia kosztów sądowych jest niedopuszczalna z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego w tym przedmiocie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.