III OZ 388/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 84/24 oddalające wniosek o wyłączenie asesora sądowego w sprawie ze skargi D.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 30 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 84/24, oddalił wniosek D.O. o wyłączenie asesora sądowego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej "P.p.s.a."), przewidują dwie grupy podstaw wyłączenia sędziego – wyłączenie z mocy praw (art. 18 § 1 P.p.s.a.) oraz na wniosek strony lub na żądanie sędziego (art. 19 P.p.s.a.). Dlatego też, zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób przeprowadzenia postępowania oraz na treść podejmowanego przez sędziego rozstrzygnięcia. Chodzi przy tym o takie przypadki, które nie wynikają wyłącznie z subiektywnego przekonania strony o braku bezstronności tych osób w orzekaniu, ale które dla przeciętnego odbiorcy i uczestnika obrotu prawnego stanowiłyby powód podważania obiektywizmu sędziego. Przykładowo wskazaną obiektywną okolicznością może być istnienie osobistych stosunków czy powiązań między sędzią a stroną lub jej przedstawicielem, które z uwagi na swój charakter co do zasady rzutują na nastawienie czy ukierunkowanie osobiste orzecznika do sprawy. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie Sądu pierwszej instancji, w badanej sprawie nie zachodzi żadna z przyczyn wyłączenia. Przyczyny wyłączenia z art. 18 P.p.s.a. należy wykluczyć ze względów oczywistych wobec treści oświadczenia asesor złożonego w dniu 10 maja 2024 r. Skarżący nie wskazał również żadnej okoliczności, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności asesor w sprawie. Także sąd rozpoznający wniosek żadnych takich okoliczności nie dopatrzył się. Treść wniosku wskazuje na ogólne niezadowolenie skarżącego z rozstrzygnięcia sprawy, nie jest to jednak okoliczność, która może obiektywnie wywołać wątpliwość co do bezstronności asesor w sprawie. Samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziego/asesora postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 P.p.s.a., jego wyłączenie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie strony co do wadliwego, niewłaściwego orzekania. Z tych też względów, Sąd pierwszej instancji uznał, że w sprawie nie ma podstaw do wyłączenia wskazanego we wniosku asesora sądowego zarówno z mocy samej ustawy (art. 18 P.p.s.a.), jak również z powodu innych okoliczności mogących wywołać uzasadnione wątpliwości, co do jego bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się jego uchylenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 18 § 1 P.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie asesora sądowego powinno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest w art. 19 P.p.s.a. Stosownie do art. 20 § 1 P.p.s.a. wnoszący o wyłączenie obowiązany jest uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Postanowienie w przedmiocie wyłączenia asesora sądowego, zgodnie z art. 22 § 2 P.p.s.a., poprzedza złożenie wyjaśnień przez tego asesora sądowego, którego wniosek dotyczy. Podkreślenia wymaga, że o wyłączeniu asesora sądowego nie może decydować subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać uprawdopodobnione we wniosku o wyłączenie, to wyłącznie przyczyny, które wynikają z art. 18 i 19 P.p.s.a. Oznacza to, że przyczyną wyłączenia nie jest jakakolwiek okoliczność, która, zdaniem strony, wyłącza asesora sądowego od rozpoznania jego sprawy, ale okoliczność przewidziana ustawą Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie asesora sądowego. Z akt sprawy wynika, że asesor sądowy, którego wyłączenia domagał się skarżący, złożył oświadczenie, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 P.p.s.a., ani inne tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności (art. 19 P.p.s.a.). Wobec niewskazania w zażaleniu jakichkolwiek okoliczności i argumentów, które podważyłyby prawdziwość oświadczenia asesora sądowego – stwierdzić należy, że postanowienie Sądu pierwszej instancji oddalające wniosek o wyłączenie było zgodne z prawem. Podkreślić również należy, że w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy asesora sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. postanowienia NSA: z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). Tym samym Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że wniosek skarżącego o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.