III OZ 7/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. Sp. z o.o. [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1172/24 odrzucające skargę P. Sp. z o.o. [...] na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2024 r., nr DKO-WPUB.401.25.2024.ok w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1172/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę P. Sp. z o.o. [...] (skarżąca) na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 28 marca 2024 r., nr DKO-WPUB.401.25.2024.ok w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Skarżąca wniosła skargę na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z 28 marca 2024 r., w przedmiocie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, jednak przy skardze nadesłano odpis z KRS innej spółki. W wykonaniu zarządzenia z 7 sierpnia 2024 r. pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynika uprawnienie do reprezentowania strony skarżącej (tj. odpisu KRS). Wezwanie doręczono 18 września 2024 r. Pismem z 8 października 2024 r. nadanym w placówce pocztowej w tym samym dniu pełnomocnik uzupełnił braki formalne skargi, a także nadesłał wyciąg z KRS dotyczący skarżącej. W piśmie tym wyjaśnił także, że odpowiedź na wezwanie została wysłana pierwotnie 18 września 2024 r., ale wobec nieprawidłowego zaadresowania (nieprawidłowy adres na kopercie, adres wpisany bezpośrednio na piśmie był prawidłowy), została zwrócona przez Pocztę (odbiór pisma 7 października 2024 r. – jako przyczynę wskazano nieprawidłowy adres). Na potwierdzenie powyższego załączono oryginał koperty z 18 września 2024 r., oryginał pisma z 18 września 2024 r. oraz pocztowe potwierdzenie nadania listem poleconym ww. pisma. Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał na treść art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 p.p.s.a., art. 49 § 1 p.p.s.a. oraz art. 28 i art. 29 p.p.s.a. Następnie wskazał, że pełnomocnik skarżącego, mimo upływu terminu do wykonania wezwania, nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi, tj. nie przedstawił dokumentu, z którego wynika sposób reprezentacji skarżącego. Dalej wyjaśnił, że co prawda pełnomocnik skarżącej nadesłał pismo uzupełniające braki, jednak uczynił to po wyznaczonym terminie. Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do uzupełnienia braków zostało doręczone 18 września 2024 r., zatem termin do uzupełnienia braku upłynął 25 września 2024 r. Pismo uzupełniające braki zostało natomiast nadane 8 października 2024 r. WSA w Warszawie podkreślił, że uzupełnienie braków skargi po terminie jest równoznaczne z ich nieuzupełnieniem. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych. Wyjaśnił również, że strona co prawda w skardze wskazała swój numer KRS, jednakże pomimo tego, że dane z rejestru KRS są faktami powszechnie znanymi, są one bowiem jawne i powszechnie dostępne, to obowiązek wykazania umocowania do działania w imieniu osób prawnych, tj. przedłożenia sądowi odpisu z rejestru przedsiębiorców KRS, spoczywa na stronie skarżącej. Rolą sądu nie jest bowiem wyręczanie strony w zakresie wykazania istnienia umocowania do jej reprezentacji przed sądem administracyjnym. Stanowiska tego nie zmienia także okoliczność, że zgodnie z art. 4 ust. 4aa ustawy z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 979) pobrane samodzielnie wydruki komputerowe aktualnych i pełnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru mają moc zrównaną z mocą dokumentów wydawanych przez Centralną Informację, tj. odpisów, wyciągów i zaświadczeń oraz udzielanych informacji z Rejestru. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca Spółka, zarzucając w nim naruszenie: 1. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 29 i art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi z powodu nieusunięcia braku w postaci przedłożenia odpisu KRS w wyznaczonym terminie, w sytuacji w której: a. skarga nie była obarczona brakami formalnymi, które uniemożliwiałby nadanie jej prawidłowego biegu; b. uzupełnienie braku formalnego skargi zostało dokonane w wyznaczonym 7-dniowym terminie, poprzez nadanie listem poleconym w placówce pocztowej pisma zawierającego prawidłowy odpis z KRS. Odpis z KRS został załączony do pisma z dnia 18 września 2024 r. nadanego listem poleconym w tym samym dniu, które zostało prawidłowo skierowane do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, a jedynie omyłkowo pod prawidłową nazwą adresata na kopercie wskazano błędne dane dotyczące siedziby tego Sądu, tj. ulicy, kodu pocztowego i miasta, tym samym czynność ta została wykonana w terminie (por. art. 83 § 3 p.p.s.a.); c. sposób reprezentacji skarżącej jest określony w jawnym, ogólnodostępnym rejestrze KRS (jednocześnie w skardze wskazano numer KRS skarżącej, umożliwiający jej identyfikację w systemie KRS); d. sposób i prawidłowość reprezentacji skarżącej wynikał z odpisu KRS znajdującego się już w aktach postępowania administracyjnego, będących częścią akt sądowych; e. sposób i prawidłowość reprezentacji skarżącej wynikał również z odpisu KRS znajdującego się w aktach równolegle toczącej się sprawy, prowadzonej przez ten sam Sąd ze skargi P. Sp. z o.o. złożonej w dniu 31 maja 2024 r. (sygnatura akt: IV SA/Wa 1440/24); 2. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez odrzucenie skargi Spółki z powodu zbyt daleko posuniętego formalizmu, naruszającego zasadę proporcjonalności. W oparciu o przytoczone zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Sądu I Instancji celem rozpoznania skargi oraz zwrót kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a. termin do uzupełnienia braków formalnych wynosi 7 dni, zaś warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 p.p.s.a. Tym samym skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt od 1 do 3 tego przepisu, a nadto powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z treścią art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a., osoby uprawnione do działania w imieniu osób prawnych powinny wykazać to prawo stosownym dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Dokumentem tym w przypadku spółki prawa handlowego jest co do zasady odpis z rejestru przedsiębiorców KRS, czyli dokument do przedstawienia którego została wezwana skarżąca. W orzecznictwie przyjmuje się, że zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny skargi, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., a w sytuacji gdy strona nie uczyni zadość wezwaniu w tym zakresie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2019 r., sygn. akt I FZ 155/19). Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, sąd zobowiązany jest do odrzucenia skargi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, że bezsporne jest, że skarga dotknięta była brakiem formalnym, bowiem skarżąca nie załączyła do skargi dokumentu wykazującego umocowanie do jej reprezentacji (załączony odpis z KRS dotyczył innej Spółki). W tej sytuacji słusznie wezwano skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie stosownego dokumentu, w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. Przesyłka została odebrania w dniu 18 września 2024 r., pomimo tego jednak skarżąca braków skargi w wyznaczonym terminie nie uzupełniła. Za uzupełnienie braku formalnego skargi nie można bowiem uznać przesłanego przy piśmie z 8 października 2024 odpisu KRS, bowiem czynność ta została dokonana z uchybieniem terminu, który w tej sprawie upływał 25 września 2024 r. Wskazać również należy, że nie ulega wątpliwości, iż rejestr KRS jest jawny, jednak nie oznacza to, że sąd może zastępować strony i uzupełniać za nie braki formalne składanych pism, bowiem są to czynności procesowe stron, ich pełnomocników, przedstawicieli, które nie mogą być podejmowane przez inne podmioty. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, iż zwolnienie strony z dokonania czynności, a zwłaszcza z uzupełnienia braku formalnego, polegającego na niedołączeniu odpisu KRS i obciążenie tą czynnością sądu musiałoby mieć oparcie ustawowe, a takiego w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak. Oznacza to, że nie ma podstaw prawnych do zwolnienia strony od obowiązku uzupełniania braków formalnych i przerzucenia ciężaru czynienia ustaleń, czy osoba dokonująca czynności posiada stosowne umocowanie na Przewodniczącego Wydziału na etapie kontroli warunków formalnych skargi, bądź na Sąd na etapie oceny, czy zachodzą podstawy do odrzucenia skargi wobec niewykonania zarządzenia Przewodniczącego (por. postanowienia NSA z: 15 maja 2019 r., II OZ 422/19; 11 grudnia 2012 r., II GSK 1731/12; 12 lutego 2015 r., II GSK 69/15; 8 listopada 2016 r., II FZ 716/16; z 20 lipca 2022, II FZ 292/22; wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Odnosząc się zaś do twierdzeń Spółki, że dokonała czynności w terminie, gdyż w dniu 18 września 2024 r. nadała w placówce Poczty Polskiej list zawierający właściwy odpis z KRS, prawidłowo oznaczając na przesyłce adresata pisma (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie), a jedynie omyłkowo określając adres siedziby Sądu, stwierdzić należy, iż argumentacja ta nie może odnieść zamierzonego skutku w ramach postępowania kontrolującego zasadność odrzucenia skargi przez Sąd I instancji. Wskazane argumenty mogłyby ewentualnie stać się przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W świetle przedstawionych okoliczności przyjąć należy, że Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła w terminie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.