II SA/Go 435/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2024 r. sprawy ze skargi B.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku osłonowego I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego G.L. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych, powiększoną o należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. 1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej B. L. utrzymało w mocy decyzję, działającego z upoważnienia Burmistrz [...], Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku osłonowego. 1.1. W podstawie prawnej tej decyzji organ wskazał art. 39 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 609 ze zm.), art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 570 ze zm.), art. 2 ust. 1 i 2, ust. 7, ust.11 i ust. 14 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 753), i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej k.p.a.). 1.2. Stan sprawy opisany w decyzji jest następujący: Odmawiając przyznania B. L. dodatku osłonowego organ I instancji stwierdził, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie o dodatku osłonowym do przyznania tego świadczenia, określone w art. 2 ust. 1, ust. 7 oraz ust. 14 ustawy o dodatku osłonowym w związku z art. 411 ust. 10k ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska sprowadzające się do przekroczenia progu kwoty 2100 zł przeciętnego miesięcznego przyjmowanej dla osoby w gospodarstwie domowym jednoosobowym, powyżej którego stronie nie przysługuje wnioskowany dodatek. 2. Od decyzji organu I instancji z zachowaniem ustawowego terminu B. L. wniosła odwołanie podnosząc, że do jej dochodu nie należy wliczać zaległego świadczenia rentowego, które zostało wypłacone jednorazowo w roku 2022. 3. Nie uwzględniając odwołania Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 2 ust.1, us.t 7, ust. 14 ustawy o dodatku osłonowym oraz art. 411 ust. 10k ustawy Prawo ochrony środowiska, podkreślając, że wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu przyjmowanego w niniejszym postępowaniu ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w przedostatnim roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym złożono żądanie. 3.1. Kolegium wskazało, że z ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe jednoosobowe. W związku z tym w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatku osłonowym warunkujący uzyskanie dodatku osłonowego uzyskiwaniem dochodu nieprzekraczającego 2100 zł. Wniosek o świadczenie został złożony dnia [...] kwietnia 2024 r., więc wysokość przeciętnego miesięcznego dochodu ustalana jest na podstawie dochodów osiągniętych w 2022 r. (wniosek został bowiem złożony w okresie do [...] lipca br.) 3.2. Dalej Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie, oznacza to po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należyty podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych: (w tym m.in. alimenty, świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, kwoty otrzymane na podstawie art. 27f ust. 8-10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tzw. ulga prorodzinna na dziecko). Zaliczenie wyrównania wypłaconego przez ZUS we wrześniu 2022 r., jest to zgodne z przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych. 3.3. Kolegium stwierdziło, że źródłem dochodów strony jest renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Dochód z tytułu otrzymanej renty za rok 2022 wyniósł [...] zł (z zaliczeniem wyrównania). Po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne i podatku dochód wyniósł [...] zł. Z powyższej kwoty dochód miesięczny wynosi więc [...] zł. Kwota ta przekracza kryterium dochodowe, które dla strony wynosi 2.100 zł (art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatku osłonowym). W sprawie nie zachodzi też sytuacja, gdy wskutek przekroczenia kryterium dochodowego wnioskodawca może uzyskać dodatek dochodowy w zmniejszonej kwocie, ponieważ kwota przekroczenia kryterium dochodowego przewyższa kwotę dodatku osłonowego.  4. W skardze wniesionej z zachowaniem terminu do tutejszego sądu B. L. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku osłonowego i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Decyzjom tym zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 2 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy o dodatku osłonowym przez przyjęcie, że miesięczny dochód B. L. wyniósł [...] zł, podczas gdy utrzymuje się ona głównie z renty nieprzekraczającej kwoty 1.200 zł i do dochodu doliczono wypłacone we wrześniu 2022 r. z wyrównaniem świadczenie rentowe za okres od [...] sierpnia 2019 r., błędnie uznając, że jest to dochód z renty za 2022 r., to kwota [...] zł (po odliczeniu składek i podatku w wysokości [...] zł), a organ powinien uwzględnić jedynie do obliczania dochodu świadczenie przysługujące B. L. w 2022r., a nie doliczać rentę od dnia [...].08.2019 r., bo tak byłoby gdyby świadczenie było jej przyznane od razu i wypłacane byłoby miesięcznie. To doprowadziło do błędnej oceny spełniania przez B. L. kryterium dochodowego; 2) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 77 i 80 w zw. z art. 7 k.p.a. przez nienależyte rozpoznanie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, podczas gdy obowiązek przeprowadzenia postępowania, co do wszystkich istotnych okoliczności spoczywa na organie, a także błędną ocenę tych okoliczności, w szczególności w świetle wskazanych w poprzednim punkcie argumentów, co w konsekwencji doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia; 3) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 15 k.p.a. przez wydanie przez organ II instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co w konsekwencji narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania, zgodnie z którą, sprawa administracyjna powinna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, SKO jedynie w jednym akapicie (niepełnych 7 wersach) zawarło informację o dochodzie, co było przedmiotem odwołania, ale nie ustosunkowało się do mojego zarzutu. 4) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób uniemożliwiający poznanie motywów jej wydania, jak i przesłanek faktycznych, którymi kierował się organ, na skutek braku odniesienia w treści uzasadnienia do całokształtu okoliczności faktycznych mających znaczenie w niniejszej sprawie, zwłaszcza dokonania oceny tego, czy wypłacone świadczenie rentowe za 3 lata wstecz stanowi dochód za 2022r. Uzasadnienie organu II instancji jest zbyt lakoniczne w najistotniejszej kwestii, która była podstawą utrzymania w mocy decyzji organu I instancji; 5) przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 8 i 11 k.p.a. przez niedostateczne wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. 6. W piśmie procesowym z dnia [...] października 2024 r. pełnomocnik skarżącej (działający z urzędu) złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wykazujących przychody strony oraz wniósł o zasądzenie niepokrytych kosztów postępowania. Na rozprawie w dniu [...] listopada 2024 r. podtrzymał skargę i poprzednie wnioski. 7. Postanowieniem wydanym na tej rozprawie Sąd dopuścił dowód z dokumentów załączonych do pisma procesowego pełnomocnika strony z dnia [...] października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Stosownie do treściart.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy skarg na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie. 9. Zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego i postępowania są prawidłowe. Ustalone też jest bez wątpliwości, że strona prowadzi gospodarstwo domowe jednoosobowe, wobec czego w sprawię znajdują zastosowanie art. 2 ust. 1, ust. 4 pkt 1 i ust. 5 pkt 2 ustawy o dodatku osłonowym, zgodnie z którymi dodatek osłonowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym jednoosobowym, w którym wysokość, przeciętnego miesięcznego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przekracza kwoty 2.100 zł. Prawidłowe jest również to, że podstawą obliczenia dochodu dla potrzeb niniejszej sprawy jest dochód uzyskany przez stronę w roku 2022 (art. 2 ust. 14 ustawy o dodatku osłonowym w zw. z art. 411 ust. 10k ustawy Prawo ochrony środowiska. Całość dochodu za rok 2022 wyniosła [...] zł. Po odliczeniu od kwoty dochodu należnego podatku i składki zdrowotnej dochód (netto) B. L. wyniósł - [...] zł, zaś miesięczny i jednocześnie na osobę - [...] zł. Z powyższego wynika, że skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego wskazanego w ustawie dla ustalenia prawa do dodatku osłonowego, wynoszącego w jej przypadku 2.100 zł. Dochód ten przekraczał kryterium dochodowe o kwotę [...] zł, co wykluczało także zastosowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o dodatku osłonowym. 10. Przyjęte przez organ stanowisko co do obliczenia tego dochodu jest prawidłowe i zgodne z art. 2 ust. 1 ustawy o dodatku osłonowym w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Bazuje ono na informacji pozyskanej przez organ od naczelnika urzędu skarbowego za pomocą systemu elektronicznego (k. 4-9 akt administracyjnych). Jak wskazuje się w orzecznictwie wydruk z systemu teleinformatycznego stanowi dowód w sprawie o mocy dokumentu urzędowego, którym organ administracji publicznej jest związany (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., CBOSA). Dokumenty wskazane we wniosku dowodowym strony potwierdzają taką samą strukturę i wielkość dochodu za rok 2022. W sprawie sporna jest przede wszystkim kwestia zaliczenia do dochodu za 2022 r. świadczenia rentowego za okres od 2019 r., którego wypłata nastąpiła w roku 2022, przez co dochód strony powiększył się na tyle, że przekroczyła ona kryterium dochodowe wymagane dla przyznania dodatku osłonowego. Kwota ta wynosiła bowiem (po potrąceniach) [...] zł (w tym [...] zł za wrzesień 2022 r.) Zdaniem sądu doliczenie do obliczenia dla potrzeb niniejszej sprawy dochodu za rok 2022 i co za tym idzie miesięcznego dochodu kwot wypłaconych stronie z tytułu wyrównania świadczenia rentowego jest zgodne z prawem. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że dochód, o którym mowa w art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych obejmuje wszystko to, co efektywnie wpływa na sytuację materialną rodziny (por. wyrok NSA z 21 listopada 2019 r., I OSK 869/18, CBOSA; por. także T. Brzezicki (w:) Świadczenia rodzinne. Komentarz, red. P. Rączka, Warszawa 2021, tezy do art. 3). Stąd z tego zakresu nie wyłącza się jednorazowej wypłaty świadczeń emerytalno-rentowych, nawet za okres wsteczny, co oznacza, że świadczenia te podlegają uwzględnieniu w całości przy obliczaniu dochodu dla celów ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia (por. wyroki WSA w Poznaniu z 7 czerwca 2018 r., IV SA/Po 278/18 oraz 24 lipca 2019 r., II SA/Po 326/19; WSA we Wrocławiu z 10 września 2019 r., IV SA/Wr 202/19 oraz WSA w Warszawie z dnia 6 października 2022 r., VIII SA/Wa 420/22; CBOSA). W tym stanie faktycznym sprawy, wobec prawidłowego stwierdzenia, że skarżąca nie spełniła kryterium dochodowego do przyznania dodatku osłonowego w przypadku osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe wynoszące 2.100,00 zł miesięcznie, w sytuacji ustalenia że jej dochód w 2022 r. wynosił [...] zł miesięcznie – kwestionowana decyzja jest zgodna z prawem. 11. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia innych przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania, w tym także podnoszonych w skardze. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcia zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a (o czym orzeczono w pkt I wyroku). 12. O kosztach należnych pełnomocnikowi orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18).