I OSK 1741/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1353/20 w sprawie ze skarg K. K. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz K. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3) zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1353/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg K.K. i Miasta Stołecznego Warszawy, uchylił decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 maja 2020 r., nr KR VI R 47/19 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Położona w Warszawie przy ul. [...] zabudowana nieruchomość o pow. 742m2, oznaczona dawną księgą hip. nr [...] (po jej zamknięciu w 1948 r. księgą nr [...]), objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 1948 r. nr 830/48 stanowiła własność W.K. co do 1/3 części i K.P. co do 2/3 części. Posadowione na niej budynki mieszkalne (cztero i jednokondygnacyjny) wybudowane zostały ok. 1900 r. W efekcie działań wojennych stwierdzono w nich jedynie drobne uszkodzenia, nadające się do naprawy. Objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę nastąpiło 16 sierpnia 1948 r., kiedy ukazało się w tym względzie stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Wniosek o przyznanie własności czasowej do nieruchomości złożyła 8 września 1948 r. W.K.. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia 2 września 1953 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 23 stycznia 1953 r., odmówiło przyznania W.K. i K.P. prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia 26 lutego 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że ww. decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej, w części dotyczącej sprzedanego lokalu nr 1 oraz udziału przypadającego właścicielowi tego lokalu w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcy tego lokalu, została wydana z naruszeniem prawa. W pozostałej zaś części stwierdził jej nieważność. W tym stanie rzeczy odwołanie od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy podlegało ponownemu rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które decyzją z dnia 25 sierpnia 1999 r. uchyliło ww. orzeczenie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 21 lutego 2000 r. (przywoływaną dalej jako: "decyzja dekretowa" lub "decyzja reprywatyzacyjna"), wydaną na podstawie art. 7 dekretu, w następstwie rozpoznania wniosku z 1948 r. orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], na rzecz: W.K. – w udziale wynoszącym 1/3 niepodzielnej części oraz M. i A. małż. B. na zasadach wspólności ustawowej w udziale 2/3 niepodzielnej części (pkt I). W punkcie II decyzji ustalił opłatę symboliczną (czynsz symboliczny) z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego w wysokości 2.393 zł, co stanowiło 0,3% ceny gruntu. W kolejnych punktach II i IV zawarto dodatkowe postanowienia związane z przyznanym prawem i wykonaniem decyzji. Wysokość czynszu symbolicznego ustalono w oparciu o § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 1998 r. nr 1531/98 w sprawie ustalania wysokości czynszu symbolicznego za użytkowanie wieczyste gruntów przejętych na rzecz Państwa w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - stanowiących własność Gminy Warszawa - Centrum. Zarząd i administrowanie działki nr 18 przekazano beneficjentom decyzji protokołem z dnia 10 lipca 2001 r. Wykonanie decyzji dekretowej nastąpiło zaś aktem notarialnym z dnia 23 sierpnia 2001 r. rep. A nr [...]. Z kolei aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 2004 r. (rep. A nr [...]), stanowiącym akt założycielski spółki P. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, M. i A. małż. B. objęli na zasadach wspólności ustawowej 16.667 udziałów tej spółki o łącznej wartości 833.350 zł, a na ich pokrycie zobowiązali się wnieść stanowiące składniki ich majątku wspólnego: udział wynoszący 2/3 części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] i udział wynoszący 0,6407 części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...], wraz z takimi samymi udziałami w prawach współwłasności znajdujących się na tych działkach budynków. W.K. na podstawie tego samego aktu objęła 8.333 udziały Spółki o łącznej wartości 416.650 zł, zobowiązując się wnieść na ich pokrycie cały przysługujący jej udział w prawie użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Przeniesienie tych praw na spółkę nastąpiło aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 2004 r. (rep. A nr [...]), jednakże było to nieskuteczne wobec nieujawnienia prawa w księdze wieczystej. Wspólnikami spółki byli wówczas M.B., A.B., K.K. i M.K.. Decyzją z dnia 12 maja 2014 r. Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy przekształcił nieodpłatnie przysługujące A.B., M.B., K.K. i M.K. prawo użytkowania wieczystego do gruntu działki nr 18 w prawo własności w stosownych udziałach. Aktem notarialnym z dnia 21 kwietnia 2017 r. (rep. A nr [...]) M. i A. małż. B. dokonali podziału majątku wspólnego w ten sposób, że A.B. nabyła bez spłat i dopłat m.in. udział 2/3 części we wspólności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i udział [...] części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Aktem notarialnym z dnia 1 października 2018 r. (rep. A nr [...]) A.B. sprzedała P. sp. z o.o., reprezentowanej wówczas przez prezesa zarządu T.W., cały przysługujący jej udział w wysokości 2/3 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] oraz cały przysługujący jej udział we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] za łączną kwotę 3.000.000 zł. Aktem notarialnym z tej samej daty, rep. A nr [...], K.K. i M.K. sprzedali ww. spółce. przynależne im udziały w łącznej wysokości 1/3 części we współwłasności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] oraz wszelkie przysługujące im udziały w 3203/10000 części we współwłasności nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] za łączną kwotę 1.000.000 zł. W dacie przeniesienia udziałów we współwłasności nieruchomości na spółkę jej jedynymi wspólnikami byli K.K. i A.B. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 5 maja 2020 r. nr KR VI R 47/19 orzekła, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r. nr 109/2000 o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], wydana została z naruszeniem prawa. Na decyzję Komisji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Miasto st. Warszawa (w części dotyczącej uzasadnienia) oraz K.K. (w całości). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że w zaistniałym stanie faktycznym ustalonym w sprawie i mającym oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym, weryfikowanej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r. można jedynie przypisać wadę nieważności w odniesieniu do tej części, która nie przesądzała o spełnieniu materialnoprawnych podstaw do ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, jak również nie zostały względem niej potwierdzone przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267), zwanej dalej "u.s.d.r.", to wydanie względem niej decyzji determinowanej treścią art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4, 4a, 4b i 5 u.s.d.r. było nieuprawnione. Brak z kolei możliwości stwierdzenia, że decyzja z 21 lutego 2000 r. w zakresie w jakim przesądza o spełnieniu materialnoprawnych podstaw uwzględnienia wniosku dekretowego, wydana została z naruszeniem prawa, powoduje że zbędne jest obecnie rozważanie kwestii ewentualnego rozstrzygania przez Komisję o nałożeniu, na zasadzie art. 31 ust. 1 u.s.d.r., na wskazane osoby zwrotu równowartości nienależnego świadczenia. Zagadnienie to bowiem aktualizuje się w sytuacji zaistnienia podstaw do wzruszenia ww. decyzji, przy jednoczesnym zaistnieniu przeszkody, jej uchylenia w postaci nieodwracalnych skutków nią wywołanych, co wnika wprost z ww. przywołanego przepisu. W tym stanie rzeczy także bezprzedmiotowe staje się odnoszenie do zasadności nieuwzględnienia przez Komisję zgłoszonego w tym zakresie żądania Miasta dotyczącego uzupełnienia decyzji, a w konsekwencji także sformułowanych na tym tle zarzutów skargi Miasta Stołecznego Warszawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, konsumuje jednocześnie zgłoszone przez Miasto żądanie dotyczące derogacji wskazanych w skardze fragmentów jej uzasadnienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 oraz z 1985 r. poz. 99), zwanego dalej "dekretem", poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów polegającą na: a) przyjęciu że warunkiem złożenia wniosku dekretowego, wymienionego w tych przepisach, przez właściciela nieruchomości warszawskiej nie było wykazanie przez tego właściciela (a nawet jego następcy prawnego) posiadania nieruchomości warszawskiej, w chwili złożenia wniosku dekretowego; b) przyjęcie, że termin "posiadanie" użyty przez ustawodawcę w art. 7 ust. 1 dekretu został użyty w innym znaczeniu niż "posiadanie" w rozumieniu przepisów prawa cywilnego; c) przyjęciu że przesłanka "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu została pominięta jako wymóg złożenia wniosku dekretowego i organ dekretowy nie był uprawniony do badania faktu posiadania, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów polega na przyjęciu, że: - warunek "posiadania" nieruchomości warszawskiej w dniu złożenia wniosku dekretowego dotyczył zarówno dotychczasowych ("przeddekretowych") właścicieli nieruchomości jak i ich następców prawnych, a tym samym zbadanie spełnienia tego warunku ma istotne znaczenie dla realizacji roszczeń dekretowych w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 dekretu; - posiadanie ma taki sam charakter w ujęciu art. 7 ust. 1 dekretu jaki i prawa cywilnego i musi polegać na faktycznym (a nie domniemanym) wykonywaniu jakiejkolwiek formy władztwa nad rzeczą, co "przeddekretowy" właściciel lub jego następca prawny powinien wykazać; 2) art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267), zwanej dalej "ustawą o Komisji", poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis te nie ma zastosowania w stanie faktycznym, gdyż ustalenie spełnienia przesłanki posiadania nie ma znaczenia prawnego, niezależnie od literalnego brzmienia tego przepisu i w opinii Sądu nie zawiera samodzielnej przesłanki wadliwości decyzji reprywatyzacyjnej, - podczas, gdy przepis art. 30 ust 1 pkt 4b ustawy o Komisji określa wprost przesłankę samodzielnej kwalifikowanej wady postępowania, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, wprowadzonej przez ustawodawcę celowo w ramach ogólnej podstawy możliwości wzruszenia decyzji ostatecznych na podstawie przepisu szczególnego przewidzianej w art. 163 k.p.a., a ponadto okoliczność "posiadania" gruntu zarówno przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości warszawskich jak i ich następców prawnych mogła przekładać się na merytoryczny kształt rozstrzygnięcia i powinna być objęta postępowaniem dowodowym zmierzającym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego; 3) art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 18 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym w zakresie w jakim Sąd ustalając wzorzec kontrolny przy badaniu oceny legalności decyzji Komisji nie wziął pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. kwalifikowanej wady decyzji reprywatyzacyjnej i nie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., w sytuacji w której: a) Sąd stwierdził, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji reprywatyzacyjnej określone w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na wydanie decyzji bez podstawy prawnej w związku z zastosowaniem przez Prezydenta m.st. Warszawy jako faktycznej podstawy do określenia symbolicznego czynszu zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 1998 r. nr 1531/92, które to zarządzenie nie mogło być podstawą do określenia "czynszu" - opłaty rocznej, w zw. z brzmieniem art. 18 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym zastrzegającym te kompetencję dla organów wykonawczych jednostki samorządu terytorialnego; b) Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku, stwierdził wprost, że: "Z tych względów można przyznać rację Komisji, że ustalając bez owej uchwały wymiar opłaty symbolicznej. Prezydent m.st. Warszawy działał bez podstawy prawnej, przez co podjęta, przezeń decyzja obarczona w ww. zakresie była wadą z art 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a. (do której nawiązuje także art. 30 ust. 1 pkt 4 u.s.d.r.); c) Sąd uznał, że kwalifikowana wada decyzji reprywatyzacyjnej nie ma znaczenia dla stwierdzenia braku prawidłowości decyzji Komisji, ponieważ decyzji reprywatyzacyjnej można przypisać wadę nieważności w odniesieniu do tej części, do której organ nie miał podstawy prawnej uprawniającej go do władczego kształtowania obowiązków finansowych użytkowników wieczystych, a nie w części która nie przesądzała o spełnieniu materialnoprawnych podstaw do ustanowienia użytkowania wieczystego, podczas, gdy: - zgodnie z prawidłową wykładnią art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji, która powinna być dokonana przez Sąd na wstępie wnioskowania zmierzającego do ustalania wzorca kontrolnego, decyzja reprywatyzacyjna, której przedmiotem było przekształcenie publicznoprawnych roszczeń dekretowych w ekspektatywę prawa użytkowania wieczystego była w całości obarczona wadą kwalifikowaną, tj. nieważnością; - decyzja reprywatyzacyjna objęta badaniem legalności przez Komisję, a następnie pośrednio przez Sąd przez pryzmat legalności decyzji Komisji, wbrew twierdzeniom Sądu wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku była niepodzielna co do meritum, ponieważ określenie podstaw do ustanowienia użytkowania, co zostało określone przez Sąd jako "spełnienie materialnoprawnych podstaw" musi określać również wysokość opłaty rocznej w zw. z art. 238 k.c., który ma charakter ius cogens, a tym samym ten element decyzji jest również materialnoprawną podstawą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego; - Prezydent m.st. Warszawy wydając decyzję reprywatyzacyjną miał więc obowiązek prawny zawrzeć wysokość opłaty rocznej w decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego, choć powinien kierować się wysokością tej opłaty określoną na podstawie właściwej podstawy prawnej, brak tego składnika decyzji reprywatyzacyjnej stanowiłby rażące naruszenie prawa, a tym samym powodował nieważność całej decyzji reprywatyzacyjnej; - Komisja więc prawidłowo uznała, że wada kwalifikowana nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z określeniem opłaty rocznej bez podstawy prawnej rzutuje na ocenę legalności całej decyzji reprywatyzacyjnej. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy o Komisji poprzez nieprawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej Sądu i przyjęcie, że zaniechanie przeprowadzenia przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania dowodowego na okoliczność posiadania nieruchomości przez byłego właściciela nieruchomości lub jego następców prawnych w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, a zaniechanie ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu, - podczas, gdy okoliczność "posiadania" gruntu zarówno przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości warszawskich jak i ich następców prawnych miała istotne znaczenie dla przedmiotu rozstrzygnięcia administracyjnego i powinna być objęta postępowaniem dowodowym zmierzającym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a tym samym brak takiego ustalenia przez organ dekretowy powinien zostać potraktowany w ramach postępowania nadzorczego prowadzonego przez Komisję jako podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji reprywatyzacyjnej, a w związku z powyższym decyzja Komisji powinna zostać utrzymana w mocy, a Sąd rozpatrując skargę powinien zastosować art. 151 p.p.s.a. i ją oddalić zamiast uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 76 § 1 i § 3, art. 77 i 80 k.p.a. oraz art. 58 § 1 i § 2 k.c. i art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji poprzez uznanie w ramach kontroli sądowej poprawności decyzji Komisji, że Komisja nieprawidłowo uznała, że Prezydent m.st. Warszawy mógł dokonać oceny ekwiwalentności świadczeń i dokonać oceny ważności czynności cywilnoprawnej przeniesienia tzw. roszczeń dekretowych za cenę wielokrotnie niższą od ich wartości rynkowej, a tym samym oceny sprzeczności tej czynności z zasadami współżycia społecznego i przepisami ustaw, a w opinii Sądu organ administracji, w tym organ dekretowy nie ma uprawnienia do kwestionowania ważności czynności cywilnoprawnych, w tym w formie aktu notarialnego, a ich wyeliminowanie z obrotu prawnego może nastąpić wyłącznie w wyniku uzyskania prejudykatu w postaci uzyskania prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego stwierdzającego nieważność tych czynności, podczas gdy: - organ administracji wprawdzie nie ma kompetencji do stwierdzenia nieważności umów cywilnoprawnych, ale ma możliwość uznać po stwierdzeniu istnienia przesłanek nieważności bezwzględnej czynności cywilnoprawnej, że dana czynność nie wywiera zamierzonych skutków, w szczególności w zakresie sfery prawa publicznego; - art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji stwarza samodzielną przesłankę dla Komisji do uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, związana nie tyle z nieważnością umowy cywilnoprawnej przenoszącej roszczenia dekretowe, co ze zdefiniowanym przez ustawodawcę przykładem naruszenia interesu społecznego w postaci braku ekwiwalentności świadczenia otrzymanego za roszczenie dekretowe, która to przesłanka mieści się w trybie zmiany decyzji określonym w art. 163 k.p.a.; - organ administracji ma ponadto możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego i zawiadomienia prokuratora lub wykonania własnej legitymacji procesowej przed sądem powszechnym w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących ważności umowy cywilnoprawnej, która może dotyczyć mienia komunalnego; - organ administracji ma obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i dokonuje oceny przedstawionych dowodów w ramach swobodnej oceny kierując się zasadami logicznego wnioskowania i doświadczeniem życiowym a nie formalną teorią dowodów; - organ w ramach własnych uprawnień dowodowych może dokonać oceny treści również dokumentu urzędowego w postaci aktu notarialnego i powziąć wątpliwości co do ważności czynności prawnych, które w sposób oczywisty naruszają zasady współżycia społecznego a następnie odmówić skuteczności takiego dowodu w ramach sfery rozstrzygnięcia administracyjnego. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie skarżonego kasacyjnie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od uczestników na rzecz skarżącej kasacyjnie Komisji, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2024 r. K.K. zajął stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. Natomiast na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 6 listopada 2024 r. skarżąca kasacyjnie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich zmodyfikowała skargę kasacyjną w ten sposób, że cofnęła zarzuty dotyczące badania przesłanki "posiadania nieruchomości" przez tzw. przeddekretowych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, to cofniecie dotyczyło zarówno zarzutów materialnprawnych jak i przepisów postępowania, akceptując w tym zakresie stanowisko wielokrotnie wyrażane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Wobec orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zgłoszonych zarzutów, za dopuszczalne należy uznać cofnięcie części zarzutów przez Komisję. Skarga kasacyjna, zgodnie z art. 60 w związku z art. 193 p.p.s.a., może być cofnięta, dopuszczalne jest wobec tego także cofnięcie części zarzutów. Stan taki nie uzasadnia umorzenia postępowania kasacyjnego w jakiejkolwiek części, jest ono natomiast ograniczone do rozpoznania tych zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały skutecznie zgłoszone i nie zostały cofnięte. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do cofniętych zarzutów skargi kasacyjnych dotyczących przesłanki "posiadania nieruchomości". Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie w pełni podziela stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie I OSK 1741/21 podkreślić należy, że sprawa ta pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawami I OSK 1739/21 i I OSK 1740/21, które zostały rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawach w tym samym dniu 6 listopada 2024 r. Wszystkie wymienione sprawy oparte są o ten sam stan faktyczny i prawny jak również strony są tożsame we wszystkich sprawach. Jak wskazano na wstępie sprawy te dotyczą zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej dawną księgą hip. nr [...], a następnie księgą wieczystą nr [...] o pow. 742m2, natomiast aktualnie są to trzy nieruchomości wieczystoksięgowe stanowiące: w rozpoznawanej w sprawie I OSK 1741/21 działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 347m2 księga wieczysta nr [...], w sprawie I OSK 1740/21 działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 138m2 księga wieczysta nr [...], w sprawie I OSK 1739/21 działka nr [...] z obrębu [...] o pow. 257m2 księga wieczysta nr [...]. W wymienionych sprawach Prezydent m.st. Warszawy wydał w dniu 21 lutego 2000 r. decyzje reprywatyzacyjne, tj. decyzja nr 109/2000 dotycząca działki nr [...], decyzja nr 110/2000 dotycząca działki nr [...], decyzja nr 111/2000 dotycząca działki nr [...] (decyzja nr 111/2000 na podstawie art. 155 k.p.a. została zmieniona decyzjami Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r.). Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomościami warszawskimi decyzjami z dnia 5 maja 2020 r. stwierdziła wydanie decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa, tj. decyzją nr KR VI R 48/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 110/200 z naruszeniem prawa, decyzją nr KR VI R 47/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 109/2000 z naruszeniem prawa, a decyzją z dnia 5 maja 2020 r. nr KR VI R 49/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 z naruszeniem prawa oraz stwierdziła nieważność zmieniających ją decyzji Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r. Uzasadnienia decyzji Komisji, którymi stwierdzono wydanie decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa są tożsame, również Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając we wszystkich trzech sprawach zaskarżoną decyzję Komisji w uzasadnieniu wyroków zawarł tożsame argumenty, z tym, że sprawie I OSK 1739/21 odniósł się dodatkowo do art. 155 k.p.a. w związku z decyzjami zmieniającymi decyzję reprywatyzacyjną. Również skargi kasacyjne wniesione w tych sprawach przez Komisję oparte są o te tożsame zarzuty i uzasadnienie, z wyjątkiem sprawy I OSK 1739/21 w której zarzuty skargi kasacyjnej dodatkowo dotyczą art. 155 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznanych w dniu 6 listopada 2024 r. sprawach, tj. I OSK 1739/21, I OSK 1740/21 i I OSK 1741/21 co do zasady jest tożsame, z dodatkowym uwzględnieniem zarzutu dotyczącego art. 155 k.p.a., który dotyczy tylko sprawy I OSK 1739/21. Zarzuty skargi kasacyjnej (szczegółowo przytoczone wyżej) zarówno te dotyczące naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania dotyczyły trzech zagadnień: pierwsze zagadnienie dotyczy przesłanki posiadania, te zarzuty to naruszenie przepisów postępowania zawarte w pkt 2 i naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt 6 i 7, zarzuty te zostały cofnięte przez skarżącą kasacyjnie Komisję. Drugie zagadnienie związane jest z zawartą w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłanką uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zawarte są w pkt 3, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego w pkt 8 skargi kasacyjnej. Trzecie zagadnienie związane jest ze zmianą w trybie art. 155 k.p.a. decyzji reprywatyzacyjnej występuje tylko w sprawie I OSK1739/21. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących drugiego z wymienionych zagadnień związanego z wykładnią zawartej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te są częściowo zasadne jednak nie mogą prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, albowiem wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Zasadniczą kwestią prawną, która wymaga wyjaśnienia jest ustalenie treści i charakteru prawnego przesłanki zawartej w powołanym art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, a więc ustalenie normy prawnej wynikającej z powołanego przepisu. Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy w swym pierwotnym brzmieniu stanowił, że Komisja wydaje decyzję o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli pkt 5 "stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, lub przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej". W wyniku nowelizacji ustawy z dnia 9 marca 2017 r. dokonanej ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r., która weszła w życie w dniu 14 marca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 431) w art. 30 ust. 1 po pkt 4 dodano się pkt 4a i 4b w brzmieniu: 4a) stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 4b) decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, natomiast pkt 5 otrzymał brzmienie: "przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej." Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy jest przedmiotem sporu, a wykładnia dokonana przez Komisję i Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadzi do odmiennych rezultatów co do możliwości powołania się na przesłankę wynikającą z powołanego przepisu. Przed rozstrzygnięciem spornego zagadnienia warto odwołać się do fragmentu uzasadnienia projektu ustawy dotyczącego tego zagadnienia. W uzasadnieniu do projektu ustawy (VIII. 1056) między innymi wskazano "Odrębnego potraktowania wymaga także kwestia przeniesienia roszczeń wynikających z art. 7 dekretu i ocena prawidłowości takich przeniesień dokonywana nie tylko z formalnoprawnego punktu widzenia, lecz także z punktu widzenia ich zgodności z interesem społecznym. Roszczenia związane z art. 7 dekretu stały się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego, co ze względu na ich osobisty charakter budzi znaczne wątpliwości i było przedmiotem krytyki w doktrynie. Przez część przedstawicieli judykatury przeniesienie tego rodzaju roszczeń w drodze przelewu uznane zostało za niedopuszczalne (uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r. sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996 Nr 7-8 poz. 102). Mimo to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych tezę o niedopuszczalności przeniesienia zanegowano. Należy jednak podkreślić, że sądy administracyjne nigdy nie badały tej okoliczności pod kątem jej ważności w kontekście nadużycia prawa podmiotowego. Tymczasem działania organu rozstrzygającego w przedmiocie naruszeń reprywatyzacyjnych i ocena prawidłowości wydanych decyzji powinna być dokonana w oparciu o ocenę interesu publicznego, co pozwoli wyważyć interes jednostkowy, wynikający expressis verbis z normy określającej przesłanki do zgłaszania roszczeń i interes ogółu, na rzecz którego również działa Komisja. W związku z powyższym art. 25 ust. 1 pkt 5 projektowanej ustawy obejmuje przesłankę w postaci przeniesienia roszczeń do nieruchomości związanych z reprywatyzacją, które było rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Jako okoliczność przemawiającą w sposób szczególny za uznaniem, że przeniesienie roszczeń było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, wskazano w szczególności przypadek, gdy przeniesienie roszczenia nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Jako okoliczność świadczącą o tym, że decyzja reprywatyzacyjna jest rażąco sprzeczna z interesem społecznym, wskazano także przypadek, gdy wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do zastosowania wobec osoby zajmującej lokal w nieruchomości warszawskiej groźby bezprawnej, przemocy wobec osoby lub przemocy innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotny utrudniającej korzystanie z tego lokalu. Sformułowanie to odwołuje się do działalności tzw. "czyścicieli kamienic", tak jak została ona określona przy typizacji przestępstwa określonego w art. 191 § 1a Kodeksu karnego." Zaznaczyć należy, że powołany w projekcie ustawy art. 25 ust. 1 pkt 5, to w ustawie art. 30 ust. 1 pkt 5, zaś końcowy fragment uzasadniania projektu ustawy nawiązuje do przesłanki z pkt 6. Wprowadzenie do porządku prawnego przesłanki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowiło reakcję ustawodawcy na występujące w praktyce stosowania prawa coraz szersze zjawisko "handlu roszczeniami dekretowymi", a więc nabywaniem roszczeń dekretowych przez osoby, które nie tylko nie zostały dotknięte skutkami wejścia w życie dekretu warszawskiego, ale również nie łączyły ich żadne związki i więzi rodzinne z osobami, których dekret dotyczył, natomiast nabywanie roszczeń dekretowych, często przez powtarzający się krąg podmiotów, a następnie realizacja tych roszczeń stanowiło formę działalności nastawionej i prowadzącej do otrzymania korzyści majątkowej, czy to w formie nabycia tytułu prawnego do nieruchomości, czy też w określonych przypadkach do odszkodowania. Dlatego też dokonując wykładni przesłanki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, nie można pomijać okoliczności i powodów jej wprowadzenia. Jednak przed odniesieniem się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 39 ust.1 pkt 5 ustawy, należy jeszcze zasygnalizować okoliczność, która miała miejsce po wydaniu zaskarżonego wyroku. Mianowicie z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni przepisów art. 7 dekretu warszawskiego Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 10 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23 (dalej: uchwała I OPS 1/23) Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu". Z powyższej uchwały wynika, że stronie przelewu wierzytelności (art. 509 k.c.) określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu warszawskiego. Po uchwale takie stanowisko zostało zaprezentowane między innymi w wyrokach NSA z dnia 10 maja 2024 r. I OSK 1587/21 i I OSK 1602/20 oraz z dnia 14 maja 2024 r. I OSK 784/21. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z przelewem wierzytelności (art. 509 k.c. i następne), ale z umową nabycia spadku (art. 1051 k.c. i następne) w skład którego wchodziło między innymi roszczenie dekretowe. Jak wskazano wcześniej wprowadzenie przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 1 pkt 5 było odpowiedzią na nieprawidłowości w reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, formułując ww. przesłankę posłużono się pojęciem prawnym niedookreślonym "interesu społecznego", które zapewnia normom prawnym pewien stopień elastyczności, umożliwiający stosowanie ich do realnych zjawisk społecznych, wykazujących wszelką różnorodność elementów indywidualnych konkretnego wypadku, można zauważyć, że pojęcie niedookreślone, klauzule generalne są w pewnym zakresie elementem zmiennym, są funkcją miejsca i czasu, stąd też nie mogą być skodyfikowane. Ta właśnie cecha gwarantuje elastyczność norm prawnych odsyłających do klauzul generalnych, czy też pojęć prawnych niedookreślonych tak jak pojęcie interesu społecznego, które jest wyznacznikiem podejmowanej decyzji, a okoliczność ta nie powinna prowadzić do ograniczenia zakresu kontroli sądowej zaskarżonej decyzji. Jak wskazano wcześniej pojęcia niedookreślone nie mogą być rozumiane abstrakcyjnie, ale muszą być oceniane na tle całokształtu sytuacji faktycznej w każdej indywidualnej sprawie. Analizując zatem uregulowaną w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłankę uchylenia przez Komisję decyzji reprywatyzacyjnej, Sąd nie może pomijać okoliczności i przyczyn uchwalenia przedmiotowej regulacji, celów dla których doszło do powołania Komisji – w szczególności zaś pomijać instrumenty prawne służące ich realizacji, odrzucając możliwość samodzielnego stosowania wynikającej z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy normy przez Komisję. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, zgodnie z którym "Ze względu na istotę wadliwości aktu przenoszącego roszczenia wskazywaną w ww. przepisie, operującym klauzulami generalnymi, nawiązującymi do przesłanek bezwzględnej nieważności czynności prawnej, o której mowa w art. 58 § 2 k.c. (sprzeczności czynności z zasadami współżycia społecznego), aby można się było w postępowaniu prowadzonym przed Komisją na nią powołać musi istnieć w obrocie prawnym stwierdzający ją prejudykat w postaci stosownego orzeczenia sądu powszechnego" jest niezasadne. Podnoszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny argument, że wyjątki od reguły, wedle której konieczne jest uzyskanie prejudykatu, zostały przez ustawodawcę wprost wymienione (na gruncie k.p.a. w art. 145 § 2 i 3, a w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2), tego w przypadku rażącej sprzeczności z interesem społecznym umowy przenoszącej roszczenia do nieruchomości warszawskiej ustawodawca nie przewidział nie jest trafny. Pogląd ten został bowiem oparty o przyjęte a priori przez Sąd założenie, że dla zastosowania przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 5 musi istnieć w obrocie prawnym prejudykat w postaci orzeczenia sądu powszechnego, skoro zaś ustawodawca nie przewidział wyjątków od tej reguły, to prejudykat jest konieczny. Tymczasem nietrafne jest przyjęte założenie o konieczności istnienia prejudykatu sądu powszechnego, a w konsekwencji zbędne byłoby regulowanie wyjątków od nieistniejącej reguły. Można zatem stwierdzić, że nie zamieszczenie przez ustawodawcę wyjątków potwierdza brak reguły. Nadto na nietrafność stanowiska Sądu I instancji wskazuje sama istota instytucji nieważności czynności prawnej, zgodnie z powołanym art. 58 § 2 k.c. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Dodać należy, że umowa nieważna nie kreuje stosunku prawnego. Tym samym prejudykat w postaci orzeczenia sądu powszechnego o nieważności czynności prawnej z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego np. nieważność umowy sprzedaży spadku powoduje, że niedoszło do przeniesienia roszczenia do nieruchomości warszawskiej. W takich okolicznościach podstawą uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej nie może być przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 5, która stanowi, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, albowiem nieważna umowa nie mogła wykreować takiego stosunku prawnego. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych można by rozważać, czy nie została spełniona inna z wymienionych w art. 30 ust. 1 przesłanek uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że Komisja stosując art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy jako podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej może samodzielnie ustalać, czy podstawa ta jest spełniona, po wcześniejszym wyjaśnieniu, czy nie zostały wydane i jakiej treści orzeczenia sądu powszechnego. Dokonując wykładni art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy należy zwrócić uwagę na treść wynikającej z tego przepisu normy prawnej. Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 może stanowić podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, gdy przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskich było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenia rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładni powyższego przepisu nie można ograniczać wyłącznie do ustaleń wysokości świadczeń za jakie doszło do przeniesienia roszczeń do nieruchomości warszawskiej, a więc czy świadczenia te były rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić i ustalić okoliczności faktyczne danej sprawy, które poprzedzały czy też towarzyszyły zawieranej czynności prawnej w tym przypadku umowy sprzedaży spadku, w skład którego wchodziło roszczenie dekretowe. Szczególnie istotne są ustalenia dotyczące podmiotu nabywającego spadek, czy jest to osoba prawna, czy osoba fizyczna, a w przypadku osoby fizycznej ustalenie, czy ze zbywcą spadku łączą go bliskie relacje, stosunki rodzinne, więzy pokrewieństwa, przynależność do kręgu spadkobierców ustawowych, z czyjej inicjatywy dochodzi do zawarcia umowy, czy też nabywcą spadku jest osoba, którą nie łączą żadne ze wskazanych więzi, a powodem nabycia spadku jest uzyskanie korzyści majątkowej z realizacji roszczenia dekretowego. Powyższe wyjaśnienia są konieczne, aby można było ustalić, czy przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskich było rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Należy bowiem mieć na uwadze i takie stany faktyczne, w których do zbycia spadku, czy też udziału w spadku może dochodzić pomiędzy osobami bliskimi, powiązanymi rodzinnie, takie zbycie spadku może mieć miejsce pomiędzy spadkobiercami właściciela nieruchomości warszawskiej, czy też taki spadkobierca może zbyć swój udział na rzecz swojego zstępnego potencjalnego spadkobiercy. Możliwe są zatem takie sytuacje, że mimo zbycia udziału w spadku obejmującego roszczenie dekretowe, realizacja roszczenia dekretowego nastąpi na rzecz osób bliskich, członków rodziny byłego właściciela nieruchomości warszawskiej. Zbycie spadku w takich sytuacjach może również nastąpić np. na podstawie umowy darowizny spadku, a więc bez świadczenia wzajemnego. W takich przykładowo wskazanych sytuacjach nie można przyjąć poglądu, że zbycie spadku obejmującego roszczenia do nieruchomości warszawskich było sprzeczne z interesem społecznym, a tym bardziej rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Dopiero ustalenie, że pomiędzy zbywcą spadku obejmującego roszczenie dekretowe a nabywcą spadku, nie zachodziły żadne ze wskazanych więzi, konieczne i zasadne jest ustalenie, czy do nabycia nie doszło z rażącym naruszeniem interesu społecznego, a w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości. Na okoliczności dotyczące zbycia spadku w rozpoznawanej sprawie, zwraca uwagę Sąd I instancji w końcowej części uzasadnienia podnosząc, że umowa zbycia spadku z dnia 5 lutego 1998 r. zawarta została pomiędzy osobami skoligaconymi, a jej zawarcie nastąpiło z inicjatywy i na warunkach zbywczyni, czemu dała wyraz w złożonym oświadczeniu z dnia 4 marca 2020 r., z tym, że uwagi te zostały poczynione w kontekście możliwości uzyskania prejudykatu. W konkluzji odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest on częściowo zasadny co do kwestii wymogu prejudykatu sądu powszechnego, natomiast nie jest zasadny co do wykładni samej przesłanki uchylenia decyzji, a w konsekwencji jej zastosowania sprowadzającej się wyłącznie do ustalenia wysokości kwoty za jaką został zbyty spadek, bez jakiegokolwiek odniesienia się do okoliczności faktycznych, rodzinnych jakie zachodziły w przedmiotowej sprawie, tym samym Komisja dokonała niepełnej oceny interesu społecznego na tle danego stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a to powoduje, że skarga kasacyjna mimo częściowej zasadności nie mogła być uwzględniona. Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.