I OSK 1739/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1351/20 w sprawie ze skarg K. K. oraz Miasta Stołecznego Warszawy na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz K. K. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego; 3) zasądza od Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1351/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skarg K.K. i Miasta Stołecznego Warszawy, uchylił na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 5 maja 2020 r. nr KR VI R 49/19 w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz stwierdzenia nieważności decyzji. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: Położona w Warszawie przy ul. [...] zabudowana nieruchomość o pow. 742m2, oznaczona dawną księgą hip. nr [...] (po jej zamknięciu w 1948 r. księgą nr [...]), objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 1948 r. stanowiła własność W.K. co do 1/3 części i K.P. co do 2/3 części. Posadowione na niej budynki mieszkalne (cztero i jednokondygnacyjny) wybudowane zostały ok. 1900 r. W efekcie działań wojennych stwierdzono w nich jedynie drobne uszkodzenia, nadające się do naprawy. Objęcie nieruchomości w posiadanie przez gminę nastąpiło 16 sierpnia 1948 r., kiedy ukazało się w tym względzie stosowne ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym Nr 20 Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy. Wniosek o przyznanie własności czasowej do nieruchomości złożyła 8 września 1948 r. W.K.. Prezydium Rady Narodowej w m.st. Warszawie orzeczeniem administracyjnym z dnia 2 września 1953 r., utrzymanym w mocy decyzją Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 23 stycznia 1953 r., odmówiło przyznania W.K. i K.P. prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości. Decyzją z dnia 26 lutego 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że ww. decyzja Ministra Gospodarki Komunalnej, w części dotyczącej sprzedanego lokalu nr 1 oraz udziału przypadającego właścicielowi tego lokalu w części budynku i jego urządzeniach służących do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcy tego lokalu, została wydana z naruszeniem prawa. W pozostałej zaś części stwierdził jej nieważność. W tym stanie rzeczy odwołanie od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy podlegało ponownemu rozpoznaniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, które decyzją z dnia 25 sierpnia 1999 r. uchyliło ww. orzeczenie i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia 21 lutego 2000 r. (przywoływaną dalej jako części jako: "decyzja dekretowa" lub "decyzja reprywatyzacyjna"), wydaną na podstawie art. 7 dekretu, w następstwie rozpoznania wniosku z 1948 r. orzekł o ustanowieniu na 99 lat prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego jako działka ewidencyjna nr [...], na rzecz: W.K. – w udziale wynoszącym 1/3 niepodzielnej części oraz M. i A. małż. B. na zasadach wspólności ustawowej - w udziale 2/3 niepodzielnej części (pkt I). W punkcie II decyzji ustalił opłatę z tytułu ustanowienia użytkowania wieczystego w wysokości 1773 zł, co stanowił 0,3% ceny gruntu. W punkcie III z kolei wskazał, że w przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przez wieczystych użytkowników, o których mowa w pkt I decyzji, "czynsz symboliczny" z tytułu użytkowania wieczystego gruntu - osoby te uiszczają na zasadach ogólnych określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nie dotyczy to nabywania prawa użytkowania wieczystego w drodze dziedziczenia oraz jego zbycia na rzecz osoby bliskiej (§ 3 zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy). Natomiast w punkcie IV ust. 1 pkt 1 wskazał, że termin zawarcia umowy w formie aktu notarialnego zostanie wyznaczony po zmianie decyzji Wojewody Warszawskiego nr 8670 z dnia 29 lipca 1991 r. w zakresie wyłączenia z niej (komunalizacji) budynku mieszkalnego położonego na gruncie przedmiotowej nieruchomości. Wysokość czynszu symbolicznego ustalono w oparciu o § 1 ust. 2 oraz § 2 ust. 1 i 2 zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 1998 r. nr 1531/98 w sprawie ustalania wysokości czynszu symbolicznego za użytkowanie wieczyste gruntów przejętych na rzecz Państwa w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy - stanowiących własność Gminy Warszawa - Centrum. Zarząd i administrowanie działki nr [...] przekazano beneficjentom decyzji protokołem z dnia 10 lipca 2001 r. W tym stanie rzeczy decyzją z dnia 5 kwietnia 2011 r. Prezydent m.st. Warszawy, działając na podstawie art. 155 k.p.a., zmienił za zgodą K.K., M.K., A.B. i M.B. swoją decyzję z dnia 21 lutego 2000 r. w ten sposób, że: ustanowił na 99 lat użytkowanie wieczyste do gruntu stanowiącego dz. ew. nr [...] na rzecz: M. i A. małż. B. w udziale wynoszącym 2/3 części gruntu na zasadach wspólności ustawowej, K.K. w udziale wynoszącym 1/6 części gruntu oraz M.K. w udziale wynoszącym 1/6 części gruntu (pkt I); ustalił wysokość czynszu symbolicznego na kwotę 257 zł (pkt II.), a także nadał nowe brzmienie punktu III zmienianej decyzji: "W przypadku zbycia prawa użytkowania wieczystego na rzecz osób trzecich przez wieczystego użytkownika, o którym mowa w pkt 1, czynsz symboliczny z tytułu użytkowania wieczystego gruntu nabywcy uiszczają na zasadach ogólnych określonych w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Nie dotyczy to nabywania prawa użytkowania wieczystego w drodze dziedziczenia oraz jego nabycia przez osobę bliską - § 8 ww. uchwały nr XVII/579/2007 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r." (pkt III). Kolejną decyzją z dnia 27 grudnia 2011 r., również wydaną w trybie art. 155 k.p.a., Prezydent m.st. Warszawy zmienił własną decyzję z dnia 21 lutego 2000 r. w ten sposób, że wykreślił z niej pkt IV ust. 1 pkt 1, powołując się na jego zbędność, z uwagi na fakt, że z decyzji Wojewody Warszawskiego z dnia 19 lipca 1991 r. wynika, iż komunalizacji podlegał jedynie grunt działki nr [...], a nie budynek na nim posadowiony. Decyzję tę wydano na wniosek: K.K., M.K., A.B. i M.B.. Wykonanie decyzji dekretowej, zmienionej ww. decyzjami, nastąpiło aktem notarialnym z dnia 17 kwietnia 2012 r. rep. A Nr [...]. Z kolei aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 2004 r. (rep. A Nr [...]), stanowiącym akt założycielski spółki P. sp. z o.o. z siedzibą w W., M. i A. małż. B. objęli na zasadach wspólności ustawowej 16.667 udziałów tej spółki o łącznej wartości 833.350 zł, a na ich pokrycie zobowiązali się wnieść stanowiące składniki ich majątku wspólnego: udział wynoszący 2/3 części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...] i udział wynoszący 0,6407 części w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej dz. ew. nr [...], wraz z takimi samymi udziałami w prawach współwłasności znajdujących się na tych działkach budynków. W.K. na podstawie tego samego aktu objęła 8.333 udziały spółki o łącznej wartości 416.650 zł, zobowiązując się wnieść na ich pokrycie cały przysługujący jej udział w prawie użytkowania wieczystego do ww. nieruchomości. Przeniesienie tych praw na spółkę nastąpiło aktem notarialnym z dnia 22 stycznia 2004 r. (rep. A Nr [...]), jednakże nie było to skuteczne wobec nieujawnienia prawa w księdze wieczystej. Wspólnikami spółki byli wówczas M.B., A.B., K.K. i M.K. Decyzją z dnia 29 maja 2013 r. Zarząd Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy przekształcił nieodpłatnie przysługujące A.B., M.B., K.K. i M.K. prawo użytkowania wieczystego do gruntu działki nr [...] w prawo własności w stosownych udziałach. Aktem notarialnym z dnia 24 marca 2014 r. (rep. A nr [...]) M.B. i A.B. przenieśli na ww. spółkę, stanowiący składnik ich majątku wspólnego udział wynoszący 4/6 części we współwłasności nieruchomości składającej się z działki ew. nr [...]. Swoje udziały w prawie do nieruchomości na ww. spółkę (wynoszące po 1/6 części) przenieśli tym aktem także K.K. i M.K.. Przeniesienie praw nastąpiło w celu zwolnienia się ze zobowiązań wobec P. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie do wniesienia wkładów niepieniężnych opisanych w umowie spółki z dnia 22 stycznia 2004 r, na pokrycie udziałów w jej kapitale zakładowym i dotychczas niewniesionych. Decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r. i zmieniające ją decyzje z dnia 5 kwietnia 2011 r. oraz z dnia 27 grudnia 2011 r. stanowiły przedmiot postępowania rozpoznawczego, prowadzonego przez Komisję w trybie przepisów ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r. poz. 2267), zwanej dalej "u.s.d.r.", która decyzją z dnia 5 maja 2020 r. orzekła o wydaniu decyzji z dnia 21 lutego 2000 r. z naruszeniem prawa oraz stwierdziła nieważność decyzji ją zmieniających z dnia 5 kwietnia 2011 r. i 27 grudnia 2011 r. Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich decyzją z dnia 5 maja 2020r. nr KR VI R 49/19 orzekła, że decyzja Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 21 lutego 2000 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości warszawskiej przy ul. [...], stanowiącej działkę nr [...] z obrębu [...], wydana została z naruszeniem prawa, a także stwierdziła nieważność dwóch zmieniających ją decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z 27 grudnia 2011 r. Na decyzję Komisji skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli: Miasto st. Warszawa (w części dotyczącej uzasadnienia) oraz K.K. (w całości). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżoną decyzję wskazał, że w stanie faktycznym ustalonym w sprawie i mającym oparcie w zgromadzonym w aktach materiale dowodowym nie potwierdziły się przesłanki uzasadniające stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r., a zmienionej nimi decyzji z dnia 21 lutego 2000 r., można jedynie przypisać wadę nieważności w odniesieniu do tej części, która nie przesądzała o spełnieniu materialnoprawnych podstaw do ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości przy ul. [...] w Warszawie, jak również nie zostały względem niej potwierdzone przesłanki, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 4a, 4b i 5 u.s.d.r., to wydanie względem nich decyzji determinowanej treścią art. 29 ust. 1 pkt 3a w zw. z art. 30 ust. 1pkt 4 tej u.s.d.r. (w odniesieniu do decyzji z 2011 r.) oraz treścią art. 29 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4, 4a, 4b i 5 u.s.d.r. (w odniesieniu do decyzji z 2000 r.) było nieuprawnione. Brak z kolei możliwości stwierdzenia nieważności decyzji zmieniających oraz stwierdzenia, że decyzja z dnia 21 lutego 2000 r. w zakresie w jakim przesądza o spełnieniu materialnoprawnych podstaw uwzględnienia wniosku dekretowego, wydana została z naruszeniem prawa, powoduje że zbędne jest obecnie rozważanie kwestii ewentualnego rozstrzygania przez Komisję o nałożeniu, na zasadzie art. 31 ust. 1 u.s.d.r., na wskazane osoby zwrotu równowartości nienależnego świadczenia. Zagadnienie to bowiem aktualizują się w sytuacji zaistnienia podstaw do wzruszenia ww. decyzji, przy jednoczesnym zaistnieniu przeszkody, jej uchylenia w postaci nieodwracalnych skutków nią wywołanych, co wnika wprost z ww. przywołanego przepisu. W tym stanie rzeczy także bezprzedmiotowe staje się odnoszenie do zasadności nieuwzględnienia przez Komisję zgłoszonego w tym zakresie żądania Miasta dotyczącego uzupełnienia decyzji, a w konsekwencji także sformułowanych na tym tle zarzutów skargi Miasta Stołecznego Warszawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, konsumuje jednocześnie zgłoszone przez Miasto żądanie dotyczące derogacji wskazanych w skardze fragmentów uzasadnienia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 p.p.s.a., które miało wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie przez Sąd samodzielnych ustaleń nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy dotyczących występowania w sprawie interesu strony przemawiającego za podjęciem przez Prezydenta m.st. Warszawy decyzji nr 157/GK/DW/2011 z dnia 5 kwietnia 2014 r. oraz decyzji nr 581GK/DW/2011 z dnia 27 grudnia 2011 r. (zwanych dalej "decyzjami zmieniającymi"), które zmieniały w trybie art. 155 k.p.a. decyzję reprywatyzacyjną Prezydenta m.st. Warszawy nr 111/2000 z dnia 21 lutego 2000 r. (zwaną dalej "decyzją zmienianą") i dokonanie przez Sąd samodzielnych ustaleń dotyczących tego że: "Na przeszkodzie zmiany decyzji nie stał również interes społeczny, zwłaszcza interes finansowy jednostki samorządu terytorialnego, czy jakikolwiek interes ogółu członków wspólnoty samorządowej", podczas gdy ocena tych interesów powinna być pozostawiona organom administracyjnym, a Sąd powinien jedynie zweryfikować legalność tych ocen, a w szczególności brak przeciwwskazań interesu społecznego, który jak wskazuje uzasadnienie decyzji zmienianych najprawdopodobniej nie był badany przez Prezydenta m.st. Warszawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o szczególnych zasadach usuwania skutków prawnych decyzji reprywatyzacyjnych dotyczących nieruchomości warszawskich, wydanych z naruszeniem prawa (Dz. U. z 2018 r., poz. 2267), zwanej dalej "ustawą o Komisji" w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4a i 4b ustawy o Komisji poprzez nieprawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej Sądu i przyjęcie, że zaniechanie przeprowadzenia przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania dowodowego na okoliczność posiadania nieruchomości przez byłego właściciela nieruchomości lub jego następców prawnych w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, zwanego dalej "dekretem"), nie ma istotnego znaczenia dla sprawy, a zaniechanie ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 ust. 1 dekretu, podczas, gdy okoliczność "posiadania" gruntu zarówno przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości warszawskich jak i ich następców prawnych ma istotne znaczenie dla przedmiotu rozstrzygnięcia administracyjnego i powinna być objęta postępowaniem dowodowym zmierzającym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, a tym samym brak takiego ustalenia przez organ dekretowy powinien zostać potraktowany w ramach postępowania nadzorczego prowadzonego przez Komisję jako podstawa do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji reprywatyzacyjnej, a w związku z powyższym decyzja Komisji powinna zostać utrzymana w mocy, a Sąd rozpatrując skargi powinien zastosować art. 151 p.p.s.a. i oddalić skargi zamiast je uwzględnić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i art. 76 § 1 i § 3, art. 77 i 80 k.p.a. oraz art. 58 § 1 i § 2 k.c. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji poprzez nieprawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej Sądu w ramach badania poprawności postępowania przed Komisją i przyjęcie przez Sąd, że dopuszczalne prawnie było zaniechanie przeprowadzenia przez Prezydenta m.st. Warszawy postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia w świetle art. 7 k.p.a. czy interes strony (w rozumieniu materialnoprawnym określonej zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu) i słuszny interes obywateli mogły zostać naruszone poprzez przeniesienie roszczeń dekretowych w drodze umowy cywilnoprawnej, która wywołała skutki sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w związku z przeniesieniem roszczeń do nieruchomości warszawskiej w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej, podczas gdy: a) organ administracji wprawdzie nie ma kompetencji do stwierdzenia nieważności umów cywilnoprawnych, ale ma możliwość uznać po stwierdzeniu istnienia przesłanek nieważności bezwzględnej czynności cywilnoprawnej, że dana czynność nie wywiera zamierzonych skutków w sferze prawa publicznego; b) organ administracji ma ponadto możliwość zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z zaistnieniem kwestii wstępnej i ma możliwość zawiadomienia prokuratora lub wykonania własnej legitymacji procesowej przed sądem powszechnym w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości dotyczących ważności umowy cywilnoprawnej, która może dotyczyć mienia komunalnego; c) organ administracji ma obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej i dokonuje oceny przedstawionych dowodów w ramach swobodnej oceny kierując się zasadami logicznego wnioskowania i doświadczeniem życiowym, a nie formalną teorią dowodów, a w ramach tych ustaleń ma obowiązek zbadać, czy załatwienie sprawy nie naruszy interesu społecznego; d) organ w ramach własnych uprawnień dowodowych może dokonać oceny treści również dokumentu urzędowego w postaci aktu notarialnego przez pryzmat interesu społecznego wskazanego w art. 7 k.p.a. i może powziąć wątpliwości co do ważności czynności prawnych, które w sposób oczywisty naruszają zasady współżycia społecznego a następnie może odmówić skuteczności takiego dowodu w ramach sfery rozstrzygnięcia administracyjnego; e) Komisja badając postępowanie przed Prezydentem m.st. Warszawy prawidłowo oceniła stwierdzone braki w zakresie określenia, czy przeniesienie roszczeń w postaci aktu notarialnego w zamian za nieproporcjonalne świadczenie wzajemne nie narusza interesu strony sprawy w rozumieniu materialnoprawnym i nie narusza interesu społecznego; 4) przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i art. 7 ust 1 i 2 dekretu oraz w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji i art. 29 ust 1 pkt 3a ustawy o Komisji w zakresie w jakim Sąd ustalając wzorzec kontrolny przy badaniu oceny legalności decyzji Komisji z dnia 19 lutego 2019 r. dokonał błędnej wykładni ww. przepisów i uznał że w ramach pojęcia "rażące naruszenie prawa" występującego w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 29 ust 1 pkt 3a ustawy o Komisji nie mieszczą się stwierdzone przez Komisję naruszenia stosowania art. 155 k.p.a. dokonane przez Prezydenta m.st. Warszawy w ramach decyzji zmieniających polegających na tym że: a) zastosowanie trybu zmiany decyzji określonego w art. 155 k.p.a. do zmiany decyzji zmienianej nie było możliwe, ponieważ decyzja ta w świetle brzmienia art. 7 ust. 1 i 2 dekretu miała charakter związany, także w zakresie zakresu podmiotowego, a nie uznaniowy, a tym samym zastosowanie tego szczególnego trybu zmiany decyzji ostatecznej stanowiło naruszenie prawa, które powinno być traktowane jako stanowiące podstawę nieważności decyzji zmieniających na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., a wskazane przez Sąd rozbieżności w orzecznictwie nie mają takiego charakteru, aby wyłączać zastosowanie do tego rodzaju naruszeń sankcji nieważności; b) Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję zmieniającą bez uzyskania zgody wszystkich stron, Sąd uznał bowiem, że zgoda wszystkich osób będących adresatami decyzji zmienianej nie jest potrzebna do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., w sytuacji gdy wniosek o zmianę złożyli spadkobiercy pierwotnej beneficjentki decyzji zmienianej, mimo że z brzmienia art. 155 k.p.a. wynika wymóg uzyskania zgody strony, która nabyła prawa na podstawie decyzji, a więc zgody wszystkich stron postępowania dekretowego; c) Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzje zmieniające bez zbadania interesu społecznego i bez wnikliwej oceny interesu stron, Sąd zaś w tym zakresie nie tylko uznał, że naruszenie to nie wypełnia znamion rażącego naruszenia prawa, ale ponadto dokonał samodzielnej oceny tych przesłanek, zgodnie z którą decyzja zmieniająca wydana została na podstawie art. 155 k.p.a. przy spełnieniu przesłanki słusznego interesu strony, co Sąd wyraził w stwierdzeniu: "Niewątpliwie bowiem ww. decyzji realizowała zgodny cel spadkobierców przeddekretowych właścicieli oraz nabywców praw i roszczeń dekretowych" oraz ustaleniu przez Sąd, że decyzja ta nie naruszała interesu społecznego, co Sąd wyraził w sformułowaniu: "Na przeszkodzie zmiany decyzji nie stał również interes społeczny, zwłaszcza interes finansowy jednostki samorządu terytorialnego, czy jakikolwiek interes ogółu członków wspólnoty samorządowej", podczas gdy taka ocena wzajemnych relacji interesu strony i interesu społecznego i związane z tym ustalenia faktyczne nie zostały dokonane przez organ wydający "decyzję zmieniającą" i nie powinny być uzupełniane przez Sąd w postępowaniu sądowoadministracyjnym, które to naruszenie przybrało również kształt naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., co również dostrzegł Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku stwierdzając: "Sam natomiast brak szczegółowej analizy przesłanek słusznego interesu strony i interesu społecznego w uzasadnieniu decyzji zmieniającej nie może być kwalifikowany jako rażące naruszenie prawa", co również potwierdza to że Sąd nie miał podstaw w postaci ustaleń organu dekretowego lub Komisji do oceny interesu strony lub interesu społecznego; 5) naruszenie przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a. i w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 4 ustawy o Komisji i art. 18 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym w zakresie w jakim Sąd ustalając wzorzec kontrolny przy badaniu oceny legalności decyzji Komisji nie wziął pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. kwalifikowanej wady decyzji zmienianej i nie zastosował art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w stosunku do decyzji zmieniających, w sytuacji w której: a) Sąd stwierdził, że decyzja zmieniana byłaby nieważna w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ze względu na zastosowanie przez Prezydenta m.st. Warszawy jako podstawy do określenia symbolicznego czynszu zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 2 lutego 1998 nr 1531/92 w zw. z brzmieniem art. 18 ust. 1 pkt 9 lit. a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym, który to przepis zastrzegał tę kompetencję dla organów wykonawczych jednostki samorządu terytorialnego; b) Sąd potwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego kasacyjnie wyroku, że decyzja zmieniana byłaby obarczona wadą kwalifikowaną określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdzając, że: "Z tych względów można byłoby przyznać rację Komisji, że ustalając bez owej uchwały wymiar opłaty symbolicznej, Prezydent m.st. Warszawy działał bez podstawy prawnej, przez co podjęta przezeń decyzja obarczona byłaby w tym zakresie wadą z art. 156 § 1 pkt 2 in principio k.p.a. (do której nawiązuje także art. 30 ust. 1 pkt 4 u.s.d.r., o ile takowe rozstrzygnięcie nadał w obrocie prawnym by funkcjonowało"; c) Sąd uznał, że kwalifikowana wada decyzji zmienianej nie ma znaczenia dla stwierdzenia braku prawidłowości decyzji Komisji, ponieważ decyzja zmieniana została usunięta z obrotu prawnego przez Prezydenta m.st. Warszawy poprzez wydanie decyzji zmieniających w trybie art. 155 k.p.a.; d) tymczasem według prawidłowej wykładni art. 155 k.p.a., która powinna być dokonana przez Sąd na wstępie wnioskowania zmierzającego do ustalania wzorca kontrolnego, organ dekretowy w stosunku do decyzji obarczonej wadą kwalifikowaną nie może zastosować trybu określonego w art. 155 k.p.a., ponieważ zmiana taka będzie skutkować również rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji nieważnością również decyzji zmienianych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 155 k.p.a., a tym samym rzekome usunięcie decyzji zmienianej z obrotu było dokonane w sposób rażąco wadliwy; 6) naruszenie przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów w ramach ustalania wzorca kontrolnego dla badania prawidłowości decyzji Komisji, polegającą na: a) przyjęciu, że warunkiem złożenia wniosku dekretowego, wymienionego w tych przepisach, przez właściciela nieruchomości warszawskiej nie było wykazanie przez tego właściciela (a nawet jego następcy prawnego) posiadania nieruchomości warszawskiej, w chwili złożenia wniosku dekretowego; b) przyjęcie, że termin "posiadanie" użyty przez ustawodawcę w art. 7 ust. 1 dekretu został użyty w innym znaczeniu niż "posiadanie" w rozumieniu przepisów prawa cywilnego; c) przyjęciu że przesłanka "posiadania" z art. 7 ust. 1 dekretu została pominięta jako wymóg złożenia wniosku dekretowego i organ dekretowy nie był uprawniony do badania faktu posiadania, - podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów polega na przyjęciu, że: a) warunek "posiadania" nieruchomości warszawskiej w dniu złożenia wniosku dekretowego dotyczył zarówno dotychczasowych ("przeddekretowych") właścicieli nieruchomości jak i ich następców prawnych, a tym samym zbadanie spełnienia tego warunku ma istotne znaczenie dla realizacji roszczeń dekretowych w oparciu o art. 7 ust. 1 i 2 dekretu; b) posiadanie ma taki sam charakter w ujęciu art. 7 ust. 1 dekretu jaki i prawa cywilnego i musi polegać na faktycznym (a nie domniemanym) wykonywaniu jakiejkolwiek formy władztwa nad rzeczą, co "przeddekretowy" właściciel lub jego następca prawny powinien wykazać; 7) naruszenie przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. art. 30 ust 1 pkt 4b ustawy o Komisji poprzez ich błędną wykładnię w ramach ustalania wzorca kontrolnego poprawności decyzji Komisji polegającą na przyjęciu, że przepis ten nie wprowadza samodzielnej przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej i nie ma zastosowania w stanie faktycznym, gdyż ustalenie spełnienia przesłanki posiadania nie ma znaczenia prawnego w niniejszej sprawie, podczas, gdy przepisy art. 30 ust. 1 pkt 4b ustawy o Komisji określa wprost przesłankę kwalifikowanej wady postępowania, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, a okoliczność "posiadania" gruntu zarówno przez dotychczasowych właścicieli nieruchomości warszawskich jak i ich następców prawnych mogła przekładać się na merytoryczny kształt rozstrzygnięcia i powinna być objęta postępowaniem dowodowym zmierzającym do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego; 8) naruszenie przepisów prawa materialnego w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji poprzez błędną wykładnię art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji i uznanie w ramach kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Komisji, że przepis ten nie przyznaje Komisji uprawnienia do samodzielnego oceny, tj. bez prejudykatu w postaci orzeczenia sądu powszechnego, ekwiwalentności świadczeń przy przeniesieniu tzw. roszczeń dekretowych na osobę trzecią za cenę wielokrotnie niższą od ich wartości rynkowej, a tym samym oceny sprzeczności tej czynności z zasadami współżycia społecznego i przepisami ustaw, a w opinii Sądu Komisja dokonując oceny przesłanki określonej przez ustawodawcę w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy o Komisji może opierać się jedynie na orzeczeniu sądu powszechnego, które zakwestionuje ważność czynności cywilnoprawnych, w tym w formie aktu notarialnego i wyeliminuje je z obrotu prawnego. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie skarżonego kasacyjnie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji; 2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego od uczestników na rzecz skarżącej kasacyjnie Komisji, wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2024 r. K.K. zajął stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. Natomiast na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 6 listopada 2024 r. skarżąca kasacyjnie Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich zmodyfikowała skargę kasacyjną w ten sposób, że cofnęła zarzuty dotyczące badania przesłanki "posiadania nieruchomości" przez tzw. przeddekretowych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych, to cofniecie dotyczyło zarówno zarzutów materialnprawnych jak i przepisów postępowania, akceptując w tym zakresie stanowisko wielokrotnie wyrażane w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Stosownie do przepisu art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna winna zawierać zarówno przytoczenie podstaw kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych oznacza konieczność konkretnego wskazania tych przepisów, które zostały naruszone w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, co ma istotne znaczenie ze względu na zasadę związania Sądu II instancji granicami skargi kasacyjnej. Wobec orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zgłoszonych zarzutów, za dopuszczalne należy uznać cofnięcie części zarzutów przez Komisję. Skarga kasacyjna, zgodnie z art. 60 w związku z art. 193 p.p.s.a., może być cofnięta, dopuszczalne jest wobec tego także cofnięcie części zarzutów. Stan taki nie uzasadnia umorzenia postępowania kasacyjnego w jakiejkolwiek części, jest ono natomiast ograniczone do rozpoznania tych zarzutów skargi kasacyjnej, które zostały skutecznie zgłoszone i nie zostały cofnięte. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosi się do cofniętych zarzutów skargi kasacyjnych dotyczących przesłanki "posiadania nieruchomości". Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu, aczkolwiek Naczelny Sąd Administracyjny nie w pełni podziela stanowisko prawne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku. Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie I OSK 1739/21 podkreślić należy, że sprawa ta pozostaje w bezpośrednim związku ze sprawami I OSK 1740/21 i I OSK 1741/21, które zostały rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawach w tym samym dniu 6 listopada 2024 r. Wszystkie wymienione sprawy oparte są o ten sam stan faktyczny i prawny jak również strony są tożsame we wszystkich sprawach. Jak wskazano na wstępie sprawy te dotyczą zabudowanej nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] oznaczonej dawną księgą hip. nr [...], a następnie księgą wieczystą nr [...] o pow. 742m2, natomiast aktualnie są to trzy nieruchomości wieczystoksięgowe stanowiące: w rozpoznawanej sprawie I OSK 1739/21 działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 257m2 księga wieczysta nr [...], w sprawie I OSK 1740/21 działkę ewidencyjną nr [...]z obrębu [...] o pow. 138m2 księga wieczysta nr [...], w sprawie I OSK 1741/21 działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. 347m2 księga wieczysta nr [...]. W wymienionych sprawach Prezydent m.st. Warszawy wydał w dniu 21 lutego 2000 r. decyzje reprywatyzacyjne, tj. decyzja nr 109/2000 dotycząca działki nr [...], decyzja nr 110/2000 dotycząca działki nr [...], decyzja nr 111/2000 dotycząca działki nr [...] (decyzja nr 111/2000 na podstawie art. 155 k.p.a. została zmieniona decyzjami Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r.). Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomościami warszawskimi decyzjami z dnia 5 maja 2020 r. stwierdziła wydanie decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa, tj. decyzją nr KRVIR48/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 110/200 z naruszeniem, decyzją nr KR VI R 47/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 109/2000 z naruszeniem prawa, a decyzją z dnia 5 maja 2020 r. nr KR VI R 49/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 z naruszeniem prawa oraz stwierdziła nieważność zmieniających ją decyzji Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r. Uzasadnienia decyzji Komisji, którymi stwierdzono wydanie decyzji reprywatyzacyjnych z naruszeniem prawa są tożsame, również Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając we wszystkich trzech sprawach zaskarżoną decyzję Komisji w uzasadnieniu wyroków zawarł tożsame argumenty, z tym, że w obecnie rozpoznawanej sprawie, tj. I OSK 1739/21 odniósł się dodatkowo do art. 155 k.p.a. w związku z decyzjami zmieniającymi decyzję reprywatyzacyjną. Również skargi kasacyjne wniesione w tych sprawach przez Komisję oparte są o te tożsame zarzuty i uzasadnienie, z tym, że w obecnie rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej dodatkowo dotyczą art. 155 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznanych w dniu 6 listopada 2024 r. sprawach, tj. I OSK 1739/21, I OSK 1740/21 i I OSK 1741/21 co do zasady jest tożsame, z dodatkowym uwzględnieniem zarzutu dotyczącego art. 155 k.p.a., który dotyczy tylko rozpoznawanej sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej (szczegółowo przytoczone wyżej) zarówno te dotyczące naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania dotyczyły trzech zagadnień: pierwsze zagadnienie dotyczy przesłanki posiadania, te zarzuty to naruszenie przepisów postępowania zawarte w pkt 2 i naruszenia prawa materialnego zawarte w pkt 6 i 7, zarzuty te zostały cofnięte przez skarżącą kasacyjnie Komisję. Drugie zagadnienie związane jest z zawartą w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłanką uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zawarte są w pkt 3, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego w pkt 8 skargi kasacyjnej. Trzecie zagadnienie związane jest ze zmianą w trybie art. 155 k.p.a. decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 decyzjami z dnia 5 kwietnia 2011 r. i 27 grudnia 2011 r., zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania zawarte są w pkt 1, a zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego w pkt 4 i 5 skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących drugiego z wymienionych zagadnień związanego z wykładnią zawartej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłanki uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty te są częściowo zasadne jednak nie mogą prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej, albowiem wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. Zasadniczą kwestią prawną, która wymaga wyjaśnienia jest ustalenie treści i charakteru prawnego przesłanki zawartej w powołanym art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, a więc ustalenie normy prawnej wynikającej z powołanego przepisu. Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy w swym pierwotnym brzmieniu stanowił, że Komisja wydaje decyzję o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2-4, jeżeli pkt 5 "stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, lub przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej". W wyniku nowelizacji ustawy z dnia 9 marca 2017 r. dokonanej ustawą z dnia 26 stycznia 2018 r., która weszła w życie w dniu 14 marca 2018 r. (Dz. U. z 2018 r., poz. 431) w art. 30 ust. 1 po pkt 4 dodano pkt 4a i 4b w brzmieniu: 4a) stwierdzono inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności jeżeli stroną postępowania o wydanie decyzji reprywatyzacyjnej była osoba, która nie była osobą uprawnioną w rozumieniu art. 7 ust. 1 dekretu, osobę uprawnioną reprezentował kurator ustanowiony dla osoby nieznanej z miejsca pobytu, a nie było podstaw do jego ustanowienia, ustanowiono kuratora spadku działającego w imieniu osoby nieżyjącej lub z naruszeniem przepisów o dziedziczeniu, w tym przepisów dotyczących dziedziczenia spadków wakujących lub nieobjętych, lub stwierdzono naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 4b) decyzja reprywatyzacyjna została wydana pomimo nieustalenia posiadania nieruchomości warszawskiej przez dotychczasowego właściciela lub jego następców prawnych, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu, natomiast pkt 5 otrzymał brzmienie: "przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej." Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy jest przedmiotem sporu, a wykładnia dokonana przez Komisję i Wojewódzki Sąd Administracyjny prowadzi do odmiennych rezultatów co do możliwości powołania się na przesłankę wynikającą z powołanego przepisu. Przed rozstrzygnięciem spornego zagadnienia warto odwołać się do fragmentu uzasadnienia projektu ustawy dotyczącego tego zagadnienia. W uzasadnieniu do projektu ustawy (VIII.1056) między innymi wskazano "Odrębnego potraktowania wymaga także kwestia przeniesienia roszczeń wynikających z art. 7 dekretu i ocena prawidłowości takich przeniesień dokonywana nie tylko z formalnoprawnego punktu widzenia, lecz także z punktu widzenia ich zgodności z interesem społecznym. Roszczenia związane z art. 7 dekretu stały się przedmiotem obrotu cywilnoprawnego, co ze względu na ich osobisty charakter budzi znaczne wątpliwości i było przedmiotem krytyki w doktrynie. Przez część przedstawicieli judykatury przeniesienie tego rodzaju roszczeń w drodze przelewu uznane zostało za niedopuszczalne (uchwała SN z dnia 18 kwietnia 1996 r. sygn. akt III CZP 29/96, OSNC 1996 Nr 7-8 poz. 102). Mimo to jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych tezę o niedopuszczalności przeniesienia zanegowano. Należy jednak podkreślić, że sądy administracyjne nigdy nie badały tej okoliczności pod kątem jej ważności w kontekście nadużycia prawa podmiotowego. Tymczasem działania organu rozstrzygającego w przedmiocie naruszeń reprywatyzacyjnych i ocena prawidłowości wydanych decyzji powinna być dokonana w oparciu o ocenę interesu publicznego, co pozwoli wyważyć interes jednostkowy, wynikający expressis verbis z normy określającej przesłanki do zgłaszania roszczeń i interes ogółu, na rzecz którego również działa Komisja. W związku z powyższym art. 25 ust. 1 pkt 5 projektowanej ustawy obejmuje przesłankę w postaci przeniesienia roszczeń do nieruchomości związanych z reprywatyzacją, które było rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Jako okoliczność przemawiającą w sposób szczególny za uznaniem, że przeniesienie roszczeń było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, wskazano w szczególności przypadek, gdy przeniesienie roszczenia nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemne rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Jako okoliczność świadczącą o tym, że decyzja reprywatyzacyjna jest rażąco sprzeczna z interesem społecznym, wskazano także przypadek, gdy wydanie decyzji reprywatyzacyjnej doprowadziło do zastosowania wobec osoby zajmującej lokal w nieruchomości warszawskiej groźby bezprawnej, przemocy wobec osoby lub przemocy innego rodzaju uporczywie lub w sposób istotny utrudniającej korzystanie z tego lokalu. Sformułowanie to odwołuje się do działalności tzw. "czyścicieli kamienic", tak jak została ona określona przy typizacji przestępstwa określonego w art. 191 § 1a Kodeksu karnego." Zaznaczyć należy, że powołany w projekcie ustawy art. 25 ust. 1 pkt 5, to w ustawie art. 30 ust. 1 pkt 5, zaś końcowy fragment uzasadniania projektu ustawy nawiązuje do przesłanki z pkt 6. Wprowadzenie do porządku prawnego przesłanki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy stanowiło reakcję ustawodawcy na występujące w praktyce stosowania prawa coraz szersze zjawisko "handlu roszczeniami dekretowymi", a więc nabywaniem roszczeń dekretowych przez osoby, które nie tylko nie zostały dotknięte skutkami wejścia w życie dekretu warszawskiego, ale również nie łączyły ich żadne związki i więzi rodzinne z osobami, których dekret dotyczył, natomiast nabywanie roszczeń dekretowych, często przez powtarzający się krąg podmiotów, a następnie realizacja tych roszczeń stanowiło formę działalności nastawionej i prowadzącej do otrzymania korzyści majątkowej, czy to w formie nabycia tytułu prawnego do nieruchomości, czy też w określonych przypadkach do odszkodowania. Dlatego też dokonując wykładni przesłanki określonej w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, nie można pomijać okoliczności i powodów jej wprowadzenia. Jednak przed odniesieniem się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 39 ust. 1 pkt 5 ustawy, należy jeszcze zasygnalizować okoliczność, która miała miejsce po wydaniu zaskarżonego wyroku. Mianowicie z uwagi na istniejącą rozbieżność wykładni przepisów art. 7 dekretu warszawskiego Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 10 kwietnia 2024 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 1/23 (dalej: uchwała I OPS 1/23) Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę następującej treści: "Stronie umowy przelewu wierzytelności określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.), nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000, z późn. zm.) do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu". Z powyższej uchwały wynika, że stronie przelewu wierzytelności (art. 509 k.c.) określonej w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu warszawskiego, nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. do uzyskania prawa użytkowania wieczystego w postępowaniu administracyjnym o wydanie decyzji na podstawie art. 7 ust. 2 i 3 powołanego dekretu warszawskiego. Po uchwale takie stanowisko zostało zaprezentowane między innymi w wyrokach NSA z dnia 10 maja 2024 r. I OSK 1587/21 i I OSK 1602/20 oraz z dnia 14 maja 2024 r. I OSK 784/21. Natomiast w rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z przelewem wierzytelności (art. 509 k.c. i następne), ale z umową nabycia spadku (art. 1051 k.c. i następne) w skład którego wchodziło między innymi roszczenie dekretowe. Jak wskazano wcześniej wprowadzenie przesłanki przewidzianej w art. 30 ust. 1 pkt 5 było odpowiedzią na nieprawidłowości w reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, formułując ww. przesłankę posłużono się pojęciem prawnym niedookreślonym "interesu społecznego", które zapewnia normom prawnym pewien stopień elastyczności, umożliwiający stosowanie ich do realnych zjawisk społecznych, wykazujących wszelką różnorodność elementów indywidualnych konkretnego wypadku, można zauważyć, że pojęcie niedookreślone, klauzule generalne są w pewnym zakresie elementem zmiennym, są funkcją miejsca i czasu, stąd też nie mogą być skodyfikowane. Ta właśnie cecha gwarantuje elastyczność norm prawnych odsyłających do klauzul generalnych, czy też pojęć prawnych niedookreślonych tak jak pojęcie interesu społecznego, które jest wyznacznikiem podejmowanej decyzji, a okoliczność ta nie powinna prowadzić do ograniczenia zakresu kontroli sądowej zaskarżonej decyzji. Jak wskazano wcześniej pojęcia niedookreślone nie mogą być rozumiane abstrakcyjnie, ale muszą być oceniane na tle całokształtu sytuacji faktycznej w każdej indywidualnej sprawie. Analizując zatem uregulowaną w art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy przesłankę uchylenia przez Komisję decyzji reprywatyzacyjnej, Sąd nie może pomijać okoliczności i przyczyn uchwalenia przedmiotowej regulacji, celów dla których doszło do powołania Komisji – w szczególności zaś pomijać instrumenty prawne służące ich realizacji, odrzucając możliwość samodzielnego stosowania wynikającej z art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy normy przez Komisję. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny stanowisko, zgodnie z którym "Ze względu na istotę wadliwości aktu przenoszącego roszczenia wskazywaną w ww. przepisie, operującym klauzulami generalnymi, nawiązującymi do przesłanek bezwzględnej nieważności czynności prawnej, o której mowa w art. 58 § 2 k.c. (sprzeczności czynności z zasadami współżycia społecznego), aby można się było w postępowaniu prowadzonym przed Komisją na nią powołać musi istnieć w obrocie prawnym stwierdzający ją prejudykat w postaci stosownego orzeczenia sądu powszechnego" jest niezasadne. Podnoszony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny argument, że wyjątki od reguły, wedle której konieczne jest uzyskanie prejudykatu, zostały przez ustawodawcę wprost wymienione (na gruncie k.p.a. w art. 145 § 2 i 3, a w ustawie z dnia 9 marca 2017 r. w art. 30 ust. 2 pkt 1 i 2), tego w przypadku rażącej sprzeczności z interesem społecznym umowy przenoszącej roszczenia do nieruchomości warszawskiej ustawodawca nie przewidział nie jest trafny. Pogląd ten został bowiem oparty o przyjęte a priori przez Sąd założenie, że dla zastosowania przesłanki z art. 30 ust. 1 pkt 5 musi istnieć w obrocie prawnym prejudykat w postaci orzeczenia sądu powszechnego, skoro zaś ustawodawca nie przewidział wyjątków od tej reguły, to prejudykat jest konieczny. Tymczasem nietrafne jest przyjęte założenie o konieczności istnienia prejudykatu sądu powszechnego, a w konsekwencji zbędne byłoby regulowanie wyjątków od nieistniejącej reguły. Można zatem stwierdzić, że nie zamieszczenie przez ustawodawcę wyjątków potwierdza brak reguły. Nadto na nietrafność stanowiska Sądu I instancji wskazuje sama istota instytucji nieważności czynności prawnej, zgodnie z powołanym art. 58 § 2 k.c. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Dodać należy, że umowa nieważna nie kreuje stosunku prawnego. Tym samym prejudykat w postaci orzeczenia sądu powszechnego o nieważności czynności prawnej z uwagi na sprzeczność z zasadami współżycia społecznego np. nieważność umowy sprzedaży spadku powoduje, że niedoszło do przeniesienia roszczenia do nieruchomości warszawskiej. W takich okolicznościach podstawą uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej nie może być przesłanka z art. 30 ust. 1 pkt 5, która stanowi, że przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskiej było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, albowiem nieważna umowa nie mogła wykreować takiego stosunku prawnego. W takich okolicznościach faktycznych i prawnych można by rozważać, czy nie została spełniona inna z wymienionych w art. 30 ust. 1 przesłanek uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że Komisja stosując art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy jako podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej może samodzielnie ustalać, czy podstawa ta jest spełniona, po wcześniejszym wyjaśnieniu, czy nie zostały wydane i jakiej treści orzeczenia sądu powszechnego. Dokonując wykładni art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy należy zwrócić uwagę na treść wynikającej z tego przepisu normy prawnej. Powołany art. 30 ust. 1 pkt 5 może stanowić podstawę uchylenia decyzji reprywatyzacyjnej, gdy przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskich było rażąco sprzeczne z interesem społecznym, w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenia rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości warszawskiej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wykładni powyższego przepisu nie można ograniczać wyłącznie do ustaleń wysokości świadczeń za jakie doszło do przeniesienia roszczeń do nieruchomości warszawskiej, a więc czy świadczenia te były rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić i ustalić okoliczności faktyczne danej sprawy, które poprzedzały czy też towarzyszyły zawieranej czynności prawnej w tym przypadku umowy sprzedaży spadku, w skład którego wchodziło roszczenie dekretowe. Szczególnie istotne są ustalenia dotyczące podmiotu nabywającego spadek, czy jest to osoba prawna, czy osoba fizyczna, a w przypadku osoby fizycznej ustalenie, czy ze zbywcą spadku łączą go bliskie relacje, stosunki rodzinne, więzy pokrewieństwa, przynależność do kręgu spadkobierców ustawowych, z czyjej inicjatywy dochodzi do zawarcia umowy, czy też nabywcą spadku jest osoba, którą nie łączą żadne ze wskazanych więzi, a powodem nabycia spadku jest uzyskanie korzyści majątkowej z realizacji roszczenia dekretowego. Powyższe wyjaśnienia są konieczne, aby można było ustalić, czy przeniesienie roszczeń do nieruchomości warszawskich było rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Należy bowiem mieć na uwadze i takie stany faktyczne, w których do zbycia spadku, czy też udziału w spadku może dochodzić pomiędzy osobami bliskimi, powiązanymi rodzinnie, takie zbycie spadku może mieć miejsce pomiędzy spadkobiercami właściciela nieruchomości warszawskiej, czy też taki spadkobierca może zbyć swój udział na rzecz swojego zstępnego potencjalnego spadkobiercy. Możliwe są zatem takie sytuacje, że mimo zbycia udziału w spadku obejmującego roszczenie dekretowe, realizacja roszczenia dekretowego nastąpi na rzecz osób bliskich, członków rodziny byłego właściciela nieruchomości warszawskiej. Zbycie spadku w takich sytuacjach może również nastąpić np. na podstawie umowy darowizny spadku, a więc bez świadczenia wzajemnego. W takich przykładowo wskazanych sytuacjach nie można przyjąć poglądu, że zbycie spadku obejmującego roszczenia do nieruchomości warszawskich było sprzeczne z interesem społecznym, a tym bardziej rażąco sprzeczne z interesem społecznym. Dopiero ustalenie, że pomiędzy zbywcą spadku obejmującego roszczenie dekretowe a nabywcą spadku, nie zachodziły żadne ze wskazanych więzi, konieczne i zasadne jest ustalenie, czy do nabycia nie doszło z rażącym naruszeniem interesu społecznego, a w szczególności jeżeli nastąpiło w zamian za świadczenie wzajemnie rażąco niewspółmierne do wartości nieruchomości. Na okoliczności dotyczące zbycia spadku w rozpoznawanej sprawie, zwraca uwagę Sąd I instancji w końcowej części uzasadnienia podnosząc, że umowa zbycia spadku z dnia 5 lutego 1998 r. zawarta została pomiędzy osobami skoligaconymi, a jej zawarcie nastąpiło z inicjatywy i na warunkach zbywczyni, czemu dała wyraz w złożonym oświadczeniu z dnia 4 marca 2020 r., z tym, że uwagi te zostały poczynione w kontekście możliwości uzyskania prejudykatu. W konkluzji odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia art. 30 ust. 1 pkt 5 ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jest on częściowo zasadny co do kwestii wymogu prejudykatu sądu powszechnego, natomiast nie jest zasadny co do wykładni samej przesłanki uchylenia decyzji, a w konsekwencji jej zastosowania sprowadzającej się wyłącznie do ustalenia wysokości kwoty za jaką został zbyty spadek, bez jakiegokolwiek odniesienia się do okoliczności faktycznych, rodzinnych jakie zachodziły w przedmiotowej sprawie, tym samym Komisja dokonała niepełnej oceny interesu społecznego na tle danego stanu faktycznego sprawy administracyjnej, a to powoduje, że skarga kasacyjna mimo częściowej zasadności nie mogła być uwzględniona. W rozpoznawanej sprawie I OSK 1739/21 decyzja reprywatyzacyjna Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 została zmieniona w trybie art. 155 k.p.a., a decyzjami Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r. Komisja zaskarżoną decyzją z dnia 5 maja 2020 r. nr KR VI R 49/19 stwierdziła wydanie decyzji Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 z naruszeniem prawa oraz stwierdziła nieważność zmieniających ją decyzji Prezydenta z dnia 5 kwietnia 2011 r. i z dnia 27 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska Komisji co do prawidłowości stwierdzenia nieważności decyzji zmieniających wydanych w trybie art. 155 k.p.a., jako wydanych z rażących naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących powyższego zagadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny ich nie podziela, a podziela stanowisko prawne Sądu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że przedmiotem kontroli sądowej nie była decyzja wydana przez Prezydenta w trybie art. 155 k.p.a., ale decyzja Komisji, którą stwierdzono nieważność decyzji wydanej na podstawie art. 155 k.p.a. Stąd też przedmiotem postępowania powinno być ustalenie, czy decyzja zmieniająca narusza przesłanki nieważnościowe określone w art. 156 § 1 k.p.a., a szczególnie przesłankę z pkt 2 czyli decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kluczowe zatem dla oceny legalności decyzji Komisji w części odnoszącej się do decyzji zmieniających pozostawało ustalenie, czy przy podejmowaniu przez Prezydenta ww. decyzji istotnie naruszono art. 155 k.p.a., a jeśli tak czy owo naruszenie można sklasyfikować jako rażące. Wskazać bowiem należy, że nie każde naruszenie prawa, nawet oczywiste, może być uznane za rażące, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stąd też zasadnie wskazał Sąd I instancji, że o tego rodzaju naruszeniu decydują bowiem łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2015 r. II OSK 397/14, Lex nr 1987244). Oczywistość naruszenia prawa polega natomiast na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2016 r. II OSK 2868/14, Lex nr 2119359; z dnia 2 marca 2011 r. II OSK 2226/10, Lex nr 824448; z dnia 3 marca 2020 r. II OSK 2173/18, Lex nr 3034247). Jeżeli zaś przepis prawa dopuszcza rozbieżną interpretację, mniej lub bardziej uzasadnioną, to wybór jednej z takich interpretacji, nie może być oceniany jako rażące naruszenie prawa (por. wyrok NSA z dnia 30 maja 2008 r., II OSK 404/08, Lex nr 505307). Stanowiący materialnoprawną podstawę decyzji Prezydenta art. 155 k.p.a., jest przepisem, którego wykładnia, a co za tym idzie stosowanie, wywołuje rozbieżności w orzecznictwie. Już tylko te okoliczności powoduje, że do zagadnienia naruszenia go w sposób rażący należy podchodzić z dużą ostrożnością. Stanowi on, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Proste odwołanie się do jego literalnego brzmienia pozwala na wyodrębnienie czterech przesłanek warunkujących uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej: 1) decyzja taka musi przyznawać stronie prawo, 2) strona musi wyrazić zgodę na jej zmianę lub uchylenie; 3) przepisy szczególne nie mogą sprzeciwiać się jej zmianie lub uchyleniu; 4) za jej uchyleniem lub zmianą przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ów nie wskazuje jednak wprost jakiego rodzaju decyzje (związane, uznaniowe) mogą być w tym trybie weryfikowane. Stąd sam fakt, że wydana na gruncie dekretu zmieniana decyzja Prezydenta z dnia 21 lutego 2000 r. miała charakter związany, dla oceny legalności decyzji zmieniających, w aspekcie wady z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie może mieć znaczenia relewantnego. Tym bardziej, że kwestia możliwości weryfikacji takich decyzji w trybie art. 154 oraz art. 155 k.p.a. nie jest także w judykaturze postrzegana jednolicie. W części bowiem orzeczeń sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd o dopuszczalności stosowania do nich ww. trybów (vide wyroki NSA: z dnia 13 listopada 2012 r. I OSK 1248/11 Lex nr 1291316, z dnia 10 stycznia 2011 r. I OSK 1083/10 Lex nr 744927), a w części pogląd przeciwny (por. wyrok NSA z dnia 13 maja 2015 r. I OSK 1667/13, Lex nr 1956423). Jak zaś już zaznaczono, odmienna wykładania przepisów (w tym przypadku przepisu art. 155 k.p.a.) i oparcie się przy rozstrzyganiu sprawy administracyjnej na jednej z nich, nie może być podstawą skutecznego formułowania zarzutu o obarczenia decyzji wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z brzmienia art. 155 k.p.a. nie wynika także zakaz zmiany decyzji w sposób jaki miał miejsce w decyzji z dnia 5 kwietnia 2011 r., a więc poprzez uwzględnienie konsekwencji przejścia praw kształtowanych decyzją zmienianą z osoby w niej wymienionej na jej następców prawnych, a także uwzględnienie aktualnej podstawy prawnej wymiaru opłaty symbolicznej. Z samego zatem faktu zastosowania ww. przepisu do decyzji reprywatyzacyjnej Prezydenta i dokonania na jego podstawie jej zmiany w części określającej krąg podmiotowy oraz wymiar należnej od uprawnionych z decyzji opłaty rocznej z tytułu przyznanego prawa, a także modyfikacji pierwotnie określonych w niej konsekwencji w zakresie opłaty symbolicznej w przypadku zbycia prawa na rzecz osób trzecich - wbrew temu co stwierdziła Komisja - nie można wyprowadzić konkluzji o oczywistej, a więc dostrzegalnej już "na pierwszy rzut oka", obrazie normy prawnej w nim zawartej. Przypomnieć należy, że decyzja reprywatyzacyjna z dnia 21 lutego 2000 r. nr 111/2000 była ostateczna i orzekała o ustanowieniu na 99 lat za czynszem symbolicznym prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] na rzecz W.K. w udziale 1/3 i oraz A. i M. małż. B. na zasadzie wspólności ustawowej w udziale 2/3. W.K. zmarła 20 listopada 2009 r., a jej spadkobiercami co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe z dnia 27 maja 2010 r. są synowie K.K. i M.K. każdy po 1/2 części spadku. W takich okolicznościach K.K. i M.K wnieśli z zmianę decyzji dekretowej w trybie art. 155 k.p.a. i ujawnienie ich w miejsce zmarłej W.K., wnieśli również o zmianę podstawy prawnej ustalania czynszu symbolicznego, w związku z wejściem w życie uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 8 listopada 2007 r. Równoczesnie zaznaczyć należy, że pozostałe strony decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 21 lutego 2000 r., tj. A. i M. małż. B. wyrazili zgodę na zmianę decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Natomiast należy jeszcze zwrócić uwagę, że dopiero w dniu 17 kwietnia 2012 r. w wykonaniu decyzji reprywatyzacyjnej z dnia 21 lutego 2000 r. zmienionej w trybie art. 155 k.p.a. decyzjami z dnia 5 kwietnia 2011 r. i decyzją z dnia 27 grudnia 2011 r., została zawarta w formie aktu notarialnego umowa na podstawie której oddano w użytkowanie wieczyste działkę nr [...] K.K., M.K. oraz A. i M.B. w należnych im udziałach. Podkreślić należy, że w myśl art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. W trybie art. 155 k.p.a. mogą być zmieniane lub uchylane zarówno decyzje wadliwe, jak i decyzje niedotknięte żadnymi wadami, wyłącznie jeżeli ich wzruszenie jest podyktowane względami interesu społecznego lub słusznym interesem strony. Tym samym wyrażone w przepisie przesłanki warunkujące zmianę decyzji zostały spełnione. Zmieniana decyzje miała walor ostateczności i orzekała o ustanowieniu na 99 lat, za czynszem symbolicznym, prawa użytkowania wieczystego do działki nr [...] na rzecz ściśle określonych w rozstrzygnięciu kręgu osób. Na podstawie zatem tej decyzji osoby te nabyły prawo, a dokładniej rzecz ujmując maksymalnie ukształtowaną ekspektatywę prawa użytkowania wieczystego. Brak jest jednocześnie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, które sprzeciwiłyby się zmianie tego rodzaju decyzji. Zmiana tej decyzji, nastąpiła za zgodą wszystkich stron, powoływany przez Komisję argument o braku wyrażenia zgody przez zmarłą W.K. jest w takiej sytuacji o tyle nietrafny, że zgoda na zmianę decyzji, której była ona beneficjentką, wyrażona przez jej spadkobierców, traktowana musi być tak jakby pochodziła od niej samej. Spadkobiercy ci wszak, z chwilą otwarcia spadku z mocy prawa weszli w ogół praw i obowiązków zmarłej (art. 924 k.c.) i dlatego byli stronami umowy notarialnej zawartej w dniu 17 kwietnia 2012 r. na podstawie której oddano im w użytkowanie wieczyste w stosownych udziałach działkę nr [...]. Mając na uwadze powyższe uwagi dotyczące: charakteru i przedmiotu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wykładni przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. rażącego naruszenia prawa, istniejących rozbieżności co do stosowania trybu zmiany decyzji uregulowanego w art. 155 k.p.a., a także okoliczności faktyczne i prawne rozpoznawanej sprawy, należy zgodzić się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że brak było podstaw do stwierdzenia przez Komisję nieważności decyzji zmieniających decyzję reprywatyzacyjną. Mając powyższe na uwadze oraz treść art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, albowiem zaskarżony wyrok odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.