III OZ 450/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SO/Wa 23/24 o wymierzeniu grzywny Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie z wniosku K. J. o wymierzenie grzywny Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy postanawia: 1. oddalić zażalenie; 2. zasądzić od Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz K. J. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego Postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie grzywnę w kwocie 1500 zł za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy. W uzasadnieniu wskazał, że 17 czerwca 2024 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie Prezesowi Sądu Apelacyjnego w Warszawie grzywny za nieprzekazanie w ustawowym terminie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i kompletnymi aktami sprawy. We wniosku wskazał, że pismem z 9 kwietnia 2024 r. złożył odwołanie od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z 21 lutego 2024 r., nr 2/2024, które nie zostało rozpoznane. Stąd pismem z 9 kwietnia 2024 r. wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Skarga ta nie została przekazana do sądu w ustawowym terminie wraz z aktami sprawy. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie. Podniósł, że wnioskiem z 24 stycznia 2024 r. skarżący zażądał udostępnienia informacji publicznej w postaci zanonimizowanej kopii treści sentencji i uzasadnienia orzeczenia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie z 22 listopada 2023 r. (sygn. akt VI Nsm 1627/22). Pismem z 30 stycznia 2024 r. Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie poinformował skarżącego, że w sprawie zachodzi konieczność wydania decyzji odmownej oraz na podstawie art. 64 ust. 2 k.p.a. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia braku formalnego wniosku. Decyzją nr 2/2024 z 21 lutego 2024 r. Prezes Sądu Okręgowego w Warszawie odmówił skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej ze względu na prywatność osoby fizycznej. Od tej decyzji skarżący odwołał się w piśmie z 7 marca 2024 r. Decyzją z 16 maja 2024 r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie utrzymał w mocy ww. decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie. Na tę decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga wraz z aktami postępowania została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sprawa zawisła przed Sądem pod sygn. II SA/Wa 1050/24. Organ podał, że przekazał Ministrowi Sprawiedliwości ponaglenie skarżącego w sprawie odwołania z 7 marca 2024 r. Organ nadrzędny stwierdził, że Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu odwołania i jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Prezesa Sądu Apelacyjnego sposób jego działania nie uzasadnia zastosowania represji w postaci grzywny, a okoliczności sprawy nie wskazują na konieczność dyscyplinowania w celu zapewnienia podjęcia przez niego dalszych czynności. Sprawa skarżącego została merytorycznie załatwiona, skarżący otrzymał decyzję i zaskarżył ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uwzględniając wniosek, sąd I instancji wskazał, że skarga wnioskodawcy z 9 kwietnia 2024 r. na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z 21 lutego 2024 r. nie została przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w 15 dniowym terminie przewidzianym w art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej "u.d.i.p."). Skarga wnioskodawcy została przekazana do tego sądu dopiero przy piśmie z 21 sierpnia 2024 r. i nastąpiło to po wezwaniu sądu sformułowanym w toczącym się postępowaniu o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie do sądu ww. skargi wraz z aktami sprawy w ustawowym terminie. W ocenie sądu w sprawie spełniła się przesłanka do wymierzenia grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami, o której mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - dalej "p.p.s.a."). Sąd I instancji uznał, że wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest uzasadniony. Organ nie tylko skargi nie przekazał w ustawowym terminie, ale nie przekazał jej również z własnej woli po złożeniu przez skarżącego wniosku w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Organ nie wyjaśnił nadto w odpowiedzi na wniosek przyczyn nieprzekazania skargi, przyznając jedynie, że jego bezczynność nie miała charakteru rażącego, co zostało stwierdzone w postanowieniu Ministra Sprawiedliwości z 19 czerwca 2024 r. W związku z powyższym sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1500 złotych. Kwota ta zawiera się w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., gdyż wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim wynosi 7155,48 zł (Komunikat Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2024 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w 2023 r. M.P. 2024 poz. 110). Z tych względów sąd I instancji, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., wymierzył organowi grzywnę w kwocie 1500 zł, uznając, że funkcja prewencyjna i gwarancyjna grzywny w ten sposób zostanie spełniona. O zwrocie kosztów postępowania sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 209 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł organ, zarzucając mu naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art.154 § 6 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuzasadnionym wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 1500 zł, podczas gdy w dacie wpływu skargi na bezczynność skarżącego w organie trwały zmiany reorganizacyjne, zaś skarżący złożył ponaglenie do Ministra Sprawiedliwości, w dalszej kolejności otrzymał decyzję organu II instancji, na którą złożył skargę do sądu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego nałożenia grzywny. W odpowiedzi na zażalenie wnioskodawca wniósł o jego oddalenie i o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że 9 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezesa Sądu Okręgowego z 21 lutego 2024 r. Zgodnie z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. skarga ta powinna zostać przekazana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 15 dni, a więc najpóźniej do 24 kwietnia 2024 r. Tymczasem skarga wnioskodawcy została przekazana do tego sądu dopiero przy piśmie z 21 sierpnia 2024 r., a więc niemal 4 miesiące po terminie. Co więcej, organ przekazał ww. skargę po wezwaniu sądu sformułowanym w toczącym się postępowaniu o wymierzenie grzywny. Powyższe okoliczności bez żadnych wątpliwości upoważniały sąd I instancji do wymierzenia organowi grzywny, tym bardziej, że organ nie podał w powyższej odpowiedzi na wniosek żadnych okoliczności usprawiedliwiających tak duże opóźnienie w przekazaniu skargi. Jeżeli zaś chodzi o okoliczności podniesione w zażaleniu, to nie mogły one wpłynąć na odmienną ocenę niniejszej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w ich świetle można wręcz dojść do odmiennych wniosków, bowiem już na etapie wnoszenia przez skarżącego ponaglenia do Ministra Sprawiedliwości w kwietniu 2024 r. organ powinien przyjrzeć się niniejszej sprawie i dostrzec, że skarżący wniósł również skargę na bezczynność organu. Można w pewnym zakresie zgodzić się z organem, że w okolicznościach konkretnej sprawy zmiany organizacyjne mogłyby uzasadnić jakieś niewielkie uchybienie terminu w przekazaniu skargi, zwłaszcza jeżeli organ wyjaśniłby stronie przyczyny uchybienia. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w okolicznościach tej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wymierzona przez sąd I instancji grzywna jest co do zasady prawidłowa – w sprawie ziściły się ustawowe przesłanki do jej wymierzenia, bowiem organ nie przekazał w ustawowym terminie złożonej za jego pośrednictwem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wnioskodawcy. Rozmiar uchybienia uzasadniał wymierzenie tejże grzywny w kwocie większej niż symboliczna i taka też jest wymierzona przez sąd I instancji grzywna w wysokości 1500 zł. Grzywna ta spełni swoją prewencyjną i gwarancyjną funkcję. Nie sposób stwierdzić, że w okolicznościach sprawy jest ona zbyt wygórowana i zbyt dotkliwa dla organu. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł więc podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia sądu I instancji. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego w wysokości kosztów zastępstwa radcy prawnego na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do wniosku, iż odpowiednie stosowanie przepisów o skardze uprawnia do zasądzenia kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W myśl uchwały NSA w sprawie II FPS 1/08, postępowanie z wniosku o wymierzenie organowi grzywny jest wnioskiem wszczynającym odrębne postępowanie sądowe. Od wniosku pobiera się wpis. Zatem postępowanie zażaleniowe w sprawie nałożenia grzywny na organ nie ma charakteru wpadkowego, zaś zażalenie jest środkiem prawnym przysługującym od orzeczenia rozstrzygającego sprawę co do istoty (B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX el. 2019, art. 64 teza 6). Odpowiednie stosowanie przepisów o skardze nakazuje zastosowanie także art. 203-204 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 maja 2024 r., III OZ 199/24 i orzecznictwo tam powołane, pub. orzeczenia.nsa.gov.pl).