I SA/Gd 256/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 20 września 2023 r. nr SKO.410.159.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości na 2023 r. oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 września 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej "SKO", "Kolegium"), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, dalej "O.p.") i art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 70, dalej "u.p.o.l."), po rozpatrzeniu odwołania H. K. (dalej "Skarżąca"), od decyzji Burmistrza Bytowa (dalej "Burmistrz Miasta") z dnia 25 lipca 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2023 r., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Postanowieniem z dnia 14 marca 2023 r. organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2023 r. Decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. Burmistrz Bytowa ustalił wysokość podatku od nieruchomości na rok 2023 w kwocie 3.971 zł. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynikało, że Skarżąca jest właścicielem nieruchomości (lokal mieszkalny) przy ul. [...] w B. oraz współwłaścicielem nieruchomości gruntowej, działka nr [...], jej udział wynosi 46/2000 - 22,17 m2 (dane ewidencji gruntów i budynków na dzień 14 marca 2023 r.) W aktach sprawy znajduje się informacja w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009 r., w której strona wskazała do opodatkowania powierzchnię budynków mieszkalnych kondygnacji do 2,20 m o pow. 4,60 m2 i kondygnacji o wysokości powyżej 2,20 m2 o pow. 43,55 m2. Organ wyjaśnił, że oparł się o dane z ewidencji oraz o dane wynikające z ww. informacji uznając je za prawidłowe. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że rozbieżności powierzchni pomiędzy danymi z ewidencji, tj. 43,60 m2, a informacją podatnika wynikają z tego, że w ewidencji nie ujęto powierzchni piwnicy. Organ przyjął zatem za prawidłowe dane z informacji podatnika. Strona nie kwestionowała zasadności opodatkowania odnośnie ww. nieruchomości, ani stawek ani powierzchni przyjętej do opodatkowania. Z akt sprawy nie wynika, aby powyższy stan od 2009 r. uległ zmianie. Odnośnie nieruchomości, będącej własnością Gminy B., położonej przy ul. [...] w B., organ wskazał, że strona korzysta z tej nieruchomości bez tytułu prawnego. Strona nie zaprzeczała w toku postępowania, że na tej nieruchomości nie przebywa. Nie kwestionowała także zajmowanej przez siebie powierzchni nieruchomości wskazanej przez organ I instancji w decyzji, ani zastosowanych stawek. W ocenie strony, skoro Gmina jest właścicielem nieruchomości, to na niej spoczywa obowiązek podatkowy. Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę odwołania, SKO decyzją z dnia 20 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium, przywołując treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, pkt 4 lit. b u.p.o.l. oraz art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, wskazało, że zasadnie organ I instancji argumentował, że zgodnie z treścią księgi wieczystej ww. nieruchomość stanowi własność Gminy. Strona wraz z mężem zawarła w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło na skutek jego nieprzedłużenia. Nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej, jak również nie wpisano ww. aktu do KW. Skarżąca i jej mąż są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały do dnia dzisiejszego. Strona nie kwestionuje zajmowania przedmiotowej nieruchomości. Strona jest posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: - art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. wskutek nieuzasadnionego uznania, że Skarżąca jest osobą, która znajduje się w katalogu podmiotów wymienionych w tym przepisie; - art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 z uwagi na to, że pominięto wymienione w tym przepisie podmioty, które powinny być zobowiązane do zapłaty podatku, tj. właściciel nieruchomości i użytkownik wieczysty; - art. 7 i 8 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie należycie przedmiotu sprawy, dokonywanie własnych domniemań ze strony organu w kwestii posiadania nieruchomości bez tytułu prawnego, pobieżne załatwienie sprawy; - błędne ustalenie stanu faktycznego, które doprowadziło do uznania Skarżącej za osobę zobowiązaną do zapłaty podatku od nieruchomości położonej przy ul. [...] w B., niezasadne uznanie, że prawo użytkowania wieczystego wygasło skoro dalej taki wpis widnieje w księdze wieczystej. Skarżąca przedłożyła kopię odpisu księgi wieczystej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Gd 256/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2024 r. sygn. akt III FZ 297/24 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 259, dalej "p.p.s.a.") uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie dotyczy, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej organ podatkowy uznał Skarżącą za podatnika podatku od nieruchomości przy ul. [...] w B.. Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3; 2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis ten precyzyjnie określa podatników podatku od nieruchomości. Są to więc po pierwsze właściciele nieruchomości (lub obiektów budowlanych), użytkownicy wieczyści gruntów i posiadacze samoistni nieruchomości (lub obiektów budowlanych). Jednocześnie przywołane uregulowanie wprowadza jedną zasadniczą odmienność dotyczącą nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa i jednostki samorządu terytorialnego. W tym przypadku obowiązek w podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczach, jeśli ich posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Oprócz umowy, posiadanie może wynikać z innego tytułu prawnego. W przypadku posiadania nieruchomości i obiektów budowlanych Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego bez tytułu prawnego obowiązek podatkowy spoczywa na posiadaczach, z wyjątkiem niemającym w sprawie zastosowania. Pojęcia "posiadanie" należy doszukiwać się na gruncie prawa cywilnego, ponieważ termin ten nie został zdefiniowany w ustawie podatkowej. Posiadanie stanowi instytucję prawa rzeczowego, oznaczającą stan faktyczny, polegający na władaniu określoną rzeczą przez posiadacza. Przez władztwo to w literaturze oraz orzecznictwie rozumie się możność władania rzeczą; efektywne w sensie gospodarczym korzystanie z rzeczy (nieruchomości) nie jest konieczną przesłanką posiadania; dla istnienia posiadania nie jest bowiem konieczne rzeczywiste korzystanie z rzeczy, lecz sama możność takiego korzystania (por. wyrok SN z 3 czerwca 1966 r., III CR 108/66, OSPiKA 10/67, poz. 234, oraz tak samo S. Rudnicki: Komentarz do Kodeksu cywilnego. Cz. II. Własność i inne prawa rzeczowe, Lexis Nexis, Warszawa 2003, s. 499). Ponadto dodać należy, że kodeks cywilny wyróżnia dwie postacie posiadania: posiadanie samoistne oraz posiadanie zależne. Przypomnieć zatem należy, że posiadaczem zależnym, w rozumieniu art. 336 k.c., jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Co jednak, w sprawie najistotniejsze zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., podatnikiem podatku od nieruchomości będzie również posiadacz nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie jest bez tytułu prawnego. Użyte w tym przepisie sformułowanie "bez tytułu prawnego" oznacza sytuację, w której określony podmiot objął w posiadanie nieruchomość (lub jej część, obiekt budowlany lub jego część) i nie dokonał tego na podstawie umowy, ani innego tytułu prawnego, znaczenie którego to pojęcia zostało wyżej wyjaśnione. Chodzi w tym przypadku zatem o posiadanie faktyczne, nawet gdyby nie było oparte o określony tytuł prawny (zob. wyrok NSA z 29 września 2011 r., II FSK 1716/10). Powyższe rozważania pozwalają na wniosek, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. przewidział trzy pozytywne przesłanki powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie posiadacza, nie będącego posiadaczem samoistnym: 1) posiadanie nieruchomości na podstawie umowy zawartej z jej właścicielem (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon pierwszy); 2) posiadanie nieruchomości na podstawie innego tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) – człon drugi); 3) posiadanie bez tytułu prawnego (art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b). Każda z tych przesłanek stanowi samodzielną podstawę opodatkowania. Zasadniczo trudno wyobrazić sobie sytuację, w której mogą wystąpić w praktyce łącznie dwie przesłanki (np. 1 i 2 albo 1 i 3). Stąd też, w kontekście prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, w sytuacji faktycznego zajmowania przez Skarżącą spornej nieruchomości, po wygaśnięciu prawa użytkowania wieczystego, podatnikiem podatku od nieruchomości, na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b) u.p.o.l., w spornym okresie, pozostaje właśnie Skarżąca. W ocenie Sądu, trafnie więc organ argumentował, że zgodnie z treścią księgi wieczystej sporna nieruchomość stanowi własność Gminy B.. Strona skarżąca wraz z mężem zawarła w dniu 14 października 1974 r. umowę sprzedaży warunkowej przedmiotowej nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego wygasło na skutek jego nieprzedłużenia. Nie sporządzono umowy sprzedaży ostatecznej, jak również nie wpisano ww. aktu do KW. Skarżąca i jej mąż są zameldowani na nieruchomości na pobyt stały do dnia dzisiejszego. Strona skarżąca nie kwestionuje okoliczności zajmowania przedmiotowej nieruchomości. Skoro skarżąca nie ma tytułu prawnego do nieruchomości, a ją zamieszkuje od lat, to jest równoznaczne z tym, że jest posiadaczem nieruchomości bez tytułu prawnego. Nie ulega również wątpliwości, że kwestia związana z własnością nieruchomości, położnej przy ul.[...] w B. jest przedmiotem postępowania sądowego, dotyczącego uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Co ważne, nieruchomość nadal stanowi własność jednostki samorządu terytorialnego i znajduje się w posiadaniu strony skarżącej. Zdaniem Sądu, prawidłowo również w niniejszej sprawie przyjęto podstawę opodatkowania, opierając się na danych wynikających w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji w sprawie podatku od nieruchomości, złożonych przez podatniczkę. Wymaga zaakcentowania, że organ podatkowy, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, nie dysponuje pełną swobodą w prowadzeniu postępowania wyjaśniającego, jeśli chodzi o ustalenia dotyczące podstawy opodatkowania, tj. powierzchni gruntów, czy powierzchni użytkowej budynków lub ich części (art. 4 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l.). W tym zakresie jest bowiem związany danymi z ewidencji gruntów i budynków. Stanowi o tym art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne (t.j. Dz.U. 2021 r., poz. 1990, dalej: "u.p.g.k."), zgodnie z którym, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z treści tego przepisu wynika, że organy podatkowe, ustalając wysokość zobowiązania podatkowego, nie mogą przyjąć innej postawy opodatkowania niż ta, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków. Wiążący charakter danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków wynika z faktu, iż posiada ona walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. a tym samym, stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone. Związanie organu podatkowego treścią ewidencji gruntów i budynków oznacza w konsekwencji, że organy podatkowe nie mogą pominąć danych z ewidencji w toku postępowania podatkowego. Co więcej, nie są także uprawnione do weryfikowania klasyfikacji wskazanej w ewidencji oraz do dokonywania samodzielnych ustaleń w zakresie powierzchni gruntu lub jego przeznaczenia. Pogląd taki został już wyrażony w licznym orzecznictwie sądów administracyjnych, a Sąd podziela takie stanowisko na gruncie niniejszej sprawy (por. wyrok NSA z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FSK 2632/10, wyrok NSA z dnia 18 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 1040/10, wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 574/11, wyrok WSA w Lublinie z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 500/11 - źródło baza CBOSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeszcze raz podkreślić więc trzeba, że organy ustalające wysokość zobowiązań podatkowych nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów. Dopóki dane te nie zostaną zmienione, organy podatkowe mają obowiązek wyliczania podatku, jak i przyjmowania właściciela gruntu na ich podstawie i nie są władne do kwestionowania, czy korygowania zapisów ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, zaś podważenie tych zapisów bądź też ich zmiana może nastąpić w postępowaniu prowadzonym przed właściwymi w tej sprawie organami administracji (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 818/15, publ. j.w.). Rozwiązanie prawne przyjęte przez ustawodawcę w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. pozwala na niewikłanie organów podatkowych przy dokonywaniu wymiaru podatków, a także sądów administracyjnych rozpoznających kwestie tego wymiaru, w często długotrwałe i skomplikowane spory toczone na płaszczyźnie cywilnej i dotyczące gruntów, lecz oparcie się w tym zakresie na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków, do czasu ich ewentualnej, przeprowadzonej w trybie odrębnych przepisów, zmiany. Wskazać należy, że w niniejszej sprawie organy podatkowe, oprócz danych zawartych w ewidencji gruntów, uwzględniły również informacje złożone przez Skarżącą. Sąd stwierdza, iż w odniesieniu do nieruchomości, od których Skarżącej ustalono wysokość podatku od nieruchomości, wartości powierzchni stanowiące podstawę opodatkowania zostały przyjęte w zaskarżonej decyzji w prawidłowej wysokości. Przy czym strona skarżąca nie kwestionowała tych wartości. W związku z tym stwierdzić należy, że ustalenie podstawy opodatkowania nastąpiło w sposób znajdujący odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Organ zastosował także prawidłowe stawki podatku, zgodnie z tymi ustalonymi w powołanej przez organ uchwale Rady Miejskiej w Bytowie. Podsumowując, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego odpowiada prawu. Materiał dowodowy w sprawie umożliwiał jej podjęcie, a znajdujące się w aktach sprawy dane z ewidencji gruntów i budynków uprawniały do ustalenia wskazanej w decyzji organu wysokości podatku od nieruchomości. W świetle powyższego za niezasługujące na uwzględnienie Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego. Do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy zastosowano właściwie zinterpretowane przepisy u.p.o.l. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, stosownie do art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.