II SA/Ke 591/24
WyrokWSA w Kielcach2024-11-27
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Beata Ziomek, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska prawidłowo stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego z powodu nieposiadania prawa wybieralności (stałego zamieszkania na terenie gminy) w dniu wyborów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Rada Miejska prawidłowo stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego, ponieważ zgromadzony materiał dowodowy, w tym informacje od pracodawcy i urzędu skarbowego, wskazywał, że radny nie miał stałego miejsca zamieszkania na terenie gminy w dniu wyborów. Samo zameldowanie nie jest wystarczające do potwierdzenia stałego zamieszkania, a centrum życiowych interesów radnego znajdowało się poza gminą.Stan faktyczny
Rada Miejska w Bodzentynie stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnego M.C. z powodu nieposiadania prawa wybieralności, tj. stałego zamieszkania na terenie gminy w dniu wyborów. Skarżący zarzucił naruszenie prawa, w tym brak rzetelnego postępowania dowodowego i błędne ustalenie stanu faktycznego. Sąd rozpoznał skargę, badając legalność uchwały Rady Miejskiej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. C. na uchwałę Rady Miasta z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę.
Zaskarżoną uchwałą z dnia 11 września 2024 r. nr VII/29/2024, na podstawie art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 690 ze zm., zwanej dalej "u.s.g.") oraz art. 11 § 1pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a) w zw. z art. 5 pkt 9 i art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2408 ze zm., dalej "k.w.") Rada Miejska w Bodzentynie postanowiła: "§ 1. Stwierdza się wygaśnięcie mandatu radnego Rady Miejskiej w Bodzentynie - Pana M.C. z uwagi na nieposiadanie w dniu wyborów prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) w wyborach do Rady Miejskiej w Bodzentynie przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2024 roku".
W uzasadnieniu podjętej uchwały Rada Miejska przedstawiła przebieg postępowania poprzedzającego jej podjęcie i wskazała, że na podstawie pozyskanych informacji oraz wniosków Komisji Skarg, Wniosków i Petycji stwierdziła, że radny nie potwierdził swojego zamieszkania na terenie Miasta i Gminy B., co jest podstawowym warunkiem posiadania prawa wybieralności. Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, tj.: informacje od pracodawcy; pismo z I Urzędu Skarbowego na mocy którego przekazano zgodnie z właściwością miejscową oświadczenie majątkowe radnego z I US do US w Starachowicach; informacje z gminy P. o zamierzeniu inwestycyjnym polegającym na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku gospodarczego w ramach zabudowy zagrodowej oraz zbiornika na ścieki bytowe, który został złożony 1 grudnia 2021 r., a więc kilka lat przed wyborami oraz zeznania świadków M. S. oraz D. S. - w ocenie Komisji Skarg, Wniosków i Petycji potwierdziły informacje wskazane we wniosku o wygaszenie mandatu radnego, w związku z czym Komisja na posiedzeniu 20 sierpnia 2024 r., większością głosów, pozytywnie zaopiniowała wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia mandatu ww. radnego.
Rada Miejska w Bodzentynie podzieliła stanowisko Komisji Skarg, Wniosków i Petycji. Okoliczności wskazane w zawiadomieniu z 7 maja 2024 r., w ocenie Rady stanowią przesłankę do podjęcia uchwały o wygaszeniu mandatu radnego Rady Miejskiej. Radny miał możliwość wypowiedzenia się w przedmiocie złożonego wniosku, jednak w zasadzie jedynym argumentem, który należało wziąć pod uwagę było wskazanie przez radnego zaświadczenia o zameldowaniu. W ocenie Rady, zameldowanie w tym przypadku nie pokrywa się z miejscem zamieszkania, o czym świadczą dowody z dokumentów oraz zeznania przesłuchanych świadków. Rada nie dała wiary wyjaśnieniom radnego, jakoby miejsce jego zamieszkania było w B., gdyż w ocenie Rady wyjaśnienia te są sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie pozostałym materiałem dowodowym.
Zdaniem Rady, w dniu wyborów do Rady Miejskiej w Bodzentynie radny nie posiadał biernego prawa wyborczego z uwagi na brak miejsca zamieszkania na terenie gminy Bodzentyn, w związku z powyższym podjęcie uchwały w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu tego radnego stało się konieczne i uzasadnione.
M. C. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Kielcach powyższą uchwałę Rady Miejskiej w Bodzentynie, zarzucając, że została wydana z rażącym naruszeniem prawa, tj.:
1) art. 383 § 1 pkt 2) w zw. z art. 383 § 2 k.w. - wyrażającym się w braku przesłanek do podjęcia zaskarżonej uchwały, w szczególności wobec nieprzeprowadzenia przez właściwy organ, tj. Radę Miejską w Bodzentynie, obiektywnego i rzetelnego postępowania dowodowego przed podjęciem zaskarżonej uchwały, z jednoczesnym dokonywaniem ustaleń w toku postępowania zbliżonego do postępowania administracyjnego, co wyraża się w szczególności w:
a) stwierdzeniu nieposiadania przez skarżącego biernego prawa wyborczego z uwagi na rzekomy brak stałego zamieszkania na terenie Gminy B. przy jednoczesnym nieustaleniu, gdzie skarżący ma zamieszkiwać, jeśli nie pod adresem przy ul. W. 6 w B.;
b) próbie dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy o wątpliwej wiarygodności, w głównej mierze w postaci wyjaśnień D.S. oraz M.S.;
c) próbie dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o materiały pochodzące z niewiadomego źródła - jak to miało miejsce w przypadku zdjęcia tablicy informacyjnej z miejsca budowy domu w miejscowości W., przy czym Przewodnicząca Komisji Skarg, Wniosków i Petycji Rady Miejskiej w Bodzentynie T. B. nie potrafiła wyjaśnić skąd tę fotografię uzyskała;
d) próbie dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o domysły, niepoparte wnikliwym i wszechstronnym rozważeniem materiału dowodowego, w szczególności w zakresie przypuszczenia, że jeśli radny rozlicza się w urzędzie skarbowym innym niż właściwy dla Gminy B., to jednocześnie nie ma miejsca zamieszkania na terenie Gminy B., z zupełnym pominięciem przepisów prawa podatkowego, w szczególności § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych, wedle którego przy opodatkowaniu małżonków mających różne miejsca zamieszkania, jeżeli na ich wniosek podlegają oni łącznemu opodatkowaniu, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania jednego z małżonków, wskazanego we wspólnym rocznym zeznaniu podatkowym;
e) zupełnym pominięciu - jeśli nie przeinaczeniu - wyjaśnień skarżącego, w ramach których wskazywał, że w B. mieszka od 1994 r. (na co zwracał uwagę radny Rady Miejskiej w Bodzentynie K. S. podczas sesji Rady Miejskiej 11 września 2024 r.) i wskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, że skarżący nie złożył w tym zakresie wyjaśnień;
f) prowadzeniu postępowania w sposób zbliżony do postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez domaganie się od podmiotów zewnętrznych, instytucji oraz organów udzielenia informacji na temat osoby skarżącego, do uzyskania których Rada Miejska w Bodzentynie nie była uprawniona;
- przy czym powyższe uchybienia skutkowały podjęciem zaskarżonej uchwały;
2) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 383 k.w. - wyrażającym się w braku właściwego, zgodnego ze stanem faktycznym uzasadnienia oraz przez nieustalenie stanu faktycznego w sprawie i naruszenie gwarancji proceduralnych przysługujących skarżącemu, przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób tendencyjny, mający na celu osiągnięcie z góry zamierzonego celu, bez należytego rozważenia okoliczności przemawiających na rzecz stanowiska skarżącego.
Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł w szczególności, że już sam fakt kierowania do skarżącego wszelkiej korespondencji w tej sprawie jak i doręczenia skarżącemu odpisu zaskarżonej uchwały na adres w B. przy ul. W. 6 zdaje się sam w sobie przemawiać za bezzasadnością stanowiska wyrażonego w uchwale. Co najistotniejsze, zdaniem skarżącego, innego miejsca jego zamieszkania niż to przy ul. W. 6 w B. Rada Miejska nie ustaliła i ustalić nie mogła, gdyż - w świetle art. 28 Kodeksu cywilnego - można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania.
Skarżący, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, dodał, że utrata mandatu lub stanowiska jest środkiem bezpośrednio uderzającym w radnego, wójta, burmistrza, prezydenta miasta i innych funkcjonariuszy samorządowych i tym samym ogranicza możliwość korzystania przez nich z biernego prawa wyborczego. Jednakże, jeśli chodzi o tych spośród samorządowców, którzy swoje stanowisko uzyskali w drodze wyborów bezpośrednich, utrata mandatu refleksowo uderza także w wyborców. Tracą oni bowiem w ten sposób swojego mandatariusza, osobę, której zaufali i której powierzyli sprawowanie w swoim imieniu i z korzyścią dla dobra powszechnego funkcji władczych w danej wspólnocie samorządowej, korzystając ze swego konstytucyjnego prawa wyborczego.
Rada Miejska w Bodzentynie, w piśmie z 6 listopada 2024 r. przekazującym powyższą skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wskazała, że stanowisko organu zostało wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
W odpowiedzi na skargę z 14 listopada 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy Bodzentyn oświadczył, że po analizie podniesionych w skardze zarzutów oraz wniosków stwierdził, że skarga jest zasadna i winna zostać uwzględniona w całości.
W piśmie z 15 listopada 2024 r. Przewodnicząca Rady Miasta i Gminy Bodzentyn podniosła, że w treści skargi brak jest nowych okoliczności, do który organ nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Zwróciła uwagę na konflikt interesów Rady z Burmistrzem, wskazując, że w zakresie reprezentowania organu winna mieć zastosowanie zasada wyrażona w uchwale NSA z 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 3/12.
Na rozprawie 27 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Przewodnicząca Rady Miejskiej w Bodzentynie wniosła o oddalenie skargi i dodała, że dokument deklaracji śmieciowej, który został załączony do pisma z 20 listopada 2024 r. został anonimowo podrzucony jej do skrzynki pocztowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, zwanej dalej "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przedmiot kontroli Sądu stanowiła uchwała Rady Miejskiej w Bodzentynie w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego M.C. z uwagi na nieposiadanie w dniu wyborów prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) w wyborach do Rady Miejskiej w Bodzentynie przeprowadzonych w dniu 7 kwietnia 2014 r. Jako podstawę prawną do wydania zaskarżonego postanowienia rada miejska wskazała m.in. art. 11 § 1 pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 5 pkt 9 i art. 383 § 1 pkt 2 i § 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2408 ze zm.; dalej jako: "k.w.").
Dokonana przez sąd kontrola legalności tej uchwały doprowadziła do uznania skargi jako bezzasadnej.
Zgodnie z art. 11 § 1 pkt 5 k.w., prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego - osoba mająca prawo wybierania tych organów. Stosownie do art. 10 § 1 pkt 3 lit. a k.w., prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) ma w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego: rady gminy - obywatel polski, obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim oraz obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. Kodeks wyborczy definiuje pojęcie "stałego zamieszkiwania" jako zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu.
Kluczowe zatem dla oceny legalności zaskarżonej uchwały miało rozstrzygnięcie kwestii, czy na dzień 7 kwietnia 2024 r. M.C. stale zamieszkiwał na terenie Gminy B..
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych i stanowisko to Sąd podziela, o miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania, z zamiarem takiego przebywania (wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 689/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). O miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (na gruncie tej sprawy pod oznaczonym adresem - art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego) i zamiar stałego pobytu. Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę stałego miejsca zamieszkania (wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 3229/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy też wskazać, że w art. 28 Kodeksu cywilnego wprowadzono zasadę, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. Jak wskazano wyżej, na miejsce zamieszkania składają się dwa czynniki: pobyt stały (aktywność życiowa) i wola pobytu w danej miejscowości. Sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości (najem mieszkania) nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być powiązany z przebywaniem w danej miejscowości i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich interesów życiowych. O stałości pobytu danej osoby w konkretnej miejscowości decyduje zatem przede wszystkim takie przebywanie tej osoby, które spełnia wskazaną wyżej cechę - założenia tam ośrodka swoich interesów. O miejscu zamieszkania nie decydują jedynie kryteria administracyjne (fakt zameldowania), ale fakt przebywania tam określonej osoby oraz uczynienie z tego miejsca centrum życiowego, centrum osobistych interesów (zob. wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt III SA/Gl 493/19, lex nr 2688040).
W niniejszej sprawie Sąd ocenił, że Rada Miejska w Bodzentynie w uzasadnieniu uchwały i załączonych do akt sprawy dokumentach wykazała, że radny M.C. nie miał stałego zamieszkiwania na terenie gminy B. w dniu wyborów do organu stanowiącego tej gminy.
Rada Miejska reprezentowana przez Przewodniczącą podjęła szereg czynności wyjaśniających w sprawie. Ustaliła, że w dniu 7 kwietnia 2024 r. M.C. centrum swoich spraw życiowych koncentrował poza gminą B..
W ocenie Sądu, rozstrzygające dla wyniku sprawy okazały się następujące okoliczności.
Po pierwsze, do daty podjęcia zaskarżonej uchwały radny M.C. nie przedstawił jednoczonego stanowiska, gdzie znajduje się miejsce jego stałego zamieszkiwania. Nie przedstawił dowodów, które pozwoliłyby na ocenę, że swój zamiar zamieszkiwania na terenie gminy Bodzentyn nie tylko posiada, ale zamiar ten manifestuje na zewnątrz. Nie ma racji skarżący, że to zadaniem rady miejskiej jest ustalenie rzeczywistego miejsca zamieszkania radnego, jeżeli kwestionowany jest adres wskazany przez radnego przed wyborami. Organ gminy powinien wykazać jedynie – jeżeli podejmuje uchwałę o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego – że adres zamieszkania tego radnego nie znajduje się na terenie gminy, w której uzyskał mandat.
Po drugie, nie zostało skutecznie podważone przez skarżącego ustalenie organu stanowiącego gminy o jego zamieszkiwaniu poza terenem gminy B. oparte o pismo wyjaśniające od pracodawcy Przedsiębiorstwa Usług Komunalnych Bodzentyn (k. 11) i informację od Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach (k. 44). Wynika z tych pism, że właściwość miejscową Urzędu Skarbowego w Starachowicach ustalono według miejsca zamieszkania skarżącego znajdującego się na terenie gminy S.. Zarówno pracodawca, jak i urząd skarbowy potwierdzili, że adres zamieszkania skarżącego został zgłoszony w miejscowości S.. Z informacji w BIP wynika, że terytorialny zasięg działania naczelnika urzędu skarbowego to powiat starachowicki obejmujący miasto Starachowice oraz gminy: Brody, Mirzec, Pawłów, Wąchock.
Nie przekonuje Sądu zarzut skarżącego, że ustalenie ujawnione w uzasadnieniu uchwały o właściwości urzędu skarbowego jest błędne, ponieważ – jak twierdzi skarżący - zeznanie podatkowe skarżący mógł złożyć do urzędu skarbowego w Starachowicach na warunkach określonych w § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych. Jeżeli właściwość miejscową urzędu starachowickiego ustalono według miejsca zamieszkania jednego z małżonków (tu: żony skarżącego), to jednak wyjątek ten dotyczyć ma tylko zeznania rocznego podatkowego, podczas gdy treść pisma od pracodawcy skarżącego, jak również ustalona właściwość urzędu skarbowego do złożenia oświadczenia majątkowego radnego potwierdzają, że o właściwości Urzędu Skarbowy w Starachowicach zdecydowało miejsce zamieszkania skarżącego na terenie gminy Starachowice. Zgodnie z art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej, jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2. Natomiast stosownie do art. 24h ust. 6 zd. 2 u.s.g., osoby, którym złożono oświadczenie majątkowe, przekazują jeden egzemplarz urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej oświadczenie majątkowe.
Po trzecie, wynika z akt sprawy, zebranych dowodów, w tym zeznań świadków, ale także wyjaśnień samego skarżącego, że pozostaje on w związku małżeńskim i mieszka z rodziną. Nie zostało przez skarżącego wyjaśnione, wykazane, aby miał inne miejsce zamieszkania niż jego żona i dziecko, w innym miejscu prowadził gospodarstwo domowe i w innym miejscu skupiał swoje życie rodzinne. Zatem ewentualna właściwość urzędu skarbowego położonego w Starachowicach z uwagi na miejsce zamieszkania żony nie podważa ustaleń Rady Miejskiej w Bodzentynie, które legły u podstaw podjęcia zaskarżonej uchwały. Skarżący – jak wyjaśnili świadkowie - buduje z żoną dom, opiekuje się dzieckiem, wyprowadził się z domu ojca. Kopia dokumentu – deklaracji w sprawie odpadów z nieruchomości pod adresem W. 6 w B. został złożony do akt sprawy już po wydaniu zaskarżonej uchwały, ale także uwiarygadnia on wyjaśnienia jednego ze świadków, który wskazał, że radny M.C. wyprowadził się od ojca w 2020 r. i dlatego w deklaracji co do ilości osób generujących odpady pod ww. adresem zgłoszono, że się wyprowadził.
Znamienne w tej sprawie jest twierdzenie samego radnego zawarte w jego pisemnych wyjaśnieniach z 8 lipca 2024 r., że cyt.: "Z uwagi na dynamiczne zmiany, które zaszły w moim życiu w ostatnim czasie oraz z uwagi na fakt, iż całe swoje życie spędziłem w B., swoją przyszłość wiążę tylko i wyłącznie z B., w którym spędzam większość czasu. Na obecnym etapie poszukuję działki lub domu, aby tu się osiedlić". Takie stwierdzenie radnego oznacza, że dopiero ma zamiar osiedlenia się w B., innymi słowy - zamieszkania w B..
Podsumowując, jeżeli nawet radny miał zamiar mieszkać stale na terenie gminy Bodzentyn, to nie wykazał on, że ten zamiar zrealizował na datę wyborów. Natomiast równocześnie Rada Miejska w Bodzentynie - w oparciu o dostępne dowody, niepodważone przez radnego - skutecznie obaliła domniemanie, że zgłoszony przez radnego adres nie jest adresem, pod którym stale zamieszkuje.
Całokształt powyższych okoliczności przeczy również temu, aby u podstaw podjęcia uchwały o wygaśnięciu mandatu leżały wyłącznie przesłanki pozaprawne. Bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje to, jak szeroką aktywność społeczną prowadzi skarżący, ponieważ przepisy prawa analizy takich okoliczności przy ocenie przesłanki stałego zamieszkiwania nie przewidują. Skarżący mógł wykazywać swoje racje w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez Radę Miejską w Bodzentynie. Kilkukrotnie był wzywany na piśmie do złożenia takich wyjaśnień. Ostatecznie wyjaśnienia złożył pisemnie 8 lipca 2024 r., ale dołączył do nich wyłącznie dowody potwierdzające zameldowanie na terenie Gminy B., co jak wyżej podniesiono, nie jest wystarczające dla uznania stałego zamieszkiwania na terenie danej gminy. Na stałość pobytu w danej miejscowości wskazuje skupienie w niej życiowej aktywności, związanej z pracą czy rodziną. Przynależność do wspólnoty samorządowej powstaje ex lege z chwilą zamieszkania na terenie określonej jednostki samorządu terytorialnego, bez względu na dopełnienie obowiązku meldunkowego. Uprawnienia do głosowania w wyborach samorządowych nie należy bowiem wiązać z dokonaniem czynności materialno-technicznej, jaką jest zameldowanie. Instytucja zameldowania ma charakter wyłącznie ewidencyjno-porządkowy (zob. wyrok WSA w Łodzi z 11 stycznia 2018 r., III SA/Łd 604/17). O zamieszkaniu w danej miejscowości pod wskazanym adresem można mówić, gdy okoliczności sprawy pozwolą przeciętnemu obserwatorowi na sformułowanie wniosku, że w tym miejscu - w tej konkretnej dzielnicy, skupia się działalność osoby fizycznej oraz znajduje się jej centrum życiowe. Istotną rolę przy ustalaniu corpus odgrywa życie rodzinne (zob. wyrok NSA z 28 listopada 2023 r., III OSK 415/23).
Z akt sprawy wynika, że życie rodzinne skarżącego koncentruje się poza gminą Bodzentyn, o czym wyjaśniono wyżej.
Zarzuty skargi okazały się zatem chybione, również te dotyczące naruszenia prawa procesowego. Rada gminy (jej przewodniczący) w przypadku powzięcia podejrzenia o możliwości zaistnienia przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego nie prowadzi postępowania z regułami określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Ubocznie należy podnieść, że nie jest również do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa utrudnianie przez organ wykonawczy gminy wykonywania przez organ stanowiący tej jednostki samorządu terytorialnego jego ustawowych obowiązków. Wyraźnie wynika z art. 27a u.s.g., że przewodniczący rady gminy w związku z realizacją swoich obowiązków może wydawać polecenia służbowe pracownikom urzędu gminy wykonującym zadania organizacyjne, prawne oraz inne zadania związane z funkcjonowaniem rady gminy, komisji i radnych. W tym przypadku przewodniczący rady gminy wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do pracowników, o których mowa w zdaniu pierwszym.
W tym stanie rzeczy podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło