II SAB/Bk 121/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi R. G. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Białymstoku w przedmiocie zasiłku chorobowego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę , R.G. (dalej: "skarżący") pismem z 14 sierpnia 2024 r. skierowanym do ZUS Oddział w Białymstoku Inspektorat w S. złożył wniosek o wypłatę świadczenia chorobowego. W związku z bezczynnością Inspektoratu ZUS w S., skarżący pismem z 15 września 2024 r. złożył za pośrednictwem systemu teleinformatycznego PUE ZUS ponaglenie. W dniu 22 listopada 2024 r. skarżący złożył bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność ZUS Oddział w Białymstoku Inspektorat w S. w zakresie rozpoznania wniosku z 14 sierpnia 2024 r. (złożonego za pośrednictwem Inspektoratu ZUS w S.), w którym wystąpił o wypłatę zasiłku ubezpieczenia chorobowego przez ZUS bezpośrednio (z pominięciem pracodawcy) na wskazane konto bankowe ubezpieczonego. Jednocześnie skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie, że niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby lub macierzyństwa przez ZUS miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. 2. przyznanie od ww. organu rentowego na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty z art. 154 § 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Organ wyjaśnił, że kwestie dotyczące wypłaty zasiłku chorobowego reguluje ustawa z 25 czerwca 1999 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1230 ze zm.) oraz, że zgodnie z art. 477⁸ § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568, dalej: "k.p.c.") do właściwości sądu rejonowego należą sprawy o zasiłek chorobowy. Poza tym organ poinformował, że ZUS Odział w P. decyzją z 30 sierpnia 2024 r. odmówił Skarżącemu wypłaty zasiłku chorobowego oraz, że zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji ww. przysługiwało odwołanie do Sądu Rejonowego w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 8 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (§ 1). Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (§ 2 pkt 8). W myśl natomiast art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga na bezczynność organu jest pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt II GSK 1324/12; z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12 oraz z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GSK 737/10 dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy organ zwleka z wydaniem decyzji, postanowienia albo aktu lub dokonaniem czynności dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a sprawa ma charakter sprawy z zakresu administracji publicznej. Warunkiem dopuszczalności skargi na bezczynność jest przede wszystkim wystąpienie podstawy prawnej do określonego zachowania się organu wobec żądania strony, zaś kontrola sądu administracyjnego sprowadza się do sprawdzenia, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze aktu administracyjnego lub czynności z zakresu administracji publicznej. Wskazać bowiem należy, że skarga na bezczynność organu ma zasadniczo dyscyplinować organ administracji publicznej do wydania indywidualnego aktu administracyjnego kończącego sprawę, otwierając drogę sądowoadministracyjną przez możliwość wniesienia skargi na ten indywidualny akt. W rozpatrywanej sprawie skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku została objęta bezczynność Prezesa ZUS Odział w Białymstoku w związku z brakiem wypłaty zasiłku chorobowego. Należy wyjaśnić, że zasady przyznawania, wypłaty oraz zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego zostały określone w ustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780 ze zm.). W art. 2 pkt 1 przywołanej ustawy zasiłek chorobowy został zaliczony do jednego ze świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Natomiast w art. 477⁸ § 2 pkt 1 k.p.c. sprawy dotyczące zasiłków chorobowych zostały zaliczone do właściwości sądów rejonowych, a więc sądów powszechnych. W przypadku bezczynności organów w zakresie ubezpieczeń społecznych, w przypadku niewydania decyzji przez ZUS w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia, na mocy art. 63 ust. 3 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, stronie przysługuje środek obrony w postaci odwołania do sądu powszechnego, co wynika wprost z unormowania zawartego w art. 477⁹ § 4 k.p.c. Z kolei zgodnie z treścią art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych sądy administracyjne są właściwe do rozpoznania skarg na decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku oraz na decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, na decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także na decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru. Stosownie zaś do treści art. 83 ust. 2 i 3 powołanej ustawy od decyzji organu wydanych w zakresie indywidualnych spraw określonych w art. 83 ust. 1 ustawy przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego oraz odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 1 ustawy organ wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw. Przenosząc zatem powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że do rozpoznania skargi na bezczynność organu w przedmiocie zasiłku chorobowego, nie jest właściwy sąd administracyjny. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należą bowiem do zakresu spraw cywilnych w rozumieniu art. 1 k.p.c. i podlegają rozpoznaniu przez sądy powszechne. W tym stanie rzeczy, Sąd zobligowany był odrzucić skargę jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego