I SA/Kr 523/24

|Sygn. akt I SA/Kr 523/24 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 grudnia 2024 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Wiesław Kuśnierz, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Jarosław Wiśniewski (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 18 grudnia 2024 r., sprawy ze skargi M. B., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie, z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.EA/418/30/2024,, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania,, , , skargę oddala., , , , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2024r., nr SKO.EA/418/30/2024 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2024r., nr PD-02-3.3160.5.3.2024, mocą którego odmówiono wszczęcia na wniosek M. B. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") postępowania w sprawie sprzeciwu współmałżonka w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 31 stycznia 2024r. postanowieniem nr PD-02-3.3160.5.3.2024 Prezydent Miasta Krakowa orzekł o odmowie wszczęcia na wniosek ww. zobowiązanego postępowania w sprawie sprzeciwu współmałżonka w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. W treści postanowienia wskazano, że z uwagi na brzmienie przepisu art. 27f ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 poz. 2505, dalej: "u.p.e.a.") prawo wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym przysługuje małżonkowi zobowiązanego. Z uwagi na okoliczność, że sprzeciw wniósł zobowiązany nie ma możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania. Nadto wskazano, że małżonka ww. zobowiązanego również wniosła sprzeciw, który został rozpoznany w odrębnym postępowaniu. Przywołano przepis art. 61a k.p.a., wskazując że w odniesieniu do rozpoznawanego wniosku został on złożony przez osobę nie mającą do tego legitymacji, stąd też nie może być procedowany, a więc zasadnym było orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania. W dniu 26 lutego 2024r. zobowiązany wniósł zażalenie na wyżej opisane postanowienie. W treści zażalenia wskazał na przebieg postępowania w sprawie, podnosząc szereg nieprawidłowości, jakie jego zdaniem miały miejsce. Zdaniem ww. w sprawie: "występują sprzeczności między orzeczeniami postępowań terenowych organów administracyjnych, a sądami, orzeczeniami, toczących się postępowań przygotowawczych, toczących się w trybie postępowania cywilnego". Ww. wniósł o weryfikację całego materiału dowodowego i zmianę ww. postanowienia. Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, SKO w Krakowie wydało postanowienie z dnia 15 kwietnia 2024r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu powołano się m.in. na treść art. 18 u.p.e.a., art. 61a k.p.a., a następnie wskazano, że wydanie postanowienia na podstawie art. 61a§1 k.p.a. jest dopuszczalne wyłącznie z powodu "oczywistych" przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku (tak: NSA w wyroku z dnia 16.12.2020r., sygn. akt II OSK 2579/20). Jakkolwiek ocena przez organ dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a§1 k.p.a. może wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to może być ono prowadzone tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu zaistnienia okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu (tak WSA w Kielcach w wyroku z dnia 19.11.2020r., sygn. akt II SA/Ke 455/19). W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku wniesienia podania przez osobę, która nie jest stroną, odmowa wszczęcia postępowania jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni (por. wyrok NSA z 28 marca 2012r., II GSK 321/11); w przypadku wątpliwości co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony należy wszcząć postępowanie i w jego toku wyjaśnić tę kwestię. Stwierdzenie braku przymiotu strony będzie wówczas skutkować umorzeniem postępowania (W. Chróścielewski, Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011r., ZNSA 2011, nr 4, s. 9). Stwierdzenie w wyniku zestawienia normy prawa materialnego z treścią żądania, że żądający wszczęcia postępowania w sprawie nie ma interesu prawnego, nie polega na dokonaniu ustaleń dotyczących stanu faktycznego (wyrok NSA z 6 lipca 2020r., II OSK 953/20). Odmowa wszczęcia postępowania na wniosek nie wyklucza wszczęcia postępowania z urzędu, o ile wszczęcie postępowania z urzędu w danej sprawie jest dopuszczalne oraz jeżeli organ uzna wszczęcie postępowania za celowe (por. wyrok SN z 13 kwietnia 2012 r., I CSK 402/11). W odniesieniu do rozpoznawanej sprawy, zdaniem organu zażaleniowego, rację ma Prezydent Miasta Krakowa, że w myśl art. 27f u.p.e.a. w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. W świetle powyższego zdaniem organu II instancji, sprzeciw mogła złożyć małżonka zobowiązanego, co z resztą uczyniła, a nie zobowiązany, któremu jako zobowiązanemu przysługują inne środki zaskarżenia. W świetle powyższego utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zakwestionował czynności, dokonane w sprawie z uwagi na podejmowanie ich z naruszeniem przepisów prawa, m.in. k.p.a. i i k.p.c. Skarżący nie zgodził się z postanowieniem Kolegium, uznał je za nieważne i wadliwe, naruszające prawo, ustawy i orzecznictwo. Skarżący wniósł o usunięcie zbiegu prawnego wszystkich niezgodności z prawem, które naruszają praworządność. W odpowiedzi na skargę SKO w Krakowie podtrzymało w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024r., poz. 935) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, w tym także te niepodniesione w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd podejmuje także środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie, zaistniały zatem warunki do jej rozpoznania w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 kwietnia 2024r., nr SKO.EA/418/30/2024, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 31 stycznia 2024r., nr PD-02-3.3160.5.3.2024, mocą którego odmówiono wszczęcia na wniosek M. B. postępowania w sprawie sprzeciwu współmałżonka w zakresie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie to odpowiada prawu, a skarga jest niezasadna. Rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z treścią art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej: 1) do czynności wierzyciela podejmowanych przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie niniejszej ustawy, 2) w postępowaniu egzekucyjnym - przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio. Z treści art. 27f § 1 u.p.e.a. wynika, że w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym małżonkowi zobowiązanego przysługuje prawo sprzeciwu. Podstawą sprzeciwu jest ograniczenie, zniesienie, wyłączenie lub ustanie odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego. W sprzeciwie określa się istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. W art. 27f § 5 u.p.e.a. wskazano, że wierzyciel wydaje postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego, w którym: 1) oddala sprzeciw; 2) uznaje sprzeciw: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala sprzeciw. Postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego doręcza się temu małżonkowi i zobowiązanemu. Na postanowienie o oddaleniu sprzeciwu małżonka zobowiązanego małżonkowi zobowiązanego przysługuje zażalenie (§6) Jeżeli postanowienie w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego stanie się ostateczne, wierzyciel niezwłocznie zawiadamia organ egzekucyjny o sposobie i dacie ostatecznego rozpatrzenia tego sprzeciwu (§7). Sprzeciw jest środkiem obrony małżonka zobowiązanego przed egzekucją z majątku wspólnego i służy wykazaniu, że egzekucja z majątku wspólnego jest niedopuszczalna. Nie jest to natomiast środek służący wykazaniu, że egzekucja skierowana została do składnika majątku odrębnego małżonka zobowiązanego i z tego względu jest niedopuszczalna, czy też środek zmierzający do wyłączenia z egzekucji określonego składnika majątkowego. Istota sprzeciwu dotyczy rozstrzygnięcia, czy zgodnie z odrębnymi przepisami odpowiedzialność za określoną należność pieniężną obejmuje również majątek wspólny zobowiązanego i jego małżonka. Do wskazanych w przepisie modyfikacji, tj. ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania odpowiedzialności całością albo częścią majątku wspólnego może dojść m.in. na skutek przewidzianych w k.r.i.o. zdarzeń w postaci: zawarcia, zmiany lub rozwiązania przez zobowiązanego i jego małżonka umowy majątkowej (art. 47 k.r.i.o.) albo wystąpienia innego zdarzenia prawnego, w szczególności powstania rozdzielności majątkowej na skutek orzeczenia sądu (art. 52 k.r.i.o.), ubezwłasnowolnienia lub ogłoszenia upadłości jednego z małżonków (art. 53 k.r.i.o.), orzeczenia separacji (art. 54 k.r.i.o.). Obostrzeniem dla takich modyfikacji jest art. 27e § 3 u.p.e.a. (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 listopada 2024r., sygn.. akt I SA/Lu 405/24). W tym miejscu podać trzeba, że art. 61a § k.p.a. reguluje kwestię odmowy wszczęcia postępowania. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio (§ 1 ). Przechodząc dalej wskazać należy, że podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił m.in. art. 61a § 1 k.p.a. Doprecyzować należy, że w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wskazane są dwie przesłanki, dające podstawę do ewentualnej odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego. Pierwszą przesłanką jest złożenie żądania przez osobę, która nie jest stroną, drugą przesłanką jest z kolei zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Choć ustawodawca nie dokonał konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, to należy jednak uznać, że przepis ten odnosi się do takich sytuacji, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2024r., sygn. akt I SA/Gd 640/24). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle tej regulacji utrwalił się pogląd, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z przyczyn podmiotowych może nastąpić tylko wówczas, gdy oczywistym jest, że osoba, która występuje z żądaniem wszczęcia postępowania, nie może być uznana za stronę tego postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 sierpnia 2016r., sygn. akt I OSK 3484/15: "Właściwe rozumienie art. 61a § 1 k.p.a. oznacza, że odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego w tym trybie jest dopuszczalna w przypadku, gdy brak przymiotu strony u wnioskodawcy jest oczywisty. Przy czym, warunek oczywistości braku przymiotu strony u wnoszącego podanie jest spełniony, jeżeli wynika już z podania o wszczęcie postępowania lub okoliczność ta została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej, np. dotyczących interpretacji przepisów z których wnoszący podanie wywodzi swoją legitymację procesową". W ocenie Sądu, taka też "oczywista" sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Na gruncie kontrolowanej sprawy nie budzi wątpliwości, że M. B. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji występuje, jako zobowiązany. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie funkcjonuje instytucja, pozwalająca zobowiązanemu na złożenie sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym. Rację ma zatem organ uznając, że za bezpodstawne należy uznać działania zobowiązanego, który złożył sprzeciw w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym i oczekiwał merytorycznego rozstrzygnięcia w tym zakresie. W konsekwencji, skoro sprawa wniesienia sprzeciwu nie przysługuje zobowiązanemu, to wierzyciel w sytuacji wniesienia takiego wniosku jest obowiązany na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 27f u.p.e.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zasadnie uznał organ, że stroną postępowania w sprawie sprzeciwu małżonka zobowiązanego nie może być sam zobowiązany. Uprawnienie wynikające z art. 27f u.p.e.a. przysługuje jedynie małżonkowi zobowiązanego. W konsekwencji prawidłowo uznał organ, że skarżący nie ma legitymacji do złożenia sprzeciwu w sprawie. Sprzeciw mogła złożyć małżonka skarżącego, a nie sam skarżący, któremu przysługują inne środki zaskarżenia, z których zresztą sukcesywnie korzysta. Zauważyć przy tym należy, że małżonka skarżącego – Z. B. wniosła osobiście sprzeciw i został on rozpatrzony w odrębnym postępowaniu. Ponadto przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w niezawierającym istotnych wad procesowych postępowaniu, spełnia wymogi określone w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a treść uzasadnienia postanowienia świadczy o tym, że wydanie kwestionowanego rozstrzygnięcia poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 k.p.a.). Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 107 § 3 k.p.a. w postanowieniu zawarto podstawowe jego elementy, wskazano uzasadnienie faktyczne i prawne. W szczególności uzasadniono stanowisko organu i wyjaśniono podstawy prawne rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Z tych też przyczyn zaskarżone postanowienie, Sąd uznał za prawidłowe i orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. o oddaleniu skargi.