III OSK 6541/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-24
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Olga Żurawska-Matusiak, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest wystarczająco jasne i spójne, aby umożliwić kontrolę instancyjną, czy też jego lakoniczność, wewnętrzne sprzeczności i brak wyjaśnienia podstawy prawnej stanowią naruszenie przepisów postępowania, które uzasadnia uchylenie tego wyroku?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób lakoniczny, wewnętrznie sprzeczny, z brakiem wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz niejasnymi wskazaniami co do dalszego postępowania. Te wady uniemożliwiły kontrolę instancyjną i wykonanie wyroku, co uzasadnia jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary dyscyplinarnej nagany wymierzonej policjantowi za naruszenie dyscypliny służbowej poprzez skierowanie pisma bezpośrednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z pominięciem drogi służbowej oraz za treść tego pisma, podważającą kompetencje przełożonych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił orzeczenia dyscyplinarne, uznając, że pismo mogło być kontynuacją wcześniejszej korespondencji z ministrem i nie wymagało zachowania drogi służbowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA z powodu wadliwości jego uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sprostował oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego wyroku. Odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka Protokolant: asystent sędziego Aleksandra Kraus po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I Zastępcy Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 16/21 w sprawie ze skargi S.S. na orzeczenie I Zastępcy Komendanta Głównego Policji z dnia 23 października 2020 r. nr 42 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany 1. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w komparycji zaskarżonego wyroku w ten sposób, że w miejsce słów "Komendanta Głównego Policji" wpisuje "I Zastępcy Komendanta Głównego Policji "; 2. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 czerwca 2021 r., II SA/Wa 16/21, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S.S. (dalej: "skarżący"), na orzeczenie Komendanta Głównego (powinno być: I Zastępcy Komendanta Głównego Policji, przyp. NSA) z 23 października 2020 r., nr 42 w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany, uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie z 11 sierpnia 2020 r., nr 32.
Powyższe orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym sprawy.
Komendant Główny Policji po rozpoznaniu wniosku personalnego z 13 maja 2019 r. mł. insp. D.D., Dowódcy Centralnego Pododdziału [...] rozkazem personalnym z 29 maja 2019 r., nr 1788 zwolnił skarżącego z 31 maja 2019 r. z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i z 1 czerwca 2019 r. mianował skarżącego na równorzędne stanowisko służbowe specjalisty Sekcji Szkoleniowo-Bojowej [...].
Skarżący zaskarżył ww. rozstrzygnięcie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który decyzją z 12 lipca 2019 r., nr 1069/kadr/19 uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej terminu zwolnienia ze stanowiska służbowego i wyznaczenia na nowe stanowisko służbowe, orzekł, że zwolnienie z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego nastąpiło z 3 czerwca 2019 r. a wyznaczenie na nowe stanowisko służbowe nastąpiło od 4 czerwca 2019 r. W pozostałym zakresie organ utrzymał zaskarżony rozkaz personalny.
2 stycznia 2020 r. Przewodniczący Zarządu Wojewódzkiego NSZZ Policjantów Komendy Głównej Policji pismem nr ZW-2/2020 upoważnił do bezpośredniego kontaktowania się i reprezentowania wojewódzkiej organizacji związkowej NSZZ Policjantów wobec Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, Komendanta Głównego Policji oraz Dowódcy [...] - w zakresie dotyczącym [...] - członków Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów [...]: M.M. (przewodniczącego), R.R., S.S. - skarżącego, G.S. (wiceprzewodniczących).
Skarżący, 3 stycznia 2020 r. nadał w Urzędzie Pocztowym [...] 1, pismo z 2 stycznia 2020 r. skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, w którym nawiązując do złożonego przez niego odwołania, poinformował adresata, iż 30 grudnia 2019 r. otrzymał kolejny rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z 30 grudnia 2019 r., nr 4710, w myśl którego został delegowany z urzędu do czasowego pełnienia służby w Komendzie Rejonowej Policji [...] na okres od 2 stycznia 2020 r. do 30 czerwca 2020 r.
Komendant Stołeczny Policji postanowieniem z 24 lutego 2020 r., nr 33/20, działając jako wyższy przełożony dyscyplinarny w trybie art. 134i ust. 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2019 r., poz. 161 ze zm. dalej: "ustawa o Policji"), wszczął postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu, obwiniając go o to, że:
1) 2 stycznia 2020 r. naruszył dyscyplinę służbową poprzez niedopełnienie obowiązku służbowego zachowania drogi służbowej w ten sposób, że skierował bezpośrednio do Mariusza Kamińskiego Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, pismo z 2 stycznia 2020 r., z pominięciem wszystkich kolejnych przełożonych, tj. o czyn z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji (Dz. Urz. KGP, poz. 99 ze zm.);
2) 2 stycznia 2020 r., będąc zobowiązany do przestrzegania zasad etyki zawodowej polegających na kierowaniu się zasadami współżycia społecznego i postępowaniu tak, aby jego działania mogły być przykładem praworządności i prowadziły do pogłębiania społecznego zaufania do Policji oraz do rzetelnego wykonywania poleceń przełożonych i odnoszenia się do nich z szacunkiem, naruszył powyższe zasady w ten sposób, że w piśmie skierowanym bezpośrednio do Mariusza Kamińskiego, Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, zawarł treści mające na celu podważanie kompetencji mł. insp. D.D., Dowódcy Centralnego [...] do kierowania podległą mu jednostką organizacyjną Policji oraz zarzucił wymienionemu i [...] Komendantowi Głównemu Policji, okłamywanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji co do rzeczywistej kondycji Centralnego [...] tj. o czyn z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 2 i § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta " (Dz. Urz. KGP Nr 1, poz. 3).
19 marca 2020 r. skarżący został przesłuchany w charakterze obwinionego. Nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów i złożył wyjaśnienia podtrzymujące opisany w aktach stan faktyczny. Wyjaśnił, że pismo, którego dotyczą zarzuty, nie jest jednostkowym pismem skierowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Jest to ciąg korespondencji rozpoczętej 12 czerwca 2019 r. odwołaniem od rozkazu personalnego Komendanta Głównego Policji z 29 maja 2019 r., nr 1788. Odwołanie to zostało złożone drogą służbową za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji.
Skarżący wyjaśnił, że o wysłaniu pisma do Ministra zdecydował się z uwagi na fakt, iż na wcześniejsze wystąpienia otrzymywał odpowiedzi jedynie z Biura Kadr, Szkolenia i Organizacji MSWiA, a nie z komórki właściwej do bezpośredniego nadzoru nad Policją. Podał, iż pomimo poinformowania Komendanta Głównego Policji raportem z 12 listopada 2019 r. o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez Dowódcę [...] do 2 stycznia 2020 r. nie otrzymał żadnej informacji o podjęciu czynności w tej sprawie. Dodał, że pismo to porusza również kwestie innych nieprawidłowości. W ostatnim akapicie pisma skarżący zawarł zapis: "Jednocześnie jako Wiceprzewodniczący [...]" deklaruję gotowość wszelkiej współpracy z Panem Ministrem", ponieważ – jak wyjaśnił – pismo to nie było tylko i wyłącznie jego wystąpieniem, ale stanowiskiem Zarządu Terenowego NSZZP [...] do którego jest upoważniony jako Wiceprzewodniczący ZT NSZZP [...] przez Zarząd Wojewódzki NSZZP KGP. Nadmienił, że w wystąpieniach ZT NSZZP [...] ma prawo komentować sytuację służbową. W ocenie skarżącego, korespondencja taka nie podlega drodze służbowej. Na przedmiotowe wystąpienie skarżący otrzymał odpowiedź z Biura Kadr, Szkolenia i Organizacji MSWiA datowaną na 22 stycznia 2020 r. Podał, że w ostatnim akapicie ww. pisma znajdowała się informacja, że materiały w zakresie nieprawidłowości w [...] zostały przekazane do właściwego merytorycznie Departamentu Porządku Publicznego MSWiA i dopiero ta informacja była sygnałem, iż sprawa trafiła do departamentu właściwego do sprawowania nadzoru nad Policją.
W zakresie drugiego zarzutu skarżący wyjaśnił, że stwierdzenia zawarte w piśmie z 2 stycznia 2020 r., sporządzonym w jego imieniu oraz ZT NSZZP [...], wynikały z faktu aktualnego stanu jednostki oraz braku jakichkolwiek informacji o podejmowanych przedsięwzięciach zmierzających do jego naprawy.
Komendant Główny Policji postanowieniem z 28 lutego 2020 r., nr 124 przejął powyższe postępowanie dyscyplinarne do prowadzenia, a następnie postanowieniem z 4 marca 2020 r., nr 132 wyłączył się od udziału w postępowaniu i do dalszego jego prowadzenia wyznaczył nadinsp. D.D, I Zastępcę Komendanta Głównego Policji.
I Zastępca Komendanta Głównego Policji orzeczeniem z 11 sierpnia 2020 r., nr 32 uznał skarżącego winnym zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i wymierzył karę dyscypliną nagany.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, I Zastępca Komendanta Głównego Policji orzeczeniem z 23 października 2020 r., nr 42 utrzymał w mocy ww. orzeczenie.
Organ uwzględniając wskazane w orzeczeniu unormowania oraz charakter popełnionego przez funkcjonariusza czynu uznał, że zastosowany przez niego w rozstrzygnięciu wymiar kary stanowi odpowiednią reakcję na zachowanie skarżącego. Zaznaczył również, iż kara nagany wymierzona skarżącemu była najłagodniejszą z katalogu kar określonych w art. 134 ustawy o Policji.
Jak podkreślił organ, policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Przywołując brzmienie art. 58 ust. 1 ustawy o Policji, wskazał, że policjant powinien swoim postępowaniem umacniać powagę i zaufanie do pełnionych funkcji. Winien również unikać wszelkich sytuacji, które godziłyby w dobre imię Policji. Wskazując zaś na treść § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji, podał, iż policjanci i pracownicy Policji są obowiązani do zachowania drogi służbowej.
Zdaniem organu, skarżący kierując pismo w swojej sprawie osobowej bezpośrednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, tj. z pominięciem drogi służbowej, dopuścił się przewinienia dyscyplinarnego określonego w pkt 1 orzeczenia. Według organu, z tego pisma wynika wprost, iż skarżący kwestionuje działanie przełożonego właściwego w sprawach osobowych i polemizuje z nim jako funkcjonariusz, który powinien podporządkować się dyscyplinie i poleceniu przełożonego. Organ wskazał, że skarżący nie tylko podważał kompetencje Dowódcy Centralnego Pododdziału [...], ale także zarzucił mu oraz Komendantowi Głównemu Policji okłamywanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Organ uznał zatem, że skarżący dopuścił się również popełnienia przewinienia zarzucanego mu w pkt 2 orzeczenia.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.
Przywołanym na wstępie wyrokiem, WSA w Warszawie uchylił zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie z 11 sierpnia 2020 r., nr 32.
Sąd pierwszej instancji wskazał, że stan faktyczny w sprawie jest niekwestionowany przez strony. W ocenie Sądu Wojewódzkiego, kwestią wymagającą rozważenia jest ocena charakteru pisma skarżącego z 2 stycznia 2020 r., skierowanego 3 stycznia 2020 r. bezpośrednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Sąd zwrócił uwagę, że pismo to zostało podpisane przez skarżącego imieniem i nazwiskiem, ponadto, jako adres nadawcy skarżący wskazał swój adres prywatny. Jednocześnie ocenił, że nie zostało obalone twierdzenie skarżącego, że był uprawniony do ekspediowania pisma z 2 stycznia 2020 r. z tej przyczyny, że stanowiło ono replikę na pismo otrzymane od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w toku wymiany pism.
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, gdyż nieuprawnione było uznanie pisma z 2 stycznia 2020 r., jako ekspediowanego z pominięciem drogi służbowej. Według Sądu, przemawiają za tym dwie okoliczności: stanowiło ono kontynuację pism wymienianych uprzednio z Ministerstwem, mogło zostać skierowane w imieniu Zarządu Wojewódzkiego i nie wymagało zachowania drogi służbowej. Jak wskazał Sąd, brak jest podstaw do stwierdzenia, że uchybienia po stronie skarżącego mogły mieć miejsce.
Zdaniem Sądu, organ mógł przy analizie całości materiału dowodowego inaczej zinterpretować działanie skarżącego, niemniej jednak sprawa ta wymaga dalszego wyjaśnienia i wskazania z jakich powodów organ nie uznaje argumentów skarżącego za zasadne. Sąd pierwszej instancji polecił organowi, aby ponownie rozpoznając sprawę wziął pod uwagę argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku, a w szczególności rozważył: (1) charakter pisma z 2 stycznia 2020 r. jako ekspediowanego z pominięciem drogi służbowej, tj. czy jest to, jak twierdzi skarżący, ciąg dalszy innego postępowania administracyjnego w innej sprawie. Konieczne będzie wskazanie czy jako strona tamtego postępowania skarżący uprawniony był do pominięcia drogi służbowej i czy zachodziło w tym wypadku uprawnienie skarżącego do zachowania trybu administracyjnego jako strony postępowania; (2) przeprowadzenie dodatkowej czynności dowodowej w postaci wystąpienia do wszystkich Zarządów Wojewódzkich NSZZ Policjantów oraz do Zarządu Głównego NSZZP z wnioskiem o udzielenie informacji w zakresie trybu, w jakim ekspediowane są pisma przez ww. podmioty, w tym informacje o zachowaniu drogi służbowej. Sąd uznał, że przeprowadzenie tego dowodu, jest konieczne w celu jednoznacznego stwierdzenia, czy postępowanie skarżącego mogło mieścić się w ramach powszechnie przyjętej praktyki oraz czy było zgodne z regulacjami dotyczącymi wystąpień Zarządów Wojewódzkich oraz Zarządu Głównego NSZZP.
Na powyższe orzeczenie organ złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135j ust. 1 pkt 3 i art. 132 ust. 1 ustawy o Policji w zw. z § 4 ust. 1 zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji oraz § 2 i § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z dnia 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", poprzez:
a) dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego sprawy oraz dowolnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, skutkujących bezpodstawnym przyjęciem, że organ nie rozpatrzył sprawy w sposób prawidłowy, co w konsekwencji doprowadziło do uchylenia zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa orzeczenia I Zastępcy Komendanta Głównego Policji z 23 października 2020 r., nr 42 oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia z 11 sierpnia 2020 r., nr 32;
b) niedokonanie wszechstronnej i prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego oraz pierwszoinstancyjnego;
c) wadliwe uznanie, że organ naruszył w toku postępowania bliżej nieokreślone normy prawne - WSA w Warszawie nie wskazał jakich naruszeń prawa (w tym także procesowych) dopuścił się organ w toku sprawy;
d) bezpodstawne przyjęcie, iż nie ustalono w toku sprawy jaki charakter miało pismo skarżącego z 2 stycznia 2020 r., mimo iż z treści już samych zarzutów wynika wniosek przeciwny, a ponadto w toku postępowania dyscyplinarnego dokonano szczegółowej analizy i oceny danego działania funkcjonariusza i ustalono, iż skierował on korespondencję w swojej sprawie osobowej bezpośrednio do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z pominięciem drogi służbowej (dane pismo nie było złożone w toku postępowania administracyjnego - wówczas już sprawa była zawisła przed WSA w Warszawie, co także wynika z treści uzasadnienia kwestionowanego w niniejszej sprawie orzeczenia, a zatem gdyby rzeczywiście miało taki charakter to dane pismo - jako procesowe - powinno być skierowane do Sądu jeśli miało związek z daną sprawą, taka jednak sytuacja na gruncie niniejszej sprawy nie miała miejsca, także taki wniosek wprost wypływał z akt sprawy i wyjaśnień samego obwinionego, gdyż skarżący pod przedmiotowym pismem podpisał się swoim imieniem i nazwiskiem, a nie jako Wiceprzewodniczący ZT NSZZP [...] oraz wskazał swój prywatny adres);
e) pominięcie przy orzekaniu na gruncie niniejszej sprawy, że z treści korespondencji z 2 stycznia 2020 r. wprost wynikało, iż policjant dopuścił się naruszenia § 2 i § 23 załącznika do zarządzenia nr 805 Komendanta Głównego Policji z 31 grudnia 2003 r. w sprawie "Zasad etyki zawodowej policjanta", poprzez zawarcie w nim treści mających na celu podważenie kompetencji Dowódcy Centralnego [...] do kierowania podległą mu jednostką organizacyjną Policji oraz zarzucił danemu przełożonemu oraz Komendantowi Głównemu Policji okłamywanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji co do rzeczywistej kondycji Centralnego Pododdziału [...].
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z w art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, poprzez takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego, które doprowadziło do przedstawienia przez WSA w Warszawie stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w jej aktach i ustaleń dokonanych w zaskarżonym akcie administracyjnym;
3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co wyklucza możliwość prawidłowego wykonania kwestionowanego wyroku, jak również dokonania kontroli instancyjnej danego orzeczenia z uwagi na jego lakoniczność;
4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez wewnętrzną sprzeczność zapadłego na gruncie przedmiotowej sprawy wyroku, Sąd z jednej strony stwierdził, że "(...) w ocenie Sądu, zaskarżone orzeczenie zostało wydane przedwcześnie (...)" w dalszej natomiast części uzasadnienia wskazał, że "(...) za nieuprawnione należy uznanie pisma z dnia 2 stycznia 2020 r. jako ekspediowanego z pominięciem drogi służbowej. Przemawiają za tym dwie okoliczności: stanowiło ono kontynuację pism wymienionych uprzednio z Ministrem, mogło zostać skierowane w imieniu Zarządu Wojewódzkiego i nie wymagało zachowania drogi służbowej, w tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że uchybienia po stronie skarżącego mogły mieć miejsce (...)", a tym samym przesądzenie, mimo braku ku temu jakichkolwiek uprawnień i podstaw, a także wbrew dowodom zgromadzonym na gruncie niniejszej sprawy, iż skarżący nie dopuścił się popełnienia zarzucanych mu w postępowaniu przewinień dyscyplinarnych;
5. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób wykluczający kontrolę instancyjną oraz sformułowane zaleceń w sposób niejasny, nieprecyzyjny i uniemożliwiający wykonanie kwestionowanego wyroku (treść uzasadnienia wyklucza celowość wykonania zaleceń zawartych przez Sąd, z jednej strony Sąd Wojewódzki przesądził, iż skarżący nie dopuścił się popełnienia przewinień dyscyplinarnych z drugiej strony nakazał rozważenie charakteru pisma z 2 stycznia 2020 r. oraz przeprowadzenie dodatkowej czynności dowodowej w postaci wystąpienia do wszystkich Zarządów Wojewódzkich NSZZ Policjantów oraz do Zarządu Głównego NSZZP z wnioskiem o udzielenie informacji w zakresie trybu, w jakim ekspediowane są pisma przez ww. podmioty, w tym informacje o zachowaniu drogi służbowej, przy jednoczesnym przyjęciu, iż "(...) stan faktyczny w sprawie jest niekwestionowany przez strony i został szczegółowo opisany zarówno w orzeczeniu jak i skardze (...)"), a także uchylenie orzeczenia z 23 października 2020 r., nr 42 Komendanta Głównego Policji, które nie istniało w obrocie prawnym, gdyż to jego I Zastępca wydawał w sprawie dane rozstrzygnięcie.
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, w przypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Względnie, o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Jednocześnie kasator wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz o zwrot kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna w zakresie zarzutów naruszenia przepisów postępowania jest zasadna.
Uprawniony jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 141 § 4 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób niezgodny z przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a., a w szczególności poprzez jego lakoniczność i wewnętrzną sprzeczność, brak wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, jak również sformułowanie wskazań co do dalszego postępowania w sposób niejasny, nieprecyzyjny i w istocie uniemożliwiający wykonanie zaskarżonego wyroku, co mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, ponieważ motywy takiego rozstrzygnięcia są w istocie tak skonstruowane, że niemożliwym jest prześledzenie toku rozumowania Sądu i tym samym niewykonalne jest przeprowadzenie pełnej kontroli instancyjnej wyroku.
Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu faktycznego sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia. Jeżeli któregoś z wymienionych elementów uzasadnienie orzeczenia nie zawiera i na tej podstawie nie ma możliwości prawidłowego zrekonstruowania argumentacji sądu pierwszej instancji pozwalającej na kontrolę tego orzeczenia, to jest to zasadniczo istotna wada wskazująca na naruszenie przepisu postępowania, uzasadniająca uchylenie wydanego wyroku.
Ponadto naruszenie tego przepisu ma miejsce także wtedy, gdy sporządzone uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wprawdzie wszystkie elementy wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., ale jest ono wewnętrznie niespójne lub zawiera nie dające się wyjaśnić sprzeczności, innymi słowy nie pozwala na kontrolę zaskarżonego wyroku (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09). Za naruszające art. 141 § 4 p.p.s.a. należy zatem uznać uzasadnienie niepozwalające poznać i zrozumieć motywów, jakimi kierował się sąd podejmując określonej treści rozstrzygnięcie (por. wyrok NSA z 14 lipca 2020 r., II OSK 952/20). Wszelkie wątpliwości ujawnione na etapie postępowania administracyjnego powinny być bowiem właściwie i jednoznacznie zinterpretowane i wyjaśnione w uzasadnieniu wyroku z powołaniem się na konkretne przepisy prawa (por. wyrok NSA z 23 września 2010 r., II GSK 812/09).
Zgodzić się należy ze skarżącym kasacyjnie organem, że motywy zaskarżonego wyroku nie realizują celów i funkcji przypisanych uzasadnieniu jako integralnemu elementowi rozstrzygnięcia sądowego.
Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że w swoich rozważaniach Sąd pierwszej instancji pominął wyjaśnienie podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia. Przywołał wprawdzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., ale jak przyjmuje się w orzecznictwie wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie może ograniczać się tylko do stwierdzenia naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 10 kwietnia 2014 r., I GSK 554/12). Oceniając, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd powinien określić konkretnie jakie przepisy postępowania zostały złamane przez orzekające w sprawie organy oraz jaki był tego wpływ na wynik sprawy. Jak orzekł NSA w wyroku z 4 czerwca 2020 r., I GSK 306/20, i z którym to stanowiskiem należy się w pełni zgodzić, prawidłowe uzasadnienie musi polegać na wskazaniu, które przepisy oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu itp.) ustawy zostały naruszone z równoczesnym wyraźnym wskazaniem, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przytoczył różne przepisy z aktów prawnych znajdujących zastosowanie w sprawie, ale nie odniósł ich do okoliczności sprawy. Nie wiadomo zatem, które z nich i w jaki sposób zostały naruszone przez organ. A to nie pozwala ocenę prawidłowości stanowiska Sądu pierwszej instancji.
Stwierdzić także należy, że stanowisko Sądu zaprezentowane w uzasadnieniu skarżonego wyroku jest wewnętrznie sprzeczne, przez co niemożliwym jest zrekonstruowanie procesu myślowego Sądu, który doprowadził do uchylenia wydanych w sprawie orzeczeń. Zasadniczy element stanu faktycznego przedmiotowej sprawy sprowadza się w istocie do oceny charakteru pisma skarżącego kierowanego do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 2 stycznia 2020 r., gdyż od tego zależna jest ocena konieczności zachowania przez skarżącego w jego dostarczeniu drogi służbowej. Sąd, w pierwszej kolejności przyjmuje, że stan faktyczny sprawy jest niesporny. Następnie stwierdza, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane przedwcześnie, sprawa wymaga dalszego wyjaśnienia i wskazania z jakich powodów organ nie uznaje argumentów skarżącego za zasadne, aby dalej ocenić, że nieuprawnione było uznanie pisma z 2 stycznia 2020 r. jako ekspediowanego z pominięciem drogi sądowej. We wskazaniach co do dalszego postępowania nakazuje zaś organowi rozważenie charakteru pisma z 2 stycznia 2020 r. jako ekspediowanego z pominięciem drogi służbowej, tj. czy jest to, jak twierdzi skarżący, ciąg dalszy innego postępowania administracyjnego w odrębnej sprawie, a także zwrócenie się do wszystkich Zarządów Wojewódzkich NSZZ Policjantów oraz do Zarządu Głównego NSZZP z wnioskiem o udzielenie informacji w zakresie trybu, w jakim ekspediowane są pisma przez ww. podmioty, w tym informacje o zachowaniu drogi służbowej. Z jednej strony Sąd uznaje zatem, że sprawa nie została jeszcze wyjaśniona w sposób pozwalający na wydanie orzeczenia dyscyplinarnego, a z drugiej przesądza, że skarżący nie dopuścił się popełnienia zarzucanych mu czynów, skoro nie był obowiązany do zachowania drogi służbowej. Taka sprzeczność w argumentacji w istocie nie pozwala na przeprowadzenie kontroli instancyjnej, jak i czyni wykonanie wskazań zawartych w zaskarżonym wyroku niemożliwymi. Dodatkowo zauważenia wymaga, że organ przeprowadził szczegółową analizę i ocenę charakteru pisma skarżącego z 2 stycznia 2020 r. i przy tak zakreślonych wskazaniach co do dalszego postępowania nie jest jasnym co jeszcze miałby rozważać organ, który w sposób jednoznaczny stwierdził, że skarżący był obowiązany przy kierowaniu korespondencji do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do zachowania drogi służbowej, a tym samym do zachowania zasad hierarchiczności w Policji. Na tej ocenie zbudowane są wszak zarzuty przedstawione skarżącemu w przedmiotowym postępowaniu dyscyplinarnym.
Nadto zważyć należy, że Sąd uchylając zaskarżone orzeczenie wskazuje na orzeczenie wydane przez Komendanta Głównego Policji, w sytuacji gdy organ ten nie orzekał w rozpoznawanej sprawie. Orzeczenia w sprawie wydawane były przez I Zastępcę Komendanta Głównego Policji z racji na wyłączenie się z tej sprawy Komendanta Głównego Policji.
W swoich rozważaniach Sąd w jakimkolwiek zakresie nie odniósł się do przedstawionego skarżącemu zarzutu 2, obejmującego naruszenie zasad etyki zawodowej policjanta przez zawarcie w piśmie z 2 stycznia 2020 r. treści mających na celu podważenie kompetencji Dowódcy Centralnego [...] oraz zarzutów kierowanych do tego dowódcy i Komendanta Głównego Policji okłamywania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji co do rzeczywistej kondycji Centralnego [...]. Zarzut ten jest niezależny od oceny charakteru pisma z 2 stycznia 2020 r. i winien być również przedmiotem analizy Sądu zobowiązanego do oceny legalności całego orzeczenia dyscyplinarnego.
W tym stanie sprawy i wobec uznania zasadności omawianych zarzutów odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej było przedwczesne. Ponownie przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego Sąd pierwszej instancji skontroluje kompletność i prawidłowość ustaleń faktycznych sprawy i ich ocenę prawną.
Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu na rzecz organu. Skład orzekający podzielił pogląd zaprezentowany w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2008 r., I FSK 140/07 i z 21 lutego 2012 r., II GSK 51/11, że jeżeli przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny, to brak jest dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć stronę, która wniosła skargę do Sądu pierwszej instancji, kosztami postępowania kasacyjnego na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
O sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki zawartej w sentencji zaskarżonego wyroku orzeczono na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło