I SO/Wa 12/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj po rozpoznaniu w dniu 17 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. H. o wymierzenie Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi wraz z aktami sprawy postanawia: 1. wymierzyć Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie grzywnę w wysokości 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Prokuratora Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie na rzecz wnioskodawcy M. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. H. (dalej: "wnioskodawca") pismem z 8 sierpnia 2023 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o wymierzenie, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), Prokuratorowi Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie (dalej: "organ", "Prokurator") grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. Powyższy wniosek został doręczony organowi w dniu 30 sierpnia 2023 r. W odpowiedzi Prokurator wskazał, że skarga skarżącej na bezczynność prokuratora i wymierzenie organowi grzywny w oczywisty sposób jawi się jako niedopuszczalna prawnie i jest bezpodstawna. Prokuratura wykonuje zadania w zakresie ścigania przestępstw oraz stoi na straży praworządności, nie jest zatem organem administracji publicznej. Organ przywołał postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 listopada 2019 r., sygn. akt III AS/Gd 720/19 i stwierdził, że sądownictwo administracyjne nie ma żadnych kompetencji do sprawowania nadzoru, kontroli i jakiejkolwiek innej formy reakcji lub ingerencji w tok postępowań karnych, ponieważ zagadnienia te reguluje kodeks postępowania karnego i inne ustawy, które wyłączną kompetencję w tym zakresie przekazują sądom powszechnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 29 września 2023 r. ponownie wezwano organ do nadesłania skargi skarżącej. W odpowiedzi na ww. zarządzenie z 29 września 2023 r. Prokurator nadesłał wydruk skargi skarżącej i wskazał, że przedmiotem pisma jest materia regulowana Kodeksem postępowania karnego. Podkreślił ponadto, że w oparciu o przepisy tej ustawy pismo załatwiono wydaniem w dniu 29 września 2023r. postanowienia o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie 4313-1 Ds. 764.2023.IS. Postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek skarżącej. Sąd stwierdził, że skoro niedopuszczalne jest wniesienie skargi na bezczynność prokuratora w zakresie spraw rozpatrywanych w ramach postępowania karnego, to niedopuszczalne jest wymierzenie prokuratorowi grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła M. H. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 16 lipca 2024 r., sygn. akt III OZ 290/24 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. NSA wskazał, że nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, albowiem, to nie organ, lecz sąd dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności. NSA podkreślił, że wyłączną przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 p.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. w terminie przewidzianym w tym przepisie, niezależnie od tego czy działanie lub zaniechanie tego organu podlega kognicji sądów administracyjnych. Okoliczność zatem ewentualnej niedopuszczalności skargi nie ma znaczenia w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada jedynie terminowość przekazania skargi. Pismem z 26 września 2024 r. skarżąca ponownie wniosła o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za niezastosowanie się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek o wymierzenie grzywny za nieprzekazanie w terminie skargi, odpowiedzi na skargę oraz akt sprawy podlega uwzględnieniu. Zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, Sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Artykuł 55 § 1 p.p.s.a., na mocy którego złożono wniosek o wymierzenie grzywny ma na celu zdyscyplinowanie organów administracji publicznej do terminowego wykonania obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. i zapobieganie przetrzymywaniu przez nie skarg skierowanych do sądu administracyjnego. Odnosząc się na wstępie do argumentów organu zawartych w odpowiedzi na skargę, należy zauważyć, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OPS 1/23 wskazano, że dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. W konsekwencji organ, do którego złożono skargę na bezczynność w rozpoznaniu zawiadomienia jest stroną postępowania sądowego. Natomiast kwestię, czy organ ten jest podmiotem (organem w znaczeniu funkcjonalnym) obowiązanym w rozumieniu przepisów prawa do wydania decyzji administracyjnej w sprawie zainicjowanej wnioskiem/pismem strony, z uwagi na przedmiot postępowania z wniosku o ukaranie karą grzywny na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a., można rozstrzygnąć dopiero podczas rozpatrywania skargi wniesionej w sprawie. Takiej oceny nie może dokonywać podmiot, do którego skarga jest kierowana, lecz może uczynić to wyłącznie Sąd. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażano w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 lutego 2019 r. sygn. akt I OZ 105/19 stwierdził, że przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy uważa, że nie jest organem w rozumieniu ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, albo nie jest dysponentem żądanych informacji, bądź stwierdzi że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej. Już tylko samo złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Nie jest on uprawniony do dokonywania ocen zasadności skargi i żądania jej przekazania. To dopiero Sąd w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać tych ocen i ustalić, czy skarga, będąca pismem kierowanym do sądu, mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Tym samym żadna z powoływanych przez organ okoliczność nie zwalnia go z obowiązku przekazania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi wraz z odpowiedzią na skargę. Stanowisko w tym przedmiocie jest utrwalone w judykaturze (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 30 czerwca 2010 r. sygn. I OZ 495/10; 11 stycznia 2011 r. sygn. I OZ 996/10; 21 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OZ 698/13, 15 maja 2018 r. sygn. akt I OZ 454/18). Wskazać także należy, że w dniu 16 kwietnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę sygn. akt III OPS 1/23, w której stwierdzone zostało, że: dopuszczalny jest wniosek o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., w sytuacji, gdy skarga, która nie została przekazana przez ten organ do sądu administracyjnego, jest niedopuszczalna. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma na celu przymuszenie organu do nadesłania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w określonym terminie. Dopiero wymuszenie tego obowiązku daje podstawę do rozpoznania sprawy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie dopuszczalności skargi, jakkolwiek o charakterze formalnym, to jednak kończy postępowanie sądowoadministracyjne. Nie byłoby to możliwe, gdyby organ nie wypełnił swoich obowiązków z art. 54 § 1 p.p.s.a. NSA wskazał, też że nie zawsze jest oczywiste, że sprawa nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Gdyby uznać, że w sprawie wymierzenia grzywny za nieprzekazanie akt sprawy można dokonywać oceny, czy sprawa jest sprawą z zakresu administracji publicznej, to mogłoby dochodzić do sytuacji, że sąd rozpoznający sprawę wymierzenia grzywny mógłby uznać, iż nie jest to sprawa z zakresu administracji publicznej zaś sąd rozpoznający skargę mógłby wyrazić odmienny pogląd. Tym samym w ocenie Sądu argumenty organu dotyczące odrzucenia wniosku o wymierzenie grzywny, w związku ze stwierdzeniem organu, że skarga jest niedopuszczalna nie mogą odnieść skutku. Przechodząc zatem do oceny zasadności wniosku o wymierzenie organowi grzywny, zauważyć należy, że miało miejsce niezastosowanie się organu do obowiązku określonego w art. 54 § 2 p.p.s.a. Skarga strony na bezczynność organu, została wniesiona do organu w dniu 20 czerwca 2023 r. Organ zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I wzywany był do nadesłania skargi oraz wyjaśnienia czy skarga znajduje się w Prokuraturze. Przy piśmie z 19 października 2023 r. organ nadesłał wydruk z systemu skargi skarżącej oraz wskazał, że skarga ta skierowana była do Prokuratury Regionalnej w Warszawie i Rzecznika Dyscyplinarnego Prokuratora Generalnego, a nie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i została ona rozpoznana zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 kwietnia 2016 r. – Regulaminu wewnętrznego urzędowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury. Należy zauważyć, że nadesłany przez organ w załączeniu do ww. pisma z 19 października 2023 r. wydruk skargi (k. 33) oraz kserokopia skargi (k. 2) nadesłana przez skarżącą w załączeniu do wniosku o wymierzenie organowi grzywny to ta sama skarga, z treści której wynika, że została skierowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prokuratury Rejonowej Warszawa-Śródmieście w Warszawie, a nie jak wyżej tłumaczył organ. Prokurator oryginału skargi nie przekazał do dnia dzisiejszego. Uznać zatem należy, że organ nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy wyjaśnić, że zakreślenie przez ustawodawcę ram czasowych dopełnienia czynności przewidzianych w art. 55 § 2 p.p.s.a. stanowi odrębny, choć związany z pozostałymi powinnościami wskazanymi w tym przepisie, obowiązek działania organu administracji publicznej, który wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie. Wprawdzie potencjalne przekroczenie terminu nie spowoduje bezskuteczności dokonanej czynności, ale ma ono kluczowe znaczenie z punktu widzenia art. 55 § 1 p.p.s.a. i określonego tam przedmiotu postępowania o wymierzenie grzywny (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 996/10, opubl.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe Sąd uznał wniosek skarżącej za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 100 zł. Określając wysokość grzywny Sąd miał na uwadze treść wniosku i okoliczności sprawy, w której organ błędnie uznał, że skarga skarżącej skierowana jest do niego. Przedstawiona przez organ argumentacja nie usprawiedliwia niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku przekazania skargi Sądowi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.