I GSK 1082/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-01-29
Skład orzekający: Joanna Salachna, Piotr Pietrasz, Beata Sobocha-Holc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest zobowiązany do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu na podstawie zgłoszonego przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku, zgodnie z art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z art. 35 § 1 tej ustawy, powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego z urzędu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu. Sąd stwierdził, że organy administracyjne błędnie zinterpretowały przepisy, odmawiając zawieszenia postępowania egzekucyjnego, co stanowiło podstawę do uchylenia zaskarżonych postanowień i wyroku sądu pierwszej instancji.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie ZUS odmawiające zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące m.in. braku podstaw do prowadzenia egzekucji i nieprawidłowego niezawieszenia postępowania egzekucyjnego mimo zgłoszenia zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego poprzez nieuchylenie postanowień odmawiających zawieszenia postępowania egzekucyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oraz zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie i poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Krakowie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 548/20 w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 14 kwietnia 2020 r. nr 1201-IE.711.2.52.2020.3.JB w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Krakowie z dnia 20 stycznia 2020 r. nr 180200/71/426/2020-RED-BK.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z 9 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Kr 548/20 oddalił skargę A. R. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: organ) z 14 kwietnia 2020 r., nr 1201-IE.711.2.52.2020.3.JB w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wszczął przeciwko zobowiązanemu postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...].10.2019 r., znak: od [...] do [...] obejmujących zaległości z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne.
Zobowiązany skargą "na zawiadomienie o zajęciu świadczeń emerytalnych z dnia 7.10.2019 r., znak ZAS18021900382-2 (...)" wniósł o uchylenie dokonanych zajęć, zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu "(...) prawomocnego rozstrzygnięcia niniejszej skargi (...)" i zwrot kwot potrąconych w wyniku dokonanych zajęcia. Ponadto, zobowiązany złożył skargę czynność egzekucyjną oraz wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, które było przedmiotem postępowania przed Sądem I instancji w niniejszej sprawie.
Postanowieniem z 20 stycznia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Oddział w Krakowie (dalej: ZUS) odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, na które to postanowienie skarżący wniósł zażalenie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z 14 kwietnia 2020 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Rozpoznając zażalenie organ wskazał, że podziela stanowisko ZUS i stwierdził, iż w ramach niniejszego postępowania egzekucyjnego nie zaszła żadna z okoliczności obligujących organ I instancji do zawieszenia postępowania. Zauważył również, że zobowiązany inicjuje postępowania zażaleniowe w ramach prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego wnosząc różne środki zaskarżenia, a na ich uzasadnienie przywołuje te same argumenty.
W skardze do WSA w Krakowie skarżący podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wnosząc między innymi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zawieszenie postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie.
Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że powoływana przez skarżącego okoliczność, polegająca na nie zastosowaniu się w jego ocenie przez ZUS do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2017 roku oraz postanowienia Dyrektora Administracji Izby Skarbowej z 23 kwietnia 2018 r., nie mieści się w przesłankach zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, w której zaskarżył orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) poprzez nieuchylenie przez WSA w Krakowie postanowienia organu II instancji z dnia 14 kwietnia 2020 roku, nr 1201-IE.711.2.52.2020.3.JB oraz postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 20 stycznia 2020 r., nr 180200/71/426/2020-RED-BK w sprawie wniesionych zarzutów do postępowania egzekucyjnego – odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy przez uznanie, że brak jest podstaw i przesłanek do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy w aktach sprawy nie ma żadnych informacji, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie zostało zawieszone z urzędu, a powinno zostać zawieszone z urzędu, z uwagi na skuteczne złożenie przez skarżącego zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego;
2. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie przez WSA błędnego postanowienia organu odmawiającego zawieszenia postępowania, będącego wynikiem niezbadania z urzędu dopuszczalności egzekucji prowadzonej przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, podczas gdy brak w aktach sprawy sądowoadministracyjnej prawomocnej decyzji z dnia 21 lipca 2017 r., znak 180271DZPDZ17/000984 będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, co prowadzi do wniosku, że postępowanie egzekucyjne nie mogło zostać wszczęte powinno zostać zawieszone do czasu rozpoznania zarzutów skarżącego, co nie zostało uczynione;
3. art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. w zw. art. 34 § 1a w zw. z art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuchylenie przez WSA rzeczonego postanowienia z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że zgłoszony przez skarżącego zarzut nieistnienia obowiązku, nie ma wpływu na zawieszenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy WSA prawidłowo przyjął, że organ nie mógł zawiesić postępowania egzekucyjnego na wniosek strony, to jednak zostały ziszczone przesłanki do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z urzędu.
4. art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi, pomimo tego, że organy orzekające w sprawie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania egzekucyjnego a to art. 29 § 1 w zw. z art. 35 § 1 u.p.e.a. przejawiające się niezawieszeniem postępowania egzekucyjnego, w sytuacji gdy w skonkretyzowanym staniem faktycznym postępowanie to winno być zawieszone;
5. art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i § 3 u.p.e.a. polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu postanowienia organu II instancji, pomimo, iż postanowienie to zostało wydane w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co skutkowało niewskazaniem w uzasadnieniu postanowienia dowodów, na jakich organ oparł ustalenia faktyczne sprawy;
6. art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 9 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. polegające na oddaleniu, zamiast uwzględnieniu skargi, a w konsekwencji nieuchyleniu postanowienia organu II instancji, naruszające tym samym słuszny interes skarżącego. Tym samym rozpatrzenie sprawy na podstawie niepełnego i wybiórczego materiału dowodowego, zaniechanie odniesienia się, co do okoliczności podnoszonych przez skarżącego, tj. faktycznego nieprowadzenia działalności gospodarczej, a tym samym braku zobowiązania do opłacania składek ubezpieczeniowych, brak ustalenia czy decyzja z dnia 24 czerwca 2011 r., znak 180200/40/611/2011/US/Orz dotycząca podlegania ubezpieczeniom jest decyzją prawomocną, w sytuacji gdy została ona dopiero wysłana przez ZUS Oddział w Krakowie do skarżącego po upływie sześciu lat od daty jej wydania wraz z pismem przewodnim z dnia 11 września 2017 roku, a według informacji uzyskanych od skarżącego została ona zaskarżona do Sądu Okręgowego w Krakowie, a co się z tym wiąże brak było podstawy do wydania przez ZUS Oddział w Krakowie decyzji określającej wysokość i rodzaj należności składkowych w dniu 21 lipca 2017 r., znak 180271DZPDZ17/000984 będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, w sytuacji gdy decyzja ta również została zaskarżona przez skarżącego do Sądu Okręgowego w Krakowie. Brak informacji jakiego okresu dotyczy postępowanie egzekucyjne, wskazane zostały jedynie numery tytułów wykonawczych. Brak informacji o dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Brak w aktach sprawy prawomocnej decyzji z dnia 21 lipca 2017 r., znak 180271DZPDZ17/000984. Brak jakiejkolwiek dokumentacji dotyczącej rozpoznania przez organ zarzutów podnoszonych przez skarżącego, a dotyczących prowadzonego przez organ postępowania egzekucyjnego, w tym brak informacji o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z urzędu do czasu rozpoznania zarzutów podnoszonych przez skarżącego i przez to rozstrzygnięcie sprawy na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego. Podczas gdy z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS w Krakowie prowadził i prowadzi postępowanie egzekucyjne, w sytuacji gdy zgłoszenie przez skarżącego - zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie nieistnienia obowiązku, zawiesza z urzędu z mocy prawa postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu;
7. art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 73 § 2 k.p.a. polegające na oddaleniu zamiast uwzględnieniu skargi, naruszając tym samym słuszny interes skarżącego poprzez nieuwzględnienie faktu, że strona była pozbawiona czynnego udziału w postępowaniach administracyjnych i pozbawiona możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów w sprawie dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym, co zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 24 czerwca 2011 r., znak 180200/40/611/2011/US/Orz, doręczonej pod koniec 2017 roku wraz z pismem przewodnim ZUS Oddział w Krakowie z dnia 11 września 2017 roku oraz przedwczesnym wydaniem decyzji w sprawie określenia wysokości i rodzaju należności składkowych w dniu 21 lipca 2017 r., znak 180271DZPDZ17/000984. Na tej podstawie wystawiono tytuły wykonawcze, w sytuacji gdy brak było podstaw do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania składkowego albowiem skarżący zaskarżył decyzję dotyczącą ustalenia podlegania ubezpieczeniom składkowym, a co wiąże się z tym, że brak było prawomocnej decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w 2019 roku i tym samym po zgłoszeniu przez skarżącego zarzutów do postępowania egzekucyjnego organ winien postępowanie egzekucyjne zawiesić z urzędu, czego nie uczynił;
8. art. 45 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 90 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 122 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym, zamiast na rozprawie w postępowaniu zwykłym, w sytuacji gdy w sprawie nie było dostatecznego materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy, co sprawiało iż konieczny był czynny udział skarżącego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w tym uczestnictwo na rozprawie, złożenie wyjaśnień, wniosków dowodowych, w tym konieczność zobowiązania organu do przedłożenia całości akt sprawy dotyczącej prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu [...] października 2019 roku, w tym konieczne zobowiązanie organu do przedłożenia prawomocnej decyzji określającej podstawę i wysokość zobowiązania z tytułu należnych składek ubezpieczeniowych z dnia 21 lipca 2017 roku.
W związku z powyższymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wniesiono również o zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów udzielonej stronie skarżącej pomocy prawnej z urzędu w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna, pomimo nieskuteczności części jej zarzutów, dlatego też zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania – określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. – jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami.
Wstępnie przypomnieć należy, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona zgodnie z wymogami określonymi w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Dlatego wprowadzony został obowiązek sporządzania skargi kasacyjnej przez osoby mające odpowiednie przygotowanie zawodowe. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacyjnych i ich należyte uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny mocą art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zatem zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny nie może również modyfikować zgłoszonych zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnienia pod kątem okoliczności danej sprawy. Musi bazować na zarzutach i ich uzasadnieniu sformułowanym przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpatrywanej sprawie skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób nieuwzględniający wszystkich odnoszących się do niej wymogów. Wskazać przede wszystkim należy, że skarżący kasacyjnie formułując w petitum skargi kasacyjnej osiem zarzutów naruszenia przepisów postępowania – wskazując w ramach każdego z nich naruszone jego zdaniem przepisy – w ich uzasadnieniu merytorycznym (tj. nieobejmującym relacji z dotychczasowego przebiegu postępowania, zawartym na s. 5 - 6), odnoszącym się do całości podstaw kasacyjnych przedstawił tylko częściowo uzasadnienie stanowiące rozwinięcie zgłoszonych zarzutów natury procesowej, wprost przywołując i argumentując naruszenia wyłącznie niektórych ze wskazanych w ramach tej podstawy kasacyjnej przepisów prawa (art. 56 § 1 pkt 5, art. 29 § 1 i § 2, art. 35 § 1 u.p.e.a.).
Niezależnie od wskazanych mankamentów rozpoznawanej skargi kasacyjnej stwierdzić trzeba, że w praktyce orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego nie dochodzi do automatycznego dyskwalifikowania skarg kasacyjnych w sytuacji gdy zarzuty kasacyjne nie w pełni spełniają wymogi konstrukcyjne określone w art. 176 p.p.s.a (uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09; dostępna na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.; dalej powoływane orzeczenia tamże). NSA nie może jednak zasadniczo we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2015 r., II GSK 2140/13), chyba że umożliwia to powołana choćby niedoskonale podstawa prawna, a wadliwość zarzutu jest możliwa do usunięcia poprzez analizę argumentacji uzasadnienia środka odwoławczego (por. wyrok NSA z 22 sierpnia 2012 r., I FSK 1679/11). Do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednakże wyciąganie z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej przytoczonych tam zarzutów i wiązanie ich z powołanymi tam przepisami w celu uzupełnienia wskazanej w petitum skargi kasacyjnej podstawy kasacyjnej (por. wyrok NSA z 13 listopada 2007 r., I FSK 1448/06). Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że nie ma on obowiązku formułowania za stronę zarzutów kasacyjnych na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, ani też zastępować autora skargi kasacyjnej w zakresie uzasadnienia zarzutów. Istotne jest oddzielenie podstawy kasacyjnej od jej uzasadnienia, które jest niezbędnym elementem skargi kasacyjnej (zob. np. wyroki NSA z 19 marca 2014 r., II GSK 16/13 i z 17 lutego 2015 r., II OSK 1695/13).
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny dokonał rozpoznania zarzutów w zakresie w jakim umożliwia to ich uzasadnienie.
W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że sprawa niniejsza dotyczy wyłącznie zawieszenia postępowania egzekucyjnego (ziszczenia się warunku zawieszenia, o którym mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), zatem skuteczne nie mogły być zarzuty, które wykraczają poza przedmiot tej sprawy, tj. zarzuty, w ramach których podnoszone są kwestie odnoszące się do kwestionowania samego istnienia obowiązku czy też badania dopuszczalności egzekucji (zarzut 2, 6 i 7). Naczelny Sąd Administracyjny nie będzie się do nich odnosił.
Niezasadny jest zarzut sformułowany w pkt 8 petitum skargi kasacyjnej, w ramach którego podniesiono, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie, co uniemożliwiło m.in. złożenie wniosków dowodowych. Naczelny Sad Administracyjny, niezależnie od braków wymaganego uzasadnienia w tym względzie wskazuje, że zgodnie z art. 119 pkt 3 oraz art. 120 p.p.s.a., jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. I w takim też trybie - zgodnie z przywołanymi regulacjami - sprawa została rozpoznana przez Sąd I instancji.
Istota sporu w sprawie sprowadza się do prawidłowości ustalenia czy zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania. W tej mierze Sąd I instancji wskazał, że wniosek dłużnika o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie może sam w sobie uzasadniać zawieszenia tego postępowania, a może jedynie być dla organu egzekucyjnego źródłem informacji o wystąpieniu okoliczności dającej podstawę do zawieszenia postępowania, o której mowa w art. 56 § 1 pkt 1, 3 lub 5 u.p.e.a. WSA stwierdzając, że w sprawie nie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania i ta właśnie okoliczność była podstawową przesłanką nieuwzględnienia skargi, wskazał m.in., że powołana przez skarżącego okoliczność nie stanowi "innego przypadku" przewidzianego w ustawach, o którym mowa jest w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Przesłanka ta odwołuje się bowiem do "innych przypadków przewidzianych w ustawach". Dotyczy to jednak takich sytuacji, gdy przepis innej ustawy zobowiązuje bądź upoważnia organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania. Zatem tylko ustawa może określać inne niż zawarte w art. 56 § 1 pkt 1-4 u.p.e.a. podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazane podstawy mają charakter listy zamkniętej, a podniesiony przez skarżącego fakt toczącego się postępowania egzekucyjnego i podniesionych w jego trakcie zarzutów nie mieści się w zamkniętym katalogu przesłanek, przewidzianych w art. 56 § 1 pkt 1 – 5 u.p.e.a.
Zgodnie z dyspozycją art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Rację należy przyznać Sądowi I instancji, że wniosek zobowiązanego nie może sam w sobie uzasadniać zawieszenia postępowania. Niemniej jednak organ powinien ocenić czy w sprawie nie zaistniały ustawowe przesłanki jego zawieszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że przywołany przepis stanowi o przypadkach przewidzianych w ustawach, a zatem chodzi o przypadki ustalone w przepisach jakiejkolwiek ustawy, w tym samej u.p.e.a. - a nie jak twierdzi WSA, że dotyczy to przepisów innej ustawy.
Należy zauważyć, że zgodnie z dyspozycją art. 35 § 1 u.p.e.a. - w brzmieniu obowiązującym w datach wydawania postanowienia przez organ I oraz II instancji: zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wskazać trzeba, że organ II instancji rozpoznając wniesione przez skarżącego zażalenie wprost wskazał m.in., że "argumenty przytoczone przez zobowiązanego w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie Dyrektora O/ZUS (...) są nieadekwatne [do] zgłoszonego żądania. Okoliczności powołane przez skarżącego mające świadczyć (...) o zasadności zawieszenia postępowania egzekucyjnego dotyczą zarzutu nieistnienia obowiązku (...), a zatem nie mogą być rozpatrzone w trybie art. 56 upea" (s. 2-3 wskazanego postanowienia). Organ I instancji zaś, w utrzymanym w mocy postanowieniu, przedstawił przesłanki zawieszenia określone w art. 56 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że żadna z nich nie zachodzi. W tym wskazał, że wierzyciel nie wystąpił z żądaniem zawieszenia postępowania, ani też nie dopatrzył się istnienia ważnego interesu publicznego jak i zobowiązanego w zawieszeniu postępowania.
Przyjmując (skądinąd tak jak uczynił to organ II instancji), że skarżący dokonał zgłoszenia zarzutu nieistnienia obowiązku przewidziane w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ zobowiązany był do zastosowania art. 35 § 1 u.p.e.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że akta administracyjne sprawy (zawarte w 2 tomach) są niepełne. Informacje własne organu I instancji o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych czy stanie należności nie mogą zastępować istotnej dla sprawy dokumentacji, jak np. w zakresie tytułów wykonawczych, zawiadomień o zajęciu świadczeń i ich doręczeń. W sprawie wyłącznie z treści wydanych przez organy postanowień wynika jakich tytułów wykonawczych dotyczy prowadzone postępowanie.
Organ prowadząc postępowanie uzupełni w niezbędnym do rozpoznania sprawy zakresie akta administracyjne oraz podejmie rozstrzygnięcie w oparciu o znajdujące w sprawie zastosowanie przepisy prawa.
Mając na uwadze zasadność zgłoszonych zarzutów odnoszących się do przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego, skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie co skutkowało - na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. - uchyleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku oraz uchyleniem zaskarżonego do WSA postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającego go postanowienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło