III SA/Łd 677/24
WyrokWSA w Łodzi2025-02-05
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Anna Dębowska, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 była zasadna w sytuacji, gdy organ stwierdził, że strona wraz z powiązanymi podmiotami sztucznie stworzyła warunki do uzyskania nienależnych świadczeń?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ prawidłowo ustalił, iż skarżąca spółka wraz z powiązanymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki wymagane do uzyskania płatności w sprzeczności z celami systemu wsparcia. W konsekwencji odmowa przyznania płatności była zgodna z prawem, gdyż działanie stron miało na celu obejście przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2021, deklarując grunty rolne o powierzchni 65,13 ha. Organ odmówił przyznania płatności, uznając, że spółka wraz z powiązanymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki do uzyskania nienależnych świadczeń, dzieląc gospodarstwo na kilka podmiotów w celu obejścia limitów płatności. Spółka podniosła zarzuty dotyczące błędnej oceny dowodów i naruszenia przepisów, jednak nie wykazała prowadzenia samodzielnej działalności rolniczej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 5 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2025 roku sprawy ze skargi Grupy [...] "Ł" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na decyzję Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 1 lipca 2024 roku nr 236/2024 w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021 oddala skargę.
Decyzją z 1 lipca 2024 r., nr 236/2024 Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy z 12 marca 2024 r., nr 0082-2024-001613 w przedmiocie odmowy przyznania A. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r.
Jak wynika z akt sprawy, 15 czerwca 2021 r., strona złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2021, tj. jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie oraz płatności dodatkowej, deklarując grunty rolne o łącznej powierzchni 65,13 ha.
W odpowiedzi na wezwanie z 9 czerwca 2022 r. do złożenia wyjaśnień, dokumentów i innych dowodów potwierdzających spełnienie przez wnioskodawcę definicji wynikających z art. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013, strona 1 lipca 2022 r. złożyła pismo, w którym poinformowała, że materiał siewny pochodził z prowadzonego przez nią gospodarstwa, przedstawiła wykaz numerów ksiąg wieczystych w celu potwierdzenia prawa użytkowania działek wskazanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2021 i załączyła kopię faktury VAT 10/12/2021 z 15 grudnia 2021 r. za usługę rolniczą na kwotę 2 268 zł brutto.
Na wyznaczoną 31 października 2023 r. rozprawę administracyjną strona nie stawiła się. 29 listopada 2023 r. złożyła pismo, w którym oświadczyła, że spółka sama prowadzi gospodarstwo rolne, osobiście i zgodnie z wszelką kulturą rolną i wszelkimi wymogami ochrony środowiska, a na potwierdzenie powyższych okoliczności przedstawiła certyfikat nr 1025 21 z 2 października 2021 r.
Postanowieniem z 2 marca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy dołączył do akt niniejszej sprawy, akta spraw z postępowań o wskazanych numerach oraz dokumenty w postaci zapisów cyfrowych i papierowych akt rejestrowych spółki.
Decyzją z 12 marca 2024 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy odmówił przyznania spółce jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie i płatności redystrybucyjnej na 2021 r. przyjmując, że działania skarżącej w zadeklarowanym osobiście gospodarstwie oraz w ramach innych powiązanych podmiotów, pozwalają uznać, że w przedmiotowej sprawie doszło do stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony złożył odwołanie, w którym podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na wywiedzeniu z dowodów wniosków z nich niewynikających, że strona oraz "podmioty powiązane", wymienione w decyzji stanowią jedno gospodarstwo rolne mimo, że ww. podmioty prowadzą odmienną działalność rolną, posiadają różne adresy prowadzenia działalności, różne numery rachunków bankowych, prowadzą odrębną rachunkowość, składają sprawozdania finansowe; błędnym uznaniu, że wystarczające do uznania jednostki za jedno gospodarstwo rolne jest fakt zarządzania przez to samo kierownictwo, nawet przy odrębnych środkach produkcji, wyposażenia, nieruchomości; pominięciu pomimo istnienia powiązań osobowych, że skład osobowy każdej ze spółek jest odmienny, a udziały posiadają również inne, niepowiązane osoby; błędnym uznaniu, że przedmiot działalności każdej ze spółek jest tożsamy mimo, że z ogólnodostępnych sprawozdań finansowych złożonych w KRS wynika, że mimo zbliżonych PKD wskazanych w umowach spółek, przedmiot działalności każdego z podmiotów jest odmienny; błędnym uznaniu, że celem zakładania spółek i innych podmiotów wymienionych w decyzji było uzyskanie wyższych płatności (przesłanka subiektywna)
co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że strona wraz z innymi podmiotami wymienionymi w decyzji stworzyła sztuczne warunki celem uzyskania nienależnych świadczeń;
2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, polegającego na pominięciu wyjaśnień podmiotów wymienionych w treści decyzji (zawartych m.in. w piśmie spółki A. z 21 lutego 2024 r., piśmie spółki B. z 22 lutego 2024 r. oraz piśmie spółki C. z 23 lutego 2024 r.), zgodnie z którymi spółki prowadzą odrębne gospodarstwa rolne, posiadają własny materiał siewny i sprzęt do uprawy posiadanych gruntów, samodzielnie decydując m.in. o rodzaju upraw, sposobie wykorzystania płodów; zaniechaniu ustalenia, czy strona faktycznie władała gruntami, które objęte zostały wnioskiem o przyznanie płatności; co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że strona wraz z innymi podmiotami wymienionymi w decyzji faktycznie tworzyła jedno gospodarstwo rolne, podzielone sztucznie celem uzyskania świadczeń w wyższej wysokości.
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz.UE.L. 312 z 23 grudnia 1995 r., str. 1) w zw. z art. 60 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.Urz.UE.L.347 z 20.12.2013, str. 549, ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że strona stworzyła sztuczne warunki celem otrzymania nienależnych płatności, w sytuacji gdy strona we własnym imieniu i na własny rachunek prowadziła działalność rolną, a wszystkie pozostałe podmioty prowadziły odrębne od strony gospodarstwa rolne i samodzielnie nimi zarządzały, a celem ich działania nie było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia;
2) art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że w przypadku postawienia stronie zarzutu stworzenia sztucznych warunków gospodarowania, to na stronie spoczywał ciężar udowodnienia, że takich warunków nie stworzyła, podczas gdy to organ powinien udowodnić, że zamiarem strony było stworzenie "sztucznych warunków " celem otrzymania nienależnych płatności;
3) art. 336 k.c. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że posiadanie gruntów powinno mieć charakter trwały, podczas gdy władztwo faktyczne musi być stanem trwającym przez czas adekwatny do sposobu użytkowania, z którym wiąże się prawo do uzyskania płatności, co doprowadziło do błędnego uznania, że strona oraz inne podmioty wymienione w decyzji w sposób swobodny przekazywały miedzy sobą grunty, co świadczyć ma o stworzeniu przez ww. podmioty sztucznych warunków celem uzyskania nienależnych płatności.
wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Pełnomocnik wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: protokołów z kontroli gospodarstw rolnych na okoliczność prowadzenia przez spółki: Grupę Producentów "C.", Grupę Producentów [...] "A.", Grupę Producentów Owoców i Warzyw "D." odrębnych działalności gospodarczych; pism spółki "A." z 21 lutego 2024 r. spółki "B." z 22 lutego 2024 r. i spółki "C." z 23 lutego 2024 r. na okoliczność prowadzenia przez ww. spółki odrębnych działalności gospodarczych; sprawozdań finansowych ww. spółek, przesłuchanie w charakterze świadków: L.W., M.P., Z.W., K.W., Ł.W. i W.W. oraz strony na okoliczność prowadzenia przez spółki odrębnych działalności rolnych, braku zamiaru uzyskania nienależnych płatności przez stworzenie sztucznych warunków posiadania gruntów, objętych wnioskiem o przyznanie płatności.
Wskazaną na wstępie decyzją z 1 lipca 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że organ I instancji prawidłowo ustalił, że A. Spółka z o.o., jak wynika z danych zawartych w KRS (nr: [...]) powstała 26 kwietnia 2013 r., została zarejestrowana w KRS 28 sierpnia 2013 r., a siedziba spółki mieści się pod adresem: Ł. 63D, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), posiadał 148 udziałów, K.W. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 148 udziałów, W.J.W. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 148 udziałów, Z.S.W. od 28 sierpnia 2013 r. do 30 stycznia 2017 r., posiadający do 74 udziały, D.P. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 74 udziały na zasadach wspólności ustawowej ze S.P., S.P. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 74 udziały na zasadach wspólności ustawowej z D.P., P.M. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 74 udziały, J.M.B. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 74 udziały na zasadach wspólności ustawowej z C.B., C.J.B. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 74 udziały na zasadach wspólności ustawowej z J.B., E.B.W. od 30 stycznia 2017 r. do chwili obecnej, posiadająca 74 udziały.
W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: A.T. - od 28 sierpnia 2013 r. do 23 maja 2017 r., M.P. - od 23 maja 2017 r. do 3 czerwca 2024 r., E.A.S. - od 3 czerwca 2024 r. do chwili obecnej. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. - od 28 sierpnia 2013 r. do 3 czerwca 2024 r. (zgodnie z danymi zawartymi w KRS). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, W.J.W. - od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej, S.P. od 28 sierpnia 2013 r. do chwili obecnej.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2014, 2020 - 2023 - o przyznanie płatności ONW, w latach 2014 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Na podstawie analizy akt postępowań dołączonych do akt niniejszej sprawy postanowieniem z 2 marca 2024 r. organ ustalił, że Grupa Producentów "C." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 29 marca 2002 r., pod nr KRS [...], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Ł. 63B, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.M.G. od 29 marca 2002 r. do chwili obecnej, posiadająca 240 udziałów, M.J.W. od 29 marca 2002 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), posiadał 240 udziałów, Z.S.W. od 29 marca 2002 r. do chwili obecnej, posiadający do 240 udziałów do 30 kwietnia 2010 r., a od 30 kwietnia 2010 r. - 120 udziały, K.W. (do zmiany z 30 kwietnia 2010 r. K.Wx.), od 29 marca 2002 r. do chwili obecnej, posiadająca 120 udziały, H.Z.P. od 29 marca 2002 r. do 30 kwietnia 2010 r., posiadająca 120 udziały, Z.M.P. od 30 kwietnia 2010 r. do chwili obecnej, posiadający 120 udziały, W.J.W. - od 30 kwietnia 2010 r. do chwili obecnej, posiadający 120 udziały.
W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: M.M.G. - od 29 marca 2002 r. do 30 kwietnia 2010 r., M.J.W. - od 30 kwietnia 2010 r. do 17 marca 2021 r., H.S. - od 17 marca 2021 r. do chwili obecnej. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. - od 17 marca 2021 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: J.F.O. - od 29 marca 2002 r. do 6 kwietnia 2017 r., S.P. - od 29 marca 2002 r. do chwili obecnej, K.Wx. (W.) - od 29 marca 2002 r. do 6 kwietnia 2017 r. i P.M. - od 6 kwietnia 2017 r. do chwili obecnej.
Spółka w latach 2008 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW, w latach 2009 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Grupa Producentów [...] "D." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 13 listopada 2013 r., pod nr KRS [...], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Dx 24A, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), posiadał 320 udziałów, W.J.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 320 udziały, K.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 320 udziałów, Ł.D.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 320 udziałów, Z.S.W. od 19 listopada 2013 r. do 24 października 2016 r., posiadający 160 udziałów, L.W od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 160 udziałów, P.M.G. od 24 października 2016 r. do chwili obecnej, posiadający 160 udziałów.
W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: A.T. - od 19 listopada 2013 r. do 1 sierpnia 2017 r., K.R. - od 1 sierpnia 2017 r. do 20 stycznia 2021 r. i L.W. - od 20 stycznia 2021 r. do chwili obecnej. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W. - od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, W.J.W. od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej, M.M.G. - od 19 listopada 2013 r. do chwili obecnej.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ONW, w latach 2013 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Grupa Producentów [...] "B." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 20 września 2013 r. pod nr KRS [....], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Dx. 24A, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. od 20 września 2013 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), posiadał 160 udziałów, K.W. od 20 września 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 160 udziałów, W.J.W. od 20 września 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 160 udziałów, Z.S.W. od 20 września 2013 r. do 24 stycznia 2017 r., posiadający do 80 udziałów, Ł.D.W. od 20 września 2013 r. do chwili obecnej, posiadający 160 udziałów, M.M.G. - od 20 września 2013 r. do chwili obecnej, posiadająca 80 udziałów, M.M. od 24 stycznia 2017 r. do chwili obecnej, posiadający 80 udziałów.
W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: P.S.T.- od 20 września 2013 r. do 18 kwietnia 2019 r., H.S. - od 30 listopada 2020 r. do chwili obecnej. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. - od 20 września 2013 r. do chwili obecnej (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W. - od 20 września 2013 r. do chwili obecnej, Ł.D.W. - od 20 września 2013 r. do chwili obecnej i W.J.W. - od 20 września 2013 r. do chwili obecnej.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2014 - 2016, 2020 - 2023 o przyznanie płatności ONW, w latach 2014 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.
M.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r., za zgodą współmałżonka – K.W. Do 5 listopada 2020 r. adresem zamieszkania były: Dr. 8, [...] Dx., od 6 listopada 2020 r. – S.[...], [...] G. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2018, 2020 - 2022, płatności ONW w latach 2020 - 2022, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2008 – 2017 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2022. Jak ustalono, M.W. zmarł 29 października 2022 r.
K.W. uzyskała nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r. za zgodą współmałżonka – M.W. Adresem zamieszkania są: Dr. 8, [...] Dx. Składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2018, 2020 - 2023, płatności ONW w latach 2013, 2015 - 2018, 2020 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2009 – 2018 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2023.
Ł.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 26 maja 2011 r. Do 14 października 2020 r. adresem zamieszkania było Ł. 63B, [...] Dx., od 15 października 2020 r. – P. 5, [...] G., adres do korespondencji to Dr. 8, [...] Dx. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2011 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2012-2016 i płatności ekologicznych w latach 2017, 2020 - 2023.
Z.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r. za zgodą współmałżonka – E.W. Do 14 października 2020 r. adresem zamieszkania były Dr. 8, [...] Dx., od 15 października 2020 r. – M. 19, [...] G., adres do korespondencji to Dr. 8, [...] Dx. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2023, płatności ONW w latach 2013 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2008 – 2017 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2023.
Na podstawie analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ ustalił, że o płatności w roku 2021, jak i w latach wcześniejszych występowali zarówno odrębnie sami udziałowcy ww. spółek, jak również spółki, których udziały skupione są głównie w ich rękach oraz osób im bliskich (jak to miało miejsce w przypadku spółki "A.", w której udziały Z.W. przejęła żona – E.W). Wszystkie wskazane podmioty - udziałowcy składający wnioski we własnym imieniu, jak i w imieniu spółki wnioskowały o przyznanie tych samych płatności, którymi w roku 2021 były płatności obszarowe, płatności ONW (których przyznanie jest warunkowane wyznaczeniem na danym gruncie obszaru ONW) i płatności ekologiczne (za wyjątkiem spółki "B."). Organ I instancji zwrócił również uwagę na fakt, że osoby z rodziny W. pełnią również znaczące funkcje w organach spółek. Wiceprezesem zarządu w trzech spółkach był M.W., a w radach nadzorczych spółek zasiadają: K.W., Ł.W. oraz W.W. - ojciec K.W. Ponadto siedziby wszystkich spółek położone są na terenie gminy Dx., a udziałowców na terenie gminy Dx. i G.
Wszystkie spółki prowadzą również bardzo podobną działalność. Z danych zawartych w KRS wynika, że przedmiotem działalności spółek: Grupy Producentów [...] "A," Sp. z o. o. i Grupy Producentów "C." Sp. z o. o. jest m.in. uprawa zbóż, pozostałe uprawy rolne, inne niż wieloletnie, sprzedaż hurtowa zboża, nasion i pasz dla zwierząt, działalność usługowa wspomagająca produkcje roślinną, wydobywanie żwiru i piasku, gliny i kaolinu. Grupa Producentów [...] "B." Sp. z o. o. zajmuje się uprawą warzyw, pozostałymi uprawami rolnymi innymi niż wieloletnie, sprzedażą hurtową owoców i warzyw, sprzedażą hurtową zboża, działalnością usługową wspomagającą produkcję roślinną, wydobywaniem żwiru i piasku, gliny i kaolinu, natomiast Grupa Producentów [...] "D." Sp. z o. o. prowadzi działalność w zakresie uprawy zbóż oraz warzyw, pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, sprzedaży hurtowej owoców i warzyw, wydobywania żwiru i piasku, gliny i kaolinu.
Na podstawie powyższych danych, zdaniem organu można stwierdzić, że działalność wszystkich spółek jest komplementarna i pozwala na stworzenie de facto jednego przedsiębiorstwa, którego celem będzie uprawa zbóż oraz warzyw, pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie, sprzedaż hurtowa owoców i warzyw, wydobywanie żwiru i piasku, gliny i kaolinu. Utworzone i przedstawione przez spółki projekty mogą być elementem jednej większej inwestycji ze względu ma komplementarność tych przedsięwzięć, powiązania kapitałowe i osobowe oraz miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Powiązania kapitałowe i osobowe, jedność i komplementarność prowadzonych przez spółki działalności gospodarczych pozwala na wysnucie wniosku, że zamiarem była realizacja jednego przedsięwzięcia, które zostało podzielone pomiędzy poszczególne spółki. Nie bez znaczenia, zdaniem organu pozostaje fakt, że spółki: Grupa Producentów [...] "A." Sp. z o. o., Grupa Producentów [...] "D." Sp. z o. o. i Grupa Producentów [...] "B." Sp. z o. o. powstały, zarejestrowały swoją działalność w Ewidencji Producentów i rozpoczęły składanie wniosków o przyznanie płatności po 2011 r. Prowadzenie tej samej lub zbliżonej do siebie działalności przez spółki, powiązania kapitałowe, osobowe i funkcjonalne dają uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że stanowi to próbę obejścia przepisów dotyczących limitu kwoty pomocy, jaka może być przyznana i wypłacona jednemu beneficjentowi. Zgodnie z art. 11 ust. 4 rozporządzenia nr 1307/2013 nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli po 18 października 2011 r. warunki, które pozwalają uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu.
W analizowanej sprawie, gdyby o przyznanie płatności wystąpił tylko jeden podmiot, to ich wysokość, do łącznej powierzchni gruntów zgłoszonych przez spółki i osobiście przez M.W., Z.W., K.W. i Ł.W. byłaby mniejsza, niż w przypadku złożenia odrębnych wniosków przez wszystkie podmioty.
Pojęcie "sztucznego podziału gospodarstwa rolnego" odnosi się głównie do sytuacji podziału i rozdrobnienia gospodarstwa rolnego na kilka mniejszych, dokonanego w celu zawyżenia przysługującej pojedynczemu rolnikowi kwoty płatności bezpośrednich, ONW oraz ekologicznych, w związku z ominięciem przepisów modulacyjnych dotyczących powierzchni gospodarstw.
Organ podkreślił, że jeżeli kwota wnioskowanych płatności zostałaby określona dla każdego z podmiotów deklarujących z osobna, tj. dla spółek: "A.", "C.", "D.", "B." oraz osób: M.W., Z.W., K.W. i Ł.W., to hipotetyczny dochód z płatności wyniósłby 576 738,78 zł.
Dyrektor ŁOR ARiMR podniósł, iż prowadząc postępowanie mające na celu zweryfikowanie wniosku o przyznanie płatności organ zobowiązany jest w każdym przypadku rozważyć, czy w przypadku danego beneficjenta nie wystąpiły okoliczności dotyczące wykreowania tzw. sztucznych warunków pozwalających na uzyskanie płatności w kwotach wyższych niż te, które by stronie przysługiwały, gdyby do stworzenia takich warunków nie doszło. Z przepisów ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Tym samym obowiązek udowodnienia spełnienia warunków do przyznania płatności lub pomocy finansowej spoczywa na stronie występującej o ich przyznanie, natomiast obowiązek wykazania stworzenia sztucznych warunków w celu uzyskania płatności ciąży na organie, który w tym wypadku wywodzi skutki prawne poprzez odmowę przyznania płatności.
Organ I instancji co najmniej dwukrotnie (tj. 9 września 2022 r. i 31 października 2023 r.) wzywał stronę do przedstawienia dowodów, złożenia wyjaśnień i dokumentów potwierdzających spełnienie przez skarżącą definicji wynikających z art. 4 rozporządzenia nr 1307/2013, poprzez wykazanie, że jako podmiot zarządza i prowadzi gospodarstwo rolne, rozumiane jako wyodrębniona jednostka, zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym, która prowadzi oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą. Takie wezwania wystosowano również do pozostałych podmiotów podejrzanych o stworzenie wraz ze stroną sztucznych warunków do przyznania płatności.
W odpowiedzi na powyższe wezwania strona ograniczyła się jedynie do wskazania w piśmie z 30 czerwca 2022 r., że materiał siewny pochodził z jej gospodarstwa, załączyła kopię faktury VAT 10/12/2021 z 15 grudnia 2021 r. za usługę rolniczą na kwotę 2 268,00 zł brutto, gdzie wykonawcą usługi była spółka "C." oraz wykaz z numerami ksiąg wieczystych dla części użytkowanych przez nią działek.
Z kolei w piśmie z 28 listopada 2023 r., strona oświadczyła, że sama prowadzi gospodarstwo rolne, osobiście i zgodnie z wszelką kulturą rolną i wszelkimi wymogami ochrony środowiska, wskazując na kontrole przeprowadzane przez pracowników ARiMR i jednostkę certyfikującą Bioekspert oraz że jest właścicielem lub dzierżawcą gruntów deklarowanych do płatności. Na potwierdzenie powyższego strona przedstawiła certyfikat nr 1025 21 z 2 października 2021 r.
Organ podniósł, iż strona nie wzięła udziału w rozprawie administracyjnej, nie wyjaśniając w żaden sposób nieobecności, czy też nie wnosząc o zmianę terminu jej przeprowadzenia.
W myśl art. 7 ust. 1 cyt. ustawy, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi, jeżeli: został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, który może być wykorzystywany do ubiegania się o te płatności, oraz łączna powierzchnia gruntów objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest nie mniejsza niż 1 ha.
Strona wykazała, że nadano jej numer identyfikacyjny oraz że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, które - jak twierdziła (czego potwierdzeniem miałyby być złożone oświadczenia i dokumenty) zajęte są na prowadzone przez nią uprawy. Organ stwierdził natomiast, że spółka nie prowadzi w imieniu własnym działalności rolniczej, lecz pozorowano jej samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego.
Odnosząc się do zarzutów postawionych w odwołaniu organ podkreślił, że w systemie płatności rolniczych ustawodawca odmiennie uregulował zasady prowadzenia postępowań, modyfikując reguły wynikające z Kodeksu postępowania administracyjnego. Odstąpił od tzw. zasady prawdy materialnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., a rozwijanej w dalszych przepisach m.in. art. 77 k.p.a.
Z przytoczonych przepisów ustawy o płatnościach wynika, że w sprawie z wniosku o płatność to na osobie ubiegającej się o jej przyznanie ciąży obowiązek wykazania spełnienia, w rzeczywisty sposób, warunków do jej otrzymania, zaś organ, odmawiając przyznania płatności, tj. wywodząc skutki prawne w związku ze sztucznym tworzeniem warunków, jest zobowiązany wykazać, że doszło do ich stworzenia. Wykazanie przez organ stworzenia sztucznych warunków może być kwestionowane przez stronę i wówczas to na niej spoczywa ciężar wykazania materiałem dowodowym niezasadności stanowiska organu.
Stronie zapewniono możliwość aktywnego uczestnictwa w postępowaniu, składania wyjaśnień, dowodów i dokumentów, które potwierdzałyby, że stanowi ona samodzielny podmiot prowadzący działalność osobiście, na własny rachunek i ryzyko. Pomimo tego strona w bardzo ograniczony sposób skorzystała z przysługujących jej praw i obowiązków, składając bardzo lakoniczne oświadczenia o samodzielnym i osobistym prowadzeniu działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, powołując się na prawo własności i ograniczone prawo rzeczowe (dzierżawę) do zadeklarowanych gruntów, protokoły z kontroli przeprowadzone przez jednostkę certyfikującą. Organ odwoławczy nie neguje faktu, że strona jest w posiadaniu gruntów zadeklarowanych do płatności, czy też możliwości prowadzenia przez nią działalności gospodarczej samodzielnie. Jednakże obowiązujące przepisy nie dopuszczają możliwości udzielenia pomocy publicznej podmiotom, które sztucznie stworzyły warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia w ramach działań, o które wnioskowały ww. spółki i osoby.
W rozpatrywanej sprawie schemat działania strony skarżącej oraz pozostałych podmiotów jest podobny, stwarzają pozorne warunki by każdy z nich mógł ubiegać się o przyznanie płatności. Pomimo składanych oświadczeń o samodzielnym i osobistym prowadzeniu działalności rolniczej strona nie wykazała, kto osobiście podejmował decyzje o kierunku i rodzaju prowadzonych upraw, wykonywanych zabiegach agrotechnicznych, bądź ich zlecaniu podmiotom zewnętrznym, nie wykazała również, że posiada maszyny, urządzenia i budynki niezbędne do prowadzenia deklarowanej działalności rolniczej. W tej sytuacji należy zgodzić się ze stanowiskiem organu I instancji, że głównym celem spółki jest uzyskanie dopłat, o jak najwyższej wartości i obejście w ten sposób przepisów modulacyjnych.
Działania strony podejmowane były wyłącznie w celu uniknięcia skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów. Jak bowiem trafnie wskazał organ I instancji, co zostało poparte wyliczeniami, w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do strony i pozostałych podmiotów, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty jaką otrzymałyby strona i powiązane kapitałowo i osobowo z nią spółki i osoby, gdyby ich wnioski zostały uwzględnione razem. Tym samym należy uznać, że działanie strony polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym.
Za niezasadny organ uznał więc zarzut naruszenia art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 oraz art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013. Utworzenie podmiotów powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilku odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych.
Niezasadny zdaniem organu jest także zarzut naruszenia art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r., ponieważ przepis ten nie dotyczy postępowań o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 336 k.c. organ I instancji analizując dane zawarte w księgach wieczystych, których numery zostały przekazane przez stronę wskazał, że strona stała się właścicielem części działek deklarowanych do płatności poprzez ich nabycie w sposób bezpośredni lub pośredni od osób będących jej udziałowcami: K.W. i Z.W. Zasadnie organ I instancji zwrócił również uwagę na fakt deklarowania do płatności przez stronę działki, która stanowi własność M.W., który również osobiście składał wniosek o przyznanie płatności, co potwierdza tezę o powiązaniach osobowych i kapitałowych, podejmowaniu przez osoby zaangażowane określonych czynności i kreacji takiego stanu rzeczy, który miał na celu maksymalizację korzyści wynikających ze wsparcia rolnictwa i produkcji rolnej.
Odnosząc się do zgłoszonego przez pełnomocnika strony wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dodatkowych dowodów organ odwoławczy zauważył, że załączone do odwołania protokoły z kontroli gospodarstw rolnych poszczególnych spółek, jak i raporty z kontroli wskazują jedynie, że wszystkie spółki prowadzą produkcję ekologiczną w zakresie produkcji roślinnej, jednak w żaden sposób nie potwierdzają, że każda z nich prowadzi tą działalność samodzielnie. Pisma ww. spółek z 21 lutego 2024 r., 22 lutego 2024 r. i z 23 lutego 2024 r" stanowiące w istocie oświadczenia poszczególnych podmiotów o samodzielnym i osobistym prowadzeniu działalności rolniczej stanowią powtórzenie oświadczeń, jakie te podmioty składały w trakcie postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ I instancji.
Załączone natomiast sprawozdania finansowe spółek określają przedmiot działalności gospodarczej prowadzonej przez poszczególne podmioty oraz przedstawiają wynik finansowy uzyskany przez te podmioty w 2021 r. i sporządzane są na podstawie odrębnych przepisów (tj. ustawy o rachunkowości).
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowań dotyczących poszczególnych spółek i osób wzywał w celu przesłuchania do osobistego stawiennictwa osoby upoważnione do reprezentowania spółek (tj. L.W. - "D.", M.P. - "A."), jak i osoby składające osobiście wnioski o przyznanie płatności (tj. Z.W., K.W., Ł.W.). Żadna z wyżej wymienionych osób nie stawiła się na przesłuchanie, nie wyjaśniła przyczyn nieobecności, nie wniosła o zmianę terminu przesłuchania, ograniczając się do złożenia tożsamo brzmiących oświadczeń o osobistym i samodzielnym prowadzeniu działalności rolniczej, bez przedstawienia konkretnych dowodów na potwierdzenie powyższej tezy. Strona była również kilkukrotnie pouczona o możliwości złożenia dodatkowych wyjaśnień, dokumentów, zgłaszania uwag i wniosków, jednak z takich możliwości również nie skorzystała.
W ocenie Dyrektora ŁOR ARiMR, powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że doszło do stworzenia sztucznych warunków w sprzeczności z celami sektorowego prawodawstwa rolnego. Jednocześnie maksymalizacja płatności w ramach systemów wsparcia była zamierzona przez podmioty tworzące sztuczne warunki, w tym również przez stronę. Wynika to nie tylko z przedstawionych powiązań pomiędzy pomiotami, a także znajduje potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym materiale dowodowym. Tym samym nie ma podstaw, aby uznać spółkę za jednostkę samodzielnie prowadzącą działalność rolniczą i posiadającą autonomię w zakresie zarządzania zadeklarowanymi działkami i gospodarstwem. W związku z powyższym uznano, że w niniejszej sprawie zastosowanie znajduje art. 11 pkt 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1307/2013, w myśl którego nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu 18 października 2011 r. - warunki, które pozwalają uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu.
Reasumując organ stwierdził, że wskazane okoliczności działania skarżącej w zadeklarowanym osobiście gospodarstwie oraz w ramach innych podmiotów, pozwalają uznać, że oba elementy (obiektywny i subiektywny) stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami systemu wsparcia, zostały w przedmiotowej sprawie wykazane, a organ dokonał, wbrew zarzutom strony dokonał prawidłowej wykładni art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013 i art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, które bezpośrednio i wprost stanowią część krajowego systemu prawnego.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik spółki zaskarżając powyższą decyzję w całości zarzucił:
1) naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na wynik sprawy, tj.
a) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny materiału dowodowego, dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, polegającej na wywiedzeniu z dowodów wniosków z nich nie wynikających, że spółka oraz "podmioty powiązane" stanowią jedno gospodarstwo rolne mimo, że ww. podmioty prowadzą odmienną działalność rolną, posiadają różne adresy prowadzenia działalności, różne numery rachunków bankowych, prowadzą odrębną rachunkowość, składają sprawozdania finansowe; dokonaniu dowolnej oceny, nie mającej oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, że między spółką a "podmiotami powiązanymi" istniały powiązania organizacyjne, techniczne i kapitałowe, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy można mówić wyłącznie o powiązaniach osobowych, które nie przesądzają o pozornym działaniu podmiotów; dokonaniu dowolnej oceny, że spółka i inne podmioty wymienione w decyzji nie posiadają odrębnego kierownictwa, podczas gdy skład zarządu w każdej ze spółek jest odmienny; pominięciu, że skład własnościowy każdej ze spółek jest odmienny, a udziały posiadają również inne, niepowiązane podmioty; błędnym uznaniu, że działalność wszystkich spółek jest komplementarna i pozwala na stworzenie jednego przedsiębiorstwa, którego celem jest uprawa zbóż i warzyw, pozostałe uprawy rolne, sprzedaż hurtowa owoców i warzyw, wydobywanie żwiru i piasku, gliny i kaolinu, podczas gdy przedmiot działalności każdego z podmiotów jest odmienny; błędnym uznaniu, że celem zakładania spółek i innych podmiotów wymienionych w decyzji było uzyskanie wyższych płatności (przesłanka subiektywna), podczas gdy każdy z nich prowadzi odrębną działalność rolną;
co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, spółka wraz z innymi podmiotami wymienionymi w decyzji faktycznie tworzyła jedno gospodarstwo rolne, podzielone sztucznie celem uzyskania świadczeń w wyższej wysokości;
b) art. 75 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania świadków i strony zgłoszonych w odwołaniu na okoliczność prowadzenia przez Grupę Producentów [...] "B." Sp. z o.o., Grupę Producentów "C." Sp. z o.o., Grupę Producentów [...] "A." Sp. z o.o., Grupę Producentów [...] "D." Sp. z o.o., K.W., Z.W., M.W. oraz Ł.W. odrębnych działalności gospodarczych, na ich odrębny rachunek, rzecz i ryzyko; braku zamiaru ww. podmiotów uzyskania nienależnej płatności przez stworzenie sztucznych warunków; posiadania przez spółkę gruntów, objętych wnioskiem o przyznanie płatności pomimo, że okoliczności miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego ustalenia, że spółka wraz z innymi podmiotami stworzyła sztuczne warunki celem uzyskania nienależnych świadczeń;
c) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez brak wskazania przyczyn z powodu których organ uznał, że w 2021 r. spółka wraz z innymi podmiotami powiązanymi stworzyła sztuczne warunki celem uzyskania płatności pomimo, że ww. podmioty otrzymywały dopłaty w latach poprzednich, a ich sytuacja faktyczna i prawna w 2021 r. nie uległa zmianie i nie uzasadniała wydania decyzji odmownej;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.
a) art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady nr 2988/95 w zw. z art. 11 ust. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 poprzez ich błędne zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej przyznania płatności, w sytuacji gdy spółka we własnym imieniu i na własny rachunek prowadziła działalność rolną, a wszystkie pozostałe podmioty prowadziły odrębne od spółki gospodarstwa rolne, samodzielnie nimi zarządzały, a celem ich działania nie było uzyskanie korzyści sprzecznych z celami wsparcia.
W oparciu o postawione zarzuty pełnomocnik spółki wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi i dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 30 lipca 2024 r., sygn. akt [...].
Postanowieniem z 5 lutego 2025 r. WSA w Łodzi na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. przeprowadził dowód z dokumentu objęty wnioskiem dowodowym zawartym w odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi z 1 lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Łęczycy z 12 marca 2024 r., w przedmiocie odmowy przyznania Grupie Producentów [...] "A." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2021 r.
Istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy strona skarżąca wraz ze wskazanymi przez organ podmiotami sztucznie stworzyła warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami.
Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1341 ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej (ust. 1) W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 cyt. ustawy, w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności, a także jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis ten w istotny sposób modyfikuje zatem obowiązki organów ARiMR w stosunku do reguł obowiązujących na gruncie ogólnego postępowania administracyjnego. Ograniczeniu uległy bowiem niektóre z podstawowych zasad, takie jak: zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), zasada informowania stron i innych uczestników postępowania (art. 9 k.p.a.) oraz zasada czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Tym samym z postępowania dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wyłączone art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Przepisy te nie znajdują zatem zastosowania w sprawach dotyczących płatności. Ustaleń faktycznych w tych postępowaniach organy dokonują na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących wnioskowanych płatności oraz dowodów zgromadzonych przez organ, z których to dowodów organ wywodzi skutki prawne, np. w zakresie stworzenia przez wnioskodawcę sztucznych warunków do otrzymania płatności. Skuteczne zarzucenie naruszenia art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej, niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie, niż przeprowadzona przez organy administracji publicznej.
Podkreślić również należy, że w świetle cyt. powyżej art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, aktywność wnioskującego o pomoc finansową nie może sprowadzać się tylko do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Wbrew bowiem postawionym zarzutom, skarżąca spółka nie tylko nie przedstawiła dowodów podważających ustalonych przez organ powiązań, ale przede wszystkim nie powoływała się na żadne dowody, które potwierdzałyby jej stanowisko, że jej działanie prowadzi do osiągnięcia celu danego systemu wsparcia, np. z lepszym efektem. Jest to okoliczność kluczowa dla oceny prawidłowości prowadzonego w sprawie postępowania.
W tej sytuacji sąd za chybione uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy o płatnościach oraz art. 8 § 2 k.p.a., jak też zarzuty dotyczące naruszenia art. 75 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. regulujące kwestie dowodowe. Skarżąca spółka nie podważyła bowiem skutecznie ustaleń faktycznych sprawy.
Przechodząc do merytorycznej oceny zarzutów o charakterze materialnym należy wskazać, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarżąca spółka wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami, co skutkowało usprawiedliwioną odmową przyznania wnioskowanych płatności na podstawie art. 60 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1306/2013.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie zwracano uwagę, że pojęcie sztucznego tworzenia warunków należy do nieostrych. Jego znaczenie ustalić należy w toku wykładni na tle okoliczności konkretnego przypadku (ad casum). Sztuczny charakter czynności prawnych można przypisać takim, których sens sprowadza się do wywołania określonego skutku, który nie wystąpiłby, gdyby obrót gospodarczy toczył się swobodnie i uczciwie. Kreowanie w ten sposób przesłanek uzyskania pomocy publicznej jest w świetle art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 niedopuszczalne. Przepis ten stanowi, że działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Z przepisem tym koresponduje art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, w myśl którego, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. Ponadto w orzecznictwie przyjmuje się, że przytoczone przepisy mają chronić wydatkowanie środków unijnych na rzecz podmiotów dopuszczających się obejścia prawa w ramach procedur przyznawania płatności (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I GSK 736/18).
Z przytoczonych regulacji wynika, że celem stworzenia sztucznych warunków jest uzyskanie korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia. Pomimo braku definicji pojęcia warunków sztucznie stworzonych, przyjmuje się, że dotyczy takich sytuacji, w których można przyjąć na podstawie istniejących okoliczności faktycznych, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi, niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia (por. wyroki NSA: z 15 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 563/19 i z 18 listopada 2022 r., sygn. akt I GSK 2148/18).
Trafnie zatem wskazały organy administracji, że dzięki zgłoszeniu do płatności kilku podmiotów ominięto szereg limitów kwotowych i powierzchniowych obowiązujących dla pojedynczego gospodarstwa. W rezultacie stworzenie przez podmioty prywatne i powiązane z nim osoby działające w wielu spółkach zgłaszających grunty jako odrębne podmioty (w tym również osoby fizyczne) ma charakter działania ukierunkowanego na obejście przepisów prawa.
Z materiału dowodowego znajdującego się aktach sprawy wynika, że skarżąca spółka nie prowadziła wyodrębnionego pod względem technicznym i ekonomicznym gospodarstwa rolnego. Wszystkie jednostki produkcyjne, tj. spółki powiązane osobowo i kapitałowo, zarządzane przez te same osoby tworzą w rzeczywistości jedno gospodarstwo. Takie elementy jak: struktura osobowa i powiązania organizacyjne poszczególnych podmiotów, (tj. te same osoby występujące w imieniu rozmaitych podmiotów w odrębnych postępowaniach) świadczą o tym, że poszczególne podmioty występujące w 2021 r. o płatności zostały utworzone jedynie w celu uzyskania środków, z pominięciem ograniczenia co do powierzchni i degresywnych stawek płatności obowiązujących w programach. Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami: Grupa Producentów [...] "B." Sp. Z o.o. z siedzibą w Dx., Grupa Producentów [...] "A." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., Grupa Producentów [...] "D." Sp. z o.o. z siedzibą w Dx., Grupa Producentów "C." Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. oraz M.W., K.W., Ł.W. i Z.W., sposób ich powstania, zakres prowadzonej przez nich działalności gospodarczej, wspólne adresy siedzib oraz łączące ich więzi rodzinne, personalne i kapitałowe wskazuje, że doszło do zamierzonej koordynacji działań ww. podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nimi gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.
Zgodnie z ustaleniami organu (niekwestionowanymi przez stronę) Grupa Producentów [...] "A." Spółka z o.o., jak wynika z danych zawartych w KRS (nr: [...]) powstała 26 kwietnia 2013 r., a siedziba spółki mieści się pod adresem: Ł. 63D, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), K.W., W.J.W., Z.S.W., D.P., S.P., P.M., J.M.B., C.J.B., E.B.W. W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: A.T., M.P., E.A.S. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W., W.J.W., S.P.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2014, 2020 - 2023 - o przyznanie płatności ONW, w latach 2014 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Grupa Producentów "C." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 29 marca 2002 r., pod nr KRS [...], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Ł. 63B, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.M.G., M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), Z.S.W., K.W. (do zmiany z 30 kwietnia 2010 r. K.Wx.), H.Z.P., Z.M.P., W.J. W. W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: M.M.G., M.J. – W., H. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: J.F.O., S.P., K.Wx. (W.) i P.M.
Spółka w latach 2008 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich i ONW, w latach 2009 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Grupa Producentów [...] "D." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 13 listopada 2013 r., pod nr KRS [...], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Dx. 24A, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), W.J.W., K.W., Ł.D.W., Z.S.W., L.W., P.M.G. W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: A.T., K.R. i L.W. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W., W.J.W. i M.M. G.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ONW, w latach 2013 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych, w latach 2020 - 2023 o przyznanie płatności ekologicznych.
Grupa Producentów [...] "B." Spółka z o.o. została wpisana do KRS 20 września 2013 r. pod nr KRS [...], a siedziba spółki mieści się pod adresem: Dx. 24A, [...] Dx. Wspólnikami spółki są lub byli: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu), K.W., W.J.W., Z.S.W., Ł.D.W., M.M.G., M.M. W skład zarządu spółki wchodzą lub wchodzili na stanowisku prezesa zarządu: P.S.T., H.S. Na stanowisku wiceprezesa zarządu: M.J.W. (brak zmian w KRS odnośnie zgonu). Do składania oświadczeń woli w imieniu spółki upoważniony jest samodzielnie każdy członek zarządu. W skład rady nadzorczej wchodzą lub wchodzili: K.W., Ł.D. W. i W.J.W.
Spółka w latach 2013 - 2017, 2020 - 2023 składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich, w latach 2014 - 2016, 2020 - 2023 o przyznanie płatności ONW, w latach 2014 - 2017 o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.
Ponadto z ustaleń organu wnika, iż M.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r. Do 5 listopada 2020 r. adresem zamieszkania były: Dr. 8, [...] Dx., od 6 listopada 2020 r. – S. 10, [...] G. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2018, 2020 - 2022, płatności ONW w latach 2020 - 2022, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2008 – 2017 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2022. Jak ustalono, M.W. zmarł 29 października 2022 r.
K.W. uzyskała nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r. Adresem zamieszkania są: Dr. 8, [...] Dx. Składała wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2018, 2020 - 2023, płatności ONW w latach 2013, 2015 - 2018, 2020 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2009 – 2018 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2023.
Ł.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 26 maja 2011 r. Do 14 października 2020 r. adresem zamieszkania było Ł. 63B, [...] Dx., od 15 października 2020 r. – P. 5, [...] G., adres do korespondencji to Dr. 8, [...] Dx. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2011 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2012-2016 i płatności ekologicznych w latach 2017, 2020 - 2023.
Z.W. uzyskał nr EP: [...] na wniosek o wpis do ewidencji producentów złożony 24 maja 2004 r. Do 14 października 2020 r. adresem zamieszkania były Dr. 8, [...] Dx., od 15 października 2020 r. – M. 19, [...] G., adres do korespondencji to Dr. 8, [...] Dx. Składał wnioski o przyznanie płatności bezpośrednich w latach 2004 - 2023, płatności ONW w latach 2013 - 2023, płatności rolnośrodowiskowych w latach 2008 – 2017 i płatności ekologicznych w latach 2020 - 2023.
W oparciu o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, zgodzić się należy z organem, iż pomiędzy skarżącą spółką a pozostałymi wskazanymi powyżej podmiotami niewątpliwie istnieją powiązania osobowe. Udziałowcy spółki i członkowie jej organów posiadają również udziały i pełnią funkcje w organach spółek powiązanych, mając w ten sposób wpływ na decyzje podejmowane przez skarżącą spółkę i podmioty z nią powiązane. W roku 2021, jak i w latach wcześniejszych o przyznanie płatności występowali zarówno udziałowcy spółek, jako samodzielni producenci rolni, jak również spółki, w których udziały skupione są głównie w ich rękach i osób im bliskich, wszystkie wskazane powyżej pomioty wnioskowały o przyznanie tych samych płatności, którymi w roku 2021 były płatności obszarowe, płatności ONW i płatności ekologiczne (z wyjątkiem spółki "B."). Nie bez znaczenia jest również to, że siedziby wszystkich spółek położone są na terenie gminy Dx., zaś udziałowców - na terenie gminy Dx. i G.
Oprócz wskazanych powiązań osobowych, podmioty opisane powyżej prowadzą również powiązaną ze sobą zakresowo działalność gospodarczą. Zgodnie z danymi zawartymi w KRS przedmiotem działalności spółek: A. i C. jest m.in. uprawa zbóż, pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie, sprzedaż hurtowa zboża, nasion i pasz dla zwierząt, działalność usługowa wspomagająca produkcje roślinną, wydobywanie żwiru i piasku, gliny i kaolinu. Spółka "B." zajmuje się uprawą warzyw, pozostałymi uprawami rolnymi innymi niż wieloletnie, sprzedażą hurtową owoców i warzyw, sprzedażą hurtową zboża, działalnością usługową wspomagającą produkcję roślinną, wydobywaniem żwiru i piasku, gliny i kaolinu, natomiast "D." prowadzi działalność w zakresie uprawy zbóż oraz warzyw, pozostałych upraw rolnych innych niż wieloletnie, sprzedaży hurtowej owoców i warzyw, wydobywania żwiru i piasku, gliny i kaolinu.
Słusznie zatem organy uznały, że działalność wszystkich spółek jest komplementarna i pozwalała na stworzenie de facto jednego przedsiębiorstwa, którego celem byłaby uprawa zbóż oraz warzyw, pozostałe uprawy rolne inne niż wieloletnie, sprzedaż hurtowa owoców i warzyw, wydobywanie żwiru i piasku, gliny i kaolinu. Utworzone i przedstawione przez spółki projekty mogły być elementem jednej większej inwestycji ze względu ma komplementarność tych przedsięwzięć, powiązania kapitałowe i osobowe oraz miejsce wykonywania działalności gospodarczej. Powiązania kapitałowe i osobowe, jedność i komplementarność prowadzonych przez spółki działalności gospodarczych niewątpliwie pozwalała, zdaniem sądu na stwierdzenie, że jedno przedsięwzięcie zostało celowo w sposób sztuczny podzielone pomiędzy poszczególne spółki. Świadczy o tym również fakt, że spółki A., D. i B. powstały i zarejestrowały swoją działalność w Ewidencji Producentów i rozpoczęły składanie wniosków o przyznanie płatności po 2011 r. Prowadzenie tej samej lub zbliżonej działalności przez spółki, ich powiązania kapitałowe, osobowe i funkcjonalne stanowiły więc uzasadnione podstawy do stwierdzenia, że była to próba obejścia przepisów dotyczących limitu kwoty pomocy, jaka może być przyznana i wypłacona jednemu beneficjentowi.
Zgodnie z art. 11 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. U. UE. L. z 2013 r., Nr 347, str. 608 ze zm.), nie zapewnia się korzyści polegającej na uniknięciu zmniejszenia płatności rolnikom, w przypadku których stwierdzono, że w sztuczny sposób stworzyli - po dniu 18 października 2011 r. - warunki, które pozwalają im uniknąć skutków wynikających z niniejszego artykułu.
W rozpoznawanej sprawie, zdaniem sądu organy wykazały, że gdyby o przyznanie płatności wystąpił tylko jeden podmiot, to wysokość tych płatności, do łącznej powierzchni gruntów zgłoszonych przez powiązane spółki i osoby fizyczne (tj. M.W., Z.W., K.W. i Ł.W.), byłaby mniejsza niż w przypadku złożenia odrębnych wniosków przez wszystkie te podmioty. Potwierdzają to dane przedstawione przez organ odwoławczy w tabeli 3 - str. 17-18 zaskarżonej decyzji ("Zestawienie powierzchni deklarowanych we wnioskach o przyznanie płatności na rok 2021"), wskazujące na wymierną i realną korzyść ekonomiczną dla wszystkich podmiotów w przypadku złożenia wniosków przez każdy z nich odrębnie).
Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, płatności bezpośrednie są przyznawane rolnikowi jeżeli:
1) został nadany mu numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności oraz
2) łączna powierzchnia gruntów rolnych objętych obszarem zatwierdzonym będących w posiadaniu tego rolnika jest mniejsza niż 1 ha.
Pomimo niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, płatności bezpośrednie są przyznawane, jeżeli:
1) rolnik spełnia warunki do przyznania płatności związanych do zwierząt i złożył wniosek o przyznanie tych płatności oraz
2) łączna kwota płatności bezpośrednich, przed zastosowaniem art. 63 rozporządzenia nr 1306/2013, wynosi co najmniej równowartość w złotych kwoty 200 euro.
Z wyliczeń dokonanych przez organy wynika, że gdyby o płatności bezpośrednie w 2021 r. wystąpił tylko jeden podmiot, przy uwzględnieniu maksymalnych limitów i posiadanych uprawnień i zadeklarował do płatności grunty rolne o łącznej powierzchni 606,29 ha to hipotetyczna wysokość płatności OB (bez zastosowania współczynnika korygującego i dyscypliny finansowej) wyniosłaby: 541 860,74 zł. Jeżeli kwota płatności zgodnie z powyższymi regułami zostałaby określona dla każdego z podmiotów z osobna, to byłaby wyższa o 34 878,04 zł wynosząc 576 738,78 zł. Z powyższego jasno wynika łączna potencjalna korzyść z tytułu podziału gospodarstwa na kilka podmiotów. Jest to kwota 236 135,53 zł, na którą składają się: 34 878,04 zł płatności bezpośrednie (OB) + 11 185,75 zł płatności ONW + 190 071,74 zł płatności RE = razem: 236 135,53 zł.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka wykazała, że nadano jej numer identyfikacyjny oraz, że legitymuje się rzeczowymi prawami do gruntów rolnych, jednak nie wykazała prowadzenia w imieniu własnym działalności rolniczej. Sąd podziela stanowisko organów, że samodzielność i posiadanie przez nią gospodarstwa rolnego było pozorowane. Z ustaleń organów wynika, że skarżąca, wraz z powiązanymi podmiotami, współkreowała sztuczne warunki wymagane do uzyskania korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, w sprzeczności z jego celami. Jak wynika z cyt. art. 60 rozporządzenia nr 1306/2013, bez uszczerbku dla przepisów szczególnych, osobom fizycznym ani prawnym nie przyznaje się jakichkolwiek korzyści wynikających z sektorowego prawodawstwa rolnego, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, w sprzeczności z celami tego prawodawstwa. W niniejszej sprawie schemat działania skarżącej oraz pozostałych podmiotów jest podobny, stwarzają pozorne warunki, aby każdy z nich mógł ubiegać się o przyznanie płatności. Pomimo składanych oświadczeń o samodzielnym i osobistym prowadzeniu działalności rolniczej skarżąca spółka nie wykazała, kto osobiście podejmował decyzje o kierunku i rodzaju prowadzonych upraw, wykonywanych zabiegach agrotechnicznych, bądź ich zlecaniu podmiotom zewnętrznym, nie wykazała również, że posiada maszyny rolnicze, urządzenia i budynki niezbędne do prowadzenia deklarowanej działalności rolniczej. W tej sytuacji należy zgodzić się z organami, że głównym celem działania skarżącej spółki było uzyskanie dopłat, o jak najwyższej wartości i obejście w ten sposób przepisów modulacyjnych.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 1305/2013 wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) wspieranie konkurencyjności rolnictwa; b) zapewnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi oraz działania w dziedzinie klimatu; c) osiągnięcie zrównoważonego rozwoju terytorialnego wiejskich gospodarek i społeczności, w tym tworzenie i utrzymywanie miejsc pracy.
Działania skarżącej miały na celu wyłącznie uniknięcie skutków ograniczenia płatności dla dużych beneficjentów. Organy wykazały, że w sytuacji gdyby płatności przyznawano do całości areału należącego do skarżącej spółki i pozostałych podmiotów, kwota wsparcia byłaby niższa od łącznej kwoty jaką otrzymałyby skarżąca i powiązane z nią kapitałowo i osobowo spółki i osoby fizyczne, gdyby ich wnioski zostały uwzględnione razem. Tym samym należy uznać, że działanie strony skarżącej polegające na stworzeniu sztucznego mechanizmu służącego obejściu przepisów ograniczających wsparcie dla większych producentów, w sposób oczywisty było sprzeczne z celem wsparcia jakim było zapewnienie konkurencyjności w sensie ogólnym. Utworzenie podmiotów, powiązanych ze sobą osobowo, kapitałowo, organizacyjnie i technicznie, a następnie złożenie kilku odrębnych wniosków o przyznanie płatności rolnych, z pominięciem modulacji, która ogranicza przyznanie pomocy ze względu na powierzchnię gruntów rolnych wskazuje na stworzenie sztucznych warunków do uzyskania płatności rolnych. Bez znaczenia pozostaje przy tym to, że skarżąca formalnie mogła wykazać się posiadaniem gruntów rolnych uprawianych rolniczo oraz to, że posiadała wyodrębnienie organizacyjno-prawne.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze należy wskazać, że to na spółce ciążył obowiązek wykazania, że jej działalność nie była pozorowana i nie było sztucznego podziału celem uzyskania wyższych płatności. Pomimo wyznaczonego terminu rozprawy administracyjnej, strona nie stawiła. Nie skorzystała też z możliwości udowodnienia swych racji na piśmie, ustaleń organu nie podważają bowiem przedłożone przez stronę skarżącą oświadczenia o samodzielnym i osobistym prowadzeniu działalności rolniczej na gruntach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności, z powołaniem się na prawo własności i ograniczone prawo rzeczowe (dzierżawę) do zadeklarowanych gruntów, czy faktury i protokoły z kontroli przeprowadzone przez jednostkę certyfikującą. Okoliczność, że spółka posiada zadeklarowane grunty nie była kwestionowana, podobnie jak to, że działalność rolnicza jest prowadzona. Organy zakwestionowały prawo do przyznania płatności z uwagi na sztucznie stworzone warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, a spółka tych ustaleń w żaden sposób nie podważyła.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. O naruszeniu tego przepisu wcale nie świadczy to, że skarżąca i inne podmioty uzyskiwały dopłaty w latach poprzednich. Jak podkreśla się w orzecznictwie, "nie istnieje konstrukcja prawna, która nakazywałaby przyznawać płatności za dany rok tylko z tego powodu, że były one przyznane w latach poprzednich. Każda sprawa administracyjna stanowi jedną odrębną całość, co oznacza, że decyzje w zakresie przyznania płatności za poprzednie lata nie mają wpływu na wynik sprawy danej, będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej" (wyrok NSA z 22 października 2019 r., sygn. akt I GSK 499/19, Lex nr 2783539).
Nie są zasadne także zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego. Sąd podziela ugruntowane w orzecznictwie stanowisko, że "warunki można uznać za stworzone sztucznie, jeżeli na podstawie istniejących okoliczności faktycznych można przyjąć, że nie miałyby one miejsca gdyby podmiot działał rozsądnie, kierując się zgodnymi z prawem motywami innymi niż uzyskanie korzyści sprzecznej z celami systemu wsparcia" (wyrok NSA z 20 maja 2020 r., sygn. akt I GSK 1752/19, Lex nr 3025455). Pogląd taki został sformułowany w nawiązaniu do orzecznictwa TSUE, w którym przyjęto, że "Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego. W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich, jak więzi prawne, ekonomiczne lub personalne pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami" (wyrok TSUE z 12 września 2013 r., C-434/12). Z kolei w wyroku z 7 kwietnia 2022 r., C-176/20 wskazano, że "art. 60 rozporządzenia 1306/2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania należy interpretować w ten sposób, że sytuacja, w której wnioskujący o przyznanie wsparcia finansowego w ramach systemu jednolitej płatności obszarowej przedłożył na poparcie swojego wniosku umowę użytkowania dotyczącą użytków zielonych i umowy użyczenia nieodpłatnie zwierząt przeznaczonych do wypasu na tych użytkach, może być objęta pojęciem »sztucznie stworzonych warunków« w rozumieniu tego przepisu, jeżeli z jednej strony z ogółu obiektywnych okoliczności wynika, że pomimo formalnego poszanowania warunków przewidzianych we właściwym uregulowaniu cel realizowany przez to uregulowanie nie został osiągnięty, a z drugiej strony wykazano wolę uzyskania korzyści wynikającej z uregulowania Unii poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych dla jej uzyskania".
Z powyższego wynika, że sztuczne warunki zachodzą wtedy, gdy z formalnego punktu widzenia wnioskodawcy w zasadzie nic nie można zarzucić, ale jednak widoczna jest korzyść sprzeczna z celami prawodawstwa unijnego i działania wnioskodawcy ukierunkowane były wyłącznie na tę korzyść. Te okoliczności zostały w niniejszej sprawie wykazane przez organy obu instancji, a strona skarżąca skutecznie tych ustaleń nie podważyła.
Przedstawione powyżej okoliczności faktyczne dodatkowo potwierdza przedstawiony przez organ wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 30 lipca 2024 r., sygn. akt [...], który na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd dopuścił i przeprowadził jako dowód z dokumentu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
bg
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło