I GZ 28/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 107/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi I. Sp. z o.o. w W. na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z dnia 28 listopada 2023 r., nr BOD-II.431.29.2022.GOLJ w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 6 listopada 2024 r., sygn. akt III SA/Lu 107/24, odmówił I. Sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 maja 2024 r. oddalającego skargę spółki na decyzję Zarządu Województwa Lubelskiego z 28 listopada 2023 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Zarządzeniem z 25 września 2024 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 5 664 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka została doręczona stronie 7 października 2024 r. (k. 172 akt sąd.). W piśmie z dnia 21 października 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Dołączyła dokument potwierdzający, że 15 października 2024 r. uiściła wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 5 664 zł. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że od 11 października 2024 r. prezes zarządu spółki T.N. przebywał na zaplanowanym wcześniej urlopie za granicą. W dniu 14 października 2024 r. podejmował on próby zapłaty wpisu, jednak z uwagi na miejsce pobytu nie udało mu się uzyskać połączenia z siecią Internet. Należność została uregulowana następnego dnia po uzyskaniu łączności z Internetem. Zdaniem skarżącej, niedotrzymanie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez jej winy. Odmawiając stronie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca nie spełniła przesłanek do przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Zdaniem WSA, spółka nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Okoliczności podane we wniosku zostały opisane bardzo ogólnikowo. Twierdzenia strony nie zostały poparte żadnymi dokumentami. W ocenie Sądu wyjaśnienia skarżącej są gołosłowne i nie da się ich zweryfikować. Sam fakt przebywania prezesa zarządu spółki z o.o. na wcześniej zaplanowanym urlopie zagranicznym nie pozwala na stwierdzenie, że strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności polegającej na zapłaceniu wpisu sądowego. Okoliczność, że w wyznaczonym terminie przekazano środków finansowych z tytułu należnego wpisu tylko dlatego, że w ostatnim dniu, kiedy upływał termin, nie można było uzyskać połączenia z siecią Internet, nie została bowiem uprawdopodobniona przez stronę poprzez podanie konkretnych faktów odnoszących się do jednej nieudanej próby dokonania płatności, czy też kilku takich prób. Krótkotrwała przerwa w dostępie do sieci Internet w ciągu jednego dnia nie powoduje, że w takim przypadku strona może skutecznie ubiegać się o przywrócenie terminu do zapłacenia wpisu. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nic nie wskazuje na wystąpienie przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Powyższe oznacza, że spółka nie dochowała należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. odmowę przywrócenia terminu, pomimo że strona nie dotrzymała go bez swojej winy, a opóźnienie wyniosło jeden dzień. Do zażalenia dołączono: 1) wydruki biletów lotniczych oraz kart pokładowych, potwierdzających, że w okresie od 11 do 20 października 2024 r. T.N. (prezes zarządu spółki) przebywał poza granicami kraju; 2) wydruk rachunków szczegółowych dotyczących numeru telefonu T. N. pobranych z portalu T-Mobile, wskazujących logowania do sieci w Niemczech i Turcji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu musi spełniać warunki określone w art. 87 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje jednolity pogląd, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe uwzględnienie wniosku, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wniosek o przywrócenie terminu może być skuteczny, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt II FZ 717/13, postanowienie NSA z 22 listopada 2013 r., sygn. akt II FZ 988/13, postanowienie NSA z 27 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 223/14). Brak winy, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar) czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10). Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że prezes zarządu spółki nie uprawdopodobnił braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o jego przywrócenie nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Jak wskazano we wniosku, przyczyną uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej była niemożność dokonania przelewu z powodu braku łączności z Internetem podczas zaplanowanego urlopu. W ocenie NSA, opisaną przez stronę sytuację można było przewidzieć, a także jej zapobiec. Trudności w dostępie do Internetu w kraju spoza Unii Europejskiej nie są sytuacją na tyle wyjątkową, by można było z tego tylko powodu przywrócić termin do dokonania czynności procesowej. Tym bardziej, że skarżący nie wyjaśnił, czy te trudności dotyczyły wyłącznie jego, czy też innych osób i posiadanych przez nie urządzeń. Do zażalenia załączono wykaz połączeń z telefonu komórkowego prezesa zarządu spółki. Jedna ze stron tego wykazu kończy się na połączeniu wykonanym 11.10.2024, zaś kolejna rozpoczyna się połączeniem z 20.10.2024, co – jak wskazano w zażaleniu – miałoby dowodzić, że w okresie pomiędzy tymi datami brak było połączeń i logowania do Internetu. Jednocześnie stwierdzono, że prezes zarządu "w dniu 14 października 2024 r. podejmował próby zapłaty kwoty wpisu, jednak z uwagi na miejsce pobytu nie udało mu się nawiązać połączenia z siecią Internet. Wpis został dokonany następnego dnia, gdy uzyskana została łączność z Internetem". Zdaniem NSA, wskazane w zażaleniu twierdzenia są wewnętrznie sprzeczne i nie mogą przemawiać za inną niż uczynił to WSA oceną spełnienia przez stronę przesłanek przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Skoro bowiem prezes zarządu w okresie przebywania na urlopie, tj. od 11 do 20 października 2024r. w ogóle był pozbawiony dostępu do Internetu, to należy przyjąć, że już trzy dni przed upływem terminu na dokonanie czynności procesowej wiedział, że może być to trudne, jednak nie wykazał, by w tym czasie podjął jakiekolwiek działania zmierzające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w inny sposób niż za pomocą własnego urządzenia mobilnego. Ponadto, wpis od skargi kasacyjnej został uiszczony 15 października 2024 r., zatem w dniu, w którym – jak twierdzi strona, załączając wykaz połączeń – także nie miał dostępu do Internetu. Powyższej nieścisłości strona jednak nie wyjaśniła. W związku z powyższym nie sposób przyjąć, by uprawdopodobniła swój brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wobec powyższego nie można Sądowi I instancji zarzucić naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a.. Zdaniem NSA postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a okoliczności przedstawione w zażaleniu nie podważyły tej prawidłowości. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.