I OSK 373/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1199/23 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 11 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Gostynina z dnia 5 stycznia 2023 r. nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku na rzecz G. K. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 1199/23 oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku z dnia 11 kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wydanie powyższego wyroku poprzedzone było następującymi ustaleniami faktycznymi i prawnymi. Skarżąca w dniu 5 grudnia 2022 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem A. K. Burmistrz Miasta Gostynina decyzją z dnia 5 stycznia 2023 r. odmówił skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła skarżąca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z dnia 11 kwietnia 2023 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie można uznać, że skarżąca jest osobą rezygnującą bądź niepodejmującą zatrudnienia wyłącznie z powodu konieczności opiekowania się niepełnosprawnym mężem. Ponadto, w ocenie Kolegium, zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że choć skarżąca wspiera męża w codziennym funkcjonowaniu, to jednak sprawowana opieka nie spełnia wymogów opieki stałej i długotrwałej. Jak wynika z zeznań skarżącej, jej mąż nie wymaga specjalistycznej, ciągłej opieki. Opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem obejmuje głównie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego: przygotowywanie posiłków, sprzątanie, pranie, robienie zakupów. Wymienione czynności nie są czynnościami wymagającymi niepodejmowania bądź rezygnacji z zatrudnienia, albowiem są zwykłymi czynności dnia codziennego, wykonywanymi w każdym gospodarstwie domowym, także przez osoby pracujące w pełnym wymiarze czasu pracy i nie są one przeciwwskazaniem do podjęcia zatrudnienia. Powyższe okoliczności, zdaniem Kolegium, przesądzają o tym, że opieka sprawowana nad mężem nie wymaga takiego zaangażowania czasowego ze strony skarżącej, że niemożliwe jest podjęcie zatrudnienia, np. w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu, praca dorywcza), zwłaszcza przy wsparciu i pomocy ze strony dorosłych dzieci lub skorzystaniu z usług opiekuńczych oferowanych przez MOPS w Gostyninie. Skarżąca mogłaby więc wykonywać pracę (np. dorywczą przy roznoszeniu ulotek) w ustalonych przez siebie i dogodnych z punktu widzenia opieki nad mężem godzinach pracy, tym bardziej, że w październiku taką pracę podjęła. Zakres sprawowanej opieki nad mężem nie koliduje zatem z możliwością podjęcia pracy zarobkowej. Tylko natomiast opieka uniemożliwiająca podjęcie jakiejkolwiek pracy w jakimkolwiek wymiarze jest przesłanką przyznania świadczenia. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.ś.r." poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę za prawidłowe uznał stanowisko organu w odniesieniu do przesłanki uniemożliwiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z powodu braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jej niepodejmowaniem a sprawowaniem opieki. Zdaniem Sądu, nie jest wystarczające do przyjęcia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu, a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jedynie samo oświadczenie opiekuna, że był zdolny do podjęcia pracy i podjąłby ją gdyby nie stan zdrowia osoby niepełnosprawnej, w sytuacji gdy opiekun ten nigdy lub od dłuższego czasu nie był aktywny zawodowo i nie wykazał jakiejkolwiek okoliczności świadczącej o jego gotowości do podjęcia zatrudnienia. W świetle powyższego Sąd uznał, że rezygnacja z zatrudnienia przez skarżącą, bądź też niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej nie jest obecnie spowodowane koniecznością opieki nad mężem. Składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca nie wykazała bowiem, że była w stanie gotowości do podjęcia zatrudnienia, którego jednak nie podjęła ze względu na konieczność opieki nad mężem. Skarżąca nie podała bowiem, by przed doznaniem udaru przez męża w 2020 r. rozważała podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Ponadto, z oświadczeń skarżącej wynika, że opieka, którą sprawuje wobec męża sprowadza się do przygotowywania posiłków, podawania leków (tylko wieczorem), pomocy przy prowadzeniu gospodarstwa domowego (sprzątanie, pranie), załatwianiu spraw urzędowych i umawiania wizyt lekarskich oraz przy czynnościach z zakresu higieny osobistej ([...]). Tak zarysowany zespół obowiązków, jakich skarżąca podejmuje się względem męża, nie daje podstaw do stwierdzenia, że podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przez nią jest wykluczone. Wsparcie przy podawaniu leków (raz dziennie), toalecie (dwa razy dziennie), przygotowywaniu posiłków, czy umawianiu wizyt lekarskich (raz na jakiś czas), nie wymagają stałej styczności z chorym i permanentnej obecności opiekuna. Opieka ta, choć niewątpliwie wymagająca regularności, nie jest zatem absorbująca na tyle, by wykluczyć możliwość podejmowania przez żonę innych zajęć, w tym związanych z zarobkowaniem (choćby w ograniczonych ramach czasowych). W ocenie Sądu powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w okoliczności, że choć skarżąca w dniu 19 października 2022 r. udzieliła radcy prawnemu pełnomocnictwa do reprezentowania jej w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na męża, to już w dniu 31 października 2022 r. podjęła pracę na umowę zlecenie (w konsekwencji bez znaczenia pozostaje również okoliczność przywołana w decyzji organu I instancji, że skarżąca od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2022 r. uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki, skoro stan zdrowia męża umożliwiał jej po tej dacie podjęcie zatrudnienia). Powyższe ustalenia wskazują, że zakres opieki świadczonej przez skarżącą wobec męża, nie uniemożliwia jej podjęcia pracy zarobkowej, np. na umowę zlecenie, o dzieło, czy też dorywczej lub w niepełnym wymiarze czasu pracy (tym bardziej mając na względzie jej wykształcenie, które umożliwia wykonywanie pracy również w warunkach domowych). Należy zwrócić w tym miejscu uwagę na stosunkowo młody wiek skarżącej i mieszkanie w mieście, co ułatwia zarówno znalezienie pracy, jak i szybsze do niej dotarcie i powrót do domu. Nie bez znaczenia w tej kwestii jest również okoliczność, na którą wskazała sama skarżąca, że w opiece nad mężem może też liczyć na pomoc swoich dorosłych dzieci. Z powyższych przyczyn Sąd podzielił stanowisko Kolegium, że zajęcia zawodowe skarżącej (np. w niepełnym wymiarze czasu pracy lub pracy dorywczej) nie wykluczałyby opieki nad mężem, gdyby zaszła taka potrzeba: czy to z powodu ich krótkotrwałości i znacznych przerw między jednym i drugim zleceniem, czy też ze względu na dzielenie się obowiązkami z córką, która według oświadczenia dotychczas pomagała (nawet w trakcie realizacji zawartej przez skarżącą umowy zlecenia). Stąd nie sposób wiązać braku jej aktywności zawodowej z koniecznością sprawowania opieki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, zarzucając naruszenie: 1) prawa materialnego, tj.: a) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy; 2) prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: a) art. 135 P.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; b) art. 135 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przy orzekaniu całości okoliczności faktycznych w przedmiotowej sprawie w postaci niewzięcia pod uwagę faktu, iż strona skarżąca w okresie lipca 2022 r. do października 2022 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z rezygnacją z zatrudnienia i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną; c) art. 151 P.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 K.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Mając na uwadze powyższe skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji na podstawie 185 § 1 P.p.s.a.; 2) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), oraz naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a. W takiej sytuacji co do zasady w pierwszej kolejności rozważenia wymagają zarzuty przytoczone w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Należy jednakże zauważyć, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania są ściśle powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego i w związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się łącznie do postawionych zarzutów. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powołany przepis określa więc przesłanki podmiotowe i przedmiotowe, które muszą zaistnieć łącznie, aby danej osobie mogło być przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Istotne jest przy tym, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w ww. przepisie, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą w nim wskazaną. Nie jest ono przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, ale za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Skoro świadczenie pielęgnacyjne ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga, to musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo-skutkowy nie istnieje. Podkreślenia wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera legalnej definicji określenia "sprawowania stałej lub długotrwałej opieki", a więc istotna jest w tym przypadku wykładnia tych pojęć stosowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zgodnie zaś z tą wykładnią sprawowanie długotrwałej lub stałej opieki nad osobą jej wymagającą powinno być utożsamiane z rozumieniem tego zwrotu w języku potocznym, ale przy jednoczesnym przyjęciu, że zapewnienie tego rodzaju opieki podopiecznemu musi polegać na sprawowaniu przez opiekuna osobistych starań i na tyle wypełniać jego czas, że nie jest on w stanie podjąć żadnej innej, stałej aktywności, wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania czyli aktywności zawodowej. Mając na uwadze powyższe rozważania przyjąć należy, że na gruncie art. 17 ust. 1 u.ś.r. organ, na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, zarówno dokumentów uprawnionych organów, jak i innych zgromadzonych w sprawie dowodów, dokonuje ustalenia czy brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pozostaje w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a także czy opieka ta stanowi przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że G. K. wystąpiła w dniu 5 grudnia 2022 r. z wnioskiem o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania, rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad niepełnosprawnym mężem. Do akt dołączono kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 30 września 2022 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Gostyninie z którego wynika, że mąż skarżącej do 30 września 2023 r. ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Symbol przyczyn niepełnosprawności to: [...], niepełnosprawność istnieje od 7 lipca 2021 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 30 lipca 2021 r., tj. od 59 roku życia. Ponadto, w dniu 21 grudnia 2022 r. pracownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Gostyninie przeprowadził wywiad środowiskowy, z którego wynika, że G. K. w związku z niepełnosprawnością męża świadczy mu wszelką możliwą pomoc. Ustalono m.in., że A. K., który w 2020 r. przeszedł udar ma problemy z poruszaniem się, ma niedowład prawej ręki, jego mowa jest niezrozumiała, jest osobą [...]. Skarżąca kasacyjnie wykonuje wszystkie czynności dnia codziennego przy mężu, pomaga w czasie zajęć higieniczno-toaletowych, ubieraniu się, pielęgnacji, przygotowuje i podaje posiłki, lekarstwa, załatwia sprawy urzędowe, wizyty lekarskie. We wnioskach końcowych stwierdzono natomiast, że A. K. z uwagi na upośledzenie układu nerwowego i naruszenie sprawności organizmu, który ma charakter przewlekły nie jest w stanie samodzielnie egzystować dlatego strona sprawuje całkowitą opiekę nad mężem. W takich okolicznościach, trudno przyjąć, że mąż skarżącej, który jest po udarze, cierpi na prawostronny paraliż, ma problemy z mową i jest [...], a przez to wymaga pomocy przy większości czynności nie jest osobą wymagającą stałej obecności opiekuna i długotrwałej opieki. Nieuprawnione w związku z tym było stanowisko organu odwoławczego, podzielone następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą ma charakter czynności który nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organy oraz Sąd I instancji w swoich rozważaniach dotyczących zakresu świadczonej przez skarżącą opieki skupiły się na tzw. czynnościach dnia codziennego, pomijając kwestie związane ze specyfiką stanu zdrowia A. K., ograniczającą jego możliwości samodzielnego funkcjonowania ([...]). Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że skarżąca jest osobą obiektywnie zdolną do pracy, jednakże nie oznacza to, że w zaistniałej sytuacji ma ona realną możliwość świadczenia pracy, czy podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie można przy tym pominąć, że skarżąca w okresie od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2022 r. była uprawniona do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku ze sprawowaną opieką nad mężem. Zgodnie zaś z art. 16a u.ś.r., specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z treści ww. przepisu wynika zatem, że podobnie jak w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, również przy ocenie przesłanek przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego istotne jest to, czy istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą a rezygnacją z zatrudnienia (niepodejmowaniem zatrudnienia) przez opiekuna. Okoliczność, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie stanowi więc sama w sobie wystarczającej przesłanki nabycia prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Koniecznym jest bowiem, aby rezygnacja z zatrudnienia lub jego podjęcia była powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niezbędne jest zatem istnienie związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Aby można było przyznać stronie specjalny zasiłek opiekuńczy, w rezultacie kluczowe znaczenie ma zbadanie okoliczności i powodów tej rezygnacji. Ponadto należy ustalić, że zachodzi wyraźny i bezpośredni związek czasowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą najbliższą. Tak więc zarówno w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego, jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego, tożsamą podstawową przesłanką jego przyznania jest to, że dana osoba rezygnuje z zatrudnienia albo nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą bliską. W tym zakresie przesłanka ta pozostaje zatem identyczna (por. wyroki z dnia 4 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2881/23 oraz z dnia 6 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2888/23). Mając na uwadze powyższe dostrzec należy na rozbieżności w dokonanych przez organy ocenach stanu faktycznego i prawnego sprawy w odniesieniu do negatywnej oceny przesłanek do ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia w sytuacji przyznania stronie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku przy dokonywaniu oceny zaistniałych w sprawie okoliczności powinno bowiem wziąć pod uwagę jej całokształt, a więc również przyjętą ocenę sytuacji skarżącej w sprawie dotyczącej specjalnego zasiłku opiekuńczego. Tymczasem organ odwoławczy nie wyjaśnił rozbieżności w dokonanych ocenach stanu faktycznego i prawnego sprawy w odniesieniu do negatywnej oceny przesłanek do ustalenia prawa do wnioskowanego świadczenia w sytuacji przyznania stronie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. odnotowując jedynie fakt pobierania przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego, organy nie przedstawiły uzasadnienia w zakresie odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych na tle prawa odnośnie różnych świadczeń, ale o zbieżnych przesłankach ich przyznawania. Brak rozważeń w tym zakresie zaakceptował następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji, ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że skoro w dniu 31 października 2022 r. skarżąca podjęła pracę na umowę zlecenie to nie ma znaczenia okoliczność przywołana w decyzji organu I instancji, że skarżąca od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2022 r. uprawniona była do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki, skoro stan zdrowia męża umożliwiał jej po tej dacie podjęcie zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca przy tym uwagę, że w państwie prawa nie powinno dochodzić do sytuacji gdy przy wydaniu jednej decyzji (w niniejszej sprawie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego) organ administracji publicznej uznaje, że skarżąca nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a następnie przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uznaje, że nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez stronę z zatrudnienia (bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) a opieką nad mężem, bowiem zakres sprawowanej opieki nie wskazuje, że wymagało to rezygnacji z pracy lub nie może ona pracy tej podjąć nawet w niepełnym wymiarze. Wskazać trzeba, że ustalenia będące podstawą przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego mogą ulec zmianie, jednak w takiej sytuacji, na organach ciążył obowiązek wykazania w jaki sposób zmienił się zakres opieki, że przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie zachodził już związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją przez stroną z zatrudnienia (bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej) a opieką nad mężem. Takich ustaleń w niniejszej sprawie zabrakło. Odmienna ocena sytuacji strony w sprawie o oświadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej wcześniej w postępowaniu dotyczącym specjalnego zasiłku opiekuńczego, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu tych świadczeń bez jednoczesnego rzetelnego uzasadnienia przyjętego w tym zakresie stanowiska stanowi w takim przypadku naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 K.p.a.) ale przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), zasady nakazującej rozpatrzeć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.) oraz zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 K.p.a. Wskazanych uchybień nie dostrzegł Sąd I instancji oddalając skargę. Odnosząc się do argumentów przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczących niewykazania przez skarżącą stanu gotowości do podjęcia zatrudnienia, gdyż nie podała aby przed doznaniem udaru przez męża w 2020 r. rozważała podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu, wyjaśnić należy, że art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie – po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia – wystąpi on o to świadczenie. Organ jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo-skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Ocena spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. powinna być dokonywana na dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotne jest bowiem, aby w tym dniu wnioskodawca spełniał ustawowe przesłanki do przyznania świadczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 sierpnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2477/23 oraz z dnia 11 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2973/23). Wobec powyższego bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostaje okoliczność, że G. K. zrezygnowała z pracy zarobkowej przed doznaniem przez męża udaru w 2020 r. i była we wcześniejszym okresie (z wyjątkiem podjęcia krótkotrwałej pracy dorywczej, zakończonej przed wystąpieniem w dniu 5 grudnia 2022 r. z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego) nieaktywna zawodowo, jeżeli w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne zaistniała realna konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że istotnie G. K. w dniu 31 października 2022 r. zawarła miesięczną umowę zlecenie z firmą K. z siedzibą w L. na roznoszenie ulotek, jednakże po tym okresie strona zrezygnowała z ww. zatrudnienia gdyż nie mogła pogodzić go ze sprawowaniem opieki. W takich okolicznościach brak jest podstaw do twierdzenia, że zakres opieki świadczonej wobec męża nie uniemożliwia podjęcia pracy zarobkowej skoro skarżąca podjęła krótkotrwałe zatrudnienie po utracie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, a przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Podjęcie zatrudnienia i szybka rezygnacja wskazuje bowiem, że niemożliwym było, w związku z zakresem potrzeb niepełnosprawnego w stopniu znacznym A. K., łączenia tego zatrudnienia z opieką. Z uwagi zatem na powyższe, konieczne stało się uchylenie zaskarżonego wyroku, zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Płocku oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Niezasadny jest natomiast zarzut naruszenia art. 135 P.p.s.a. Stanowi on, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten dotyczy jednak jedynie wyroków uwzględniających skargę, a zatem w ramach zarzutu dotyczącego naruszenia art. 135 P.p.s.a., w przypadku oddalenia skargi przez Sąd I instancji - jak w niniejszej sprawie - nie można skutecznie kwestionować przeprowadzonej przez ten Sąd oceny legalności zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej kasacyjnie organ uwzględni wskazaną powyżej wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i dokona ponownej oceny okoliczności niepodejmowania przez stronę zatrudnienia i jego związku ze sprawowaną opieką. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną i na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 182 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.