I SA/Wa 2059/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi D. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr KOC/4184/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 11 sierpnia 2023 r., KOC/4184/Sr/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (D.U. 2023, poz. 775), dalej "kpa", uchyliła decyzję Prezydenta [...] nr SR/001505/SP/05/2023 z 31 maja 2023 r. i przyznała na rzecz D. R., dalej "Skarżący", świadczenie pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką H. R. od 1 maja 2023 r. w kwocie 2458 zł miesięcznie, bezterminowo. Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący. Decyzją z 3 lutego 2023 r. nr SR/000740/SP/02/2023 Prezydent [...] odmówił D. R. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudniania z powodu konieczności opieki nad matką H. R. Powodem odmowy było m.in. pobieranie przez niego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego i data powstania niepełnosprawności. Ponadto organ przyznał, że Skarżący sprawuje nad nią całodobową opiekę i nie ma innych osób zobowiązanych do alimentacji. Odwołanie złożył Skarżący. Decyzją z 23 marca 2023 r. SKO w Warszawie uchyliło decyzję organu I instancji wskazując na konieczność złożenia przez Skarżącego jednoznacznego oświadczenia w przedmiocie rezygnacji z pobieranego specjalnego zasiłku dla opiekuna. Decyzją z 31 maja 2023 r. Prezydent [...] odmówił przyznania świadczenia wskazując, że niepełnosprawność matki Skarżącego powstała po 18 roku życia. Ponadto uchylił własną decyzję przyznającą Skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z oświadczeniem Skarżącego z 27 kwietnia 2023 r. Odwołanie wniósł Skarżący. Kolegium rozpoznając sprawę ponownie ustaliło, że Skarżący jest osobą zobowiązaną de alimentacji. Co do daty powstania niepełnosprawności organ powołał stanowisko sądów z którego wynika, że data powstania niepełnosprawności nie ma znaczenia przy ocenie podstaw do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Negatywna przesłanka uzyskania świadczenia w postaci pobierania konkurencyjnego specjalnego zasiłku opiekuńczego została wyeliminowana w związku z decyzją uchylającą rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznającej to świadczenie. Organ uchylił tę decyzję a zatem od 1 maja 2023 r., w ocenie Kolegium, istnieją podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Powołując art. 17 ust. 1 i ust. 2 a i 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (D.U. 2020, poz. 111, dalej "u.ś.r.) organ uznał zatem, że Skarżącemu należy przyznać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Świadczenie to ustala się począwszy od miesiąca w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Organ uznał, że Skarżącemu należy się świadczenie od 1 maja 2023 r. albowiem dopiero w maju 2022 r zrezygnował z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Świadczenie przyznano bezterminowo, zgodnie z treścią orzeczenia lekarza rzecznika ZUS. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł Skarżący zaskarżając decyzję w części w jakiej nie przyznano mu świadczenia pielęgnacyjnego za okres od złożenia wniosku do 30 kwietnia 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił: -naruszenia prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. poprzez jego nieprawidłową wykładnię polegającą na uznaniu, że wyklucza ona możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego; -naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych świadczeń to osoba ta ma prawo wyboru świadczenia, co miało miejsce w tym przypadku. Wniósł o uchylenie decyzji w zakresie ustalenia daty początkowej przyznania świadczenia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie tego świadczenia za okres od dnia złożenia wniosku. Wniesiono o zwrot kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym. W uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślił, że już we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożył oświadczenie o rezygnacji ze specjalnego zasiłku opiekuńczego w sytuacji w której otrzyma świadczenie pielęgnacyjne. W odpowiedzi na skargę organ o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2021, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 28), dalej jako: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. przy czym stosownie do art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Świadczenie pielęgnacyjne ma zapewnić osobie niepełnosprawnej możliwość sprawowania nad nią opieki w sposób nieprzerwany gdyż sama nie jest w stanie zadbać o swe interesy. Świadczenie to ma też zrekompensować osobie która sprawuje opiekę nad taką osobą fakt wycofania się z życia zawodowego. Warunkiem przyznania takiego świadczenia jest bowiem rezygnacja z dotychczasowej pracy. Istota sporu sprowadza się zatem do tego, czy podstawą do odmowy przyznania świadczenia może być fakt, że na dzień złożenia wniosku skarżąca nie przedłożyła decyzji o wstrzymaniu wypłaty specjalnego zasiłku opiekuńczego. W tym zakresie Sąd podziela stanowiska organu, że dopiero w sytuacji w której strona zrezygnuje ze świadczenia które uniemożliwia przyznania innego świadczenia (tu pielęgnacyjnego) możliwe jest pozytywne rozpoznanie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Istotnie na gruncie tych przepisów powstały liczne rozbieżności co do kwestii w jakiej sytuacji organ może przyznać świadczenie pielęgnacyjne. Jedne z nich wskazywały, że po przedłożeniu decyzji o wstrzymaniu wypłaty innego świadczenia a w innych, że wystarczy sama deklaracja o zaprzestaniu pobierania tego świadczenia. W ostatnim czasie przeważył jednak pogląd orzeczniczy zgodnie z którym w sytuacji w której strona ma przyznane inne świadczenie socjalne, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest wyraźna rezygnacja z przysługującego świadczenia a nie tylko deklaracja w tym zakresie (por. wyroki NSA z 4 kwietnia 2023 r., sygn.. akt I OSK 805/22, z 18 lipca 2023, sygn.. akt I OSK 1565/22, z 12 grudnia 2023 r., sygn.. akt I OSK 2093/22, z 29 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1966/22). Jak wskazują w tych orzeczeniach Sądy, deklaracja w tym zakresie nie może mieć charakteru hipotetycznego. Tymczasem analiza wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wskazuje, że deklaracja ta ma właśnie charakter hipotetyczny, warunkowy a nie definitywny. Wskazano w nim, że Skarżący zrezygnuje ze specjalnego świadczenia opiekuńczego gdy mu zostanie przyznane świadczenie pielęgnacyjne. Dlatego prawidłowo organ uznał, że nie została spełniona przesłanka do zastosowania regulacji określonej w art. 27 ust. 5 ustawy w okresie innym niż wskazany w decyzji. Co za tym idzie organy prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia za okres wcześniejszy niż data wygaśnięcia prawa do świadczenia opiekuńczego. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd uznał je za niezasadne. Nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych (w brzmieniu na datę wydawania decyzji), ponieważ organy w sposób prawidłowy dokonały wykładni tego przepisu i przyjęły, że wykluczone jest przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji w której strona pobiera specjalny zasiłek opiekuńczy, co wprost wynika z tego przepisu. Wykładnia tego przepisu zarówno literalna jak i funkcjonalna wskazuje, że ustawodawca zadbał w nim o to aby nie doszło do sytuacji w której strona pobierałaby dwa podobne do siebie świadczenia służące tej samej osobie z tytułu posiadanego stopnia niepełnosprawności osoby którą się opiekują. Zbieg świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego świadczenie opiekuńczego jest wykluczony. Wbrew temu co wywodzi Skarga we wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżący nie żądał uchylenia prawa do specjalnego świadczenia pielęgnacyjnego a jedynie złożył oświadczenie o hipotetycznej rezygnacji z tego świadczenia w przypadku przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nie zrezygnował więc z otrzymywanego świadczenia w dacie składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Nie doszło zatem do naruszenia przez organ art. 27 ust. 5 pkt 1 lit a ustawy o świadczeniach. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.